Atatürk İlke ve İnkılapları

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nde İnkılapçılık ilkesi; sadece eski kurumların yıkılıp yerine yenilerinin kurulmasını değil, aynı zamanda bu değişim sürecinin sürekliliğini sağlayan bir 'zihniyet devrimini' de ifade eder. Bu ilke, devrimin sonuçlarını dondurmak yerine, sistemin kendisini sürekli denetlemesini ve yenilemesini zorunlu kılarak dogmatizmin oluşmasını engeller.

Buna göre, İnkılapçılık ilkesinin Türk İnkılabı'na sağladığı en temel stratejik avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin son yüzyılında gerçekleştirilen yenilik hareketleri genellikle mevcut düzeni korumayı ve aksayan kurumları "tamir etmeyi" amaçlayan "ıslahat" niteliğindedir. Buna karşın Atatürk’ün İnkılapçılık anlayışı, ömrünü tamamlamış kurumları kökten kaldırarak yerine modern çağın gereklerine uygun yeni kurumlar inşa etmeyi hedefler. Buna göre, İnkılapçılık ilkesini Osmanlı dönemi ıslahat hareketlerinden ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

$13$ Ekim $1923$ tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunla Ankara, yeni Türk Devleti’nin başkenti ilan edilmiştir. Bu kararın alınmasında Ankara’nın aşağıdaki özelliklerinden hangisi temel gerekçe olarak gösterilebilir?

Atatürk milliyetçiliği; ırk, din ve mezhep ayrımı gözetmeksizin, kendini Türk hisseden herkesi Türk kabul eden birleştirici bir anlayıştır. Bu ilke, Türk toplumunun "ümmet" bilincinden "millet" olma yolunda ilerlemesini sağlamış; ortak dil, ortak tarih ve ortak ideal (ülkü) kavramlarını vatandaşlık bağıyla birleştirmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Atatürk milliyetçiliğinin bu kapsayıcı ve kültürel yapısı doğrultusunda, milli kimliği bilimsel bir temel üzerinde güçlendirmek amacıyla gerçekleştirilen çalışmalardan biridir?

Yeni Türk Devleti'nde toplumsal huzuru sağlamak, kanun önünde tam eşitliği gerçekleştirmek ve 'imtiyazsız, sınıfsız, kaynaşmış bir kitle' oluşturmak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda yapılan bazı inkılaplar doğrudan toplumsal eşitliği sağlamaya yöneliktir.

Buna göre;
I. Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesiyle aile hukukunda kadın-erkek eşitliğinin sağlanması
II. Aşar vergisinin kaldırılarak çiftçinin üzerindeki ağır vergi yükünün sona erdirilmesi
III. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı doğrultusunda devlet eliyle fabrikaların kurulması
IV. Soyadı Kanunu ile toplumsal ayrıcalık belirten lakap ve unvanların yasaklanması

gelişmelerinden hangileri 'sınıfsız ve imtiyazsız bir toplum' idealini gerçekleştirmeye yönelik Halkçılık uygulamaları arasında gösterilebilir?

Atatürkçü düşünce sistemi, kendi içinde tutarlı bir mantık örgüsüne sahip olup temel ilkeler ile bu ilkelerin felsefi ve uygulama alanlarını genişleten "bütünleyici ilkeler" arasında kopmaz bir bağ bulunur. Bu bütünleyici ilkeler, temel ilkelerin durağanlaşmasını önleyerek inkılabın dinamizmini korumasını sağlar.

Buna göre, aşağıda verilen temel ilke ve bu ilkeyi doğrudan destekleyen bütünleyici ilke eşleştirmelerinden hangisinin Atatürkçülüğün genel dokusuyla uyumsuz olduğu söylenebilir?

Yeni Türk Devleti'nde ekonomi politikaları belirlenirken "Siyasi bağımsızlık, ekonomik bağımsızlıkla taçlandırılmadıkça tam bağımsızlık sağlanamaz." ilkesi temel rehber edinilmiştir.

Bu doğrultuda gerçekleştirilen;
$I.$ Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi,
$II.$ Yabancıların elindeki demiryolu ve liman işletmelerinin satın alınması,
$III.$ Reji İdaresi'nin (Fransız tütün tekeli) imtiyazlarına son verilmesi

gibi çalışmaların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk dönemi ekonomi politikaları kapsamında, sanayileşme hamlesinin enerji ve ham madde ihtiyacını karşılamak amacıyla yer altı kaynaklarının rasyonel bir şekilde işletilmesi hedeflenmiştir.

Bu hedef doğrultusunda, maden arama faaliyetlerini teknik düzeyde yürütmek için Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü ($MTA$) kurulurken; bu faaliyetleri finanse etmek ve enerji sektörünü desteklemek amacıyla $1935$ yılında açılan banka aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet Dönemi'nde toplumsal alanda yapılan inkılapların temel amacı; imtiyazsız, sınıfsız ve çağdaş bir toplum yapısı oluşturmaktır. Bu süreçte yapılan düzenlemeler hem sosyal eşitliği sağlamayı hem de uluslararası sisteme entegre olmayı hedeflemiştir.

Buna göre, aşağıdaki öğrencilerden hangisinin yaptığı analiz, inkılapların 'yapıldığı alan' veya 'dayandığı temel ilke' bakımından hatalı bir bilgi içermektedir?

Atatürk milliyetçiliği; ırk birliğini reddeden, vicdani ve kültürel bir aidiyeti esas alan "subjektif millet" tanımını benimsemiştir. Bu anlayışa göre "Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir." ifadesiyle etnik köken gözetmeksizin siyasal bir bütünlük hedeflenmiştir. Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'nun kurulmasıyla da milletin tarihsel kökleri ve ortak dili üzerinden "ümmet" kimliğinden "millet" kimliğine geçiş kurumsallaştırılmıştır.

Bu bilgilerden hareketle, Atatürk milliyetçiliği ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde medreseler, modern okullar, azınlık ve yabancı okulların bir arada bulunması; farklı dünya görüşlerine, değer yargılarına ve yaşam tarzlarına sahip bireylerin yetişmesine yol açmıştır. Bu durum toplumda bir "kültür çatışması" ve "eğitimde çok başlılık" sorununu beraberinde getirmiştir. Cumhuriyet Dönemi'nde bu tabloyu değiştirerek eğitimde milli birliği ve laikleşmeyi sağlamak amacıyla gerçekleştirilen temel inkılap aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nde temel ilkeler hedefleri ve devletin temel niteliklerini belirlerken, bütünleyici ilkeler bu hedeflere ulaşılmasını sağlayan fikri yöntemi ve dinamizmi sağlar. Türk İnkılabı'nın en önemli özelliklerinden biri olan "kendini yenileme" ve "çağın gerisinde kalmama" prensibi, bu ilkelerin birbirini beslemesiyle mümkündür.

Buna göre; İnkılapçılık ilkesinin durağan bir yapıya dönüşmesini (dogmalaşmasını) engelleyerek ona süreklilik ve evrensel bir nitelik kazandıran bütünleyici ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında, Avrupa devletleri ile yapılan ticari sözleşmelerde ve resmi yazışmalarda tarih ve saat farklılıklarından kaynaklanan ciddi karışıklıklar yaşanmaktaydı. Bu durum, dış ticarette ve diplomatik ilişkilerde aksamalara neden oluyordu.

Bu karışıklıkları önlemek ve uluslararası ilişkilerde uyum sağlamak amacıyla 1925 yılında gerçekleştirilen toplumsal inkılap aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti'nde $1923-1929$ yılları arasında özel teşebbüse dayalı liberal bir ekonomi modeli benimsenmeye çalışılmış; ancak $1930$’lu yılların başından itibaren devletin ekonomide aktif rol aldığı 'Devletçilik' politikasına geçilmiştir. Bu politika değişikliğinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

Atatürk Dönemi'nde toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmak ve imtiyazsız bir toplum düzeni kurmak amacıyla birçok düzenleme yapılmıştır. Bu doğrultuda $3$ Aralık $1934$ tarihinde kabul edilen "Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun" ile din görevlilerinin ibadethaneler ve ayinler dışında dini kıyafetlerle dolaşmaları yasaklanmıştır. Ancak bu kanunda; Diyanet İşleri Başkanı, Rum ve Ermeni patrikleri ile Musevi hahambaşına, makamlarını temsil ettikleri sürece bu yasaktan istisna tanınmıştır.

Bu kanunla getirilen "istisna" durumu ve genel yasaklama birlikte değerlendirildiğinde, yapılan bu inkılabın temel toplumsal hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde gerçekleştirilen 'Islahat' hareketleri ile Cumhuriyet dönemindeki 'İnkılap' hareketleri arasındaki temel fark, yöntemsel bir kopuşu ifade eder. Islahatçı yaklaşım, mevcut düzenin aksayan yönlerini onararak sistemi yaşatmayı amaçlarken; İnkılapçı yaklaşım, işlevini yitirmiş kurumları bütünüyle tasfiye ederek yerine çağdaş ihtiyaçlara cevap veren yeni yapılar inşa eder. İnkılapçılık ilkesinin bu 'topyekûn değişim' ve 'sürekli dinamizm' karakteri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu ilkenin Atatürkçü Düşünce Sistemi içindeki yapısal fonksiyonunu en doğru şekilde tanımlar?

$1925$ yılında kabul edilen $677$ sayılı Kanun ile tekke, zaviye ve türbeler kapatılırken aynı zamanda; şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik ve seyitlik gibi birtakım unvanların kullanılması da yasaklanmıştır. Bu düzenlemedeki unvan yasağı, öncelikle aşağıdaki amaçlardan hangisini gerçekleştirmeye yöneliktir?

Türkiye Cumhuriyeti'nde devlet düzeninin ve hukuk kurallarının dini esaslara göre değil; akıl, bilim ve toplumun ihtiyaçları doğrultusunda yapılandırılması hedeflenmiştir. Bu anlayış, aynı zamanda her bireyin inanç ve ibadet hürriyetinin devlet tarafından güvence altına alınmasını sağlamıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, devletin çağdaşlaşma sürecinde temel rehber olarak akıl ve bilimi seçmesi aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

Osmanlı Devleti’nin son yüzyılında, eğitimde Medreselerin yanında modern okulların (Mektepler), hukukta Şer'iyye mahkemelerinin yanında Nizamiye mahkemelerinin açılması toplumsal ve kurumsal bir 'ikilik' (düalizm) ortaya çıkarmıştır. Bu durum, toplumun farklı dünya görüşlerine sahip bireylerden oluşmasına ve hukuki birliğin bozulmasına yol açmıştır. Cumhuriyet Dönemi'nde bu ikili yapıya son verilerek tüm kurumların akılcı ve çağdaş bir temelde birleştirilmesi, öncelikle aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereğidir?

Atatürk’ün milliyetçilik ilkesi; milleti tanımlarken ırk ve din birliğini değil; dil, kültür ve ülkü birliğini esas almıştır. Bu doğrultuda hazırlanan $1924$ Anayasası'nda yer alan "Türkiye'de din ve ırk ayırt edilmeksizin vatandaşlık bakımından herkese Türk denir." ifadesi, bu anlayışın hukuki ve toplumsal temelini oluşturur.

Bu bilgilere dayanarak Atatürk milliyetçiliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?