Türkiye'de etkili olan yerel rüzgârların bazı özellikleri yer şekilleri ve denizellik gibi özel (göreceli) konum şartlarına bağlıyken, bazı özellikleri ise Türkiye’nin bulunduğu enlem ve yarım küre yani matematik (mutlak) konumuyla doğrudan ilişkilidir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki rüzgârların matematik konumuyla açıklandığına bir örnektir?
- ADağların kıyıya paralel uzandığı alanlarda rüzgârların föhn etkisi yaparak sıcaklığı artırması
- BRüzgârların İstanbul ve Çanakkale boğazlarının uzanış doğrultusuna göre yön alması
- Kuzeyden esen rüzgârların sıcaklığı düşürücü, güneyden esenlerin ise artırıcı etki yapmasıCevap
- DDeniz ve kara meltemlerinin kıyı bölgelerinde gün içinde yön değiştirerek esmesi
- EYamaç boyunca yükselen nemli hava kütlelerinin soğuyarak orografik yağışlar bırakması
Cevap
Kuzeyden esen rüzgârların sıcaklığı düşürmesi, güneyden esenlerin ise artırması Türkiye'nin matematik konumunun bir sonucudur.
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de ve Orta Kuşak'ta yer aldığı için, kuzeyden esen Karayel, Yıldız ve Poyraz gibi rüzgârlar kaynağını yüksek enlemlerden (kutuplara yakın) aldığı için sıcaklığı düşürür. Güneyden esen Lodos, Kıble ve Samyeli gibi rüzgârlar ise düşük enlemlerden (ekvatora yakın) geldiği için sıcaklığı artırır. Bu durum Türkiye'nin yer küre üzerindeki mutlak konumuyla yani matematik konumuyla ilgilidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Matematik (Mutlak) Konum vs Özel (Göreceli) Konum
İpuçları
1
Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de bulunması rüzgârların sıcaklığına nasıl bir etki yapar?
2
Enlem etkisi ile açıklanabilen durumlar rüzgârın nereden (kuzeyden mi güneyden mi) geldiğiyle ilgilidir.
3
Yer şekillerine (dağlar, boğazlar) veya denizellik-karasallığa bağlı olan her rüzgâr özelliği özel konumla ilgilidir; sadece yön-sıcaklık ilişkisi matematik konumla açıklanır.
Daha Fazla Pratik
Föhn rüzgârlarının Türkiye'de en çok hangi bölgelerde etkili olduğunu ve bu durumun mikroklima alanları oluşturma etkisini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s