Türk-İslam devletlerinde hukuk sistemi, sadece bireyler arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle kalmamış, aynı zamanda devlet görevlilerinin yetki aşımlarını denetleyen ve halkın şikâyetlerini en üst düzeyde karara bağlayan mekanizmalar geliştirmiştir. Bu doğrultuda; kadıların verdikleri kararlara yapılan itirazların incelendiği, devlet memurları hakkındaki yolsuzluk iddialarının görüşüldüğü ve bizzat hükümdarın başkanlık edebildiği yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?
- Divan-ı MezalimCevap
- BDivan-ı İşraf
- CDivan-ı Arz
- DDivan-ı İstifa
- EDivan-ı İnşa
Cevap
Türk-İslam devletlerinde kadı kararlarına itirazların bakıldığı ve devlet görevlilerinin yargılandığı en üst mahkeme Divan-ı Mezalim'dir.
Divan-ı Mezalim, Türk-İslam devletlerinde adaletin en üst düzeyde tecelli ettiği kurumdur. Hükümdar başkanlığında toplanması, devlet görevlilerinin (vezirler dahil) halka yaptığı zulümleri engelleyebilecek otoriteyi sağlar. Kadıların çözemediği veya itiraz edilen davaların burada görülmesi, sistemi bir hukuk devleti anlayışına yaklaştırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Divan-ı Mezalim'in Yargısal ve Denetleyici Fonksiyonu
İpuçları
1
Kelime anlamı 'Zulümler Divanı'dır; yani haksızlığa uğrayanların başvurduğu yerdir.
2
Bu kurumda yargılamayı bizzat hükümdar yapar, bu da devletin en üst düzey denetimini gösterir.
3
Kadı kararlarının dahi bozulabildiği, günümüzdeki Danıştay ve Yargıtay'ın bazı görevlerini birleştiren yapıdır.
Daha Fazla Pratik
Emir-i Dad ve Kadıü'l-Kudat arasındaki görev ayrımını inceleyerek hukuk sisteminin sivil ayağını pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Divanların isimlerinden yola çıkarak; 'Mezalim' (zulümler/mazlumlar), 'Arz' (sunma/askeri), 'İstifa' (itfa/mali), 'İşraf' (şeref/denetim) köklerini hatırlamak eleme yapmayı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s