Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi

Osmanlı Devleti, $XVI.$ yüzyılda $1533$ İstanbul Antlaşması ile Avusturya üzerinde kurduğu protokol üstünlüğünü, $XVII.$ yüzyılın başlarında imzalanan $1606$ Zitvatorok Antlaşması ile kaybetmiştir. Antlaşmada yer alan "Avusturya Arşidükü protokol bakımından Osmanlı Padişahı'na eşit sayılacak ve kendisine 'Sezar' (İmparator) unvanıyla hitap edilecektir." maddesi bu değişimin en somut kanıtıdır.

Bu bilgi ve $XVII.$ yüzyılın siyasi koşulları göz önüne alındığında, Zitvatorok Antlaşması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Karesioğulları Beyliği’nin $1345$ yılında Osmanlı topraklarına dahil edilmesi, Orhan Bey Dönemi’nin en kritik siyasi hamlelerinden biri olarak kabul edilir. Bu ilhakın, Osmanlı Devleti’nin askeri ve jeopolitik yapısına sağladığı en temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?

Yavuz Sultan Selim'in 1514 yılında İran üzerine düzenlediği Çaldıran Seferi'nin dönüşünde, 1515 yılında gerçekleşen Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğulları Beyliği'ne son verilmiştir. Bu gelişme, Anadolu'daki Türk beylikleri süreci açısından nihai bir noktayı temsil eder.

Buna göre, Turnadağ Savaşı'nın sonucunda Osmanlı Devleti'nin ulaştığı temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde ($1453-1579$) donanma, Preveze Deniz Zaferi ile Akdeniz'de mutlak üstünlük kurmuştur. Ancak bu üstünlük süreci içerisinde, donanmanın neredeyse tamamının yok edildiği ve Avrupa'da "Türkler yenilebilir" düşüncesinin doğmasına yol açan bir deniz bozgunu da yaşanmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi sınırları içerisinde gerçekleşen ve donanmanın yakılmasıyla sonuçlanan bu deniz bozgunudur?

$1856$ yılında imzalanan Paris Antlaşması'nda yer alan; "Osmanlı Devleti'nin bir Avrupa devleti sayılması" ve "Osmanlı toprak bütünlüğünün Avrupalı devletlerin garantisi altında olması" maddeleri, imparatorluğun $19$. yüzyıldaki siyasi konumu hakkında aşağıdakilerden hangisini en açık şekilde ortaya koymaktadır?

$XVII.$ yüzyılda Anadolu’da merkezi otoritenin zayıflaması, vergilerin ağırlaşması ve tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte yaygınlaşan Celali İsyanları, köylü nüfusun topraklarını terk ederek şehirlere veya ulaşılması güç dağlık bölgelere göç etmesine neden olmuştur. Tarihte "Büyük Kaçgun" olarak adlandırılan bu sürecin Osmanlı Devleti üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu durumun sonuçlarından biri olarak gösterilemez?

Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde yaşanan Cem Sultan Olayı, başlangıçta bir iç mesele iken Cem Sultan'ın önce Rodos Şövalyeleri'ne, ardından Papalık'a sığınmasıyla uluslararası bir sorun haline gelmiştir. Bu durum, Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'ne karşı Cem Sultan'ı bir koz (rehin) olarak kullanmalarına yol açmıştır. Buna göre, Cem Sultan Olayı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki en temel siyasi etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi’nde, Bizans İmparatorluğu’ndaki taht kavgalarına (Kantakuzen) askeri yardım yapılması karşılığında $1353$ yılında Gelibolu Yarımadası’ndaki Çimpe Kalesi alınmıştır.

Bu gelişmenin Osmanlı Devleti’nin stratejik vizyonu açısından taşıdığı en temel önem aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılın başlarında, Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları ile kaybettiği toprakları geri alabileceği yönündeki beklentilerini güçlendiren ilk diplomatik ve askeri gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde, $1533$ yılında Avusturya ile imzalanan İstanbul Antlaşması'nda yer alan *"Avusturya Arşidükü protokol bakımından Osmanlı Sadrazamı'na denk sayılacaktır."* maddesi, dönemin diplomatik ilişkileri açısından belirleyici bir role sahiptir.

Bu maddeye dayanılarak Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde denizlerdeki hakimiyet mücadelesi kapsamında birçok stratejik nokta kuşatılmıştır. Bu kuşatmalardan birinde, kuşatmanın komutanlığını yürüten ve "Trablusgarp Fatihi" olarak anılan ünlü denizci Turgut Reis'in şehit düşmesi üzerine kuşatma kaldırılmış ve fetih gerçekleştirilememiştir.

Paragrafta bahsedilen ve Osmanlı Devleti'nin Akdeniz'deki ilerleyişinde önemli bir engel olarak kalmaya devam eden bu yer aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $XVI.$ yüzyılda denizlerdeki gücünün zirvesine ulaştığı dönemde, Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması ile Andrea Doria liderliğindeki Haçlı donanması karşı karşıya gelmiştir. Akdeniz'de Türk üstünlüğünün kesinleşmesini sağlayan ve bu denizin bir 'Türk Gölü' haline gelmesine zemin hazırlayan bu savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $16.$ yüzyılın ortalarında Hint Okyanusu'nda Portekiz yayılmacılığına karşı yürüttüğü mücadelelerin, Akdeniz'deki mutlak hakimiyetle kıyaslandığında 'stratejik bir tıkanıklık' ile sonuçlandığı görülmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi bu stratejik tıkanıklığın, Osmanlı devlet mekanizmasının **Hint Deniz Seferleri'ne ($1538-1553$) bakış açısındaki temel vizyon eksikliğini** ortaya koyan en güçlü göstergedir?

Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde, $II. Bayezid$'in son yıllarında patlak veren ve Safevi Devleti destekli olan Şahkulu İsyanı ($1511$), merkezi otoritenin sarsılmasına ve ordunun mevcut yönetimden duyduğu memnuniyetsizliğin artmasına yol açmıştır.

Bu durumun, Osmanlı siyasi tarihinde yol açtığı en doğrudan ve köklü değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $18.$ yüzyıl siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olan $1774$ Küçük Kaynarca Antlaşması, pek çok maddesiyle devletin egemenlik haklarını kısıtlamıştır. Bu antlaşmanın aşağıdaki maddelerinden hangisi, Osmanlı Devleti'nin tarihinde ilk kez başka bir devlete para ödemek zorunda kaldığı ve mali açıdan büyük bir sarsıntı yaşadığı uygulamayı ifade eder?

Osmanlı Devleti'nin beylikten devlete geçiş sürecinde izlediği "İstimalet" (hoşgörü) ve "İskan" (yerleştirme) siyaseti, yalnızca askeri fetihleri kolaylaştırmakla kalmamış; devletin merkezi otoritesinin sarsıldığı büyük kriz anlarında dahi Balkanlar'daki varlığını korumasını sağlayan bir toplumsal zemin oluşturmuştur.

Bu bilgilere dayanarak; $1402$ Ankara Savaşı sonrasında yaşanan Fetret Devri'nde Anadolu'daki Türk siyasi birliği dağılırken Balkanlar'da büyük çaplı toprak kayıplarının yaşanmamasının ve yerel halkın Osmanlı'ya bağlılığını sürdürmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde, Fatih Sultan Mehmet'in vefatından sonra tahta geçen $II.$ Bayezid döneminde ($1481-1512$), Batı yönlü fetih hareketlerinin yavaşlamasının ve Avrupa devletlerine karşı daha temkinli bir siyaset izlenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, $1833$ Hünkâr İskelesi Antlaşması ile Boğazlar üzerindeki mutlak egemenlik haklarını son kez tek taraflı bir tasarrufla kullanmış; ancak bu durumun yarattığı "Boğazlar Meselesi", $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi ile yeni bir boyut kazanmıştır. Bu sözleşme ile "Boğazların barış zamanında yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması" ilkesi, Avrupalı büyük devletlerin ortak garantisi altına alınmıştır.

**Bu bilgiler ışığında, $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin Osmanlı Devleti'nin siyasi ve hukuki statüsü üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?**

Osmanlı Devleti’nin doğu siyasetinde önemli bir dönüm noktası olan, Kanuni Sultan Süleyman’ın Nahçıvan Seferi sonrasında 1555 yılında Safevi Devleti ile imzaladığı Amasya Antlaşması hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi’nde, Yıldırım Bayezid’in İstanbul kuşatmaları sonucunda Bizans İmparatorluğu ile yapılan anlaşmada; İstanbul’da bir Türk mahallesinin kurulması, bir cami inşa edilmesi ve Müslümanların davalarına bakmak üzere bir kadı tayin edilmesi maddeleri yer almıştır.

Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?