Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme

Türkiye'de bir yörenin aritmetik nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının altında iken, tarımsal nüfus yoğunluğunun oldukça yüksek olması o yörenin fiziki ve beşerî özellikleri hakkında önemli bilgiler sunar. Buna göre, aşağıdaki yörelerin hangisinde aritmetik nüfus yoğunluğunun az, tarımsal nüfus yoğunluğunun ise fazla olması temel olarak yer şekillerinin engebeli olmasına bağlı olarak tarım alanlarının dar olmasıyla açıklanır?

Türkiye'de nüfus yoğunlukları; bölgenin sanayileşme düzeyi, yer şekilleri ve tarım alanlarının genişliği gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterir. Bir bölgede toplam nüfusun tarım alanlarına bölünmesiyle elde edilen fizyolojik nüfus yoğunluğu ($FNY$) ile toplam nüfusun yüz ölçümüne bölünmesiyle elde edilen aritmetik nüfus yoğunluğu ($ANY$) arasındaki fark, o bölgedeki tarım alanlarının toplam alana oranını belirler.

Buna göre;
I. Aritmetik nüfus yoğunluğunun Türkiye ortalamasının ($\approx 111$ kişi/km²) çok üzerinde olduğu ve sanayileşme/şehirleşmeye bağlı olarak $FNY$ ile $ANY$ arasındaki farkın en yüksek olduğu,
II. Tarımla uğraşan nüfusun fazla, ancak engebeli yer şekilleri nedeniyle tarım alanlarının kısıtlı olmasına bağlı olarak tarımsal nüfus yoğunluğunun ($TNY$) yüksek; buna karşın aritmetik nüfus yoğunluğunun Türkiye ortalamasının altında olduğu,

alanlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Türkiye'de nüfus hareketleri; nedenlerine, sürekliliğine ve gerçekleştirilme biçimine göre çeşitli başlıklar altında incelenmektedir. Göç olayının temelinde yatan faktörlerin 'itici' veya 'çekici' olarak doğru sınıflandırılması, coğrafi analizlerin doğruluğu açısından kritiktir.

Buna göre, aşağıdaki göç olayları ve bu olayların nitelikleri ile ilgili yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de nüfusun yapısal özellikleri arasında yer alan eğitim durumu, bir ülkenin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyini yansıtan temel ölçütlerden biridir. Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar yürütülen eğitim hamleleri sonucunda nüfusun eğitim seviyesinde büyük değişimler yaşanmıştır. Günümüz Türkiye'sinin okuryazarlık ve eğitim yapısı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de $1960$’lı yıllarda başlayan planlı kalkınma dönemi ile birlikte demografik yapıdaki hızlı değişimler, devletin nüfus politikalarında köklü bir revizyona gitmesine neden olmuştur. $1965$ yılında yürürlüğe giren $557$ sayılı Nüfus Planlaması Kanunu, Cumhuriyet'in ilk yıllarından beri uygulanan pronatalist (doğum yanlısı) yaklaşımın resmen terk edildiğini belgelemektedir.

Bu kanunun içeriği ve getirdiği yasal dönüşümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi $1965$ yılındaki bu politika değişikliği kapsamında uygulamaya konulan düzenlemelerden biri değildir?

Türkiye’nin kıyı kesimleri, iklim koşullarının elverişli olması nedeniyle genellikle yoğun nüfuslu alanlardır. Ancak bazı kıyı yörelerinde; yer şekillerinin engebeli yapısı, ana ulaşım yollarına uzaklık veya arazi yapısının tarıma uygun olmaması gibi nedenlerle nüfusun seyrek olduğu görülür.

Aşağıdaki yörelerden hangisinin seyrek nüfuslu olmasında, karstik arazi yapısına bağlı olarak yüzey sularının yer altına sızması ve tarımsal verimliliğin düşük olması temel etkendir?

Türkiye’nin son otuz yılındaki demografik dönüşümü incelendiğinde, nüfusun yaş yapısının dinamik bir karakterden giderek olgunlaşan bir yapıya evrildiği görülmektedir. Bu dönüşümü yansıtan bazı temel veriler aşağıda karşılaştırmalı olarak sunulmuştur:

Yalnızca tablodaki veriler dikkate alındığında, Türkiye'nin nüfus yapısındaki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Türkiye'de $1985$ yılından itibaren nüfus artış hızı genel bir düşüş eğilimine girmiş, $2023$ yılında ise binde $1,1$ ile Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesine gerilemiştir. Bu değişim sürecinin Türkiye'nin gelecekteki demografik ve ekonomik yapısına etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de şehirlerin fonksiyonel özellikleri; o şehrin nüfus yapısını, fiziksel büyüme yönünü ve çevresiyle olan sosyo-ekonomik etkileşimini belirleyen temel unsurdur. Bazı şehirlerin gelişmesinde sanayi, madencilik ya da tarım gibi doğrudan üretim faaliyetlerinden ziyade; eğitim, sağlık, askeri ve idari hizmetlerin bir arada yoğunlaşmasıyla oluşan "bölgesel hizmet merkezi" rolü çok daha belirgindir. Bu tür şehirler, sahip oldukları geniş hinterland ile çevre illerde yaşayan nüfus için bir cazibe odağıdır.

Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisi fonksiyonel özellikleri bakımından yukarıda belirtilen duruma en uygun örnektir?

Türkiye'de gerçekleşen nüfus hareketleri içinde yer alan 'mübadele göçü', diğer göç türlerinden farklı özellikler taşımaktadır. Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan protokol gereği Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleştirilen bu göç hareketi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye'de kırsal alanlardan kentsel alanlara doğru gerçekleşen göçlerde, bireyi bulunduğu yerden uzaklaştıran olumsuzluklar "itici", gideceği yerin cazip özellikleri ise "çekici" faktörler olarak tanımlanır.

Buna göre, aşağıda verilen göç nedenleri ve ait oldukları kategori eşleştirmelerinden hangisi yanlış düzenlenmiştir?

Türkiye'de kırsal alanlardan şehirlere doğru gerçekleşen göç hareketlerinde; hem kırsal alanın olumsuzlukları (itici faktörler) hem de şehirlerin sunduğu imkanlar (çekici faktörler) etkili olmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi göçün gerçekleşmesinde rol oynayan 'itici' faktörlerden biridir?

Türkiye’de nüfus politikaları; demografik dönüşüm süreçleri, ekonomik kalkınma hedefleri ve sosyal ihtiyaçlar doğrultusunda farklı dönemlere ayrılmıştır. Aşağıdaki tabloda Cumhuriyet döneminden günümüze uygulanan temel nüfus politikası yaklaşımları özetlenmiştir:

Türkiye’nin demografik serüveni ve bu süreçte yürütülen devlet politikaları değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi hatalı bir çıkarımdır?

Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanından $1963$ yılına kadar olan dönemde, nüfus artış hızını artırmaya yönelik politikalar teşvik edilmiştir. Bu dönemde nüfus miktarının fazla olması devlet tarafından stratejik bir güç olarak kabul edilmiştir.

Buna göre, söz konusu dönemde nüfus artış hızını yükseltme politikalarının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusunu (toplu-dağınık) yer şekilleri ve su kaynakları belirlerken; yerleşmenin sürekliliğini (kalıcı-geçici) temel ekonomik faaliyetler tayin eder.

Buna göre, aşağıda bazı özellikleri verilen köy altı yerleşme tipi hangisidir?

Türkiye’de kentsel yerleşmelerin büyüme hızı ve fonksiyonel çeşitliliği, o şehrin ulaşım olanaklarıyla doğrudan ilişkilidir. Özellikle art bölgesi (hinterland) ile demir yolu bağlantısı olan liman şehirleri, iç kesimlerle olan ticari bağları sayesinde daha hızlı bir gelişim göstermiştir.

Buna göre, aşağıdaki liman şehirlerinden hangisinin kentsel gelişim sürecinde demir yolu ulaşımının bir etkisi olmamıştır?

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen süreçte nüfusun yapısı ve uygulanan politikalar üzerine yapılan bir çalışmada aşağıdaki veriler derlenmiştir:

Bu tablo ve Türkiye'nin demografik dönüşüm süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

Türkiye'de kıyı kesimlerinde deniz balıkçılığı ve kültür balıkçılığı faaliyetlerini yürütmek amacıyla kurulan, genellikle geçici özellik taşıyan köy altı yerleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de yer şekilleri, iklim ve ekonomik faaliyetlerin etkisiyle farklı köy altı yerleşme tipleri ortaya çıkmıştır. Bu yerleşmelerden bir kısmı tarımsal faaliyetlerin ön planda olduğu kalıcı yerleşmelerken, bir kısmı hayvancılığın ön planda olduğu geçici yerleşmelerdir.

Buna göre, özellikle Batı Karadeniz Bölgesi'nde yaygın olan ve birkaç mahallenin birleşmesiyle oluşan kalıcı köy altı yerleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin günümüzdeki nüfus yapısı ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir bilgidir?