Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP); Amasya, Çorum, Samsun ve Tokat illerini kapsayan, temel odağı akarsu kirliliğinin önlenmesi, taşkın kontrolü ve havza bazlı ekolojik rehabilitasyon olan bir planlamadır. Ancak bu dört ilin tamamı, aynı zamanda Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) kapsamında da yer almaktadır. Bu durum, söz konusu iller için hazırlanan stratejik raporlarda her iki projenin önceliklerinin sentezlenmesini zorunlu kılmıştır.

Buna göre; Amasya, Çorum, Samsun ve Tokat illerinde uygulanan kalkınma stratejilerinde, YHGP’nin "çevresel koruma" hedefi ile DOKAP’ın "ekonomik çeşitlendirme" hedefinin kesiştiği temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de yürütülen bölgesel kalkınma projeleri; bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmayı, yerel kaynakları verimli kullanmayı ve istihdamı artırmayı amaçlar. Bu projelerin her birinin odaklandığı temel sektör ve kalkınma stratejisi, bölgenin coğrafi ve ekonomik potansiyeline göre belirlenmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen bölgesel kalkınma projesi ve bu projenin öncelikli hedefi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de bölgesel kalkınma projeleri, başlangıçta belirli bir coğrafi havza veya ekonomik sorun odağında (sulama, madencilik vb.) kurgulanmış olsa da zamanla kapsamları genişletilerek çok sektörlü bir yapıya bürünmüştür. Bazı projeler, isimlerini aldıkları coğrafi birimin çok dışına taşarak komşu bölgelerdeki illeri de bünyesine katmıştır.

Buna göre; başlangıçta bir sulama projesi olarak planlanan ancak $2016$ ve $2019$ yıllarındaki idari revizyonlarla kapsama alanı genişletilen ve güncel durumda bünyesinde Kırşehir ile Kırıkkale illerini de barındıran bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de özellikle Marmara Adası (Balıkesir), Afyonkarahisar ve Bilecik gibi yörelerde zengin yatakları bulunan, aynı zamanda ülkemizin maden ihracat gelirlerinde ilk sırada yer alan maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin enerji stratejisinde kaynakların elektrik üretim sepetine dâhil edilme önceliği; üretim maliyeti, arz güvenliği, sisteme entegrasyon kabiliyeti ve çevresel sürdürülebilirlik gibi çok boyutlu kriterlere dayanmaktadır.

Buna göre, Türkiye'nin mevcut enerji portföyü ve gelecek projeksiyonları dikkate alındığında, aşağıdaki teknik değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de tarım ürünlerinin dağılışı üzerinde iklim özellikleri ve toprak yapısı belirleyici bir rol oynar. Bazı ürünler farklı iklim koşullarına uyum sağlayarak geniş alanlarda yetişebilirken, bazıları sadece çok özel şartların sağlandığı dar alanlarda yetişme imkanı bulur.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin Türkiye'deki doğal yetişme alanı, iklim seçiciliğinin daha fazla olması nedeniyle diğerlerine göre daha dardır?

Türkiye'deki bölgesel kalkınma projelerinin büyük bir bölümü tarımsal verimliliği artırmak ve sulama olanaklarını geliştirmek üzerine kurgulanmışken, bazı projeler bölgenin mevcut sanayi ve maden potansiyelini rehabilite etmeyi ve ekonomik çeşitliliği sağlamayı hedeflemektedir.

Buna göre, aşağıda verilen projelerden hangisinin temel çıkış noktası; mevcut ağır sanayi kollarının modernizasyonu, kömür işletmelerinin yeniden yapılandırılması ve bölge ekonomisinin yalnızca madenciliğe olan bağımlılığının azaltılmasıdır?

Türkiye'nin sahip olduğu zengin kültürel miras, uluslararası platformlarda da karşılık bulmaktadır. Bu kapsamda, 2021 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilen ve dünyadaki ilk devlet formunun (saray mimarisi ve bürokrasi) ortaya çıktığı merkezlerden biri olarak kabul edilen Arslantepe Höyüğü, aşağıdaki illerimizin hangisinde yer almaktadır?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin bir kısmı doğal koşulların sınırlandırmasıyla yürütülürken, bir kısmı da devletin belirlediği stratejik, ekonomik veya sosyal politikalar çerçevesinde denetlenmektedir. Bu denetimlerin amacı halk sağlığını korumak, güvenlik risklerini önlemek veya ürünün ticari prestijini sürdürmek olabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin ekim alanlarının devlet tarafından sınırlandırılmasındaki temel gerekçe ürün kalitesini korumak ve dünya pazarındaki standartları sürdürmektir?

Türkiye'de tarım topraklarının verimini artırmak için çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Ancak bazı bölgelerde su yetersizliği nedeniyle toprak $1$ yıl ekilir, $1$ yıl ise mineral ve nem biriktirmesi için boş bırakılır. Bu yönteme "nadas" adı verilir. Buna göre, Türkiye'de nadas uygulamasının en yaygın olduğu bölgelerin temel ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de maden yataklarının bulunduğu alanlar ile bu madenlerin işlendiği tesislerin birbirine yakın olduğu örnekler bulunmaktadır. Bu durum genellikle hammaddeye yakınlık ilkesi ile açıklanarak taşıma maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanır.

Buna göre, Elazığ - Guleman'da çıkarılan ve aynı ildeki tesislerde işlenen maden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerde modern (intensif) yöntemlerin kullanılması, üretimin iklim koşullarına olan bağımlılığını azaltmakta ve birim alandan alınan verimi artırmaktadır. Özellikle sulama, gübreleme ve makineleşme imkanlarının gelişmesiyle pek çok sanayi bitkisinin üretim miktarı ve ekim alanı hızla yükselmiştir. Ancak bazı ürünlerin toplam üretim miktarının belirlenmesinde, teknik imkanların uygulanabilirliğinden ziyade devletin sosyal, siyasi veya güvenlik gerekçeleriyle uyguladığı yasal kotalar ve alan sınırlamaları daha belirleyici olmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yıllık toplam üretim miktarındaki değişim üzerinde modern tarım tekniklerinin (sulama, ilaçlama, ıslah vb.) yaygınlaşmasının etkisi diğerlerine göre daha sınırlıdır?

Türkiye'nin dış ticaret yapısı incelendiğinde, ihracat rakamlarının her geçen yıl artış göstermesine rağmen dış ticaret açığının yapısal bir sorun olarak varlığını sürdürdüğü görülmektedir. Türkiye'de dış ticaret açığının devam etmesinde ve ihracatın ithalatı karşılama oranının istenen seviyeye ulaşamamasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde hammaddeye yakınlık, ulaşım olanakları, enerji kaynağına yakınlık ve pazarlama gibi faktörler temel rol oynamaktadır. Bazı sanayi kolları, hammaddenin çabuk bozulabilir olması veya taşıma maliyetinin yüksekliği nedeniyle doğrudan üretim alanlarının yakınına kurulur.

Buna göre, aşağıda verilen merkez ve sanayi tesisi eşleştirmelerinden hangisinin kuruluş yerinin belirlenmesinde hammaddeye yakınlık faktörü etkili olmamıştır?

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), başlangıçta sadece su ve toprak kaynaklarının geliştirilmesine dayalı bir yatırım programıyken; 1989 yılında hazırlanan Master Plan ile eğitim, sağlık, konut ve kentsel-kırsal altyapı gibi alanları da kapsayan "çok sektörlü ve entegre" bir bölgesel kalkınma projesine dönüşmüştür.

Buna göre; GAP'ın sosyal kalkınma hedefleri doğrultusunda, özellikle bölgedeki kadınların ve gençlerin toplumsal hayata katılımını artırmak, onlara çeşitli beceriler kazandırarak istihdam olanaklarını geliştirmek amacıyla kurulan merkezler aşağıdakilerden hangisidir?

Konya Ovası Projesi (KOP) kapsamında bölgedeki sulama ihtiyacını karşılamak ve tarımsal verimi artırmak amacıyla Göksu Nehri'nin sularını Konya Kapalı Havzası'na aktaran devasa altyapı yatırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de ipek böcekçiliği faaliyeti, tarihsel olarak Marmara Bölgesi (Bursa, Bilecik) ile özdeşleşmiş olsa da günümüzde yaş koza üretiminin büyük bir kısmı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne (Diyarbakır) kaymıştır. Bursa ve çevresinde yaş koza üretim miktarı ciddi bir düşüş gösterirken, Diyarbakır Türkiye üretiminde birinci sıraya yerleşmiştir. Marmara Bölgesi'nde yaş koza üretiminin gerilemesinde ve üretimin farklı bir bölgeye kaymasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Doğal yetişme ortamı Karadeniz iklim kuşağı olan mısır bitkisi, Türkiye'de her mevsimin yağışlı geçtiği alanlarda sulamaya ihtiyaç duymadan yetişebilmektedir. Buna karşın, Türkiye'nin toplam mısır üretimi verileri incelendiğinde Karadeniz Bölgesi'nin payının oldukça düşük olduğu; üretimin Akdeniz, Marmara ve son yıllarda Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaştığı görülmektedir.

Karadeniz Bölgesi'nde doğal yetişme koşulları uygun olmasına rağmen, mısırın ticari üretiminde bölgenin payının diğer bölgelerin gerisinde kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de özellikle Doğu Karadeniz sahil kuşağında dağların kıyıya çok yakın olması ve engebeli yer şekilleri, havalimanı inşası için uygun geniş düzlüklerin bulunmasını zorlaştırmıştır. Bu durumun bir sonucu olarak, bölgedeki bazı havalimanları denizin doldurulmasıyla elde edilen düz alanlar üzerine inşa edilmiştir.

Bu yöntemle Türkiye'de inşa edilen ilk havalimanı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin maden potansiyeli, rezerv dağılımı ve işleme tesislerinin konumu üzerine yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, coğrafi veriler ve sanayi coğrafyası ilkeleri bakımından yanlıştır?