Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yer alan bir tarım bölgesinin son yirmi yıllık süreçteki bazı tarımsal göstergelerindeki değişim verilmiştir.

Tablodaki veriler ve bu verilerin temsil ettiği yapısal değişim dikkate alındığında, söz konusu bölge ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi söylenemez?

Türkiye'de yetiştirilen bazı tarım ürünlerinin doğal ekim alanı, iklim ve toprak seçiciliğinin fazla olması nedeniyle oldukça dardır. Buna göre, çay tarımının yalnızca Doğu Karadeniz kıyı kuşağında (Rize, Artvin, Trabzon) yapılabilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de tarımsal üretimde modern (intensif) yöntemlerin yaygınlaşması, üretimin doğal koşullara olan bağımlılığını azaltırken birim alandan alınan verimi artırmayı hedefler. Geleneksel (ekstansif) tarımda ise üretim miktarı, büyük oranda o yılki yağış miktarına ve doğal verimliliğe bağlı olarak şekillenir.

Buna göre, Türkiye'de bir yörede tarımsal faaliyetlerin modern (intensif) yöntemlerle yürütüldüğünü kanıtlamak isteyen bir araştırmacı için aşağıdaki verilerden hangisi bu durumun en güçlü kanıtıdır?

Türkiye'nin dış ticaretinde hammadde kaynaklarının dağılışı, sanayi tesislerinin konumu ve ulaşım ağlarının limanlarla olan entegrasyonu arasında sıkı bir ilişki vardır. Bu durum, 'üretim-pazarlama-ihracat' zincirinin coğrafi rotasını ve lojistik maliyetlerini belirleyen temel unsurdur.

Buna göre, aşağıda verilen 'ürün - işleme/pazarlama merkezi - ana ihraç kapısı' eşleştirmelerinden hangisi, Türkiye'nin mevcut ulaşım ve ticaret coğrafyasının gerçekleriyle uyuşmamaktadır?

Türkiye'de son yıllarda "Lojistik Köy" (Lojistik Merkez) projeleriyle, iç kesimlerdeki üretim odaklarının demir yolu hatları üzerinden limanlarla entegrasyonu hızlandırılmıştır. Bu strateji, "kara limanı" (dry port) uygulamalarını yaygınlaştırarak Anadolu'daki sanayi ürünlerinin küresel pazarlara doğrudan erişimini hedeflemektedir. Bu gelişmenin Türkiye'nin ticaret coğrafyasında yarattığı temel yapısal değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de özellikle Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde dağların kıyıya paralel uzanması, kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı zorlaştırmıştır. Bu durum, limanların iç bölgelerle ticaretini sağlayan art bölgelerinin (hinterland) gelişmesi için belirli doğal geçitlerin ve boğazların kullanılmasını zorunlu kılmıştır.

Buna göre, aşağıdaki liman merkezleri ile bu merkezlerin iç kesimlerle bağlantısını sağlayan ana geçit eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de tarımsal verimliliği artırmak amacıyla uygulanan modern (intensif) yöntemlerde sulama, gübreleme ve makineleşme gibi faktörler ön plana çıkar. Ancak bazı tarım ürünlerinin ekim alanlarının belirlenmesinde, bu modern tekniklerin uygulanabilirliğinden ziyade devletin uyguladığı özel denetim ve sağlık politikaları daha belirleyici olmaktadır. Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin ekim alanlarının sınırlandırılmasında 'salgın hastalıkların yayılmasını önleme' amacı temel gerekçedir?

Türkiye'de turizm potansiyelinin uluslararası düzeyde tanıtılması ve korunması açısından büyük önem taşıyan UNESCO Dünya Miras Listesi'ndeki varlıklar ile bulundukları iller eşleştirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de orman varlığının yaklaşık %80'inin Karadeniz, Akdeniz ve Ege gibi kıyı bölgelerinde yoğunlaşmış olması, bu bölgelerin öncelikle hangi özelliğinin bir sonucudur?

Türkiye’nin güneyinde, kıyıya paralel uzanan Amanos (Nur) Dağları, Akdeniz ile iç kesimler arasındaki ulaşımda "doğal engel" faktörünün en bariz hissedildiği alanlardan biridir. Bu engebeli yapıyı aşmak amacıyla inşa edilen ulaşım koridorları, kullanılan ulaşım türüne (kara yolu veya demir yolu) ve hedef merkezlere göre farklı geçit noktalarında yoğunlaşmıştır. Buna göre; İskenderun’u Amik Ovası ve Antakya’ya bağlayan kara yolu güzergâhı ile Adana-Osmaniye hattını Gaziantep’e bağlayan demir yolu koridoru üzerindeki stratejik geçitler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Türkiye'nin genç oluşumlu bir jeolojik yapıya sahip olması, yer altı kaynaklarından olan sıcak su (jeotermal) potansiyelini artırmış; bu durum birçok ilde termal turizmin gelişmesine olanak sağlamıştır. Termal turizm merkezlerinin dağılışı ile aktif fay hatlarının uzanışı arasında sıkı bir ilişki bulunmaktadır.

Buna göre, jeolojik yapı özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki illerden hangisinin termal turizm potansiyeli diğerlerine göre daha düşüktür?

Türkiye, sanayileşme ve nüfus artışına bağlı olarak elektrik enerjisi ihtiyacının önemli bir kısmını ithal kaynaklarla karşılamaktadır. Dış ticaret açığını azaltmak ve enerji güvenliğini sağlamak için yerli ve yenilenebilir kaynaklara yönelim stratejik bir önem taşımaktadır. Buna göre, elektrik üretiminde kullanılan aşağıdaki kaynaklardan hangisi Türkiye'nin dışa bağımlılığının en yüksek olduğu enerji kaynakları arasında yer alır?

Türkiye'de ham maddesi tarıma dayalı olan sanayi kollarında, üretim miktarı büyük ölçüde o yılın iklim koşullarına (özellikle yağış rejimine) bağlıdır. Ham madde üretimindeki yıllık dalgalanmalar, sanayideki üretim kapasitesini ve maliyetleri doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, aşağıdaki sanayi kollarından hangisinde üretim miktarının yıllara göre iklim koşullarından daha az etkilenmesi beklenir?

Türkiye'de kıl keçisi yetiştiriciliği, özellikle orman varlığına zarar verdiği gerekçesiyle Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirli bölgelerde denetim altında tutulmakta ve ağaçlandırma sahalarına girişi kısıtlanmaktadır. Ancak bu durum, bazı bölgelerin coğrafi yapısı ve bitki örtüsü nedeniyle kıl keçisini hala temel ekonomik faaliyetlerden biri kılmaktadır. Buna göre, kıl keçisi yetiştiriciliğinin yoğunlaştığı alanlar ve bu faaliyetin doğal çevre ile ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye'de rezervleri oldukça kısıtlı bir alanda bulunan, Şırnak ili ve çevresinden çıkarılarak Silopi Termik Santrali'nde elektrik enerjisi üretimi için kullanılan enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de ana ulaşım hatlarının uzanış doğrultusu ile dağların uzanış yönü arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Dağların kıyıya paralel uzandığı bölgelerde iç kesimlere ulaşım daha maliyetli iken, dağların kıyıya dik uzandığı veya yükseltinin az olduğu alanlarda bu maliyet azalmaktadır. Buna göre, aşağıdaki güzergâhların hangisinde yapılacak bir demir yolu projesinin birim kilometre maliyetinin, yer şekillerine bağlı olarak diğerlerine göre daha düşük olması beklenir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde hammaddeye yakınlık, ulaşım, enerji kaynağına yakınlık ve pazarlama gibi faktörler belirleyici olmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki sanayi merkezlerinin hangisinde tesisin kurulmasında hammaddeye yakınlık temel faktör olarak kabul edilemez?

Türkiye'de enerji kaynaklarının verimli kullanımı; hem coğrafi potansiyelin doğru analizi hem de bu kaynakların elektrik üretimine dönüştürülmesindeki kısıtlayıcı faktörlerin bilinmesiyle mümkündür.

Aşağıdaki tabloda bazı enerji kaynakları, Türkiye'de bu kaynakların potansiyelinin en yüksek olduğu bölge ve kullanımındaki temel coğrafi kısıt eşleştirilmiştir:

Buna göre, yukarıdaki eşleştirmelerden hangilerinde verilen 'coğrafi kısıt' bilgisi yanlıştır?

Türkiye'de turizm politikaları; kültürel mirasın korunması, bölgesel kalkınma projelerinin desteklenmesi ve turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi temelleri üzerine kuruludur. Bu kapsamda, UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan varlıklar ile bu varlıkların içerisinde bulunduğu projeler veya koridorlarla ilgili yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de İç Anadolu Bölgesi'nin sosyo-ekonomik yapısını güçlendirmeyi hedefleyen Konya Ovası Projesi (KOP), bölgedeki su yetersizliği sorununa kalıcı çözümler üretmeyi amaçlayan kapsamlı bir kalkınma hamlesidir. Bu projenin temel hedefleri ve bölgedeki uygulamaları dikkate alındığında, projenin başarıyla tamamlanmasıyla birlikte aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenemez?