Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

$2015$ yılında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi bünyesinde hazırlanan, küresel ısınmayı sanayi öncesi döneme göre sınırlandırmayı hedefleyen ve Türkiye'nin de $2021$ yılında taraf olduğu uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

$21.$ yüzyılın değişen jeopolitik dengeleri içerisinde Türkiye, küresel yönetişime katkıda bulunmak ve "orta ölçekli güçlerin" (middle powers) uluslararası sistemdeki etkinliğini artırmak amacıyla çeşitli çok taraflı platformlarda öncü roller üstlenmiştir. Bu vizyon doğrultusunda, $2013$ yılında New York'ta düzenlenen BM Genel Kurulu marjında; Meksika, Endonezya, Güney Kore ve Avustralya ile birlikte temelleri atılan, bölgesel sorunlara küresel çözümler üretmeyi ve $G20$ içerisindeki yapıcı rolleri pekiştirmeyi hedefleyen gayriresmi istişare platformu aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın ardından müttefik devletler arasında Almanya'nın geleceği konusunda yaşanan görüş ayrılıkları, kısa sürede açık bir çatışma alanına dönüşmüştür. Batılı güçlerin kendi işgal bölgelerinde ekonomik kalkınmayı sağlamak amacıyla yeni bir para birimi ($Deutsche$ $Mark$) kabul etmeleri ve bölgeyi birleştirme adımları atmaları üzerine Sovyetler Birliği, Batı Berlin'e giden tüm kara ve demir yollarını kapatarak şehri dış dünyaya izole etmiştir.

Tarihe "Berlin Ablukası" olarak geçen bu krizin, Batılı devletlerin güvenlik kaygılarını artırarak aşağıdakilerden hangisinin kurulmasına yönelik süreci doğrudan hızlandırdığı savunulabilir?

Japonya'da $1868$ yılından itibaren İmparator Mutsuhito önderliğinde başlatılan Meiji Restorasyonu (Aydınlanma Devri), ülkenin kısa sürede bir dünya gücü haline gelmesini sağlamıştır. Bu süreçte Japonya'nın Batılılaşma ve modernleşme çabaları kapsamında gerçekleştirdiği düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

$1945$ yılının Mart ayında Sovyetler Birliği’nin $1925$ tarihli Türk-Sovyet Dostluk ve Saldırmazlık Paktı’nı tek taraflı olarak feshetmesi ve ardından Boğazlar ile Doğu Anadolu toprakları üzerinde hak iddia etmesi, Türkiye’nin dış politika stratejisinde köklü bir değişime gitmesine neden olmuştur.

Bu gelişmeler ışığında Türkiye’nin, $II.$ Dünya Savaşı’nın son aşamasında Almanya ve Japonya’ya savaş ilan ederek San Francisco Konferansı’na katılma iradesi göstermesinin temel stratejik hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı'nın son evresinde Türkiye, 23 Şubat 1945 tarihinde Almanya ve Japonya'ya savaş ilan ederek uzun süredir başarıyla yürüttüğü "aktif tarafsızlık" ve denge politikasını hukuken sona erdirmiştir. Türkiye'nin bu sembolik savaşa girme kararını almasında ve uluslararası yeni düzenin inşasında söz sahibi olmasında doğrudan belirleyici olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, $19$ Ekim $1939$ tarihinde İngiltere ve Fransa ile imzaladığı "Karşılıklı Yardım Antlaşması" (Ankara Paktı) uyarınca, bir Avrupa devletinin saldırısı sonucu Akdeniz’de çıkacak bir savaşta müttefiklerine yardım etmeyi taahhüt etmiştir. Ancak $1940$ yılında İtalya'nın Yunanistan'a saldırmasıyla savaşın Akdeniz'e yayılmasına rağmen Türkiye, müttefiklerin çağrılarına karşın fiilen savaşa katılmayarak "savaş dışı" kalma statüsünü sürdürmüştür.

Türkiye'nin bu süreçte savaşa girmeme kararını dayandırdığı temel hukuki gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

$II. Dünya Savaşı$'nın ardından Türkiye'de demokratikleşme sürecini hızlandıran ve Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ile Refik Koraltan tarafından $CHP$ Meclis Grubu'na sunulan "Dörtlü Takrir"in temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

$1955$ yılında Türkiye ile Irak arasında kurulan ve Orta Doğu'da Sovyet yayılmacılığını engellemeyi amaçlayan Bağdat Paktı, $1958$ yılında Irak'ta yaşanan darbe ve rejim değişikliği sonrasında büyük bir sarsıntıya uğramıştır. Irak'ın pakttan resmen çekilmesi ve pakt merkezinin Ankara'ya taşınmasıyla $1959$ yılında bu oluşumun aldığı yeni isim aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama Dönemi'nde Türkiye'nin dış temsilciliklerini hedef alan, $1973$ yılında Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar'ın şehit edilmesiyle başlayan suikastlar dizisinden sorumlu olan Ermeni terör örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı süresince toprak bütünlüğünü korumak adına "aktif tarafsızlık" politikası izleyen Türkiye, Müttefik Devletler tarafından kendi yanlarında savaşa girmesi konusunda yoğun diplomatik baskılara maruz kalmıştır. Bu baskıların bir parçası olarak $1943$ yılının Ocak ayında İngiltere Başbakanı Winston Churchill ile Cumhurbaşkanı İsmet İnönü arasında gerçekleşen; Churchill'in Türkiye'den Balkanlar üzerinden bir cephe açmasını talep ettiği, Türkiye'nin ise ordusunun lojistik ve teknik yetersizliğini gerekçe göstererek savaşa girmeyi ertelediği diplomatik buluşma aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı sürerken Müttefik Devletlerin $1945$ yılı başında gerçekleştirdiği diplomatik temaslar sonucunda, "yeni dünya düzeni"nde kurucu üye sıfatıyla yer almak isteyen devletlerin $1$ Mart $1945$ tarihine kadar Mihver devletlerine savaş ilan etmiş olmaları şartı karara bağlanmıştır.

Buna göre, söz konusu "savaş ilanı" şartının belirlendiği diplomatik gelişme ile Birleşmiş Milletler Şartı’nın (Charter) imzalandığı konferans aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

İngiltere Başbakanı Winston Churchill’in 1946 yılında ABD’de yaptığı bir konuşmada; Doğu Avrupa ülkelerinin Sovyet denetimine girmesini ve Avrupa'nın ideolojik olarak ikiye bölünmesini tanımlamak için kullandığı sembolik kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Soğuk Savaş döneminde Türkiye, Sovyet Rusya'nın yayılmacı politikasına karşı Batı Bloku içerisinde yer alarak bölgesel güvenlik kuşakları oluşturulmasına öncülük etmiştir. Bu doğrultuda Türkiye'nin; Batı'da Yunanistan ve Yugoslavya ile sınırlarını güvence altına almak için imzaladığı anlaşma ile Doğu'da Irak, İran, Pakistan ve İngiltere'nin katılımıyla kurulan ittifak aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

1972 yılında Moskova Zirvesi sırasında Richard Nixon ve Leonid Brejnev tarafından imzalanan ve Yumuşama (Detant) sürecinin diplomatik anayasası olarak kabul edilen "ABD ile SSCB Arasındaki İlişkilerin Temel İlkeleri" belgesi, Soğuk Savaş'ın gidişatını kökten değiştirmiştir. Bu belge ile her iki süper gücün nükleer bir felaketi önlemek adına resmen kabul ettiği temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın yarattığı olağanüstü ekonomik koşullarda devletin ekonomiye doğrudan müdahalesini yasallaştıran; hükümete fiyatları belirleme, stokları denetleme ve gerektiğinde vatandaşlara çalışma yükümlülüğü (mükellefiyet) getirme gibi geniş yetkiler tanıyan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı’nın Türkiye üzerindeki ağır ekonomik baskısını hafifletmek ve savaş döneminde oluşan haksız kazançları vergilendirmek amacıyla $11$ Kasım $1942$ tarihinde "Varlık Vergisi Kanunu" kabul edilmiştir. Kanun metninde vergi oranları açıkça belirtilmemiş, bu yetki illerde kurulan "Takdir Komisyonları"na bırakılmıştır. Ancak bu komisyonlar, vergi listelerini hazırlarken mükellefleri dini ve etnik kökenlerine göre gizli kodlarla dört ayrı kategoriye ayırmışlardır. Bu listelerde Müslümanlar ($M$), Gayrimüslimler ($G$) ve yabancı uyruklu tacirler ($D$) şeklinde sınıflandırılmıştır.

Bu gizli sınıflandırma sistemi içerisinde yer alan, özellikle "Dönme" (Sabatayist) kökenli vatandaşları kapsayan ve Müslümanlardan ($M$) yaklaşık iki kat daha yüksek oranlarla vergilendirilen dördüncü kategori aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı’nın devam ettiği $18$ Haziran $1941$ tarihinde, Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırmasından (Barbarossa Harekatı) sadece dört gün önce Türkiye ile Almanya arasında imzalanan "Dostluk ve Saldırmazlık Paktı"nın Türkiye açısından sağladığı temel stratejik avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

$I. Dünya Savaşı$'nın ardından Türkistan coğrafyasına geçerek, bölgedeki Türklerin bağımsızlığı için Ruslara karşı başlatılan Basmacı Hareketi'ne katılan ve bu mücadelenin liderliğini üstlenen Osmanlı devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

$15$ Haziran $1997$ tarihinde İstanbul'da düzenlenen "Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi" ile resmen kurulan ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki ekonomik, ticari ve teknik iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan $D-8$ (Developing Eight) teşkilatına aşağıdakilerden hangisi üye ülkelerden biri değildir?