Atatürk İlke ve İnkılapları

Atatürk milliyetçiliği; toplumu din veya ırk temelinde değil, ortak bir kültür, dil ve amaç etrafında birleştirmeyi esas alan bir anlayıştır. Ayrıca 'tam bağımsızlık' ilkesi gereği siyasi, ekonomik ve kültürel her alanda milli benliğin korunmasını şart koşar.

Buna göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisinin Atatürk milliyetçiliğinin kültürel veya ekonomik bağımsızlığı sağlama amacına doğrudan hizmet ettiği söylenemez?

Cumhuriyet döneminde devletçilik ilkesinin uygulanmaya başlanmasıyla birlikte, sanayi tesislerinin kurulması ve işletilmesi için devlet eliyle büyük bir yatırım hamlesi başlatılmıştır. Özellikle I. Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamındaki dokuma, kağıt ve kimya gibi alanlardaki fabrikaların finansmanını sağlamak ve bu tesisleri yönetmek amacıyla 1933 yılında özel bir kurum ihdas edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda, Türkiye'nin sanayileşme sürecinde lokomotif görevi üstlenen ve sanayi yatırımlarını finanse eden bu banka aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Atatürk bir konuşmasında; "İnsanlığın hepsini bir vücut ve her milleti bunun bir uzvu addetmek gerekir. Bir vücudun parmağının ucundaki acıdan diğer bütün azalar müteessir olur." demiştir.

Atatürk'ün bu sözü, Atatürkçü düşünce sistemini oluşturan aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangisi ile doğrudan ilgilidir?

$3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen yasalarla Halifelik kaldırılmış, Şer’iye ve Evkaf Vekâleti ile Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti lağvedilmiştir. Bu düzenlemelerin Türk devlet teşkilatındaki "yürütme" organı üzerindeki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

İtilaf Devletleri'nin Lozan Barış Konferansı'na hem TBMM Hükûmeti'ni hem de İstanbul Hükûmeti'ni (Osmanlı Hükûmeti) birlikte davet ederek Türk tarafı arasında ikilik çıkarmayı ve Sevr Antlaşması'nı kısmen de olsa kabul ettirmeyi amaçlaması, aşağıdaki inkılaplardan hangisinin gerçekleştirilmesini doğrudan hızlandırmıştır?

Atatürk Dönemi ekonomi politikalarında, özellikle $1930$’lu yıllardan itibaren uygulanan Devletçilik ilkesi doğrultusunda sanayi yatırımlarına finansman sağlamak ve ülkenin yer altı kaynaklarını milli ekonomiye kazandırmak amacıyla kurulan temel kurumlar, aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Osmanlı Devleti’nde kullanılan arşın, endaze ve okka gibi ölçü birimlerinin bölgeler arasında farklılık göstermesi ve Hicri-Rumi takvim ikiliğinin bulunması, toplumsal ve ekonomik hayatta çeşitli aksamalara neden olmuştur. Cumhuriyet Dönemi’nde $1925-1935$ yılları arasında gerçekleştirilen takvim, saat ve ölçü birimleri düzenlemeleriyle bu durum ortadan kaldırılmıştır.

Bu düzenlemelerin temel amacı ve toplumsal hayata sağladığı en doğrudan fayda aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası'nın ilk halinde yer alan "Ahkâm-ı şer'iyyenin tenfizi" (şeriat hükümlerinin yerine getirilmesi) yetkisinin $1928$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden (TBMM) geri alınması; Türk hukuk tarihindeki laikleşme sürecinin en kritik evrelerinden birini teşkil etmektedir. Bu anayasal düzenlemenin yapılmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

1 Kasım 1922'de Saltanatın kaldırılmasına dair kanun teklifi TBMM Karma Komisyonu'nda görüşülürken; hukukçu ve din bilgini üyelerin hilafet ile saltanatın birbirinden ayrılamayacağına dair teorik ve şer'i itirazları üzerine Mustafa Kemal Paşa söz alarak tarihi bir müdahalede bulunmuştur. Mustafa Kemal Paşa'nın bu komisyon görüşmeleri sırasında, meselenin akademik bir tartışmadan ziyade gerçekleşmiş bir "millî hâkimiyet" devri olduğunu vurgulayan ve sürecin tıkanmasını engelleyen temel yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin son yüzyılında gerçekleştirilen yenileşme çabaları (ıslahatlar), genellikle bozulan eski kurumları tamir etmeyi veya Batı'nın sadece teknik unsurlarını alarak mevcut yapıyı korumayı hedeflemiştir. Buna karşın Atatürk'ün İnkılapçılık ilkesi, toplumu bir bütün olarak en çağdaş yaşam biçimine ulaştırmayı ve bu süreci asla durmayan bir 'dinamik' üzerine kurmayı esas alır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Atatürkçü İnkılapçılık anlayışının bu 'dinamik' yapısını en iyi ifade etmektedir?

Atatürk Dönemi'nde toplumsal yapıyı modernize etmek ve "sınıfsız, imtiyazsız, kaynaşmış bir kitle" oluşturmak hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda $1934$ yılında kabul edilen Soyadı Kanunu ile Efendi, Bey, Paşa gibi unvanların kullanımını yasaklayan düzenlemenin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk'ün devletçilik anlayışı; mülkiyet hakkını saklı tutan, bireyin çalışma ve gayretini esas alan ancak milli menfaatlerin gerektirdiği durumlarda devletin iktisadi hayata fiilen müdahalesini öngören özgün bir yapıdadır. Bu model, özellikle $1923$-$1929$ yılları arasında uygulanan liberal ekonomi odaklı teşvik politikalarının (Teşvik-i Sanayi Kanunu vb.), küresel ve yerel kısıtlar nedeniyle büyük sanayi hamlelerini gerçekleştirememesi sonucunda şekillenmiştir.

Buna göre Türk devletçilik modelinin "doktriner bir ideoloji" olmaktan ziyade "Türkiye’nin gerçeklerinden doğan bir uygulama" olarak tanımlanmasındaki temel dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün Halkçılık ilkesi; sınıf çatışmasını reddeden 'dayanışmacı' (solidarist) bir toplumsal yapıyı savunurken, devletin de toplumun refahını artırmak için aktif sorumluluk almasını öngörür. Bu doğrultuda gerçekleştirilen aşağıdaki inkılaplardan hangisi, Halkçılık ilkesinin 'imtiyazsız ve sınıfsız bir toplum' oluşturma hedefiyle, devletin 'hazine gelirlerini koruma' ve 'mali disiplin' gibi pragmatik önceliklerini bilinçli bir şekilde feda ettiğinin en güçlü kanıtıdır?

1923-1929 yılları arasında özel teşebbüsü destekleyen politikalara rağmen, sermaye birikiminin yetersizliği ve 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle Türkiye'de sanayileşme hamlesi beklenen düzeye ulaşamamıştır. Bu durumun bir sonucu olarak 1930'lu yıllarda uygulamaya konulan Devletçilik ilkesinin temel karakteri aşağıdakilerden hangisidir?

27 Ekim 1923 tarihinde Ali Fethi Okyar Bey başkanlığındaki İcra Vekilleri Heyeti'nin istifa etmesi ve Meclis Hükümeti Sistemi nedeniyle yeni bir hükümetin kurulamaması sonucu ortaya çıkan "Ekim Bunalımı" (Hükümet Bunalımı), aşağıdaki siyasi inkılaplardan hangisinin gerçekleştirilmesiyle kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel teşebbüsü destekleyen politikaların ($1927$ Teşvik-i Sanayi Kanunu gibi) halkın elinde yeterli sermaye birikimi olmaması nedeniyle istenen sonucu vermemesi ve $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı'nın olumsuz etkileri, Türkiye’yi yeni bir ekonomik modele zorlamıştır. Bu model doğrultusunda; sanayi planlarının hazırlanması, temel tüketim mallarını üretecek fabrikaların devlet eliyle açılması ve Sümerbank ile Etibank gibi kurumların faaliyete geçmesi kararlaştırılmıştır.

Paragrafta belirtilen bu ekonomik dönüşümün temel dayanağı olan Atatürk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk'ün halkçılık ilkesi; toplumda hiçbir zümreye, aileye veya kişiye ayrıcalık tanınmamasını, kanun önünde tam bir eşitliği ve devlet imkânlarının her vatandaşa aynı şekilde sunulmasını esas alır. Bu bağlamda Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleştirilen;

* Aşar vergisinin kaldırılması,
* Soyadı Kanunu ile 'paşa, bey, ağa' gibi unvanların kullanımının yasaklanması,
* Kadınlara siyasi hakların (seçme ve seçilme) tanınması

gibi inkılapların ortak hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk'e göre bir toplumu millet yapan temel bağlar; biyolojik bir zorunluluk olan ırk ya da tek bir inanç sistemi olan din değildir. O, milleti; geçmişte birlikte yaşama zahmetine katlanmış, günümüzde bu beraberliği sürdürme iradesi gösteren ve gelecekte de bir arada olma arzusuna sahip insanların oluşturduğu kültürel bir bütün olarak görmüştür. Bu anlayışın somut bir yansıması olarak Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'nun kurulması sağlanmıştır. Buna göre Atatürk milliyetçiliğinin "subjektif (öznel) milliyetçilik" olarak nitelendirilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün laiklik anlayışı; devlet düzeninin, hukuk kurallarının ve eğitim sisteminin dinsel referanslar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına dayandırılmasını hedefler. $3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen yasalarla; bir yandan Halifelik makamına son verilmiş, diğer yandan Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak din hizmetleri ile vakıf işleri birbirinden ayrılmıştır. Aynı gün kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile de eğitimde birlik sağlanarak laik bir öğretim sistemine geçilmiştir. Bu köklü reformlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, laikleşme sürecinin devletin işleyişinde sağladığı en temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde milli egemenlik ilkesini pekiştirmek ve kadınların ülke yönetiminde söz sahibi olmasını sağlamak amacıyla siyasi alanda önemli inkılaplar yapılmıştır. Bu doğrultuda, Türk kadınına milletvekili seçme ve seçilme hakkı aşağıdaki yılların hangisinde yapılan bir anayasa değişikliği ile tanınmıştır?