Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorCemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Mütareke döneminde İstanbul merkezli kurulan ve Anadolu'da başlayan bağımsızlık hareketine karşı muhalif tutum sergileyen bazı cemiyetlerin faaliyetlerine ilişkin şu bilgiler verilmiştir:

I. Cemiyet-i Müderrisîn'in devamı niteliğinde olup medrese hocaları ve ilmiye sınıfı mensuplarınca kurulmuş; hilafet ve saltanat makamına kayıtsız şartsız bağlılığı kurtuluşun tek çaresi olarak görerek yayımladığı beyannamelerle Kuva-yı Milliye hareketine karşı çıkmıştır.
II. İttihat ve Terakki karşıtı emekli subaylar tarafından kurulmuş; ordu içerisinde ikilik çıkarmaya ve askerî personeli Millî Mücadele saflarına katılmaktan vazgeçirmeye yönelik faaliyetler yürütmüştür.
III. Wilson İlkeleri'nden yararlanarak Doğu Anadolu'da bağımsız bir devlet kurmayı hedeflemiş; Paris Barış Konferansı'nda temsilcisi Şerif Paşa aracılığıyla Ermeni heyeti başkanı Boğos Nubar Paşa ile müşterek bir muhtıra imzalamıştır.

Buna göre, yukarıda özellikleri ve faaliyetleri verilen milli varlığa zararlı cemiyetler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak gruplandırılmıştır?

  1. A
    I. Sulh ve Selâmet-i Osmaniye Fırkası - II. Askerî Nigehbân Cemiyeti - III. Hürriyet ve İtilaf Fırkası
  2. B
    I. Teâli-i İslâm Cemiyeti - II. Wilson Prensipleri Cemiyeti - III. Kürt Teâli Cemiyeti
  3. I. Teâli-i İslâm Cemiyeti - II. Askerî Nigehbân Cemiyeti - III. Kürt Teâli CemiyetiCevap
  4. D
    I. Cemiyet-i Ahmediye - II. Teâli-i İslâm Cemiyeti - III. Sulh ve Selâmet-i Osmaniye Fırkası
  5. E
    I. Sulh ve Selâmet-i Osmaniye Fırkası - II. Hürriyet ve İtilaf Fırkası - III. Kürt Teâli Cemiyeti

Cevap

I. Teâli-i İslâm Cemiyeti - II. Askerî Nigehbân Cemiyeti - III. Kürt Teâli Cemiyeti
Verilen bilgilerde; Cemiyet-i Müderrisîn'in devamı olarak medrese ve ilmiye zümresince kurulan cemiyet Teâli-i İslâm Cemiyeti; İttihatçı karşıtı emekli subaylarca orduyu bölmek amacıyla kurulan teşkilat Askerî Nigehbân Cemiyeti; Paris Barış Konferansı'nda Şerif Paşa vasıtasıyla Boğos Nubar ile muhtıra imzalayan cemiyet ise Kürt Teâli Cemiyeti'dir. Bu eşleştirmeyi eksiksiz ve doğru sırayla sunan seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülde verilen cemiyetin kurucu kadrosu ve kökenini analiz etme
1919 başında kurulan Cemiyet-i Müderrisîn'in devamı niteliğindeki, medrese hocaları ve ilmiye mensuplarınca kurulan ve saltanat/hilafet yanlısı bildiriler yayımlayan cemiyet Teâli-i İslâm Cemiyeti'dir.
Mustafa Sabri ve İskilipli Atıf gibi isimlerin öncülük ettiği bu yapı, dinî argümanları kullanarak Kuva-yı Milliye aleyhinde yoğun propaganda yapmıştır.
2
İkinci öncüldeki askerî kökenli zararlı cemiyeti tespit etme
İttihat ve Terakki düşmanlığı üzerinden hareket eden emekli subaylarca kurulmuş olan ve subayların Millî Mücadele'ye katılmasını önlemeye çalışan cemiyet Askerî Nigehbân Cemiyeti'dir (Nigehbân Cemiyet-i Askeriyesi).
Nigehbân Cemiyeti doğrudan askerî hiyerarşiyi hedef alarak ordu mensuplarını terhis olmaya veya İstanbul Hükûmeti'ne bağlı kalmaya teşvik etmiştir.
3
Üçüncü öncüldeki diplomatik ve etnik temelli zararlı cemiyeti analiz etme
Wilson İlkeleri'ni gerekçe gösterip Doğu Anadolu'da bağımsız bir yapı kurmak isteyen ve Paris Barış Konferansı'nda Şerif Paşa aracılığıyla Boğos Nubar Paşa ile ortak muhtıra imzalayan örgüt Kürt Teâli Cemiyeti'dir.
Seyit Abdülkadir başkanlığındaki cemiyetin temsilcisi Şerif Paşa, Doğu Anadolu'yu Ermenilerle paylaşma girişiminde bulunmuş, bu durum bölgedeki aşiretlerin ve halkın büyük tepkisine yol açmıştır.
4
Öncüllerin sıralı eşleşmesini seçeneklerle karşılaştırma
I - Teâli-i İslâm Cemiyeti, II - Askerî Nigehbân Cemiyeti, III - Kürt Teâli Cemiyeti eşleşmesi sağlanır.
Her üç öncül de tarihsel gerçeklik ve cemiyet nitelikleri bakımından yalnızca bu sıralamada tam uyum gösterir.

Anahtar Kavram

Milli Varlığa Zararlı Cemiyetlerin Kurumsal Kökenleri, Amaçları ve Faaliyetleri

İpuçları

1
İlk öncülde medrese ve ilmiye sınıfının kurduğu dinî referanslı cemiyeti, ikinci öncülde ise ordu içerisindeki emekli askerlerin örgütünü düşününüz.
2
Cemiyet-i Müderrisîn'in isim değiştirmiş hâli olan cemiyet ile Paris Barış Konferansı'nda Şerif Paşa'nın temsil ettiği cemiyet isimlerine odaklanınız.

Daha Fazla Pratik

Milli varlığa zararlı cemiyetlerin yayımladığı beyannamelerin TBMM ve Kuva-yı Milliye tarafından çıkarılan fetvalarla nasıl etkisiz hale getirildiğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Öncüllerdeki anahtar kavramları eleme yöntemiyle eşleştiriniz: 'Cemiyet-i Müderrisin/İlmiye' -> Teâli-i İslâm; 'Emekli subaylar' -> Askerî Nigehbân; 'Şerif Paşa/Boğos Nubar' -> Kürt Teâli.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Bu konudan daha fazla soru