Atatürk İlke ve İnkılapları

Türkiye’de laikleşme süreci, devletin egemenlik kaynağını dinsel referanslardan arındırarak rasyonel ve milli bir zemine oturtma mücadelesidir. $3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen; Halifeliğin kaldırılması, Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti’nin lağvedilmesi ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun yürürlüğe girmesi gibi düzenlemeler, bu sürecin en somut adımlarıdır.

Bu inkılap hareketlerinin bütüncül bir bakış açısıyla analiz edilmesi durumunda, laiklik ilkesinin devletin yönetim felsefesi üzerindeki en belirleyici etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ yılında kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmış; eğitim, ayrıcalıklı bir kesimin tekelinden çıkarılarak tüm vatandaşlar için ulaşılabilir bir kamu hizmeti haline getirilmiştir. Bu kanunla hedeflenen 'eğitimde fırsat eşitliği' ve 'eğitimin her vatandaş için bir hak olması' anlayışı, doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereğidir?

Atatürkçü düşünce sistemine canlılık veren ve yapılan yeniliklerin dondurulmasına karşı çıkan İnkılapçılık ilkesi, statükoculuğu (mevcudu olduğu gibi koruma) reddeder.

Bu bilgiye dayanarak, İnkılapçılık ilkesinin temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk İlke ve İnkılapları konusuna çalışan bir öğrenci, "Toplumsal Alanda Yapılan İnkılaplar" ve "Halkçılık" ilkesinin kesiştiği noktaları içeren bir çalışma kartı hazırlamıştır.

Öğrencinin hazırladığı bu kartta yer alan aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, toplumsal alanda yapılan bir inkılap olmaktan ziyade siyasi alanda yapılan bir inkılap olarak değerlendirilmelidir?

Atatürk’ün halkçılık anlayışı; toplumu birbirine rakip sınıflardan oluşan bir yapı olarak değil, birbirine ihtiyacı olan meslek gruplarının dayanışması (solidarizm) temeline dayanan bir bütün olarak görür. Bu anlayışa göre devlet, toplumsal adaleti sağlamakla ve güçsüzü güçlüye karşı koruyarak her türlü sınıf imtiyazını reddetmekle yükümlüdür. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin halkçılık ilkesinin "sosyal devlet" ve "imtiyazsız toplum" hedeflerini doğrudan ekonomik bir zeminde birleştirdiği savunulabilir?

Yeni Türk Devleti'nde 1923-1929 yılları arasında 'Teşvik-i Sanayi Kanunu' gibi yasal düzenlemelerle özel teşebbüs desteklenmiş; ancak halkın elinde yeterli sermaye birikiminin bulunmaması, teknik bilgi yetersizliği ve tecrübe eksikliği gibi nedenlerle arzulanan ekonomik kalkınma hızı yakalanamamıştır. Bu durum, Türkiye'yi 1930'lu yıllardan itibaren 'Devletçilik' ilkesini uygulamaya sevk etmiştir.

Bu bilgilere göre, Atatürk’ün Devletçilik ilkesinin temel niteliği ve uygulanış gerekçesi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nde temel ilkeler ve bütünleyici ilkeler arasında kopmaz bir bağ bulunmaktadır. Temel ilkeler devletin rejimini ve karakterini belirlerken, bütünleyici ilkeler bu yapının dünyadaki değişimlere uyum sağlamasına ve evrensel bir nitelik kazanmasına yardımcı olur.

Aşağıdaki tabloda bazı temel ilkeler ve onlarla doğrudan ilişkili olan bütünleyici ilkeler eşleştirilmiştir:

Tablodaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi olarak kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, tüzüğünde yer alan "Parti, dini inançlara ve düşüncelere saygılıdır." maddesini programına eklemiştir. Bu madde, zamanla inkılap karşıtlarının parti içerisinde odaklanmasına ve rejime yönelik bir tehdidin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Buna göre, söz konusu maddenin istismar edilmesi sonucu ortaya çıkan ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kapatılmasına neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün halkçılık ilkesi; toplumda hiçbir zümreye, aileye veya kişiye ayrıcalık tanınmamasını, devlet imkânlarının her vatandaşa eşit şekilde sunulmasını ve kanun önünde tam bir eşitliği esas alır. Bu ilke, sınıf mücadelesini reddederek toplumun dayanışma içinde kalkınmasını hedefler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan halkçılık ilkesi kapsamında gerçekleştirilen düzenlemelerden biri değildir?

Türkiye'de $1926$ yılında İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesiyle, Osmanlı'dan kalan Mecelle'nin uygulanmasına son verilmiş ve hukuk sisteminde laikleşme yolunda dev bir adım atılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türk Medeni Kanunu ile kadınlara sağlanan sosyal ve ekonomik haklardan biri değildir?

Cumhuriyetçilik ilkesi; egemenliğin bir kişi, aile veya zümreye değil, doğrudan millete ait olmasını ve devlet yönetiminin halk tarafından seçilen temsilciler eliyle yürütülmesini esas alır. Bu ilke, siyasi alanda demokratikleşmeyi ve milli iradenin devlet kurumları aracılığıyla tecelli etmesini hedefler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan cumhuriyetçilik ilkesini kurumsallaştırmaya ve siyasi alanda pekiştirmeye yönelik bir gelişme olarak değerlendirilemez?

Atatürk milliyetçiliği; ırkçılığı reddeden, kendini Türk hisseden herkesi Türk sayan, birleştirici ve insancıl bir anlayıştır. Bu anlayışa göre Türk milleti; zengin bir hatıra mirasına, birlikte yaşama hususunda samimi bir arzuya ve sahip olunan mirasın korunmasına birlikte devam etme iradesine sahip olan insanların oluşturduğu topluluktur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Atatürk milliyetçiliğinin temel özelliklerinden biri olamaz?

Yeni Türk Devleti'nin hukuk sistemini laikleştirme ve modernize etme süreci, anayasal metinlerdeki dini ifadelerin tasfiyesi ve yargı mekanizmalarının tek tipleştirilmesi gibi birbirini tamamlayan aşamalardan oluşmaktadır. Bu geçiş sürecindeki anayasal ve hukuki düzenlemeler göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yeni Türk Devleti'nde $27$ Ekim $1923$ tarihinde Ali Fethi (Okyar) Bey'in istifasıyla başlayan ve hükümetin bir türlü kurulamaması nedeniyle "Ekim Bunalımı" olarak adlandırılan siyasi krizi kesin olarak çözen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Türk İnkılabı'nın doğası üzerine yapılan bir akademik çalışmada şu ifadelere yer verilmiştir: "Bu hareket, sadece belirli bir dönemde gerçekleştirilen kanuni düzenlemelerden ibaret değildir. Onun asıl gücü, kurulan yeni yapıların da zamanla durağanlaşmasını önleyen, toplumu daima ileriye ve çağdaş uygarlık düzeyine doğru iten bir iç dinamizme sahip olmasıdır."

Akademik çalışmada vurgulanan bu "iç dinamizm" ve "durağanlaşmayı önleme" özellikleri, doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin temel felsefesini yansıtmaktadır?

Osmanlı Devleti'nde şer'i mahkemeler, cemaat mahkemeleri ve kapitülasyonlarla tanınan yabancı mahkemelerin bir arada bulunması hukuk sisteminde bir "çok başlılık" yaratmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nde bu karmaşaya son vererek hukuk birliğini sağlayan ve modern toplum düzeninin temelini atan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi’nde yapılan inkılapların halk tarafından benimsenmesini sağlamak, halkın kültürel seviyesini yükseltmek ve millî bir kültür birliği oluşturmak amacıyla 19 Şubat $1932$ tarihinde açılan; bünyesinde dil-edebiyat, güzel sanatlar ve spor gibi pek çok kolu barındıran kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürkçü düşünce sistemi; sadece eski kurumları yıkıp yerine yenilerini getirmekle yetinmeyip, kurulan bu yeni düzenin de zamanla durağanlaşmasını önleyecek bir 'öz yenileme' mekanizmasını kendi içinde barındırır. Bu yönüyle sistem, donmuş ve kalıplaşmış kurallar yerine aklın ve bilimin rehberliğinde sürekli bir tekamülü (olgunlaşma ve gelişim) esas alır.

Buna göre; Atatürk ilkelerinin dogmatik bir yapıya dönüşmesini engelleyen, sisteme dinamizm kazandırarak onun her çağda geçerli ve 'yaşayan' bir sistem kalmasını sağlayan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi’nde gerçekleştirilen bazı ekonomik hamleler, Türk ekonomisini yabancı tekelinden kurtarmayı ve bağımsızlığı güçlendirmeyi hedeflerken; bazıları ise özel sermaye yetersizliği nedeniyle yatırımların bizzat devlet eliyle yapılmasını zorunlu kılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan "millileştirme" (ekonomik bağımsızlık) amacı taşıyan ve öncelikle Milliyetçilik ilkesiyle ilgili olan bir gelişmedir?

Atatürkçü düşünce sisteminde bütünleyici ilkeler, temel ilkelerin uygulama alanlarını genişleten ve onlara dinamizm katan unsurlardır. Özellikle toplum içindeki sınıf kavgalarını reddeden, bireylerin ortak bir kader ve ideal etrafında birleşmesini savunan, vatanın bütünlüğü ile milletin bölünmezliğini odağına alan bütünleyici ilke aşağıdakilerden hangisidir?