Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'nin enerji planlamasında kaynakların coğrafi dağılımı, jeolojik özellikleri ve üretim karakteristikleri (baz yük, kesintili kaynak, depolama kapasitesi) bir bütün olarak değerlendirilmektedir. Bu planlama, hem enerji arz güvenliğini sağlamayı hem de dışa bağımlılığı azaltmayı amaçlamaktadır.

Türkiye'nin enerji kaynakları ve bu kaynakların işletilmesine yönelik coğrafi/teknik yaklaşımlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

Türkiye'de bölgesel kalkınmayı desteklemek ve turizm potansiyelini canlandırmak amacıyla "Yeşil Yol" ve "Turizm Gelişim Koridorları" gibi projeler hayata geçirilmiştir.

Bu projelerin mekânsal dağılışı ve hedefleriyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de modern sanayi faaliyetlerinin mekânsal dağılışı incelendiğinde; bazı sanayi kollarının hammadde kaynaklarından bağımsız olarak, ulaşım ve pazarlama olanaklarının yoğunlaştığı merkezlerde kümelendiği görülmektedir.

Buna göre; Bursa, Sakarya ve Kocaeli illerinin Türkiye'nin en önemli otomotiv üretim merkezleri haline gelmesinde etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Matbaacılıkta harf dökümü, batarya ve akü imalatı ile cam ve seramik sanayisinde katkı maddesi olarak kullanılan; Türkiye'de başlıca Balıkesir (İvrindi), Kütahya (Gediz) ve Tokat (Turhal) çevresinde rezervleri bulunan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yerinin belirlenmesinde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım olanakları ve pazarlama gibi çeşitli faktörler rol oynamaktadır. Bazı tesislerin yer seçiminde bu faktörlerden biri birincil derecede etkili olurken, bazılarında hammadde bulunmamasına rağmen diğer avantajlar ön plana çıkmıştır.

Buna göre, aşağıdaki sanayi tesisi ve kuruluş yeri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım olanakları ve pazarlama gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Bazı tesislerin yer seçiminde ulaşım imkânları ve liman hinterlandının geniş olması, ham madde kaynağına uzak olunmasına rağmen belirleyici bir rol oynamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tesislerin kuruluş yerinin belirlenmesinde "ulaşım" faktörünün ham maddeye yakınlıktan daha öncelikli olduğuna bir örnektir?

Türkiye'de tarımsal üretimde verimliliği etkileyen en temel faktör su imkanları olsa da, yağışın yıl içindeki dağılımı bazı ürünlerin kalitesi ve ekonomik değeri üzerinde 'sınırlandırıcı' bir rol oynayabilmektedir. Özellikle yetişme döneminde nem, olgunlaşma ve hasat döneminde ise tam kuraklık isteyen ürünler için bu dönemde meydana gelebilecek yaz yağışları bir risk faktörü olarak kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki yörelerin hangisinde yaz yağışlarının görülme olasılığının artması, o yörenin en önemli ticari tarım ürününde verim kaybından ziyade 'kalite ve ihracat değeri' açısından daha büyük bir risk oluşturur?

Türkiye'de limanların ticari kapasitesinin gelişiminde, limanın doğal bir liman olup olmamasından ziyade art bölgesinin (hinterland) genişliği ve iç kesimlerle olan ulaşım bağlantıları daha belirleyici bir rol oynamaktadır. Karadeniz kıyı kuşağında yer alan bir liman, bölgenin tek doğal limanı olmasına rağmen yer şekillerinin engebeli olması ve ulaşım akslarına uzaklığı nedeniyle yeterince gelişememiş; bir diğeri ise doğal liman özelliği taşımamasına rağmen dağların uzanışının sağladığı ulaşım avantajıyla bölgenin en büyük ticaret merkezi haline gelmiştir.

Bu duruma örnek teşkil eden limanlar, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Türkiye'de mısır tarımı, geleneksel olarak doğal yağış isteği nedeniyle Karadeniz kıyı kuşağında yoğunlaşmışken; son yıllarda Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde üretim miktarının hızla arttığı ve Karadeniz'i geride bıraktığı görülmektedir.

Tablodaki veriler ve Türkiye'nin tarımsal yapısı dikkate alındığında, mısır üretimindeki bu coğrafi kaymanın ve üretim artışının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin dış ticaret yapısı incelendiğinde, ithalat (dış alım) giderlerinin önemli bir kısmının sanayi üretimi ve ulaşım için gerekli olan girdilere ayrıldığı görülmektedir.

Buna göre, Türkiye'nin yıllık ithalat faturasında en yüksek paya sahip olan ürün grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de metalik madenlerin dağılışında jeolojik yapı ve volkanik faaliyetler belirleyici olmuştur. Bazı maden yatakları tek bir metal içermek yerine, karmaşık bir mineral yapısına sahiptir ve ayrıştırılmaları özel teknoloji gerektiren entegre tesisleri zorunlu kılar.

Niğde (Ulukışla), Kayseri (Yahyalı) ve Elazığ (Keban) çevresinde rezervleri bulunan, sanayide genellikle birlikte işlenen ve ayrıştırılma sürecinde yan ürün olarak gümüş gibi değerli metallerin de elde edildiği maden grubuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye’de ulaşım ağlarının uzanışı ve limanların gelişim potansiyeli, yer şekillerinin sınırlayıcı veya destekleyici etkisi altındadır. Kıyı ile iç kesimler arasındaki bağlantıyı sağlayan stratejik geçitler, bir limanın ticari art bölgesinin (hinterland) sınırlarını belirleyen temel unsurlardır.

Buna göre, aşağıdaki liman ve bu limanın iç kesimlerle bağlantısını sağlayan tünel veya geçit eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'nin enerji kaynakları potansiyeli ve jeolojik yapısı dikkate alındığında; taş kömürü yataklarının sadece Batı Karadeniz Bölümü'nde (Zonguldak çevresi) sınırlı kalmasına rağmen, linyit yataklarının ülkenin hemen her bölgesinde oldukça yaygın bir dağılım göstermesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin ekonomik coğrafya özellikleri dikkate alındığında; hayvancılık faaliyetlerinin bölgesel dağılışı ve orman varlığının yapısal karakteristikleri, doğal çevre ile beşerî faaliyetlerin dinamik bir etkileşimini yansıtır.

Buna göre, Türkiye'de hayvancılık ve ormancılık faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi coğrafi ilkeler bakımından yanlıştır?

Osmanlı Devleti'nin sivil mimari özelliklerini günümüze kadar korumayı başarmış olan ve 1994 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilen "Safranbolu Şehri", Türkiye'nin en önemli kültürel turizm merkezlerinden biridir. Bu tarihi yerleşim alanı aşağıdaki illerimizden hangisinin sınırları içerisinde yer almaktadır?

Türkiye'nin jeopolitik konumu ve yer şekillerinin ulaşım sistemleri üzerindeki etkisi, limanların ticari fonksiyonları ve hinterland genişlikleri üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Buna göre, Türkiye’deki ticaret merkezleri ve liman şehirlerinin özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Türkiye’de ulaşım ağlarının mekânsal dağılışı incelendiğinde, yer şekillerinin engebeli olduğu alanlarda demir yolu inşasının yüksek maliyeti nedeniyle bazı stratejik limanların iç kesimlerle bağlantısının yalnızca kara yolu koridorları ile sağlandığı görülür. Bu durum, söz konusu limanların hinterland genişliğini ve ticari rekabet gücünü doğrudan etkilemektedir.

Buna göre;
I. Trabzon
II. Samsun
III. Antalya
IV. İskenderun

limanlarından hangileri, iç kesimlerle olan bağlantısında demir yolu ağının sağladığı düşük maliyet avantajından mahrum olmasına rağmen, kara yolu tünelleri ve geçitleri üzerinden sağlanan transit ticaret ve ihracat potansiyeliyle ekonomik önemini korumaktadır?

Türkiye'de iç ticaret, bölgeler arasındaki ekonomik etkileşimi sağlayan en önemli unsurdur. Ülke genelinde iç ticaretin yoğun ve dinamik bir yapıya sahip olmasında birçok coğrafi ve ekonomik etken belirleyicidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin Türkiye'de iç ticaretin gelişmesindeki etkisi diğerlerine göre daha azdır?

Türkiye'de bölgeler arası gelişmişlik farklarını gidermek ve her bölgenin potansiyelini en verimli şekilde kullanmak amacıyla çeşitli bölgesel kalkınma projeleri hazırlanmıştır. Artvin, Bayburt, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Samsun, Trabzon, Tokat ve Amasya illerini kapsayan bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin genel topografik özellikleri incelendiğinde, ortalama yükseltinin fazla olması ve arazinin engebeli yapısı belirli bir enerji kaynağının potansiyelini doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, Türkiye'deki yer şekillerinin bu özellikleri aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisinin potansiyelinin yüksek olmasını sağlamıştır?