Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü

Türkiye’de doğal dengenin bozulması ve orman örtüsünün beşerî müdahalelerle tahrip edilmesi sonucunda maki, garig ve psödomaki gibi çalı formasyonları geniş alanlar kaplamıştır.

Bu çalı formasyonlarının yayılış alanları ve karakteristik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda Türkiye'nin iklimini etkileyen üç farklı basınç merkezine ait bazı özellikler verilmiştir:

I. $30^\circ$ enlemleri çevresindeki subtropikal kuşaktan kaynaklanan, yıl boyunca etkili olan ancak yaz mevsiminde etkisi genişleyen dinamik yüksek basınç sistemidir.
II. Yaz mevsiminde Basra Körfezi çevresindeki aşırı ısınmaya bağlı olarak oluşan ve ülkemize güneydoğu yönünden sokulan termik alçak basınç sistemidir.
III. $60^\circ$ enlemleri çevresinde oluşan, dinamik kökenli olup kış mevsiminde etkili olduğunda Türkiye'ye ılık ve yağışlı hava getiren alçak basınç sistemidir.

Bu özelliklerin ait olduğu basınç merkezleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye'de deniz kıyısında yer alan Antalya ve Sinop şehirlerinin yükseltileri yaklaşık $0$ metre olmasına rağmen, Antalya'nın yıllık ortalama sıcaklığının Sinop'tan yaklaşık $4-5$ $^\circ$ C daha fazla olduğu görülmektedir.

Bu durum, sıcaklık üzerinde etkili olan aşağıdaki faktörlerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Türkiye'nin kuzeydoğusunda, Erzurum-Kars çevresinde etkili olan; kış mevsiminin oldukça sert, soğuk ve uzun geçtiği, yıllık yağışın büyük bir kısmının ise yaz aylarında düştüğü iklim tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin kış mevsiminde yaşadığı hava koşulları üzerinde kuzey sektörlü basınç merkezleri oldukça etkilidir. Bu merkezlerden ilki, $60^\circ$ enlemleri çevresinde oluşup ülkemize kuzeybatı yönünden nemli ve ılık hava taşırken; ikincisi, geniş karasal alanlar üzerinde kışın aşırı soğumaya bağlı olarak oluşur ve ülkemize kuzeydoğudan dondurucu soğuklar ile 'ayaz' hava getirir.

Bu basınç merkezlerinin karakteristik özellikleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de çalı formasyonları (maki, garig, psödomaki); orijinal orman örtüsünün beşerî müdahalelerle tahrip edilmesi sonucunda ortaya çıkan sekonder (ikincil) vejetasyon özelliklerini taşımaktadır. Bu formasyonların bölgesel dağılış dinamikleri, tür kompozisyonları ve dikey yöndeki yayılış sınırları göz önüne alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi Türkiye'nin fiziksel coğrafya özellikleriyle tam olarak örtüşmektedir?

Ülkemizde dondurucu kış koşullarının yaşandığı dönemlerde kuzeydoğu yönünden gelen ve termik kökenli bir yüksek basınç alanı olan merkez aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de bitki örtüsü; iklim, yer şekilleri ve insan müdahalesi gibi faktörlere bağlı olarak orman, çalı ve ot formasyonları şeklinde sınıflandırılmaktadır. Ot formasyonları ise kendi içinde bozkır (step), çayır ve antropojen bozkır gibi alt gruplara ayrılır.

Buna göre, Türkiye'deki ot formasyonları ve bu formasyonları temsil eden bitki türleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

İç Anadolu'nun orta kesimlerinden başlayarak Erzurum-Kars Platosu üzerinden Doğu Karadeniz kıyılarına ulaşan bir gözlemci, yolculuğu boyunca doğal bitki örtüsünde şu değişimleri sırasıyla kaydetmiştir:

I. İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararan kısa boylu ot toplulukları (Step),
II. Yaz yağışlarına bağlı olarak yaz boyunca yeşil kalan gür ot toplulukları (Çayır),
III. Her mevsim yağış alan, geniş ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşan nemli ormanlar.

Buna göre, gözlemcinin geçtiği yerlerde etkili olan iklim tipleri aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

Türkiye'de kış mevsiminde etkili olan gezici alçak basınç sistemleri (Akdeniz siklonları), rüzgârın karakterinde ve yönünde ani değişimlere neden olur. Batıdan yaklaşarak ülkemiz üzerinden geçen bir alçak basınç merkezinin ön kısmında rüzgâr önce sıcaklığı artıran ve nem taşıyan güneybatı yönlü Lodos ($SW$) olarak eser. Alçak basınç merkezi doğuya doğru hareket ettikçe, merkezin arka kısmında kalan soğuk hava kütlesi devreye girer ve rüzgârın yönü aniden kuzeybatıdan esen Karayel ($NW$) rüzgârına döner.

Bu atmosferik süreç ve rüzgârların Türkiye üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Türkiye'de özellikle İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu'nun alçak kesimlerinde yaygın olan; ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararan kısa boylu ot topluluklarına bozkır (step) adı verilir. Bu ot toplulukları arasında yer alan bazı türler, iç bölgelerdeki ormanların tahrip edilmesi sonucu oluşan "antropojen bozkır" alanlarında da yaygın olarak görülür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bozkır formasyonu içerisinde yer alan karakteristik bitki türlerinden biridir?

Türkiye'de orijinal orman örtüsünün beşerî müdahalelerle tahrip edilmesi sonucunda maki, garig ve psödomaki gibi çalı formasyonları ortaya çıkmıştır. Bu formasyonların özellikleri, yayılış alanları ve bitki türleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de kış mevsiminde etkili olan basınç merkezlerinden biridir. Ülkemize genellikle kuzeybatı yönünden sokulan ve dinamik kökenli olan bu merkez, etkili olduğu dönemlerde havanın mevsim normallerine göre daha ılık ve yağışlı geçmesini sağlar.

Yukarıda temel özellikleri verilen basınç merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de iklim elemanlarının dağılışı üzerinde mutlak ve göreceli konum faktörleri birlikte etkili olmaktadır. Kış mevsiminde Rize'nin sıcaklık ortalamasının, enlem olarak daha güneyde yer alan Ankara'dan daha yüksek olması;

$I.$ Denizellik
$II.$ Dağların uzanış doğrultusu ve yükseltisi
$III.$ Enlem etkisi
$IV.$ Bakı özellikleri

yukarıdaki faktörlerden hangileriyle açıklanabilir?

Türkiye'de rüzgârların karakteri, yalnızca doğdukları bölgenin sıcaklık özelliklerini değil, aynı zamanda geçtikleri güzergâhtaki topografya ile girdikleri termodinamik etkileşimi de yansıtır. Kış mevsiminde İzlanda Dinamik Alçak Basıncı'nın ($İDAB$) etki alanını genişleterek Türkiye'ye sokulmasıyla ortaya çıkan şiddetli bir Lodos (güneybatı) fırtınası sürecinde, hava kütlesinin Türkiye genelindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Türkiye'nin iç kesimlerinde, özellikle yarı kurak iklim şartlarının hüküm sürdüğü alanlarda geniş yer kaplayan; ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararıp kuruyan kısa boylu ot toplulukları aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Türkiye’de ot formasyonları; yükselti, iklim özellikleri ve beşerî müdahaleler gibi faktörlerin etkisiyle şekillenerek geniş bir yayılım alanı bulmuştur. Bu formasyonların ekolojik özellikleri ve coğrafi dağılışları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de bitki örtüsü üzerine yapılan araştırmalarda; ormanların beşerî müdahalelerle tahrip edildiği alanlarda farklı çalı formasyonlarının ve türlerinin geliştiği gözlemlenmiştir.

Buna göre, Türkiye'deki çalı formasyonlarının özellikleri, yayılış alanları ve oluşum koşulları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Türkiye'de kış mevsiminde enlem faktörüne bağlı olarak güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklıkların azalması beklenirken, deniz kıyısındaki merkezlerin iç kesimlerdeki merkezlere göre daha ılık olduğu görülmektedir. Örneğin; Ocak ayı sıcaklık ortalaması Sinop'ta $7^\circ C$ iken, daha güneyde ve ekvatora daha yakın olan Konya'da $0^\circ C$ civarındadır.

Sinop’un Konya’dan daha ılık olması, aşağıdaki faktörlerden hangisinin sıcaklık üzerindeki etkisinin enlemden daha fazla olduğunu göstermektedir?

Türkiye'de görülen iklim tiplerinin belirlenmesinde merkezin denizelliği, yükseltisi ve mutlak konumu gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bu faktörler sonucunda her iklim tipinin kendine has bir yağış rejimi ve sıcaklık salınımı oluşmaktadır.

Aşağıdaki tabloda, Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin yıllık sıcaklık farkları ve en fazla yağış aldıkları mevsimler verilmiştir:

Buna göre, tabloda verilen merkezlerin hakim olduğu iklim tipleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?