Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

II. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte uluslararası sistemde demokratik değerlerin yükselmesi ve Türkiye’nin Batı Bloku içerisinde yer alma arzusu, iç politikada tek parti yönetiminden çok partili sisteme geçiş sürecini hızlandırmıştır. Bu doğrultuda, 1945 yılında Nuri Demirağ’ın başkanlığında kurulan ve çok partili dönemin ilk muhalefet partisi olma özelliğini taşıyan siyasi oluşum aşağıdakilerden hangisidir?

$1939-1945$ yılları arasında dünyayı sarsan $II.$ Dünya Savaşı, fiilen savaşa girmeyen Türkiye'de de derin ekonomik, sosyal ve diplomatik değişimlere neden olmuştur. Türkiye'nin bu savaş sürecinde iç politikada ve toplumsal hayatta yaşadığı gelişmelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru bir bilgi değildir?

$1975$ yılında imzalanan Helsinki Nihai Senedi, Yumuşama (Detant) Dönemi’nin en kapsamlı ve zirve diplomatik gelişmesi olarak kabul edilmektedir. Avrupa’da barış ve güvenliği kalıcı hale getirmeyi amaçlayan bu belge, taraflar arasında karşılıklı tavizlere dayanan çok taraflı bir diplomasi örneğidir.

Buna göre, Helsinki Nihai Senedi'nin içeriği ve özellikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yumuşama (Detant) Dönemi ($1960$’ların sonu - $1979$) uluslararası gerginliği azaltmak amacıyla birçok diplomatik girişimde bulunulmuş ve Türkiye de bu süreçteki bölgesel krizlerden etkilenmiştir.

Buna göre, Yumuşama Dönemi gelişmeleri ve bu gelişmelerle ilişkili kavram/olay eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

$\text{I.}$ Dünya Savaşı sonrasında uluslararası barışı koruma çabaları kapsamında $1928$ yılında imzalanan; "savunmaya dayanmayan savaşın kanun dışı sayılması" ve "savaşın milli bir politika aracı olarak kullanılmasının yasaklanması" ilkelerini içeren belge aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru düzenlenen Yalta Konferansı'nda, yeni kurulacak olan Birleşmiş Milletler teşkilatının kurucu üyeleri arasında yer alabilmek ve San Francisco Konferansı'na katılabilmek için $1$ Mart $1945$ tarihine kadar Mihver devletlere savaş ilan etme şartı getirilmiştir. Bu gelişme üzerine Türkiye'nin, uluslararası alandaki yerini korumak amacıyla sembolik de olsa savaş ilan ettiği devletler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Türkiye'de iç siyasi hareketlilik artmış ve iktidarda bulunan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içerisinde görüş ayrılıkları belirginleşmiştir. $1945$ yılında TBMM'de görüşülen ve partiden ayrılan muhalif grubun "Dörtlü Takrir"i vermesine zemin hazırlayarak Demokrat Parti'nin kurulmasıyla sonuçlanan süreci başlatan temel yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı sürerken $1941$ yılında $ABD$ Başkanı Franklin D. Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill tarafından yayımlanan; savaş sonunda toprak kazanılmaması, milletlerin kendi geleceklerini belirlemesi (self-determinasyon) ve Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın fikrî temelini oluşturan belge aşağıdakilerden hangisidir?

1907 yılında İngiltere ve Rusya arasında imzalanan ve Orta Asya'daki "Büyük Oyun" (Great Game) rekabetini resmen sona erdiren St. Petersburg Konvansiyonu, Üçlü İtilaf (Triple Entente) bloğunun oluşumunda belirleyici bir dönüm noktasıdır.

Bu antlaşmanın içeriği ve dönemin diplomatik dengeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu antlaşma ile sağlanan doğrudan uzlaşma konularından biri değildir?

Japonya'da $1868$ yılında İmparator Mutsuhito liderliğinde başlatılan, feodal yapının tasfiye edilerek Batılı anlamda modernleşmenin ve sanayileşmenin hedeflendiği döneme verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

$1990$'lı yılların başında Yugoslavya'nın dağılma sürecine girmesiyle Balkanlar'da büyük bir insanlık dramı yaşanmıştır. Sırp güçlerinin Boşnaklara yönelik gerçekleştirdiği ve tarihe "Srebrenitsa Katliamı" olarak geçen olayların ardından, savaşı sona erdiren ve Bosna-Hersek'in bağımsız bir devlet olarak tanınmasını sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden hemen önce, $1939$ yılında, ideolojik olarak birbirine tamamen zıt olan Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği'nin ($SSCB$), Polonya'yı kendi aralarında paylaşma konusunda gizli bir protokolü de içeren ve savaşın başlamasına zemin hazırlayan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

$\text{I.}$ Dünya Savaşı sonrasında bozulan uluslararası dengeleri yeniden tesis etmek amacıyla $1925$ yılında imzalanan Locarno Antlaşması, Avrupa siyasetinde "Locarno Ruhu" olarak adlandırılan bir yumuşama dönemini başlatmıştır. Ancak bu antlaşma, sınır güvenliği konusunda tüm Avrupa devletlerine aynı düzeyde uluslararası statü sağlamamıştır.

Buna göre, Locarno Antlaşması'nın aşağıdaki özelliklerinden hangisi, Almanya'nın "revizyonist" (statükoyu değiştirmeye yönelik) politikalarını ileride Avrupa'nın doğusuna yöneltmesine zemin hazırlayan en temel stratejik boşluk olarak kabul edilebilir?

$1946$ yılında alınan "$7$ Eylül Kararları", Türkiye ekonomisinde devletçilikten vazgeçilerek dışa açık ve liberal bir modele geçişin ilk somut adımı olarak kabul edilir. Bu kararlar ile Türk lirası devalüe edilmiş ve dış ticaret üzerindeki kısıtlamalar büyük oranda kaldırılmıştır. Türkiye'nin bu denli köklü bir ekonomik politika değişikliğine gitmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Küreselleşen dünyada enerji arz güvenliği ve stratejik enerji nakil hatları büyük önem taşımaktadır. Türkiye'nin bu süreçteki rolünü pekiştiren ve "Yüzyılın Enerji Projesi" olarak adlandırılan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Boru Hattı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$II.$ Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın Balkan operasyonları sonucunda Bulgaristan ve Yunanistan'ı işgal ederek Türk sınırına dayanması üzerine, Trakya bölgesinde Edirne ve Kırklareli hattında oluşturulan askeri savunma tahkimatı aşağıdakilerden hangisidir?

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bölgede yeni bir ekonomik iş birliği alanı oluşturmak amacıyla; $1992$ yılında İstanbul'da düzenlenen bir zirve ile temelleri atılan, Türkiye'nin yanı sıra Azerbaycan ve Rusya gibi ülkelerin de kurucu üyeliğini üstlendiği uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı’nın yarattığı olağanüstü ekonomik koşullarla mücadele etmek amacıyla $18$ Ocak $1940$ tarihinde kabul edilen Milli Korunma Kanunu, hükümete üretimden tüketime kadar geniş bir alanda müdahale yetkisi tanımıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Milli Korunma Kanunu kapsamında hükümete verilen yetkiler veya bu kanuna dayanılarak gerçekleştirilen uygulamalar arasında gösterilemez?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde ABD ve SSCB arasında imzalanan $1972$ tarihli SALT-I Antlaşması, stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını hedeflerken; aynı süreçte imzalanan ABM (Anti-Ballistic Missile) Antlaşması ile savunma sistemlerine de kısıtlama getirilmiştir. Bu iki antlaşmanın, özellikle ABM Antlaşması'nın, nükleer bir savaşı engellemek adına güttüğü temel stratejik amaç aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı sonrası dönemde, $1955$ yılında Batı Almanya'nın (Federal Almanya Cumhuriyeti) NATO'ya üye olarak kabul edilmesi ve yeniden silahlandırılmasına izin verilmesi üzerine; Sovyetler Birliği liderliğinde Doğu Bloku ülkelerinin kendi aralarında kurduğu askeri ittifak aşağıdakilerden hangisidir?