Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'de Rize'de çay, Ordu'da fındık ve Konya'da şeker fabrikalarının yoğunlaşmasında etkili olan ortak temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) hayata geçirilmesiyle birlikte bölgede sulu tarımın yaygınlaşması, tarımsal verimliliği ve ürün çeşitliliğini önemli ölçüde artırmıştır. Bu durumun bölgedeki sosyo-ekonomik yapı üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin azalması beklenir?

Türkiye'de bölgesel planlama çalışmaları; illerin sosyo-ekonomik yapıları, ulaşım ağları ve kalkınma öncelikleri doğrultusunda zaman içerisinde revize edilmektedir. Bu kapsamda, $2020$ yılında Resmi Gazete'de yayımlanan karar ile Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) kapsamına yeni iller dahil edilerek projenin batı ve güney sınırları genişletilmiştir.

Bu düzenleme ile DOKAP kapsamına alınan iller düşünüldüğünde; aynı zamanda tarım ve hayvancılık potansiyeli ile daha önceden Doğu Anadolu Projesi (DAP) içerisinde de yer alarak iki farklı kalkınma idaresinin yetki alanında bulunan il aşağıdakilerden hangisidir?

$1987$ yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilen, Kommagene Krallığı'na ait dev heykelleri ve muazzam gün doğumu manzarasıyla Türkiye'nin en önemli turizm merkezlerinden biri olan Nemrut Dağı Milli Parkı aşağıdaki illerimizden hangisinin sınırları içerisinde yer almaktadır?

2018 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilen ve 'tarihin sıfır noktası' olarak nitelendirilen Göbeklitepe ören yeri, aşağıdaki illerimizin hangisinde yer almaktadır?

Türkiye’nin dağlık ve engebeli arazilerinde, maki ve çalı topluluklarının yaygın olduğu alanlarda yürütülen hayvancılık faaliyetleri ile orman varlığının korunması ve gençleştirilmesi arasında hassas bir denge bulunmaktadır. Bazı hayvan türlerinin yeni dikilen fidanlara ve ağaç sürgünlerine zarar vermesi, bu faaliyetlerin ormanlık alanlarda kontrollü yapılmasını hatta bazı bölgelerde tamamen kısıtlanmasını zorunlu kılmıştır.

Bu durum dikkate alındığında; bahsedilen kısıtlamalara konu olan hayvan türü, bu hayvanın en yoğun yetiştirildiği coğrafi alan ve bu alandaki temel bitki örtüsü eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Türkiye'de bölgeler arası ekonomik farklılıkları azaltmak ve bölgenin sahip olduğu potansiyeli en iyi şekilde değerlendirmek amacıyla çeşitli kalkınma projeleri yürütülmektedir. Bu kapsamda hazırlanan Konya Ovası Projesi'nin (KOP) en temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de hayvancılık faaliyetleri, mera (geleneksel) ve besi-ahır (modern) hayvancılığı olmak üzere iki ana yönteme ayrılmaktadır. Mera hayvancılığı büyük oranda doğal çevre koşullarına ve yağış miktarına bağlıyken, besi ve ahır hayvancılığında üretim miktarı modern teknikler ve yemleme sistemleri sayesinde iklimden bağımsız hale gelmiştir. Buna göre, Türkiye'nin coğrafi ve ekonomik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki illerin hangisinde hayvansal üretim miktarının iklim koşullarındaki (özellikle yağışlardaki) yıllık değişimlerden en az etkilenmesi beklenir?

UNESCO Dünya Miras Listesi, bir ülkenin kültürel ve doğal zenginliklerinin uluslararası alanda tescillenmesi ve korunması açısından büyük önem taşır. Türkiye, 2023 yılında listeye dahil edilen yeni varlıklarıyla birlikte kültürel turizm potansiyelini her geçen gün artırmaktadır. Bu listedeki eserlerin coğrafi dağılımı, turizm rotalarının planlanmasında temel bir veri kabul edilir.

Buna göre, aşağıda verilen UNESCO Dünya Miras Alanı ve bulunduğu il eşleştirmelerinden hangisi yanlış verilmiştir?

Türkiye, jeolojik yapısı ve maden çeşitliliği açısından zengin bir ülkedir. Bu madenlerden biri, yüksek yoğunluğu ve radyasyon emme kapasitesiyle dikkat çeker. Özellikle petrol ve doğal gaz sondajlarında kuyu cidarının dengelenmesi ve basınç kontrolü için hazırlanan sondaj çamurunun en temel bileşenidir. Türkiye'de bu madenin en önemli çıkarım ve işleme alanları Antalya (Alanya, Gazipaşa) ve Kahramanmaraş (Elbistan) çevresinde yoğunlaşmıştır.

Özellikleri ve başlıca çıkarım alanları verilen bu yer altı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet’ten günümüze Türkiye’nin farklı coğrafi alanlarında sosyal ve ekonomik dengesizlikleri azaltmak ve yerel potansiyelleri harekete geçirmek amacıyla çok yönlü kalkınma projeleri planlanmıştır. Bu projelerin her biri, uygulandığı bölgenin coğrafi ve ekonomik karakterine uygun özel stratejik hedeflere sahiptir.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde bölgesel kalkınma projesi ile bu projenin temel odağı yanlış eşleştirilmiştir?

Türkiye'nin enerji kaynaklarının jeolojik özellikleri, bölgesel dağılımı ve üretim stratejileri dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi coğrafi veriler ışığında yanlıştır?

Türkiye'de hayvancılık ve ormancılık faaliyetleri; hem coğrafi koşullardan etkilenen hem de ülke ekonomisine hammadde ve ürün sağlayan stratejik sektörlerdir. Bu faaliyetlerin gelişimi, doğal ortam özellikleriyle sıkı bir ilişki içerisindedir.

Buna göre, Türkiye'deki hayvancılık ve ormancılık faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçimi analiz edilirken sadece hammaddeye yakınlık veya ulaşım maliyetleri değil; jeopolitik güvenlik, stratejik derinlik ve doğal kaynak entegrasyonu da belirleyici olabilmektedir. Özellikle Cumhuriyetin ilk dönemlerinde temelleri atılan savunma sanayi merkezlerinde, hammadde sahalarına olan uzaklık bir dezavantaj olarak kabul edilmiş; buna karşın tesisin güvenli bir iç bölgede yer alması ve sürdürülebilir bir su kaynağına erişimi birincil öncelik haline gelmiştir.

Bu stratejik planlama doğrultusunda, Kırıkkale'de Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) kurumuna ait tesislerin kuruluş lokasyonu belirlenirken aşağıdakilerden hangisinin belirleyici bir etkisi olduğu söylenemez?

Türkiye, jeolojik yapısı gereği maden çeşitliliği bakımından oldukça zengin bir ülkedir. Bu madenlerin bir kısmı sanayide ham madde olarak kullanılırken, bir kısmı da işlenmiş veya ham halde ihraç edilerek ülke ekonomisine önemli katkı sağlamaktadır. Türkiye'nin toplam maden ihracat gelirleri içerisinde yaklaşık $$ gibi büyük bir payla ilk sırada yer alan, Afyonkarahisar, Bilecik, Balıkesir ve Muğla gibi illerde geniş yatakları bulunan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de çeltik (pirinç) tarımı, üretim aşamasında tarlaların uzun süre su altında kalması nedeniyle diğer tarım ürünlerinden farklı bir yasal denetim sürecine tabidir. $\text{3038}$ sayılı Çeltik Ekimi Kanunu uyarınca, bu ürünün ekim alanlarının yerleşim merkezlerine olan mesafesi ve ekim izinleri her yıl mülki amirliklerce (Valilik veya Kaymakamlık) kontrol edilmektedir.

Buna göre, çeltik ekim alanlarının yerleşim yerlerinden uzak tutulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de ormanların dikey yönde dağılışı incelendiğinde; orman üst sınırının Karadeniz kıyı kuşağında yaklaşık $2000-2100$ metre civarında olduğu, buna karşın Doğu Anadolu'nun iç kesimlerinde (örneğin Sarıkamış çevresinde) bu sınırın $2800$ metreye kadar yükseldiği görülmektedir. Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzeye bakan yamaçlarında orman üst sınırının daha alçak, Doğu Anadolu'da ise daha yüksek olması temel olarak aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Türkiye Turizm Stratejisi $2023$ belgesinde belirlenen "Turizm Gelişim Koridorları", belirli bölgelerin sahip olduğu potansiyelleri harekete geçirmeyi ve turizm faaliyetlerini çeşitlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda; Erzincan, Erzurum, Ağrı, Kars ve Ardahan illerini içerisine alan güzergâh "Kış Koridoru" olarak ilan edilmiştir.

Buna göre, UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan aşağıdaki kültürel varlıklardan hangisi, Kış Koridoru güzergâhı üzerinde yer alan illerden birinin sınırları içerisindedir?

Türkiye'de bazı madenler çıkarıldıkları yerlerde işlenirken, bazıları ulaşım, pazarlama veya enerji kaynağına yakınlık gibi nedenlerle farklı illerde kurulan tesislerde işlenmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen maden ve bu madenin işlendiği tesisin bulunduğu merkez eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de bazı tarım ürünlerinin ekim alanları, çeşitli nedenlerle devlet tarafından sınırlandırılarak kontrol altında tutulmaktadır. Tütün de bu ürünlerden biri olmasına rağmen; ekim alanlarının sınırlandırılma gerekçesi haşhaş, kenevir veya pirinç gibi ürünlerden farklılık göstermektedir. Buna göre, tütün üretiminin devlet denetiminde yapılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?