Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde nükleer savaş riskini minimize etmek ve süper güçler arasındaki stratejik dengeyi kurumsallaştırmak amacıyla 1972 yılında imzalanan SALT-I Antlaşması'nın en kritik unsurlarından biri olan ABM (Anti-Balistik Füze) Antlaşması ile taraflar, kendi topraklarını balistik füzelere karşı koruyacak savunma sistemlerini kurmaktan büyük ölçüde feragat etmişlerdir. Devletlerin en temel içgüdüsü olan 'kendini koruma' yeteneğine getirilen bu gönüllü kısıtlamanın temel stratejik amacı aşağıdakilerden hangisidir?

$I. Dünya Savaşı$ sonrasında Uzak Doğu ve Pasifik bölgesinde bozulan güç dengelerini yeniden kurmak, denizlerdeki silahlanma yarışına son vermek ve bölgedeki gerginliği azaltmak amacıyla toplanan Washington Deniz Konferansı ($1921$-$1922$) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

I. Dünya Savaşı devam ederken 1917 yılında İngiltere Dışişleri Bakanı tarafından yayımlanan ve Filistin topraklarında bir Yahudi vatanının kurulmasına yönelik İngiliz hükümetinin desteğini resmen ilan eden belge aşağıdakilerden hangisidir?

$II. \text{ Dünya Savaşı}$’nın getirdiği olağanüstü sosyo-ekonomik koşullarda devletin piyasaya doğrudan müdahale etmesine olanak tanıyan $1940$ tarihli Milli Korunma Kanunu, birçok yeni kurumun ve uygulamanın temelini oluşturmuştur. Bu kanunla hükümete verilen yetkiler çerçevesinde, savaş döneminde stratejik bir ihtiyaç haline gelen akaryakıtın ithalatı ve dağıtımını koordine etmek amacıyla $1941$ yılında kurulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı'nın yarattığı olağanüstü ekonomik şartlar, Türkiye'de hükümetin ekonomiye doğrudan müdahalesini zorunlu kılmış; bu süreçte 1942'de 'Varlık Vergisi', 1944'te ise 'Toprak Mahsulleri Vergisi' gibi sert uygulamalar hayata geçirilmiştir. Bu vergilerin uygulanma amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Yumuşama Dönemi'nde Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi'ndeki kıta sahanlığı sorunu nedeniyle 1974-1976 yıllarında ciddi bir gerginlik yaşanmıştır. Türkiye'nin "Sismik-1" (Hora) adlı araştırma gemisiyle Ege'de sismik aramalar başlatması üzerine tırmanan bu krizi donduran ve tarafların tartışmalı alanlarda tek taraflı arama faaliyetlerinden kaçınmasını öngören 1976 tarihli belge aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde Avrupa'daki gerginliği azaltmak ve bloklar arasındaki diplomatik tıkanıklığı aşmak amacıyla Federal Almanya (Batı Almanya) Başbakanı Willy Brandt tarafından başlatılan, Doğu Bloku ülkeleriyle ilişkileri normalleştirmeyi ve karşılıklı tanımayı hedefleyen politika aşağıdakilerden hangisidir?

Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından NATO, eski Doğu Bloku ülkeleriyle iş birliğini geliştirmek amacıyla $1994$ yılında bir program başlatmıştır. İttifaka üye olmayan devletlerle askeri iş birliğini, barışı koruma operasyonlarını ve savunma yapılarının demokratik kontrolünü güçlendirmeyi hedefleyen bu girişim aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı ($1939-1945$) yıllarında Türkiye, sıcak bir çatışmaya fiilen dahil olmasa da savaşın yarattığı siyasi baskılar ve ekonomik güçlüklerle mücadele etmek zorunda kalmıştır. Bu süreçte hem iç politikada olağanüstü önlemler alınmış hem de savaş sonrası kurulacak yeni dünya düzeninde yer alabilmek adına diplomatik temaslar yürütülmüştür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin II. Dünya Savaşı döneminde gerçekleştirdiği faaliyetlerden biri değildir?

$II.$ Dünya Savaşı ($1939-1945$) süresince Türkiye; diplomatik alanda Adana ve Kahire Konferansları ile denge siyasetini yürütmüş, ekonomik alanda ise Milli Korunma Kanunu ve Varlık Vergisi gibi olağanüstü araçlara başvurmuştur. Savaşın sona ermesiyle beraber uluslararası konjonktürde yaşanan değişimler, Türkiye'nin iç siyasi yapısında çok partili hayata geçiş gibi köklü dönüşümleri beraberinde getirmiştir.

Buna göre, $II.$ Dünya Savaşı dönemi ve sonrasındaki gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

19. yüzyılın son çeyreğinde Japonya'da İmparator Mutsuhito liderliğinde; şogunluk sisteminin kaldırılması, klan düzenine son verilmesi, Batılı tarzda bir anayasanın kabul edilmesi ve ordunun modernize edilmesi gibi köklü değişimlerin yaşandığı, Japonya'yı $20.$ yüzyılın başlarında dünya siyasetinde güçlü bir aktör haline getiren bu süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$1993$ yılında toplanan Avrupa Konseyi Zirvesi'nde kabul edilen Kopenhag (Copenhagen) Kriterleri, aday ülkelerin Avrupa Birliği'ne tam üye olabilmesi için karşılaması gereken temel standartları belirlemiştir. Bu kriterler; siyasi, ekonomik ve topluluk müktesebatına uyum olmak üzere üç ana başlık altında toplanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kopenhag Kriterleri'nin 'siyasi kriterler' başlığı altında yer alan gerekliliklerden biri değildir?

Yumuşama Dönemi'nde Kıbrıs meselesinin derinleşmesine neden olan, adayı Yunanistan'a bağlamayı (Enosis) amaçlayan ve Türk halkına yönelik silahlı saldırılar gerçekleştiren Rum terör örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

1917 yılında gerçekleşen Bolşevik İhtilali’nin ardından Sovyet Rusya’da uygulanan "Savaş Komünizmi" politikası, ekonomide büyük bir çöküşe ve toplumsal huzursuzluklara neden olmuştur. Bu durum üzerine Lenin, devlet kontrolünü ana sanayi kollarında tutmakla birlikte; köylülere ürün fazlasını pazarda satma imkânı veren ve küçük işletmelere özel mülkiyet hakkı tanıyan bir reform paketi hazırlamıştır.

1921 yılında hayata geçirilen bu ekonomik uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

$1905$ yılında Rusya'da patlak veren ihtilal hareketleri, Çarlık rejiminin baskısını bir süreliğine hafifletmiş ve ülkede yaşayan Türk topluluklarına siyasi örgütlenme şansı tanımıştır. Bu süreçte İsmail Gaspıralı, Yusuf Akçura ve Ali Merdan Topçubaşı gibi Türk dünyasının önemli aydınlarının öncülüğünde, Rusya Müslümanlarının haklarını ortak bir platformda savunmak amacıyla Nijni Novgorod'da gerçekleştirilen ilk büyük siyasi toplantı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, $19$ Ekim $1939$ tarihinde İngiltere ve Fransa ile imzaladığı Karşılıklı Yardım Antlaşması'na; bu antlaşma gereği üstlendiği yükümlülüklerin kendisini belirli bir devletle silahlı bir çatışmaya girmek mecburiyetinde bırakmayacağına dair özel bir hüküm (2 Numaralı Protokol) ekletmiştir. Türkiye'nin bu çekinceyle doğrudan karşı karşıya gelmekten kaçındığı devlet aşağıdakilerden hangisidir?

1970'li yılların başında ABD ve Çin Halk Cumhuriyeti arasında başlayan "Ping-Pong Diplomasisi", Soğuk Savaş konjonktüründe bloklar arası dengeleri sarsan beklenmedik bir gelişme olmuştur. ABD Başkanı Richard Nixon'ın "Yumuşama" (Detente) politikası çerçevesinde gerçekleştirdiği bu diplomatik hamlenin stratejik arka planında yatan temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ bölgesinde yer alan stratejik bir yerleşim merkezinde, $1992$ yılında Ermenistan güçleri tarafından sivil halka karşı gerçekleştirilen ve uluslararası kuruluşlarca da kınanan katliam aşağıdakilerden hangisidir?

Soğuk Savaş döneminde Amerika Birleşik Devletleri tarafından Sovyet yayılmacılığını durdurmak amacıyla uygulanan 'çevreleme politikası' (containment), dünyanın farklı coğrafyalarında kurulan paktlar zinciriyle hayata geçirilmiştir. Bu stratejik kuşak içerisinde yer alan NATO (Kuzey Atlantik), CENTO (Orta Doğu) ve SEATO (Güneydoğu Asya) gibi teşkilatların üyeleri dikkate alındığında; coğrafi konumu ve üyelik yapısı itibarıyla hem Batı savunma sisteminin (NATO) hem de Orta Doğu güvenlik hattının (CENTO) üyesi olarak bu iki bölge arasında 'köprü' vazifesi üstlenen devlet aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı öncesinde Mihver Devletler bloğunun oluşum sürecinde; $1936$ yılında Almanya ve Japonya arasında imzalanan, temel amacı Sovyetler Birliği liderliğindeki komünist ideolojinin uluslararası alanda yayılmasını engellemek olan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?