Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü

760 soru

Türkiye'de ormanların dağılışı, ağaç türleri ve orman sınırları üzerinde iklim, yer şekilleri ve yükselti gibi faktörler doğrudan etkilidir. Buna göre, Türkiye'deki orman varlığı ve bitki kuşakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de orman varlığının ülke geneline dağılımında en yüksek pay Karadeniz Bölgesi'ne, en düşük pay ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne aittir.

Ormanların deniz seviyesinden itibaren başladığı 'orman alt sınırı', nem ve yağış isteğine bağlı olarak Karadeniz kıyılarında en düşük seviyededir.

Akdeniz iklim bölgesinde yer alan ormanların tahrip edilmesi sonucu maki ve garig gibi çalı formasyonları geniş alanlara yayılmıştır.

Ormanların yetişebildiği en yüksek sınırı belirleyen temel faktör sıcaklık olup, bu sınırın Türkiye'de en yüksek olduğu yer enlem etkisinden dolayı Akdeniz kıyılarıdır.

Karadeniz Bölgesi'nde yükseltiye bağlı olarak geniş yapraklı (kayın, gürgen), karışık ve iğne yapraklı (ladin, göknar) orman kuşakları görülür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ormanların yetişebildiği en yüksek sınırı belirleyen temel faktör sıcaklık olup, bu sınırın Türkiye'de en yüksek olduğu yer enlem etkisinden dolayı Akdeniz kıyılarıdır.

Cevap

Orman üst sınırını belirleyen temel faktör sıcaklık olup, bu sınırın Türkiye'de en yüksek olduğu yer enlem etkisinden dolayı Akdeniz kıyılarıdır ifadesi yanlıştır.

Orman üst sınırı sıcaklığa bağlıdır. Normal şartlarda enlem etkisiyle güneyden kuzeye azalması beklense de, Türkiye'de karasallığın şiddeti ve yüksek platoların ısınma etkisi nedeniyle bu sınır en yüksek seviyeye Doğu Anadolu'da (yaklaşık 2800 m) ulaşır. Akdeniz'de bu sınır yaklaşık 2400 m civarındadır.

Adım Adım Çözüm

Orman sınırlarını belirleyen faktörleri analiz etme

Orman alt sınırını nem/yağış, orman üst sınırını ise sıcaklık belirler.

Ağaçların tohumlanması için nem, büyümesi için ise yeterli ısı gereklidir.

Bölgesel verileri karşılaştırma

Akdeniz'de orman üst sınırı yaklaşık 2400 metre iken, Doğu Anadolu'da (Erzurum-Kars platolarında) karasallık ve yüksek yaz sıcaklıkları nedeniyle 2800 metreye kadar çıkar.

Karasallık arttıkça yaz sıcaklıkları daha yüksek değerlere ulaşır ve ağaçların yetişme sınırı yukarı çekilir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de orman üst sınırının dağılımında enlem kadar karasallığın (özel konum) da etkili olması.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki endemik ağaç türleri (Sığla, Kasnak Meşesi vb.) ve bunların yoğunlaştığı bölgeleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 222Soru →

Türkiye’nin iç kesimlerinde, özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygın olan; ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararan ot topluluklarına bozkır (step) adı verilir. Aşağıdakilerden hangisi bu bitki örtüsüne ait türlerden biridir?

Geven

Zakkum

Keçiboynuzu

Sandal

Defne

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geven

Cevap

Türkiye'nin iç kesimlerinde görülen bozkır topluluğuna ait tür 'geven' bitkisidir.

İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu'nun alçak kesimlerinde etkili olan karasal iklimde, ilkbahar yağışlarıyla büyüyen otlara bozkır denir. Geven, yavşan otu ve üzerlik gibi bitkiler bu grubun en bilinen üyeleridir.

Adım Adım Çözüm

Soru kökündeki tanımı analiz et.

Tanım 'ilkbaharda yeşeren, yazın sararan ot topluluğu' yani bozkırı (step) işaret etmektedir.

Bitki örtüsü türünü doğru teşhis etmek için iklim ve yetişme şartlarını bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki bitkileri formasyonlarına göre sınıflandır.

Zakkum, keçiboynuzu, sandal ve defne 'çalı' (maki) formasyonundadır; geven ise 'ot' (bozkır) formasyonundadır.

Doğru seçeneğe ulaşmak için türlerin hangi ana bitki grubuna ait olduğu belirlenmelidir.

Anahtar Kavram

Bozkır (Step) bitki topluluğu türleri (geven, yavşan otu, üzerlik, çoban yastığı vb.)

Daha Fazla Pratik

İç Anadolu'daki bozkırların bir kısmının ormanların tahribiyle oluştuğunu (antropojen bozkır) ve buralarda meşe kalıntılarına rastlandığını unutmayın.

Tahmini Süre:45s

Soru 223Soru →

Türkiye'de Akdeniz kıyı kuşağı ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi, yağış rejimi bakımından büyük oranda benzerlik göstererek en fazla yağışı kış, en az yağışı ise yaz mevsiminde alır. Buna rağmen Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaz kuraklığının şiddeti ve yıllık buharlaşma miktarı, Akdeniz kıyılarına göre çok daha fazladır.

Bu durumun temel nedenleri arasında;
I. Karasallık şiddetinin bölge genelinde yüksek olması
II. Enlem etkisine bağlı olarak güneş ışınlarının daha dik açıyla gelmesi
III. Basra termik alçak basıncının güneyden sıcak ve kurutucu hava taşıması

faktörlerinden hangileri yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Akdeniz kıyılarına göre daha şiddetli kuraklık yaşamasının temel nedenleri karasallık ve Basra basıncının etkisidir.

Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz kıyı kuşağı benzer enlemlerde yer almasına rağmen, Güneydoğu Anadolu'nun denizel etkiden yoksun olması (karasallık) sıcaklık farklarını artırır. Ayrıca yaz mevsiminde bölgeyi etkileyen Basra termik alçak basıncı, çöl üzerinden gelen sıcak ve kuru hava kütlelerini taşıyarak buharlaşmayı Türkiye'nin en yüksek seviyelerine ulaştırır. Enlem değerleri benzer olduğu için güneş ışınlarının geliş açısı bu kuraklık farkının temel nedeni olamaz.

Adım Adım Çözüm

Bölgelerin konum ve iklim benzerliklerini analiz etmek.

Antalya (Akdeniz) ve Şanlıurfa (Güneydoğu Anadolu) gibi merkezlerin yaklaşık

37^{\circ}

Kuzey paraleli üzerinde, benzer enlemlerde olduğu görülür.

Enlem etkisinin kuraklık farkındaki rolünü belirlemek için.

Yağış rejimlerini karşılaştırmak.

Her iki bölgenin de kışın yağışlı, yazın kurak olduğu ve Akdeniz yağış rejimi karakteri taşıdığı teyit edilir.

Soruda verilen ön bilgiyi doğrulamak için.

Sıcaklık ve buharlaşma farkını yaratan 'özel konum' şartlarını incelemek.

Güneydoğu Anadolu'nun etrafının dağlarla çevrili olması deniz etkisini engeller (karasallık) ve güneyden gelen Basra termik alçak basıncı ile Samyeli rüzgarları sıcaklığı ekstrem seviyelere çıkarır.

Kuraklık farkının asıl nedenlerini saptamak için.

Anahtar Kavram

Özel Konum ve İklim İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de kış sıcaklıklarının dağılışında enlem ve karasallığın çeliştiği diğer örnekleri (örneğin İzmir-Şanlıurfa kış sıcaklığı farkı) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Bölgelerin enlem değerlerini hatırlayarak eleme yapabilirsiniz. Türkiye'nin en güney ucu Hatay'dır ve Akdeniz'dedir. Güneydoğu Anadolu'nun 'daha güneyde' olduğu algısı bir harita okuma hatasıdır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 224Soru →

Türkiye'de kış mevsiminde görülen hava durumunun karakterini belirleyen en temel faktörlerden biri, ülkeyi etkileyen basınç merkezleri arasındaki güç dengesidir. Eğer kış mevsiminde kuzeybatıdan sokulan dinamik kökenli merkez zayıf kalırken, kuzeydoğudan sokulan termik kökenli merkez Anadolu'nun içlerine kadar yayılırsa Türkiye'de aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Batı bölgelerinden gelen denizel hava kütlelerinin etkisiyle kış ılıklığının ve yağışlı gün sayısının artması

Akdeniz üzerinden sokulan cephe sistemlerinin etkisiyle kıyı Ege ve Akdeniz'de fırtına ve sel riskinin oluşması

Gökyüzünün açık olduğu gün sayısının artmasına bağlı olarak şiddetli yer radyasyonu sonucu 'ayaz' ve don olaylarının yaşanması

Alçalıcı hava hareketlerinin etkisiyle hava kütlesinin nem taşıma kapasitesinin azalması sonucu ülke genelinde yoğun kar yağışlarının görülmesi

30^{\circ}

enlemlerindeki dinamik yüksek basınç kuşağının kuzeye kayarak yaz kuraklığının kış mevsiminde de etkili olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gökyüzünün açık olduğu gün sayısının artmasına bağlı olarak şiddetli yer radyasyonu sonucu 'ayaz' ve don olaylarının yaşanması

Cevap

Sibirya Termik Yüksek Basıncı'nın hakim olduğu kış günlerinde, alçalıcı hava hareketlerine bağlı olarak gökyüzü bulutsuzdur; bu durum gece yer radyasyonunu artırarak şiddetli ayaz, don ve radyasyon sislerine neden olur.

Sibirya Termik Yüksek Basıncı, kışın Türkiye'ye kuzeydoğu yönünden sokulur. Karakteristik olarak alçalıcı hava hareketlerine sahip olduğu için hava kütlesi kararlı, kuru ve açıktır. Bulutsuz kış gecelerinde yeryüzünden atmosfere yayılan ısının geri dönmesini engelleyecek bir bulut örtüsü bulunmadığı için şiddetli soğuma (yer radyasyonu) gerçekleşir. Bu durum halk arasında 'ayaz' olarak bilinen şiddetli soğuklara, don olaylarına ve sabah saatlerinde radyasyon sislerine neden olur.

Adım Adım Çözüm

Basınç merkezlerini yön ve kökenlerine göre tanımlama

Kuzeybatıdan gelen dinamik merkez İzlanda Alçak Basıncı, kuzeydoğudan gelen termik merkez ise Sibirya Yüksek Basıncı'dır.

Türkiye'yi etkileyen ana basınç sistemlerinin coğrafi konumları ve oluşum mekanizmaları sabittir.

Hakim olan yüksek basınç sisteminin dikey hava hareketlerini analiz etme

Sibirya Yüksek Basıncı'nın hakim olması, Türkiye üzerinde dikey yönlü alçalıcı hava hareketlerinin (antisiklon) etkili olması demektir.

Yüksek basınç alanlarında hava kütlesi merkezden çevreye doğru dağılır ve alçalır.

Hava olaylarını bulutluluk ve radyasyon ilişkisiyle tahmin etme

Alçalan hava kütlesi bulut oluşumuna izin vermez. Bulutsuz kış gecelerinde karalar üzerinden atmosfere hızla ısı kaçışı (yer radyasyonu) gerçekleşir.

Atmosferdeki bulutlar yeryüzünden yayılan uzun dalga boylu ışınları tutan bir örtü görevi görür; bulut yoksa ısı kaybı engellenemez.

Sonucu coğrafi terimlerle belirleme

Aşırı ısı kaybı sonucunda sıcaklıklar sıfırın altına düşer, kuru soğuk (ayaz) ve don olayları yaşanır.

Bu durum Sibirya sisteminin Türkiye üzerindeki en tipik kış karakteridir.

Anahtar Kavram

Yüksek basınç alanlarında dikey yönlü alçalıcı hava hareketleri nedeniyle gökyüzü açıktır; bu durum kışın gece yer radyasyonunu artırarak ayaz ve don olaylarına yol açar.

İpuçları

Soruda bahsedilen kuzeydoğu kökenli ve kışın etkili olan termik merkez Sibirya Yüksek Basıncı'dır.

Yüksek basınç alanlarında dikey hava hareketleri alçalıcıdır. Alçalan hava bulut oluşumuna izin verir mi?

Kışın bulutsuz gecelerde yeryüzünden atmosfere yayılan ısının geri dönmemesine bağlı olarak sıcaklıkların aniden düşmesine ne ad verildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İzlanda Alçak Basıncı'nın Sibirya sisteminden daha güçlü olduğu bir kış mevsiminde Türkiye'deki baraj doluluk oranlarının ve tarımsal faaliyetlerin nasıl etkileneceğini analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 225Soru →

Türkiye'de bitki coğrafyası araştırmalarında, Karadeniz kıyı kuşağında nemli ormanların tahrip edilmesiyle ortaya çıkan ve maki formasyonuna benzerlik gösteren topluluklara "psödomaki" (yalancı maki) adı verilir. Bu toplulukların yapısal özellikleri ve ekolojik yayılımı dikkate alındığında, Akdeniz iklim bölgesindeki maki topluluklarıyla yapılan bir karşılaştırmada aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılması beklenmez?

Psödomaki türleri içerisinde fındık, mürver ve kızılcık gibi kışın yaprağını döken elemanların bulunması, onları her dem yeşil olan makilerden yapısal olarak ayırır.

Karadeniz'in nemli iklim koşullarına uyum sağlayan psödomakilerin yaprak ayaları, yaz kuraklığına uyum sağlamış Akdeniz makilerine göre genellikle daha geniş ve yumuşaktır.

Karadeniz kıyılarında psödomaki formasyonunun görülmesi, bu sahalardaki doğal ağaç türlerinin (özellikle geniş yapraklı ormanların) beşerî müdahalelerle tahrip edildiğinin bir göstergesidir.

Akdeniz Bölgesi'nde maki üst sınırının sona erdiği yükseltiden itibaren, dağ kuşağındaki iğne yapraklı ormanlara geçiş alanlarında psödomakiler karakteristik bir kuşak oluşturur.

Psödomaki içerisinde yer alan koca yemiş, sandal ve defne gibi türlerin Akdeniz makileriyle ortak olması, geçmiş jeolojik dönemlerdeki iklim değişimlerinin bir sonucudur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akdeniz Bölgesi'nde maki üst sınırının sona erdiği yükseltiden itibaren, dağ kuşağındaki iğne yapraklı ormanlara geçiş alanlarında psödomakiler karakteristik bir kuşak oluşturur.

Cevap

Akdeniz Bölgesi'nde maki üst sınırından sonra psödomakilerin bir kuşak oluşturduğu iddiası yanlıştır; psödomakiler Karadeniz kıyı kuşağına özgü orman altı çalılarıdır.

Doğru yanıt olan çıkarımda belirtilen 'Akdeniz'de maki üst sınırından sonra psödomaki kuşağı oluşması' bilgisi coğrafi gerçeklerle bağdaşmaz. Akdeniz'de maki üst sınırından (enleme göre

800-1000

metre) sonra doğrudan orman örtüsü (meşe, çam, sedir gibi) başlar. Psödomaki ise sadece nemli iklim bölgelerinde (Karadeniz), orman tahribatıyla oluşan yatay bir yayılımdır.

Adım Adım Çözüm

Psödomaki (Yalancı Maki) tanımını analiz et.

Karadeniz kıyı kuşağında, nemli ormanların tahribiyle oluşan, hem her dem yeşil hem de yaprak döken türleri içeren çalı topluluğudur.

Psödomakinin oluşum yerini ve karakterini belirlemek için.

Maki ile Psödomaki farklarını karşılaştır.

Maki Akdeniz ikliminde (yaz kuraklığına dayanıklı) görülürken; Psödomaki Karadeniz ikliminde (nemli şartlara uygun) görülür.

Ekolojik şartların bitki üzerindeki etkisini ayırt etmek için.

Dikey dağılım ve coğrafi yer seçimi hatasını tespit et.

Akdeniz'de maki üst sınırından sonra iğne yapraklı ormanlar (sedir, ardıç, köknar) başlar; arada bir psödomaki kuşağı bulunmaz.

Seçeneklerdeki dikey kuşak dağılımı hatasını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Psödomaki Formasyonu ve Dağılım İlkeleri

İpuçları

Psödomakinin kelime anlamı 'Yalancı Maki'dir ve bu türler Karadeniz kıyıları ile özdeşleşmiştir.

Akdeniz'de dağa tırmandığınızda maki biter bitmez neyle karşılaştığınızı düşünün; Karadeniz'deki tahribat türlerini orada görebilir misiniz?

Psödomaki, nemli Karadeniz ormanlarının (fındık, kızılcık gibi) tahribiyle oluşur; Akdeniz'deki maki üst sınırı ise kurakçıl türlerin yerini ormana bıraktığı sınırdır.

Daha Fazla Pratik

Maki üst sınırının Akdeniz, Ege ve Marmara kıyılarında neden farklı yükseltilerde (

1000

800

400

m) olduğunu enlem etkisi üzerinden tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 226Soru →

Türkiye'de bitki topluluklarının dikey yönde dağılışını ve orman üst sınırını belirleyen temel faktör sıcaklıktır. Mutlak konum özellikleri ve enlem etkisi dikkate alındığında, orman üst sınırının güneyden kuzeye doğru gidildikçe düzenli olarak alçalması beklenir. Ancak yapılan araştırmalar, Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu sahanın, yaklaşık $2800$ metre ile Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars platosu üzerindeki dağlık alanlar) olduğunu ortaya koymuştur.

Enlem-sıcaklık ilişkisiyle çelişen bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Dağların kıyıya paralel uzanması sonucunda nemli hava kütlelerinin kıyı kuşağında yoğunlaşması

Şiddetli karasallığa bağlı olarak yaz sıcaklıklarının ve yüksek plato yüzeylerindeki yerel ısınmanın belirgin olması

Kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin yüksek dağ sıraları tarafından engellenerek kış ılıklığı oluşturması

Bölgenin boylam derecesinin yüksek olması nedeniyle güneş ışınlarının düşme açısının genişlemesi

Bakı etkisine bağlı olarak kuzey yamaçlarda güneşlenme süresinin güney yamaçlardan daha uzun olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şiddetli karasallığa bağlı olarak yaz sıcaklıklarının ve yüksek plato yüzeylerindeki yerel ısınmanın belirgin olması

Cevap

Türkiye'de orman üst sınırının enlemle çelişerek Kuzeydoğu Anadolu'da en yüksek seviyeye ulaşmasının nedeni, bölgedeki şiddetli karasallık ve yüksek plato yüzeylerinin yaz mevsiminde yoğun şekilde ısınmasıdır.

Türkiye'de orman üst sınırı doğrudan sıcaklığa, özellikle de yaz sıcaklıklarının toplamına bağlıdır. Akdeniz kıyılarında nem oranı yüksek olduğu için hava aşırı ısınmaz ve sınır daha alçakta kalır. Ancak Kuzeydoğu Anadolu'da şiddetli karasallık ve geniş plato yüzeyleri, yaz aylarında havanın ve toprağın enlem beklentisinin çok üzerinde ısınmasına neden olur. Bu yüksek yaz sıcaklıkları, ağaçların

2800

metre gibi ekstrem irtifalarda bile hayatta kalabilmesini sağlayarak orman üst sınırını Türkiye'nin en yüksek seviyesine ulaştırır.

Adım Adım Çözüm

Enlem ve sıcaklık arasındaki genel kuralın hatırlanması

Akdeniz'deki orman üst sınırının Karadeniz'den yüksek olması beklentisi.

Güneş ışınlarının geliş açısının Ekvator'dan kutuplara doğru küçülmesi nedeniyle güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklığın ve buna bağlı olarak orman üst sınırının alçalması gerektiğini saptamak.

Türkiye'deki coğrafi verilerin (anomali) analiz edilmesi

Mutlak konum kuralının özel konum şartları tarafından bozulduğunun tespiti.

Verilen bilgide orman üst sınırının Erzurum-Kars çevresinde (

2800

m), Akdeniz'den (

2300-2400

m) daha yüksek olduğunun görülmesi.

Özel konum faktörlerinin sıcaklık birikimi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi

Kuzeydoğu Anadolu'daki yüksek platoların yazın yoğun bir 'ısı adası' gibi davranması.

Denizelliğin olduğu kıyı bölgelerinde nem ısınmayı dengelerken, karasallığın şiddetli olduğu iç kesimlerde yaz sıcaklıklarının ve yerel ısınmanın çok daha yüksek seviyelere ulaştığını anlamak.

Sıcaklık ve bitki fizyolojisi ilişkisinin kurulması

Karasallık etkisinin enlem etkisini baskılayarak sınırı yukarı çekmesi.

Ağaçların yetişebildiği en yüksek sınırı belirleyen temel unsurun, yaz mevsimindeki sıcaklık toplamı ve vejetasyon süresi olduğunu sentezlemek.

Anahtar Kavram

Karasallığın ve yerel topoğrafyanın sıcaklık (orman üst sınırı) üzerindeki etkisi

İpuçları

Ormanların yetişebildiği en yüksek sınırı (üst sınır) belirleyen temel faktörün yağış değil, sıcaklık olduğunu unutmayın.

Enlem etkisine göre Akdeniz'deki sınırın daha yüksek olması gerekirdi. Bu durumun tersine dönmesi, 'özel konum' şartlarının (karasallık gibi) mutlak konuma baskın geldiğini gösterir.

Deniz kıyısındaki nemli hava yavaş ısınırken, iç kesimlerdeki kuru hava ve kara kütleleri yazın çok daha yüksek sıcaklıklara ulaşır. Bu durum bitkilerin tırmanma sınırını doğrudan etkiler.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de orman ALT sınırını belirleyen temel faktörün 'nem ve yağış' olduğunu, bu nedenle Karadeniz'de ormanın deniz seviyesinden başladığını hatırlayarak bu sorudaki 'üst sınır' mantığı ile karşılaştırma yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 227Soru →

Türkiye'de yerel rüzgârlar ve bu rüzgârların estikleri bölgelerdeki etkileri üzerine çalışma yapan bir araştırmacı, arazi çalışmalarında şu gözlemleri kaydetmiştir:

I. Toros Dağları'nın güney yamaçlarından gelip kuzey yamaçları boyunca aşağıya doğru esen rüzgârın, ulaştığı vadi tabanında hava sıcaklığını aniden artırdığı ve havadaki nem açığını büyüttüğü görülmüştür.
II. Ege kıyılarında öğle saatlerinde denizden karaya doğru esen ve kıyı kuşağında hissedilir bir serinlik yaratan yerel bir hava akımı tespit edilmiştir.
III. Kış mevsiminde Türkiye'ye kuzeydoğu yönünden sokulan, Marmara Denizi ve Karadeniz üzerinden geçerken nem alarak geçtiği yerlerde sıcaklığı dondurucu seviyelere düşüren bir rüzgâr gözlemlenmiştir.

Bu gözlemler ve sözü edilen rüzgârların genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılamaz?

I. rüzgârı, alçalan hava kütlesinin sürtünmeye bağlı olarak her

100

metrede sıcaklığının

1^\circ C

artması sonucu oluşur.

II. rüzgârının oluşumunda, kara ve denizlerin gün içindeki ısınma ve basınç farkları temel etkendir.

III. rüzgârı, Türkiye'yi özellikle kış mevsiminde etkileyen kutupsal kökenli poyraz rüzgârıdır.

I. rüzgârının etkili olduğu yamaçta havanın maksimum nem miktarı azalırken bağıl nem oranı artar.

II. rüzgârı, etki alanı dar olan ve bölgenin genel iklim karakteri üzerinde kalıcı bir değişikliğe yol açmayan bir rüzgârdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. rüzgârının etkili olduğu yamaçta havanın maksimum nem miktarı azalırken bağıl nem oranı artar.

Cevap

Fön rüzgârının etkili olduğu yerde hava ısındığı için maksimum nem miktarı artar, buna bağlı olarak bağıl nem oranı azalır; bu nedenle 'maksimum nemin azalacağı ve bağıl nemin artacağı' ifadesi yanlıştır.

Fön rüzgârı (I. gözlem), dağ yamacından aşağıya doğru inerken sürtünme etkisiyle her

100

metrede

1^\circ C

ısınır. Sıcaklığı artan bir hava kütlesinin molekülleri birbirinden uzaklaştığı için nem taşıma kapasitesi yani maksimum nemi artar. Maksimum nem artarken içerisindeki mevcut nem (mutlak nem) aynı oranda artmadığı için havanın bağıl nemi (yağış ihtimali) düşer. Bu nedenle 'maksimum nem azalır, bağıl nem artar' diyen ifade coğrafi gerçeklerle çelişir.

Adım Adım Çözüm

Gözlemlerdeki rüzgârları tanımla.

I. Gözlem: Fön rüzgârı (yamaçtan aşağı inerken ısınma), II. Gözlem: İmbat/Deniz Meltemi (denizden karaya serinlik), III. Gözlem: Poyraz (kuzeydoğudan gelen soğuk rüzgâr).

Soruyu çözmek için rüzgâr tiplerinin özelliklerini bilmek gerekir.

Fön rüzgârının (I. rüzgâr) fiziksel özelliklerini analiz et.

Fön rüzgârı alçaldıkça her

100

metrede

1^\circ C

ısınır. Isınan havanın genleşmesiyle 'maksimum nem' (nem taşıma kapasitesi) artar.

Sıcaklık ve nem arasındaki ters orantılı ilişkiyi kurmak için.

Nem dengesini kontrol et.

Hava ısındığında kapasite (maksimum nem) artarken, mutlak nem sabit kalsa bile havanın doluluk oranı yani 'bağıl nem' azalır. Bu durum nem açığının büyümesine neden olur.

Seçeneklerdeki yanlış ifadeyi tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Fön rüzgârlarının sıcaklık ve nem üzerindeki termodinamik etkisi.

İpuçları

Gözlemlerdeki rüzgârları yönlerine ve sıcaklık etkilerine göre eşleştirin: Güneyden inen Fön, kıyıdaki Meltem ve Kuzeydoğudan gelen Poyraz.

Fön rüzgârının sıcaklığı artırdığını unutmayın. Sıcaklık ile havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) doğru orantılıdır.

Isınan hava genleşir ve daha fazla nem taşıyabilir hale gelir, bu da yağış olasılığını (bağıl nemi) azaltır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de rüzgâr frekans güllerinin yer şekillerine göre nasıl değiştiğini (örneğin İstanbul Boğazı) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 228Soru →

Türkiye'de yer şekillerinin uzanış doğrultusu, nemli hava kütlelerinin fiziksel özelliklerini kısa mesafelerde dramatik şekilde değiştirebilmektedir. Özellikle Akdeniz üzerinden gelen nemli bir hava kütlesinin Toros Dağları'nın zirvesini aşarak İç Anadolu'ya doğru alçaldığı (fön karakteri kazandığı) süreçte bazı fiziksel değişimler yaşanır.

Buna göre, dağın arka yamacında (dulda) alçalan bu hava kütlesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?

Sıcaklığın her 100 metrede yaklaşık

1^\circ C

artmasına bağlı olarak maksimum nem kapasitesinin yükselmesi

Hava kütlesinin mutlak nem miktarının yükselti kaybına bağlı olarak artış göstermesi

Bağıl nem oranının artmasıyla birlikte yağış oluşma ihtimalinin kuvvetlenmesi

Havanın doyma noktasına yaklaşması ve higrometrik açığın küçülmesi

Yoğuşma çekirdeklerinin birleşmesiyle bulutluluk oranının artış göstermesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıcaklığın her 100 metrede yaklaşık $1^\circ C$ artmasına bağlı olarak maksimum nem kapasitesinin yükselmesi

Cevap

Hava kütlesinin alçalırken ısınması sonucunda maksimum nem kapasitesinin artması doğru cevaptır.

Hava kütlesinin dağın arka yamacında (dulda) alçalması süreci 'fön etkisi' olarak adlandırılır. Alçalan hava kütlesi, her 100 metrede yaklaşık

1^\circ C

ısınır. Sıcaklık arttıkça havanın hacmi genişlediği için taşıyabileceği nem miktarı (maksimum nem) artar. Bu durum, havanın doyma noktasından uzaklaşmasına ve bağıl nemin düşmesine yol açar.

Adım Adım Çözüm

Hava kütlesinin hareket yönünü ve topografya ile ilişkisini analiz etme

Hava kütlesi dağ yamacı boyunca aşağı doğru (İç Anadolu'ya) hareket etmektedir.

Sürecin 'fön' (foehn) etkisi mi yoksa orografik yükselim mi olduğunu belirlemek için gereklidir.

Adyabatik sıcaklık değişim hızını belirleme

Alçalan hava kütlesi, sürtünme ve basınç artışının etkisiyle her 100 metrede

1^\circ C

ısınır.

Alçalan havanın yoğunlaşma fazından çıktığı ve kuru adyabatik gradiyentle ısındığı bilgisini doğrulamak içindir.

Sıcaklık ve nem kapasitesi (maksimum nem) arasındaki ilişkiyi kurma

Sıcaklığın artması, havanın genleşmesine ve su buharı taşıma kapasitesinin (maksimum nem) artmasına neden olur.

Sıcaklık ile maksimum nem arasındaki doğru orantılı ilişkiyi uygulamak için gereklidir.

Bağıl nem ve nem açığı üzerindeki nihai etkiyi değerlendirme

Mutlak nem sabitken (veya azalırken) maksimum nemin artması, bağıl nemi düşürür ve nem açığını büyütür.

Hava kütlesinin yağıştan uzaklaştığı ve kurutucu bir karakter kazandığı sonucuna varmak içindir.

Anahtar Kavram

Fön Etkisi ve Nem Dinamiği

Daha Fazla Pratik

Fön rüzgarlarının Türkiye'de tarım ürünleri üzerindeki etkilerini (erken olgunlaştırma, buharlaşmayı artırma) inceleyen soruları çözmek bu kavramı pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Bağıl nem formülünü (

BN = MN/MaxN \times 100

) kullanarak düşünebilirsiniz. Fön rüzgarı sıcaklığı artırdığı için paydadaki 'MaxN' (Maksimum Nem) değeri büyür, bu da sonucun (Bağıl Nem) küçülmesine neden olur.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 229Soru →

Sıcak ve soğuk karakterli farklı hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında, sıcak havanın soğuk hava üzerinde yükselmesiyle meydana gelen yağışlar Türkiye'de oldukça yaygındır. Türkiye'nin orta kuşakta yer almasına bağlı olarak görülen bu yağış türü, özellikle kış mevsiminde Akdeniz ve Ege kıyı kuşağında etkili olmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda, sözü edilen yağış oluşum türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yamaç (Orografik) yağışları

Yükselim (Konveksiyonel) yağışları

Cephe (Frontal) yağışları

Karasallık yağışları

Muson yağışları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cephe (Frontal) yağışları

Cevap

Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşan yağış türü Cephe (Frontal) yağışlarıdır.

Cephe (frontal) yağışları, farklı sıcaklıktaki hava kütlelerinin karşılaştığı alanlarda oluşur. Türkiye'nin 36°-42° kuzey paralelleri arasında (orta kuşak) bulunması, bu yağış türünün ülkemizde görülmesinin temel sebebidir. Özellikle kışın Akdeniz ikliminde en yaygın görülen yağış oluşum şeklidir.

Adım Adım Çözüm

Yağışın oluşum mekanizmasını analiz et.

Soruda farklı karakterdeki (sıcak ve soğuk) hava kütlelerinin karşılaşması vurgulanmaktadır.

Karşılaşma (frontal) sahaları, cephe oluşumu için temel şarttır.

Türkiye'nin matematik konumu ile ilişkilendir.

Türkiye orta kuşakta yer aldığı için kutup bölgelerinden gelen soğuk hava ile ekvatoral bölgelerden gelen sıcak havanın karşılaşma alanıdır.

Orta kuşakta bulunmak, cephe yağışlarının ülkemizde görülmesinin temel nedenidir.

Bölgesel ve mevsimsel dağılımı teyit et.

Cephe yağışları en çok Akdeniz iklim bölgesinde ve kış mevsiminde görülür.

Kışın gezici alçak basınçların ve cephelerin etkisi Akdeniz kuşağında artmaktadır.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin Matematik Konumu ve Cephe Yağışları

İpuçları

Türkiye'nin orta kuşakta yer alması hangi yağış türünün görülmesini zorunlu kılar?

Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin birbirine çarptığı sınır çizgisine 'cephe' denir.

Özellikle kışın Akdeniz Bölgesi'nde en sık görülen ve matematik konumumuzla açıklanan yağış türüdür.

Daha Fazla Pratik

İç Anadolu'da görülen 'Kırkikindi' yağışlarının oluşum türünü ve mevsimini inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 230Soru →

Türkiye’de bitki coğrafyası üzerine yapılan araştırmalar; iklim, topoğrafya ve beşerî faktörlerin bitki formasyonlarının tür kompozisyonu ve dağılış sınırları üzerinde oldukça karmaşık bir yapı oluşturduğunu göstermektedir. Özellikle ot formasyonlarının ekolojik özellikleri, yayılış alanları ve ortaya çıkış süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Erzurum-Kars ve Ardahan platoları gibi

2000

metrenin üzerindeki yükselti basamaklarında, yaz yağışlarına bağlı olarak gelişen ve bünyesinde 'geven' ile 'yumak' gibi türleri barındıran alpin çayırlar baskın ot formasyonudur.

İç Anadolu’nun merkezindeki düzlüklerde (Tuz Gölü çevresi gibi) yağış yetersizliği nedeniyle 'doğal bozkır' (klimaks) toplulukları olan üzerlik ve yavşan otu yaygınken; çevre dağların yamaçlarında ormanların tahribiyle 'antropojen bozkırlar' geniş yer kaplar.

'Geven' (Astragalus) türü bitkiler, ekolojik toleranslarının yüksekliği ve geniş tür çeşitliliği sayesinde hem İç Anadolu’nun kurak step alanlarında hem de yüksek dağ kuşaklarındaki alpin çayır formasyonları içerisinde gözlenebilen ortak bir türdür.

Akdeniz iklim kuşağında ormanların tahrip edilmesiyle ortaya çıkan maki ve garig toplulukları, iç bölgelerde orman sınırının gerilemesiyle oluşan antropojen bozkırlar gibi 'ot formasyonu' ana grubu altında sınıflandırılmaktadır.

Konya ve Karaman çevresindeki alçak alanlarda görülen sığır kuyruğu, çoban yastığı ve kılıç otu gibi türler, bölgenin şiddetli yaz kuraklığına ve karasal iklim şartlarına uyum sağlamış karakteristik otsu bitki topluluklarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akdeniz iklim kuşağında ormanların tahrip edilmesiyle ortaya çıkan maki ve garig toplulukları, iç bölgelerde orman sınırının gerilemesiyle oluşan antropojen bozkırlar gibi 'ot formasyonu' ana grubu altında sınıflandırılmaktadır.

Cevap

Maki ve garig topluluklarının ot formasyonu içerisinde sınıflandırıldığını belirten değerlendirme yanlıştır; çünkü bu topluluklar çalı formasyonuna aittir.

Doğru cevap olan değerlendirme hatalıdır çünkü biyocoğrafyada bitki formasyonları yaşam formlarına göre ayrılır. Maki ve garig toplulukları, orman tahribatıyla (sekonder) oluşmalarına rağmen odunsu gövde yapıları nedeniyle 'çalı formasyonu' kategorisindedir. İç Anadolu'daki antropojen bozkırlar ise otsu yapıda oldukları için 'ot formasyonu' içerisindedir. Oluşum kökeninin (insan tahribatı) benzer olması, bu toplulukları aynı morfolojik formasyon grubuna dahil etmez.

Adım Adım Çözüm

Bitki formasyonlarının ana kategorilerini belirle.

Türkiye'de bitkiler; Ağaç (Orman), Çalı (Maki, Garig, Psödömaki) ve Ot (Bozkır, Çayır) olmak üzere üç ana gruba ayrılır.

Soruda 'ot formasyonu' altındaki türlerin ve değerlendirmelerin doğruluğu sorgulanmaktadır.

Seçeneklerdeki tür ve bölge eşleşmelerini analiz et.

Erzurum-Kars'ta çayır (geven, yumak), İç Anadolu'da bozkır (yavşan otu, üzerlik, geven) doğru eşleşmelerdir.

Her bir bitki topluluğunun iklim ve toprak isteği farklıdır.

Antropojen süreçlerin formasyon üzerindeki etkisini değerlendir.

Orman tahribatı sonucu İç Anadolu'da 'antropojen bozkır' (ot), Akdeniz'de ise 'maki' (çalı) oluşur.

İnsan müdahalesi sonucu oluşan ikincil bitki örtüsünün yaşam formu (ot veya çalı), bulunduğu iklimin ana karakterine göre şekillenir.

Yanlış olan sınıflandırmayı tespit et.

Maki ve garigler boylu veya kısa odunsu bitkilerdir, bu yüzden çalı formasyonundadır; otsu yapıdaki bozkırlar ile aynı ana grupta değillerdir.

Botaniksel sınıflandırma yaşam formuna (ağaçsı, odunsu-çalımsı, otsu) dayanır.

Anahtar Kavram

Bitki Formasyonlarının Sınıflandırılması ve Kökeni

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 231Soru →

Türkiye'de iklim tipleri; denizellik-karasallık, yükselti ve enlem gibi faktörlerin etkisiyle çeşitlilik gösterir. Bu iklim tiplerinin ayırt edilmesinde en önemli kriterler; yağışın yıl içindeki dağılımı ve yıllık sıcaklık farklarıdır.

Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin en yağışlı olduğu mevsim ve yıllık ortalama sıcaklık farkı değerleri verilmiştir:

Merkez	En Yağışlı Mevsim	Yıllık Sıcaklık Farkı
K	Kış	$18^{\circ}C$
L	Sonbahar	$13^{\circ}C$
M	Yaz	$30^{\circ}C$

Bu merkezlerin iklim özellikleri ve coğrafi konumları dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?

L merkezinde bulutluluk oranının yüksek olması ve nemliliğin fazlalığına bağlı olarak kimyasal çözünme, fiziksel çözünmeye göre daha şiddetlidir.

K merkezi, kış yağışlarının belirgin olması ve yıllık sıcaklık farkının

20^{\circ}C

’nin altında kalması nedeniyle İç Anadolu'nun güney kesiminde yer alan bir step sahasıdır.

M merkezinde yaz yağışlarının görülme nedeni, Basra Alçak Basıncı'nın yaz mevsiminde bölgeye nemli hava kütlelerini taşıyarak yamaç yağışlarına yol açmasıdır.

K merkezinde yaz kuraklığının belirgin olması sadece özel konum şartlarıyla; M merkezinde yazın yağışlı geçmesi ise sadece enlem etkisiyle açıklanır.

L merkezinin doğal bitki örtüsü kısa boylu ot topluluklarından (bozkır) oluşurken, M merkezinin doğal bitki örtüsü kızılçamlardan oluşmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: L merkezinde bulutluluk oranının yüksek olması ve nemliliğin fazlalığına bağlı olarak kimyasal çözünme, fiziksel çözünmeye göre daha şiddetlidir.

Cevap

L merkezinde nem ve yağışın fazla olması sebebiyle kimyasal çözünme fiziksel çözünmeye göre daha baskındır.

L merkezi, veriler ışığında (sonbahar yağış max, düşük sıcaklık farkı) Karadeniz iklim bölgesindedir. Karadeniz bölgesinde nem oranının yüksek olması, kayaçların kimyasal yollarla ayrışmasını (kimyasal çözünme) hızlandırırken, sıcaklık farkının azlığı fiziksel (mekanik) ufalanmayı sınırlandırır.

Adım Adım Çözüm

K merkezinin iklim tipini belirle.

Akdeniz İklimi

En fazla yağışı kışın alması ve yıllık sıcaklık farkının ılıman (

18^{\circ}C

) olması Akdeniz ikliminin temel özelliğidir.

L merkezinin iklim tipini belirle.

Karadeniz İklimi

En fazla yağışı sonbaharda alması ve yıllık sıcaklık farkının Türkiye'deki en düşük seviyede (

13^{\circ}C

) olması Karadeniz iklimine işaret eder.

M merkezinin iklim tipini belirle.

Sert Karasal İklim (Erzurum-Kars)

En fazla yağışın yazın düşmesi ve yıllık sıcaklık farkının çok yüksek (

30^{\circ}C

) olması karasallığın şiddetli olduğu Kuzeydoğu Anadolu'yu gösterir.

L merkezinin karakteristik özelliğini analiz et.

Yüksek nem ve kimyasal çözünme

Karadeniz ikliminde bulutluluk ve nem yıl boyu fazladır. Suyun ve sıcaklığın etkisiyle kayaçların yapısının değişmesi (kimyasal çözünme) bu bölgede en şiddetlidir.

Anahtar Kavram

İklim Tiplerinin Yağış Rejimi ve Çözünme Türleri ile İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Fiziksel ve kimyasal çözünmenin Türkiye haritası üzerindeki dağılımını, yağış miktarı ve sıcaklık farkı değişkenleriyle birlikte tekrar inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 50s

Soru 232Soru →

Türkiye'nin yıllık ortalama indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde, en yüksek sıcaklık değerlerine Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde (Mardin, Şanlıurfa çevresi) rastlanmaktadır. Bu durumun ortaya çıkmasında etkili olan temel faktörler aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Enlem ve karasallık

Yükselti ve denizellik

Boylam ve rüzgarlar

Bitki örtüsü ve bakı

Yer şekilleri ve nemlilik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Enlem ve karasallık

Cevap

Enlem ve karasallık

İndirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken her yer deniz seviyesinde (

0

m) kabul edildiği için yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi ortadan kalkar. Bu haritalarda sıcaklık dağılışını belirleyen temel unsurlar enlem (güneş ışınlarının düşme açısı) ve denizellik-karasallıktır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin en güneyinde yer alması (enlem) ve deniz etkisinden uzak olması nedeniyle yazın ve yıllık ortalamada en yüksek indirgenmiş sıcaklıklara sahip bölgedir.

Adım Adım Çözüm

İndirgenmiş sıcaklık kavramını tanımlama

İndirgenmiş sıcaklıkta yükselti faktörü devre dışı bırakılır (

0

metre kabul edilir).

Haritadaki sıcaklık farklarının yükselti ile açıklanamayacağını anlamak için.

Güney bölgelerin genel sıcaklık avantajını belirleme

Türkiye'nin güneyi, ekvatora daha yakın olduğu için güneş ışınlarını daha büyük açıyla alır.

Enlem (matematik konum) etkisini saptamak için.

Güneydoğu Anadolu'nun Akdeniz'den daha sıcak olma nedenini analiz etme

Güneydoğu Anadolu, deniz etkisinden uzak olduğu (karasallık) ve Güneyden gelen sıcak hava kütlelerine açık olduğu için Akdeniz kıyılarından daha yüksek indirgenmiş sıcaklığa sahiptir.

Özel konumun sıcaklık üzerindeki etkisini belirlemek için.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında sıcaklık dağılışını etkileyen faktörler

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'indirgenmiş' kelimesini gördüğünüzde 'yükselti' içeren tüm seçenekleri doğrudan eleyerek enlem ve karasallık gibi temel faktörlere odaklanabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 233Soru →

Türkiye’de iklim elemanlarının dağılışı üzerinde hem mutlak (matematik) konum hem de göreceli (özel) konum faktörleri birlikte etkili olmaktadır. Bazı durumlarda yer şekilleri, yükselti ve denizellik gibi göreceli konum şartları, enlem etkisinin önüne geçebilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de sıcaklığın dağılışı üzerinde enlem (mutlak konum) etkisine örnek olarak gösterilebilir?

Kış mevsiminde Rize'deki sıcaklık ortalamasının, daha güneyde yer alan Erzurum'dan daha yüksek olması

Ege Bölgesi'nde kıyıdan iç kesimlere doğru gidildikçe sıcaklık değerlerinin azalma göstermesi

Mersin'in yıllık ortalama sıcaklık değerinin Sinop'tan daha yüksek olması

Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan kuzey yamaçlarının, iç kesime bakan güney yamaçlarından daha nemli olması

Kış mevsiminde Samsun'un sıcaklık ortalamasının, kendisinden daha güneyde bulunan Ankara'dan yüksek olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mersin'in yıllık ortalama sıcaklık değerinin Sinop'tan daha yüksek olması

Cevap

Mersin'in yıllık ortalama sıcaklık değerinin Sinop'tan daha yüksek olması

Mersin ve Sinop'un her ikisi de deniz kıyısında yer aldığı için aralarındaki karasallık/denizellik farkı minimumdur. Bu iki şehir arasındaki sıcaklık farkının temel nedeni, Mersin'in alçak enlemlerde (güneyde), Sinop'un ise yüksek enlemlerde (kuzeyde) yer almasıdır. Bu durum, Türkiye'de sıcaklık dağılışının mutlak konum (enlem) kurallarına tam olarak uyduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

Verilen şehir çiftlerinin coğrafi konumlarını ve denizellik durumlarını analiz et.

Mersin güneyde, Sinop kuzeydedir ve her ikisi de deniz kıyısındadır (göreceli konumları benzerdir).

Sıcaklık farkının nedenini bulmak için önce sabit olan faktörleri (denizellik) elemek gerekir.

Mutlak konum (enlem) faktörünü uygula.

Mersin Ekvator'a daha yakın olduğu için güneş ışınlarını daha büyük açıyla alır.

Mersin'in Sinop'tan sıcak olması, güneş ışınlarının geliş açısına yani enlem etkisine tam uyum sağlar.

Diğer seçeneklerdeki çelişkili veya göreceli durumları saptan.

Samsun-Ankara ve Rize-Erzurum gibi örneklerde kuzeydeki merkezlerin daha sıcak olması enlemle çelişen göreceli konum durumlarıdır.

Göreceli konum (denizellik, yükselti), bazı durumlarda enlem etkisini ortadan kaldırabilir.

Anahtar Kavram

Mutlak konum (enlem) etkisi, bir yerin Ekvator'a olan uzaklığına bağlı olarak sıcaklığın değişmesidir. Göreceli konum (denizellik, karasallık, yükselti) ise bu genel dağılışı bozan faktörlerdir.

Tahmini Süre:50s

Soru 234Soru →

Türkiye'de yaz mevsiminde rüzgarların genel esiş yönü üzerinde çevredeki büyük basınç merkezlerinin konumu belirleyicidir. Bu dönemde özellikle kuzey yönlü rüzgarların ( $Karayel$ , $Yıldız$ , $Poyraz$ ) Türkiye genelinde daha sık ve etkili olduğu görülür.

Bu rüzgar sisteminin yaz boyunca kararlılık kazanmasında;

$I.$ Asor Dinamik Yüksek Basıncı'nın genişleyerek Anadolu'yu etkisi altına alması,
$II.$ Basra Termik Alçak Basıncı'nın şiddetlenerek güneydoğudan sokulması,
$III.$ Sibirya Termik Yüksek Basıncı'nın etki alanının genişlemesi

durumlarından hangileri doğrudan etkili olmaktadır?

Yalnız

I

Yalnız

II

I

II

II

III

I

II

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $I$ ve $II$

Cevap

Türkiye'de yaz mevsiminde kuzeyli rüzgarların kararlılık kazanmasında Asor Dinamik Yüksek Basıncı ile Basra Termik Alçak Basıncı'nın etkileşimi doğrudan etkilidir.

Türkiye'de yaz mevsiminde rüzgar sisteminin ana motoru batıdan (Asor) doğuya/güneydoğuya (Basra) doğru oluşan basınç farkıdır. Birinci öncüldeki Asor'un genişlemesi ve ikinci öncüldeki Basra'nın derinleşmesi, bu farkı artırarak kuzeyli hava kütlelerinin sürekli bir akış halinde Türkiye üzerinden geçmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

Mevsimlik basınç merkezlerini belirle

Yaz mevsiminde Türkiye'yi Asor (DYB) ve Basra (TAB) merkezleri etkiler.

Rüzgarın yönü ve şiddeti yüksek basınçtan alçak basınca doğru olan gradyana bağlıdır.

Asor Dinamik Yüksek Basıncı'nı analiz et

Yazın kuzeye doğru genişleyerek Türkiye'nin batı ve kuzeybatısına yüksek basınç koşulları getirir.

Dinamik kökenli olduğu için yıl boyu var olsa da yazın etki alanı genişler.

Basra Termik Alçak Basıncı'nı analiz et

Yazın karaların aşırı ısınmasıyla şiddetlenir ve Anadolu'nun güneydoğusuna yerleşir.

Termik kökenli olduğu için sadece yaz mevsiminde aktiftir.

Rüzgar yönünü saptanması

Hava akımı kuzeybatıdaki Asor'dan güneydoğudaki Basra'ya doğru yönelir.

Bu durum Türkiye genelinde Karayel, Yıldız ve Poyraz gibi kuzeyli rüzgarların hakim olmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Basınç Merkezleri ve Rüzgar İlişkisi

İpuçları

Türkiye'yi etkileyen basınç merkezlerinden hangilerinin sadece kışın etkili olduğunu düşünün.

Basra merkezi yazın aşırı ısınan karalar üzerinde oluşan termik bir alçak basınçtır.

Yaz mevsiminde kuzeyli rüzgarların (özellikle Etezyen) oluşmasında Asor ve Basra arasındaki basınç farkı temel etkendir.

Daha Fazla Pratik

Bu basınç merkezlerinin kış mevsimindeki etkilerini ve Lodos fırtınalarıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 235Soru →

Türkiye'de iklim tiplerinin karakteristiklerini belirleyen en önemli unsurlardan biri yağış rejimi ve yağışın oluşum biçimidir. Aşağıda Türkiye'de farklı iklim tiplerinin görüldüğü bazı merkezler ve bu merkezlerin yağış özelliklerine dair bilgiler verilmiştir.

Buna göre, aşağıdaki merkez ve karakteristik yağış özelliği eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Antalya: En fazla yağışı kış mevsiminde alır ve yağışlar genellikle cephesel kökenlidir.

Rize: Her mevsim yağışlıdır ve dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle orografik (yamaç) yağışlar yaygındır.

Erzurum: Yaz yağışları belirgindir ve bu yağışlar genellikle konveksiyonel (yükselim) kökenlidir.

Ankara: En fazla yağışını ilkbahar aylarında alır ve bu yağışlar halk arasında 'kırkikindi' olarak adlandırılan yükselim yağışlarıdır.

Diyarbakır: Yazlar aşırı sıcak ve buharlaşma şiddetli olduğu için en fazla yağış, dikey yönlü hava hareketlerine bağlı olarak yaz mevsiminde düşer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diyarbakır: Yazlar aşırı sıcak ve buharlaşma şiddetli olduğu için en fazla yağış, dikey yönlü hava hareketlerine bağlı olarak yaz mevsiminde düşer.

Cevap

Diyarbakır'da en fazla yağışın yazın düştüğünü belirten ifade yanlıştır; bu bölge en kurak dönemini yazın yaşar.

Diyarbakır'ın dahil olduğu Güneydoğu Anadolu tipi karasal iklimde, en fazla yağış kış ve ilkbahar aylarında düşer. Yaz mevsimi, Türkiye'nin en şiddetli kuraklığının yaşandığı, yağışın yok denecek kadar az olduğu dönemdir. Bu nedenle yazın konveksiyonel yağışlarla en fazla yağışı aldığı bilgisi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Kıyı bölgelerinin yağış rejimini analiz etme

Antalya (Akdeniz) kışın cephesel, Rize (Karadeniz) her mevsim orografik yağış alır.

Kıyı bölgelerinde denizellik ve dağların uzanışı yağışın karakterini belirler.

Karasal iklim bölgelerinin (İç ve Doğu Anadolu) yağış rejimini karşılaştırma

Ankara (Step) ilkbaharda, Erzurum (Sert Karasal) yazın konveksiyonel yağış alır.

Yükselti ve ısınma farkı, konveksiyonel yağışların zamanını kaydırır.

Güneydoğu Anadolu'nun yağış rejimini inceleme

Diyarbakır gibi merkezler en fazla yağışı kış ve ilkbaharda alır; yazlar ise Basra alçak basıncının etkisiyle kuraktır.

Enlem ve karasallık etkisiyle yaz mevsiminde dikey hava hareketleri yağışa dönüşemeyecek kadar nemsiz bir ortam yaratır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Yağış Rejimleri ve Oluşum Tipleri

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki yağış rejimlerini 'E harfi kuralı' (İç Anadolu-İlkbahar, Erzurum-Yaz, Karadeniz-Sonbahar, Akdeniz-Kış) ile görselleştirerek tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 236Soru →

Türkiye'de özellikle Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan yamaçlarında görülen orografik (yamaç) yağışları incelendiğinde; yıllık toplam yağış miktarının dağların en yüksek zirvelerinde değil, genellikle $1000$ - $1500$ metre arasındaki orta yükseltilerde en üst seviyeye ulaştığı görülmektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hava kütlesinin yükselerek soğuması ve yağışın başlamasıyla birlikte, bünyesindeki mutlak nem miktarının üst seviyelere ulaşıldıkça hızla azalması

Yüksek zirvelerde sıcaklığın çok düşük olması nedeniyle havanın nem taşıma kapasitesinin (maksimum nem) artış göstermesi

Zirvelere doğru çıkıldıkça enlem etkisine bağlı olarak hava kütlelerinin kurak karakterli rüzgarlarla karşılaşması

Yüksek kesimlerde bitki örtüsünün cılızlaşması sonucunda terleme yoluyla havaya karışan nemin yetersiz kalması

Üst atmosfer seviyelerinde dinamik yüksek basınç merkezlerinin yıl boyu nemi dağıtıcı etki yapması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hava kütlesinin yükselerek soğuması ve yağışın başlamasıyla birlikte, bünyesindeki mutlak nem miktarının üst seviyelere ulaşıldıkça hızla azalması

Cevap

Hava kütlesinin yükselip soğumasıyla birlikte yağışın başlaması ve bu süreçte bünyesindeki mutlak nemin (su buharı) tükenmeye başlaması, orta yükseltilerden sonra yağışın azalmasına neden olur.

Deniz üzerinden gelen nemli hava kütlesi bir dağ yamacı boyunca yükseldiğinde soğur ve bünyesindeki su buharı orta yükseltilerde (

1000

1500

m) yoğuşarak yağışa dönüşür. Yağış süreci havadaki su buharını (mutlak nem) tükettiği için, hava kütlesi daha yükseklere çıktığında bünyesinde yoğuşacak yeterli su buharı kalmaz. Bu nedenle en yüksek yağış zirvede değil, nemin en yoğun şekilde boşaldığı orta kuşakta gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Orografik yağış mekanizmasını analiz etme

Denizden gelen nemli hava yamaç boyunca yükselir ve soğur.

Yükselen hava adiyabatik olarak soğuduğu için maksimum nemi azalır ve bağıl nemi artar.

Yoğuşma seviyesini ve yağışın başlangıcını belirleme

Hava doyma noktasına (bulut tabanı) genellikle orta yükseltilerde ulaşır.

Hava kütlesi doyduğunda su buharı sıvıya dönüşerek yağış olarak düşmeye başlar.

Mutlak nem miktarındaki değişimi değerlendirme

Yağış başladığı andan itibaren havanın toplam su buharı içeriği (mutlak nem) azalır.

Hava yükselmeye devam etse bile, içindeki suyun büyük kısmını orta yükseltilerde bıraktığı için zirvelere 'kuru' veya 'az nemli' olarak ulaşır.

Anahtar Kavram

Mutlak Nem ve Yağış İlişkisi (Su Buharı Tüketimi)

İpuçları

Bir kova suyun içindeki suyu dökmeye başladığınızda, kova yükselmeye devam etse bile içindeki su miktarı ne olur?

Yağış, havadaki mutlak nemin (su buharının) sıvı hale gelmesidir. Yağış gerçekleştikçe havadaki hammadde (su buharı) azalır mı?

Hava kütlesi zirveye ulaşana kadar suyunun büyük kısmını orta yükseltilerde bırakır; bu yüzden en üstte yağış azalır.

Daha Fazla Pratik

Rize ve Artvin kıyılarındaki yağış miktarları ile bu illerin yüksek yaylalarındaki yağış verilerini karşılaştırarak süreci pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 237Soru →

Türkiye'de bir merkezin ölçülen sıcaklığına "gerçek sıcaklık", bu merkezin yükseltisi yok sayılarak sıcaklığın deniz seviyesine uyarlandığı değere ise "indirgenmiş sıcaklık" denir. Bu iki sıcaklık değeri arasındaki fark, o merkezin deniz seviyesinden olan yüksekliği ile doğru orantılıdır.

Buna göre, Türkiye'nin topografik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki alanların hangisinde gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en az olması beklenir?

Erzurum-Kars Platosu

Güneydoğu Anadolu'daki yüksek platolar

Marmara Denizi kıyısındaki alçak düzlükler

Toros Dağları'nın yüksek zirveleri

İç Anadolu'nun volkanik dağ kütleleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marmara Denizi kıyısındaki alçak düzlükler

Cevap

Marmara Denizi kıyısındaki alçak düzlükler

Gerçek sıcaklık ile deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın temel nedeni yükseltidir. Türkiye'de yükseltinin en az olduğu yerler deniz kıyıları ve özellikle yükselti ortalamasının en düşük olduğu Marmara Bölgesi'nin alçak düzlükleridir. Bu alanlarda yükselti sıfıra yakın olduğu için her

200

metrede bir derece ekleme kuralı uygulanınca ortaya çıkan fark diğer bölgelere göre çok daha az olur.

Adım Adım Çözüm

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki ilişkiyi belirle.

Fark =

\frac{\text{Yükselti}}{200}

formülüyle hesaplanır.

Atmosferde yükseldikçe sıcaklık her

200

metrede ortalama

1^\circ C

azalır.

Verilen merkezlerin ortalama yükseltilerini karşılaştır.

Marmara kıyıları

\approx 0-50

m, Erzurum

\approx 2000

m, Toros zirveleri

> 2500

Farkın en az olması için merkezin deniz seviyesine (sıfır metreye) en yakın olması gerekir.

En düşük yükseltiye sahip merkezi seç.

Marmara kıyıları farkın en az olduğu yerdir.

Yükselti azaldıkça gerçek ve indirgenmiş değerler birbirine yaklaşır.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Yükselti İlişkisi

İpuçları

Gerçek ve indirgenmiş sıcaklık farkı sadece yükselti ile ilgilidir.

Farkın en az olması için, merkezin deniz seviyesine (0 metreye) en yakın olması gerekir.

Türkiye'de yükselti ortalaması en düşük olan bölge Marmara'dır. Deniz kıyısındaki düzlükleri düşünün.

Daha Fazla Pratik

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında hangi faktörün etkisinin tamamen yok sayıldığını ve bunun haritadaki izoterm eğrilerini nasıl değiştirdiğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Haritada bir merkezin yükseltisini

200

'e bölerek farkı bulabilirsiniz. Örneğin

2000

m yükselti için fark

2000/200 = 10^\circ C

iken,

20

m yükselti için

20/200 = 0.1^\circ C

olur.

Tahmini Süre:45s

Soru 238Soru →

Türkiye’de yaz mevsiminde, özellikle Ege Denizi ve çevresinde kuzey yönlerden esen, denizciler tarafından "Etezyen" olarak adlandırılan yerel rüzgârlar etkili olmaktadır. Bu rüzgârların oluşum mekanizması ve coğrafi sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Asor Dinamik Yüksek Basıncı ile Basra Termik Alçak Basıncı arasındaki basınç farkına bağlı olarak oluşurlar ve etkili oldukları dönemde Ege kıyılarında sıcaklığı düşürücü etki yaparlar.

Batı Anadolu'da dağların denize dik uzanması bu rüzgârların iç kesimlere sokulmasını engellediğinden, etkileri sadece dar bir kıyı şeridiyle sınırlı kalır.

İzlanda Alçak Basıncı'nın etkisiyle kış aylarında şiddetini artıran bu rüzgârlar, Marmara Bölgesi'nde yoğun kar yağışlarına ve tipiye neden olur.

Basra Alçak Basıncı'nın etkisiyle güneyden kuzeye doğru esen bu rüzgârlar, Akdeniz kıyılarında nemi artırarak 'çisenti' adı verilen yağışları oluşturur.

Toros Dağları'nı aşarak Akdeniz kıyılarına ulaştıklarında fön karakteri kazandıkları için Antalya ve çevresinde kış ılıklığını belirginleştirirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Asor Dinamik Yüksek Basıncı ile Basra Termik Alçak Basıncı arasındaki basınç farkına bağlı olarak oluşurlar ve etkili oldukları dönemde Ege kıyılarında sıcaklığı düşürücü etki yaparlar.

Cevap

Asor Dinamik Yüksek Basıncı ile Basra Termik Alçak Basıncı arasındaki basınç gradyanına bağlı olarak yazın kuzeyden esen ve sıcaklığı düşüren hava akımıdır.

Etezyen rüzgârları, yaz aylarında Balkanlar üzerinden Ege Denizi'ne doğru sarkan Asor Yüksek Basıncı'nın bir kolu ile Güneydoğu'da etkili olan Basra Alçak Basıncı arasındaki farktan doğar. Kuzeyden estikleri için Ege kıyılarında sıcaklığı hissedilir derecede düşürürler ve denizcilik faaliyetleri üzerinde etkilidirler.

Adım Adım Çözüm

Etezyen rüzgârlarının mevsimsel özelliklerini belirle.

Bu rüzgârlar yaz mevsiminde (özellikle Temmuz ve Ağustos aylarında) etkili olur.

Soruda geçen 'Etezyen' ismi yaz rüzgârlarına verilen özel bir isimdir.

Oluşumunu sağlayan basınç sistemlerini analiz et.

Batıda (Balkanlar/Azor üzerinden) Yüksek Basınç, doğuda (Basra üzerinden) Alçak Basınç olması gradyan oluşturur.

Rüzgâr her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğru eser.

Rüzgârın yönünü ve termik etkisini değerlendir.

Kuzeyden (Ege Denizi üzerinden) güneye doğru eserek geçtiği yerlerde sıcaklığı düşürür.

Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için kuzeyden gelen rüzgârlar kutup kökenli olup serinletici etki yapar.

Yer şekilleriyle etkileşimini kontrol et.

Ege'de dağlar denize dik uzandığı için bu rüzgârlar iç kesimlere kadar sokulabilir.

Dağların kıyıya dik uzanması rüzgârlar için doğal oluklar oluşturur.

Anahtar Kavram

Türkiye'yi etkileyen basınç merkezleri ve yerel rüzgârların mevsimsel karakteri.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'yi etkileyen basınç merkezlerinin (Sibirya, Asor, İzlanda, Basra) mevsimlik değişimlerini ve rüzgâr frekans güllerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 239Soru →

Türkiye'nin matematiksel konumu gereği dağların güneye bakan yamaçlarının kuzeye bakan yamaçlara göre daha fazla güneş alması ve sıcaklık ortalamalarının yüksek olması "bakı" etkisi ile açıklanır. Ancak kış mevsiminde bazı dağ sıralarının kuzey yamaçlarındaki sıcaklık ortalamaları, denizelliğin etkisiyle güney yamaçlardan daha yüksek olabilmektedir. Bu durum, bakı etkisinin özel konum şartları tarafından baskılandığını gösterir. Buna göre, aşağıda verilen alanların hangisinde kış mevsiminde görülen sıcaklık durumu bu "bakı ilkesi" ile çelişen bir örnek oluşturur?

Kuzey Anadolu Dağları'nın Karadeniz'e bakan yamaçları

Toros Dağları'nın Akdeniz'e dönük güney yamaçları

Kaçkar Dağları'nın Çoruh Vadisi'ne bakan güney yamaçları

Erciyes Dağı'nın İç Anadolu platolarına bakan güney yamaçları

Aydın Dağları'nın Büyük Menderes Ovası'na bakan güney yamaçları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuzey Anadolu Dağları'nın Karadeniz'e bakan yamaçları

Cevap

Kuzey Anadolu Dağları'nın Karadeniz'e bakan yamaçlarında kışın görülen sıcaklık durumu bakı ilkesiyle çelişmektedir.

Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamaçları kış mevsiminde Karadeniz'in nemli ve ılıman havasıyla karşılaşırken, dağların güneye (iç kesimlere) bakan yamaçları karasallık nedeniyle çok daha soğuktur. Bu durum, 'güney yamaçlar kuzeyden daha sıcak olmalıdır' diyen bakı ilkesine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Bakı kavramını tanımla

Türkiye Kuzey Yarım Küre'de ve Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde olduğu için dağların güney yamaçları daima daha fazla güneş alır.

Matematiksel konumun bir sonucudur.

Çelişki durumunu analiz et

Eğer bir dağın kuzey yamacı, güney yamacından daha sıcaksa burada "özel konum" (denizellik) devreye girmiştir.

Normal şartlarda kuzey yamaçların daha soğuk olması gerekir.

Bölgesel eşleştirme yap

Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamaçları Karadeniz'e bakar. Kışın deniz geç soğuduğu için nemli ve ılıman hava kütleleri bu yamacı ısıtırken, güney yamaçlar karasal ve soğuk kalır.

Denizellik etkisi güneşlenme etkisinden (bakı) daha baskın hale gelmiştir.

Anahtar Kavram

Bakı - Denizellik İlişkisi ve Anomali Durumlar

İpuçları

Türkiye'de dağların kuzey yamaçlarının güneyden daha sıcak olduğu tek durum kışın kıyı bölgelerimizde görülür.

Denizelliğin (nemliliğin) ılımanlaştırıcı etkisi, güneş ışınlarının geliş açısı zayıf olsa bile o bölgeyi daha sıcak tutabilir.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz kıyılarında orman üst sınırının en yüksek olduğu bölge ile kış ılıklığı arasındaki ilişkiyi inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 240Soru →

Türkiye'yi etkileyen basınç merkezleri; dünyanın günlük hareketine bağlı olarak oluşan 'dinamik' kökenliler ve sıcaklık farklarına bağlı olarak oluşan 'termik' kökenliler şeklinde sınıflandırılmaktadır. Bu merkezlerin etki dönemleri ve karakterleri Türkiye'nin mevsimlik hava durumunu belirlemede kritik rol oynar.

Buna göre; yıl boyunca varlığını koruyan, özellikle yaz aylarında Türkiye'ye doğru genişleyerek sıcak ve kurak hava koşullarına yol açan 'dinamik yüksek basınç' merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Sibirya Termik Yüksek Basıncı

Basra Termik Alçak Basıncı

İzlanda Dinamik Alçak Basıncı

Asor Dinamik Yüksek Basıncı

Kutup Termik Yüksek Basıncı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Asor Dinamik Yüksek Basıncı

Cevap

Asor Dinamik Yüksek Basıncı

Asor Dinamik Yüksek Basıncı, kaynağını 30° Kuzey enlemi civarındaki subtropikal yüksek basınç kuşağından alan bir merkezdir. Dünyanın günlük hareketine bağlı oluştuğu için 'dinamik' kökenlidir ve yıl boyunca varlığını korur. Yaz aylarında kuzeye doğru genişleyerek Türkiye üzerinden Akdeniz iklim özelliklerinin (yaz kuraklığı ve sıcaklığı) belirginleşmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

Basınç merkezinin kökenini belirleme

Soruda 'dinamik' kökenli bir merkez aranmaktadır. Seçeneklerde Asor ve İzlanda dinamik; Sibirya ve Basra termik kökenlidir.

Dinamik basınç merkezleri dünyanın günlük hareketine bağlı olarak 30° ve 60° enlemlerinde oluşur.

Basınç tipini ve mevsimsel etkisini analiz etme

Soruda 'yüksek basınç' ve 'yazın kuraklık' etkisi istenmektedir. Asor merkezi bu özelliklere tam uyum sağlar.

Alçak basınç merkezleri yükselici hava hareketleri ile yağış getirirken, yüksek basınç merkezleri hava kütlesini alçaltarak yağışı engeller ve kuraklığa yol açar.

Anahtar Kavram

Türkiye'yi etkileyen basınç merkezlerinin oluşum kökenleri ve mevsimsel karakterleri.

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 12 / 38Sonraki

Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram