Examkin

Soru

Zorluk: ZorYükselme Dönemi (1453-1579)

Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde, II.BayezidII. Bayezid'in son yıllarında patlak veren ve Safevi Devleti destekli olan Şahkulu İsyanı (15111511), merkezi otoritenin sarsılmasına ve ordunun mevcut yönetimden duyduğu memnuniyetsizliğin artmasına yol açmıştır.

Bu durumun, Osmanlı siyasi tarihinde yol açtığı en doğrudan ve köklü değişim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Şehzade Selim'in, babası II. Bayezid'i tahttan feragat etmeye zorlayarak ordu desteğiyle başa geçmesiCevap
  2. B
    Safevi tehlikesini bertaraf etmek amacıyla İran ile ilk resmi sınır antlaşması olan Amasya Antlaşması'nın imzalanması
  3. C
    Anadolu'da asayişi sağlamak amacıyla Timar sisteminden vazgeçilerek İltizam sistemine geçişin başlatılması
  4. D
    Memlük Devleti ile süregelen Hicaz Su Yolları meselesinin diplomatik yollarla kesin olarak çözülmesi
  5. E
    Yeniçeri Ocağı'nın isyandaki ihmali nedeniyle askeri yapıda köklü bir modernleşme sürecine girilmesi

Cevap

Şehzade Selim'in, babası II. Bayezid'i tahttan feragat etmeye zorlayarak ordu desteğiyle başa geçmesi
Şahkulu İsyanı, Osmanlı idari mekanizmasındaki zafiyetleri açığa çıkarmıştır. Bu durum, Safevi tehdidine karşı daha sert bir politika izlenmesini isteyen Yeniçerilerin, Şehzade Selim'i destekleyerek babası II.BayezidII. Bayezid'i tahttan feragat etmeye zorlamasına yol açmıştır. Bu olay, Osmanlı tarihinde ordunun doğrudan müdahalesiyle gerçekleşen ilk büyük padişah değişikliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
İsyanın mahiyetini analiz etme
Şahkulu İsyanı'nın Safevi kökenli siyasi ve dini bir hareket olduğu ve Anadolu'da büyük bir yıkıma yol açtığı görülür.
İsyanın devlet merkezi üzerindeki baskısını anlamak için gereklidir.
2
Siyasi etkileri değerlendirme
II.BayezidII. Bayezid yönetiminin isyanı bastırmadaki yetersizliği, ordunun (Yeniçerilerin) aktif bir lider arayışına girmesine neden olmuştur.
Taht değişikliğinin neden askeri bir karakter kazandığını açıklar.
3
Dönüşümü saptama
15121512 yılında Şehzade Selim'in ordu desteğiyle İstanbul'a gelerek babasını tahttan indirmesiyle sonuçlanmıştır.
Yükselme Dönemi'nin en sert taht değişimlerinden biridir.

Anahtar Kavram

İç isyanların hanedan veraseti ve merkezi otorite üzerindeki dönüştürücü etkisi

İpuçları

1
Şahkulu İsyanı, Safevilerin Anadolu üzerindeki dini ve siyasi etkisinin bir sonucudur.
2
İsyanın bastırılmasındaki gecikme, padişahın 'veli' (pasif) karakterine yönelik eleştirileri artırmıştır.
3
Yeniçeriler bu kriz sırasında 'Yavuz' lakaplı şehzadeyi destekleyerek bir 'saray darbesi' benzeri süreci tetiklemişlerdir.

Daha Fazla Pratik

Şahkulu İsyanı'ndan sonra Yavuz Sultan Selim'in takip ettiği 'Doğu Siyaseti'nin temel amaçlarını incelemek konuyu pekiştirir.

Alternatif Yöntem

Olayın aktörlerini zaman çizelgesine yerleştirin: 15111511 Şahkulu İsyanı -> 15121512 Selim'in Tahta Çıkışı -> 15141514 Çaldıran Savaşı. Bu kronolojik akış, isyanın taht değişikliğine nasıl köprü olduğunu gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yükselme Dönemi (1453-1579)

Bu konudan daha fazla soru