Examkin

Duraklama Dönemi (1579-1699)

51 soru

Soru 41Soru →

Osmanlı Devleti'nin XVII.XVII. yüzyıl siyasi faaliyetleri incelendiğinde, kuzeyde yükselen bir güç olan Rusya ile ilk kez resmi bir antlaşma imzalanarak diplomatik ilişkilerin hukuki bir zemine oturtulduğu görülmektedir. Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın Çehrin Seferi sonucunda 16811681 yılında imzalanan bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçesaray (Çehrin) Antlaşması

Cevap

Bahçesaray (Çehrin) Antlaşması
Bahçesaray Antlaşması (Çehrin Antlaşması olarak da bilinir), 16811681 yılında Çehrin Seferi sonucunda Rusya ile imzalanmıştır. Bu antlaşma, iki devlet arasında sınırların (Özü Nehri) belirlendiği ve Rusya'nın Osmanlı üstünlüğünü bir süreliğine tanıdığı ilk resmi belgedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemi ve tarafları belirleme
Soru XVII.XVII. yüzyılda Osmanlı ve Rusya arasındaki ilk resmi diplomatik metni sormaktadır.
Osmanlı-Rus ilişkilerinin başlangıç evresini doğru konumlandırmak gerekir.
2
Seferi ve komutanı ilişkilendirme
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ve Çehrin Seferi verileri bizi 16811681 yılına götürür.
Çehrin Kalesi'nin alınması üzerine Rusya barış talep etmiştir.
3
Antlaşmayı isimlendirme
Bu diplomatik sürecin sonucunda imzalanan metin Bahçesaray Antlaşması'dır.
Tarihteki ilk resmi Osmanlı-Rus antlaşması olması nedeniyle stratejik öneme sahiptir.

Anahtar Kavram

Osmanlı-Rus Diplomasi Başlangıcı

İpuçları

1
Kuzeydeki güç olan Rusya ile yapılan ilk antlaşmayı düşünün.
2
Bu antlaşma, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın Çehrin Kalesi üzerine yaptığı seferden sonra imzalanmıştır.
3
Antlaşmanın diğer adı Çehrin Antlaşması'dır ve 16811681 yılında imzalanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'nın Rusya ile yaptığı diğer önemli antlaşmaları (17001700 İstanbul, 17111711 Prut, 17741774 Küçük Kaynarca) kronolojik olarak karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 42Soru →

XVII.XVII. yüzyıl boyunca devam eden uzun süreli savaşlar ve değişen askeri teknolojiler (ateşli silahların önem kazanması), Osmanlı maliyesinde ciddi bir nakit para ihtiyacı doğurmuştur. Bu ihtiyacı karşılamak için tımar toprakları "mukataa" haline getirilmiş ve vergilerin peşin para karşılığında toplandığı "iltizam" sistemi yaygınlaştırılmıştır.

Bu sürecin Osmanlı Devleti'nin idari, askeri ve ekonomik yapısındaki sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avrupa'daki askeri devrim örnek alınarak orduda Batı tarzı köklü modernizasyon çalışmalarının tamamlanması

Cevap

Avrupa'daki askeri devrim örnek alınarak orduda Batı tarzı köklü modernizasyon çalışmalarının tamamlanması ifadesi söylenemez.
Osmanlı Devleti, XVII.XVII. yüzyılda (Duraklama Dönemi) yaşadığı sorunlara çözüm ararken henüz Avrupa'nın teknik ve askeri üstünlüğünü kabul etmemiştir. Bu dönemde yapılan ıslahatlar (Kuyucu Murat Paşa, IV.IV. Murat, Köprülüler dönemi gibi) askeri disiplini sağlamaya ve yolsuzlukları önlemeye yönelik geleneksel yöntemlere dayanır. Batı tarzı modernizasyon çalışmaları XVIII.XVIII. yüzyılın (Gerileme Dönemi) bir özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin ıslahat karakterini analiz et.
XVII.XVII. yüzyıl ıslahatlarının "kadim düzene" (Kanuni Sultan Süleyman dönemi) dönmeyi amaçladığı tespit edilir.
Duraklama Dönemi'nde henüz Avrupa'nın üstünlüğü kabul edilmediği için Batı tarzı ıslahat yapılmamıştır.
2
Ekonomik ve askeri sistem arasındaki bağı kur.
Tımar sisteminin bozulmasının, eyalet askerlerinin (Tımarlı Sipahiler) azalmasına ve dolayısıyla merkezi ordunun (Yeniçeriler) sayısının kontrolsüzce artmasına yol açtığı görülür.
Toprak sistemi (Tımar) bozulunca askeri yapı da doğrudan etkilenmiştir.
3
İltizam sisteminin sosyal yansımalarını değerlendir.
Mültezimlerin baskısı, köylülerin göçü (Büyük Kaçgun) ve yerel güçlerin (Ayanlar) yükselişi birbirine bağlı zincirleme sonuçlardır.
Ekonomik zorunluluklar (nakit ihtiyacı) sosyal ve idari yapıda bozulmalara neden olmuştur.

Anahtar Kavram

Duraklama Dönemi'nde Tımar Sisteminin Bozulması ve İltizamın Yaygınlaşması

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin hangi yüzyılda Avrupa'nın üstünlüğünü kabul ederek Batı tarzı ıslahatlara başladığını hatırlayın.
2
XVII.XVII. yüzyıl ıslahatları (örneğin IV.IV. Murat ve Köprülüler) sorunları şiddet veya geleneksel yöntemlerle çözmeye çalışmıştır.
3
Duraklama Dönemi ıslahatları ile Gerileme Dönemi (Batılılaşma) ıslahatları arasındaki en büyük fark "örnek alınan modeldir".

Daha Fazla Pratik

İltizam sisteminin yaygınlaşmasının, Yeniçeri Ocağı'nın sayısının artmasıyla olan ekonomik bağlantısını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 43Soru →

16831683 yılındaki II.II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlığının ardından Papa XI.XI. Innocentius'un çağrısıyla Osmanlı Devleti'ne karşı Avusturya, Lehistan, Venedik, Malta ve Rusya'nın katılımıyla "Kutsal İttifak" kurulmuştur. Dönemin güçlü Avrupa devletlerinden biri olan Fransa ise bu ittifakta yer almamıştır.

Fransa'nın bu ittifaka katılmamasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avusturya (Habsburglar) ile yaşadığı siyasi rekabet ve Osmanlı Devleti ile olan ekonomik ilişkileri

Cevap

Avusturya (Habsburglar) ile yaşadığı siyasi rekabet ve Osmanlı Devleti ile olan ekonomik ilişkileri
Fransa, Kutsal İttifak'ın başını çeken Avusturya (Habsburglar) ile kıta Avrupası'nda üstünlük mücadelesi verdiği için rakibinin Osmanlı üzerinden güçlenmesini istememiştir. Ayrıca Osmanlı Devleti'nden aldığı ticari imtiyazları riske atmamak adına tarafsız kalmayı tercih etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kutsal İttifak'ın amacını analiz etme
İttifak, Türkleri Avrupa'dan atmak amacıyla Avusturya, Lehistan, Venedik, Malta ve Rusya tarafından kurulmuştur.
İttifakın üyelerini bilmek, hangi devletin dışarıda kaldığını anlamayı sağlar.
2
Fransa'nın dönemdeki dış politikasını değerlendirme
Fransa (Bourbon Hanedanı), Avrupa'da Avusturya (Habsburg Hanedanı) ile köklü bir siyasi rekabet içerisindedir.
Avrupa güçler dengesi, devletlerin ittifaklara katılıp katılmamasını belirleyen temel unsurdur.
3
Osmanlı-Fransız ilişkilerinin ekonomik boyutunu hatırlama
Osmanlı Devleti, Fransa'ya kapitülasyonlar vererek Akdeniz'de ekonomik bir ortaklık kurmuştur.
Ticari çıkarlar, dini kaygıların (Hristiyan birliği) önüne geçmiştir.

Anahtar Kavram

Kutsal İttifak ve Avrupa Güçler Dengesi

İpuçları

1
Fransa'nın bu dönemde Avrupa'daki en büyük siyasi rakibi hangi hanedandır?
2
Osmanlı Devleti'nin Fransa'ya tanıdığı ticari ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) bu kararda etkili olmuş olabilir mi?
3
Habsburglar (Avusturya) ile Bourbonlar (Fransa) arasındaki rekabeti ve Osmanlı'nın Fransa için 'denge unsuru' olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kutsal İttifak savaşları sonunda imzalanan Karlofça Antlaşması'nın (1699) maddelerini ve Osmanlı için önemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 44Soru →

Osmanlı Devleti’nin Duraklama Dönemi’nde (XVII.XVII. yüzyıl) Venedik kontrolündeki Girit Adası’nı fethetmek amacıyla başlattığı kuşatmanın tam 2424 yıl sürmesi (1645−16691645-1669), devletin genel durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisinin bir kanıtıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Osmanlı donanmasının ve askeri teknolojisinin eski gücünü yitirdiğinin

Cevap

Girit kuşatmasının 24 yıl gibi çok uzun bir süreye yayılması, Osmanlı donanmasının ve askeri teknolojisinin eski gücünü yitirdiğini göstermektedir.
Osmanlı Devleti'nin 16451645 yılında başlattığı Girit kuşatmasının ancak 16691669 yılında, yani 2424 yıl sonra tamamlanabilmesi, devletin askeri mekanizmalarındaki yavaşlamayı ve deniz gücündeki ciddi sarsılmayı kanıtlamaktadır. Bu durum, Osmanlı'nın artık eskisi gibi kısa sürede kesin sonuçlar alamadığının ve askeri teknolojide rakiplerinin gerisinde kalmaya başladığının bir işaretidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuşatmanın süresini (2424 yıl) analiz edin.
Bu sürenin normal bir fetih süresinden çok daha uzun olduğu görülür.
Bir kuşatmanın on yıllarca sürmesi, kuşatan tarafın lojistik, teknolojik veya askeri gücünde aksaklıklar olduğunu gösterir.
2
Dönemin askeri ve denizcilik faaliyetlerini değerlendirin.
Osmanlı'nın XVII.XVII. yüzyılda denizlerdeki üstünlüğünü yitirmeye başladığı tespit edilir.
Kıbrıs gibi adaların 11 yılda fethedildiği eski dönemlerin aksine Girit'in 2424 yılda alınması, donanmanın eski etkisini kaybettiğinin kanıtıdır.
3
Askeri teknolojideki değişimi inceleyin.
Avrupa'daki askeri ve teknik gelişmelerin takip edilemediği sonucuna varılır.
Kuşatma tekniklerinin yetersiz kalması, fethin tamamlanmasını geciktiren temel unsurlardan biridir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Duraklama Dönemi'nde denizlerdeki gerileme ve askeri teknolojideki durağanlık.

İpuçları

1
Girit bir ada olduğuna göre, kuşatmanın bu kadar uzun sürmesinde hangi askeri birimin zayıflığı etkili olmuş olabilir?
2
Bir fethin 24 yıl sürmesi, devletin o dönemdeki askeri hızı ve teknolojik yeterliliği hakkında ne söyler?
3
Kanuni döneminde kısa sürede alınan yerlerle kıyasladığınızda, 24 yıllık süre ordunun ve donanmanın eski gücünde olmadığını göstermez mi?

Daha Fazla Pratik

Duraklama Dönemi'ndeki diğer askeri başarısızlıkları ve II. Viyana Kuşatması'nın nedenlerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 45Soru →

Osmanlı Devleti'nin XVII.XVII. yüzyılda Avusturya ile yaptığı savaşlar sonucunda imzalanan; Osmanlı'nın Batı'da son kez toprak kazandığı, Uyvar Kalesi'nin fethedildiği ve Avusturya'dan savaş tazminatı alındığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vasvar Antlaşması

Cevap

Vasvar Antlaşması
Doğru cevap Vasvar Antlaşması'dır. 16641664 yılında Köprülü Fazıl Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun Uyvar Kalesi'ni fethetmesi üzerine Avusturya ile imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Osmanlı son kez Avusturya'dan toprak almış ve savaş tazminatı elde etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda bahsedilen devletin ve yüzyılın belirlenmesi
Devlet: Avusturya, Dönem: XVII.XVII. Yüzyıl (Duraklama)
Antlaşmanın hangi taraflar arasında yapıldığını belirlemek doğru seçeneği bulmak için ilk adımdır.
2
Askeri ve siyasi sonucun analiz edilmesi
Son toprak kazancı, Uyvar Kalesi'nin fethi ve savaş tazminatı
Vasvar Antlaşması, Duraklama Dönemi'nde Osmanlı'nın askeri gücünün hala caydırıcı olduğunu gösteren son önemli başarıdır.
3
Seçenekler arasında karşılaştırma yapılması
16641664 tarihli Vasvar Antlaşması'nın seçilmesi
Diğer antlaşmalar ya toprak kaybı ya da diplomatik eşitlik içerirken, Vasvar askeri kazanç içeren son antlaşmadır.

Anahtar Kavram

Duraklama Dönemi'nde Avusturya ile yapılan son kazançlı antlaşma: Vasvar

İpuçları

1
Bu antlaşma Avusturya'ya karşı kazanılan askeri bir zafer sonrası imzalanmıştır.
2
Antlaşma ile sonuçlanan kuşatmada 'Uyvar önünde bir Türk gibi kuvvetli' deyimi doğmuştur.
3
Köprülü Fazıl Ahmet Paşa döneminde 16641664 yılında imzalanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin Doğu'da en geniş sınırlara ulaştığı Ferhat Paşa Antlaşması'nı da inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 46Soru →

Osmanlı Devleti'nde XVII.XVII. yüzyılda (Duraklama Dönemi) tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte eyaletlerde yetişen "cebelü" (atlı asker) sayısı hızla azalmıştır. Bu askeri kaybı telafi etmek ve merkezi otoriteyi korumak amacıyla devletin başvurduğu temel uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kapıkulu Ocaklarına (Yeniçeriler) kanunlara aykırı ve kontrolsüz şekilde çok sayıda asker alınması

Cevap

Eyalet askerlerinin kaybını telafi etmek için Kapıkulu Ocaklarına kontrolsüzce asker alınması
XVII. yüzyılda tımar sisteminin yozlaşmasıyla birlikte eyaletlerde beslenen atlı sipahilerin sayısı azalmıştır. Devlet, ordunun gücünü korumak ve merkezi otoriteyi sağlamlaştırmak adına İstanbul'daki Kapıkulu askerlerinin sayısını artırma yoluna gitmiştir. Ancak bu uygulama, Kanun-ı Kadim'e (eski kanunlara) aykırı kişilerin de ocağa alınmasına, disiplinin bozulmasına ve hazineden ödenen ulufe miktarının aşırı artmasına yol açarak Stagnation (Duraklama) sürecini derinleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Tımar sisteminin askeri işlevini analiz etme
Tımar sistemi, devletin kasasından para çıkmadan "Tımarlı Sipahiler" (Cebelü) denilen güçlü bir eyalet ordusu oluşturmasını sağlıyordu.
Sistemin bozulmasının ordu üzerindeki etkisini anlamak için başlangıç noktasını belirlemek gerekir.
2
Sistem bozulunca oluşan boşluğu belirleme
Tımar toprakları suistimal edilince köylü toprağı terk etti ve eyaletlerde yetişen asker sayısı azaldı.
Askeri güçteki zayıflamanın boyutunu kavramak gerekir.
3
Devletin bu zayıflığa karşı çözümünü tespit etme
Devlet, eyalet ordusundaki kaybı merkezi orduyu (Yeniçerileri) sayıca artırarak kapatmaya çalıştı.
Soruda sorulan temel uygulamayı netleştirmek için devletin tepkisini analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Tımar-Kapıkulu Dengesi ve Bozulma Sonuçları

İpuçları

1
Bu dönemde Osmanlı Devleti henüz Avrupa'nın üstünlüğünü kabul etmemiştir, dolayısıyla Batılı tarzda kurumlar aramayın.

Daha Fazla Pratik

Yeniçeri sayısındaki bu artışın, devletin hazine giderleri ve İstanbul isyanları üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 47Soru →

Osmanlı Devleti'nin XVII.XVII. yüzyılda (Duraklama Dönemi) siyasi gücünü korumaya çalıştığı ve Safevilerle yapılan mücadeleler sonucunda imzalanan, devletin doğuda en geniş sınırlarına ulaşmasını sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ferhat Paşa Antlaşması

Cevap

Osmanlı Devleti'nin doğuda en geniş sınırlarına ulaştığı antlaşma Ferhat Paşa Antlaşması'dır.
Ferhat Paşa Antlaşması (15901590), Osmanlı Devleti ile İran (Safeviler) arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Tebriz, Karabağ, Gence ve Dağıstan gibi bölgeler Osmanlı egemenliğine geçmiş, böylece Osmanlı Devleti doğuda ulaşabileceği en geniş sınırlara erişmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem belirlemesi yap
Soru XVII.XVII. yüzyıl (Duraklama Dönemi) ve doğu sınırları ile ilgilidir.
Osmanlı Devleti'nin yükselme sonrası duraklama evresindeki zirve noktalarını tespit etmek gerekir.
2
Doğu ve Batı zirvelerini ayır
Doğuda Ferhat Paşa (15901590), Batıda Bucaş (16721672) antlaşmaları en geniş sınırlardır.
Kavramsal karışıklığı önlemek için coğrafi yön ve antlaşma eşleştirmesi yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Duraklama Dönemi Siyasi Gelişmeleri ve Sınırlar

İpuçları

1
Bu antlaşma 15901590 yılında Safeviler (İran) ile imzalanmıştır.
2
Osmanlı'nın doğudaki en büyük güce ulaştığı zirve noktasıdır; batıdaki karşılığı Bucaş Antlaşması'dır.
3
Antlaşma, Tebriz ve Gence gibi önemli şehirlerin Osmanlı'ya geçmesini sağlamıştır; adı dönemin serdarlarından biriyle anılır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'nın doğu sınırlarını kesinleştiren Kasr-ı Şirin Antlaşması ile bu antlaşmayı karşılaştırarak farklarını not edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 48Soru →

Osmanlı Devleti, XVII.XVII. yüzyılın son çeyreğinde Lehistan ile girdiği mücadeleler sonucunda Podolya arazisini topraklarına katmış ve Ukrayna üzerinde hakimiyetini pekiştirmiştir.

Bu kazanımların resmileştiği 16721672 tarihli Bucaş Antlaşması'nın Osmanlı tarihi açısından temel önemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batıda en geniş sınırlarına ulaşması

Cevap

Bucaş Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Batı'da en geniş sınırlarına ulaştığı tarihi olaydır.
Bucaş Antlaşması (16721672), IV. Mehmet döneminde Lehistan üzerine yapılan seferler sonucunda imzalanmış olup, Osmanlı Devleti'nin topraklarına toprak kattığı ve Batı'da ulaştığı en uç sınırı temsil eden antlaşmadır.

Adım Adım Çözüm

1
16721672 Bucaş Antlaşması'nın hangi devletle yapıldığını ve hangi toprakların kazanıldığını belirleme
Lehistan ile yapılmış, Podolya ve Ukrayna bölgeleri Osmanlı hakimiyetine girmiştir.
Antlaşmanın coğrafi ve siyasi kapsamını anlamak için gereklidir.
2
Kazanılan toprakların Osmanlı sınırları içerisindeki konumunu analiz etme
Bu bölgeler Osmanlı'nın Batı (Avrupa) yönündeki en uç yayılma noktalarıdır.
Antlaşmanın tarihsel önemini saptamak için stratejik konum analizi yapılır.
3
Seçeneklerdeki diğer "en geniş sınır" ve "ilk" özellikleriyle karşılaştırma yapma
Ferhat Paşa (Doğu), Kasr-ı Şirin (İran sınırı) ve Bahçesaray (Rusya) gibi diğer 17. yüzyıl gelişmelerinden farkını ayırt etme.
Kavramsal ve kronolojik karışıklıkları gidermek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bucaş Antlaşması ve Osmanlı Devleti'nin Siyasi Sınırları

İpuçları

1
Bu antlaşmanın Lehistan (Polonya) ile yapıldığını hatırlayın.
2
Osmanlı Devleti'nin Avrupa topraklarında yeni arazi kazandığı son büyük aşamayı düşünün.
3
Podolya'nın kazanılmasıyla devletin Avrupa'daki sınırları maksimum seviyeye çıkmıştır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyılda Batı'da kaybettiği üstünlüğün dönüm noktası olan Karlofça Antlaşması'nın sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 49Soru →

XVII.XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde merkezi otoritenin zayıflamasıyla birlikte başkentte çıkan ayaklanmalar yönetimde büyük sarsıntılara yol açmıştır. 16561656 yılında gerçekleşen ve IV. Mehmet döneminde yaşanan bir olayda, isyancıların talebiyle otuzdan fazla devlet görevlisi Sultanahmet Meydanı'ndaki çınar ağaçlarına asılmıştır. Türk tarihinde "Çınar Vakası" (Vaka-i Vakvakiye) olarak bilinen bu gelişmenin yaşanmasındaki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saray entrikaları ve askerlere ödenen ulufelerin (maaşların) düşük ayarlı akçelerle verilmesi

Cevap

Saray entrikaları ve askerlere ödenen ulufelerin düşük ayarlı akçelerle verilmesi, Çınar Vakası'nın temel nedenidir.
Türk tarihinde Çınar Vakası olarak bilinen olay, 16561656 yılında IV. Mehmet döneminde maaşlarını düşük ayarlı akçelerle alan ve saraydaki bazı hizipler tarafından yönlendirilen yeniçerilerin çıkardığı bir isyandır. İsyancıların listesindeki devlet adamlarının idam edilip ağaçlara asılmasıyla sonuçlanmış, merkezi otoritenin ne kadar zayıfladığını göstermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Olayı tanımla
Vaka-i Vakvakiye (16561656), Osmanlı Duraklama Dönemi'nde gerçekleşen en büyük İstanbul (Yeniçeri) isyanlarından biridir.
Sorunun hangi dönem ve olayla ilgili olduğunu saptamak için.
2
İsyanın nedenlerini analiz et
Ekonomik bozulma (maaşların eksik veya kötü parayla ödenmesi) ve saray içi siyasi çekişmeler isyanı tetiklemiştir.
Çınar Vakası'nın çıkış dinamiğini anlamak için.
3
Doğru seçeneği belirle
Saray entrikaları ve düşük ayarlı akçe vurgusu yapan seçenek, olayın tarihsel gerçekliğiyle örtüşmektedir.
Diğer isyan türlerinden (Celali vb.) ayırmak için.

Anahtar Kavram

İstanbul (Yeniçeri) İsyanları ve Çınar Vakası

İpuçları

1
Bu isyan bir İstanbul isyanıdır; yani askeri sınıfın merkezdeki talepleriyle ilgilidir.
2
İsyanın adı olan 'Vaka-i Vakvakiye', idam edilenlerin asıldığı ağaçların meyvelerine benzetilmesinden gelir.
3
Yeniçerilerin en çok hassas olduğu konu 'ulufe' yani maaşların düzenli ve tam değerinde ödenmesidir.

Daha Fazla Pratik

XVII. yüzyılın diğer önemli İstanbul isyanı olan ve bir padişahın ölümüyle sonuçlanan Genç Osman (II. Osman) olayını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 50Soru →

XVII.XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti, karşılaştığı askeri ve ekonomik sorunları çözmek amacıyla "Kanun-i Kadim" denilen geleneksel düzeni ihya etmeye yönelik girişimlerde bulunmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi XVII.XVII. yüzyılda (Duraklama Dönemi) devletin askeri veya mali yapısını korumak amacıyla gerçekleştirdiği uygulamalardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tımar sistemindeki bozulmanın ordu üzerindeki olumsuz etkilerini dengelemek amacıyla yerel halktan oluşan ücretli piyade (Sekban ve Sarıca) birliklerinin sayısının artırılması

Cevap

Tımar sistemindeki bozulmanın ordu üzerindeki olumsuz etkilerini dengelemek amacıyla yerel halktan oluşan ücretli piyade (Sekban ve Sarıca) birliklerinin sayısının artırılması
Doğru yanıt olan seçenek, XVII.XVII. yüzyılın askeri dönüşümünü doğru yansıtmaktadır. Tımar sistemindeki bozulma nedeniyle eyaletlerdeki atlı asker (cebelü) sayısı azalmış, devlet bu boşluğu doldurmak ve tüfekli asker ihtiyacını karşılamak için yerel halktan 'Sekban' ve 'Sarıca' adı verilen ücretli askerler almıştır. Bu durum merkezi hazinenin yükünü artırmış ve taşradaki asayişi (Celali İsyanları) tetiklemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem analizi yapılması
Sorunun XVII.XVII. yüzyıl (1579-1699) Duraklama Dönemi'ne odaklandığı tespit edildi.
Islahatların karakteristiğini belirlemek için dönemin sınırlarını bilmek gerekir.
2
Islahat yönteminin belirlenmesi
XVII.XVII. yüzyıl ıslahatlarının 'Geleneksel' (Batı etkisi içermeyen) nitelikte olduğu hatırlanmalı.
Bu dönemde sorunların çözümü batılılaşmada değil, Osmanlı'nın eski gücüne (Kanun-i Kadim) dönmekte aranmıştır.
3
Askeri ve mali değişimlerin incelenmesi
Tımar sisteminin bozulmasıyla tımarlı sipahi sayısının azaldığı ve devletin tüfekli asker ihtiyacının arttığı sonucuna ulaşıldı.
Uzun süren savaşlar ve Celali İsyanları, ordunun piyade ihtiyacını artırmış ve devletin 'Sekban' gibi ücretli birliklere yönelmesine yol açmıştır.
4
Çeldiricilerin elenmesi
Batı tarzı okullar (Hendesehane), daimi elçilikler ve Nizam-ı Cedid gibi unsurların XVIII.XVIII. yüzyıl gelişmeleri olduğu belirlendi.
Dönem karışıklığını önlemek için batı etkisinin başladığı miladı (17181718 Lale Devri ve sonrası) bilmek kritiktir.

Anahtar Kavram

17. Yüzyıl Islahatlarının Karakteri (Geleneksel Dönem)

İpuçları

1
Bu dönemde (17. yy) Osmanlı Devleti henüz Avrupa'yı örnek almamış, sorunların çözümünü kendi görkemli geçmişinde aramıştır.

Daha Fazla Pratik

17. yüzyılın sonundaki toprak kayıplarının (Karlofça), 18. yüzyıldaki 'batılılaşma' kararı üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 51Soru →

Osmanlı Devleti'nin Duraklama Dönemi'nde askeri disiplinin bozulduğu ve ordunun eski gücünü kaybettiği çeşitli seferlerde açıkça görülmüştür. 16211621 yılında Lehistan üzerine düzenlenen Hotin Seferi sırasında Yeniçerilerin gayretsizliği ve disiplinsizliği üzerine, Yeniçeri Ocağı'nı kaldırarak Anadolu ve çevre eyaletlerdeki Türklerden yeni ve disiplinli bir ordu kurma projesini ilk kez gündeme getiren ancak bu düşüncesi nedeniyle tahttan indirilerek öldürülen Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. Osman

Cevap

Yeniçeri Ocağı'nı kaldırma fikrini ilk kez ortaya atan ve bu uğurda canını veren padişah II. Osman (Genç Osman) dır.
II. Osman (Genç Osman), Hotin Seferi sırasında ordunun disiplinsizliğini bizzat müşahede etmiş ve köklü bir askeri reformun gerekliliğine inanmıştır. Bu amaçla Yeniçeri Ocağı'nı kaldırıp başkenti Anadolu'ya taşımayı ve milli bir ordu kurmayı planlamıştır. Bu girişim, Osmanlı tarihindeki ilk ciddi ıslahat programı olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sefer ve dönem analizi yapılması
Soruda bahsedilen 16211621 Hotin Seferi, Osmanlı Duraklama Dönemi'ne (17. yüzyıl) aittir.
Olayın geçtiği zaman dilimini belirlemek yanlış seçenekleri (farklı yüzyıl padişahları) elememizi sağlar.
2
Padişahın eylemi ve sonucunun değerlendirilmesi
Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmayı planladığı için yeniçeriler tarafından öldürülen padişahın II. Osman olduğu saptanır.
Genç Osman, Osmanlı tarihinde yenilik hareketleri nedeniyle öldürülen ilk padişahtır.

Anahtar Kavram

II. Osman'ın (Genç Osman) Islahat Girişimleri ve Yeniçeri Ocağı Sorunu

İpuçları

1
Bu padişah, Osmanlı tarihinde yenilik fikirleri nedeniyle öldürülen ilk hükümdardır.
2
Saray dışından evlenerek saray geleneklerini kırmaya çalışmış ve başkenti Anadolu'ya taşıma fikrini tartışmaya açmıştır.
3
Lakabı 'Genç' olan ve 16211621 Lehistan seferindeki başarısızlığı orduya bağlayan padişahtır.

Daha Fazla Pratik

Duraklama Dönemi'ndeki diğer ıslahatçılar olan Tarhuncu Ahmet Paşa ve Köprülüler Dönemi'nin özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 3 / 3
Duraklama Dönemi (1579-1699) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin