Anlam Bilgisi

Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; yargının gerçekleşme nedenine, bir hedefe yönelik olmasına (amacına) veya bir şarta bağlanmasına göre farklılık gösterir. Bazı cümlelerde yargı, henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi hedeflenen bir gayeye yönelik kurgulanır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir amaca bağlı olarak kurgulanmıştır?

(I) Yazın dünyasında kalıcı olmanın yolu, sadece dili ustalıkla kullanmaktan değil, anlatılanın evrensel bir öze sahip olmasından geçer. (II) Kendi yerel kültürünün sınırlarını aşamayan bir yapıtın, dünya edebiyatı atlasında kendine yer bulması oldukça zordur. (III) Birçok genç yazar, daha geniş kitlelere ulaşmak ve tanınırlığını artırmak düşüncesiyle popüler akımların peşinden sürüklenmektedir. (IV) Bu durum, edebi eserlerin sanatsal derinliğini yitirerek birer tüketim nesnesine dönüşmesine zemin hazırlamaktadır. (V) Son yıllarda nitelikli eleştirinin yokluğu, okurun vasat ile değerliyi ayırt etmesini güçleştiren temel unsurdur.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sözcükler, içinde bulundukları cümlelerin bağlamına göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni ve soyut anlamlar kazanabilirler. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ince' sözcüğü 'nazik, düşünceli' anlamında kullanılmıştır?

Sözcükler, kullanıldıkları bağlama göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. Örneğin "dönmek" sözcüğü günlük hayatta ve resmi yazışmalarda pek çok farklı anlamda kullanılabilmektedir.

Buna göre, "dönmek" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde "bir yerde dolaşmak, bir haber veya durumun her yana yayılması" anlamında kullanılmıştır?

Türkiye'de çay, sadece sıcak bir içecek değil, aynı zamanda koyu sohbetlerin ve misafirperverliğin simgesidir. Günün her saati tüketilebilen bu içecek, sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi olduğu kadar akşamüstü buluşmalarının da başrolündedir. Çay, ince belli cam bardaklarda servis edildiğinde görsel bir şölen sunar. Renginin 'tavşan kanı' olarak tabir edilen parlak bir kırmızıda olması kalitesinin göstergesi kabul edilir. Ayrıca demlenme süresi ve suyun kalitesi, çayın lezzetini doğrudan etkileyen unsurlardır. Sosyal hayatın merkezinde yer alan çay evleri, insanların bir araya gelip dertleştiği mekanlar olarak kültürel bir işleve sahiptir.

Bu parçada çay ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Gökkuşağı, güneş ışınlarının yağmur damlaları içinde kırılması ve yansımasıyla oluşan büyüleyici bir doğa olayıdır. Genellikle yağmurun dinmesinden hemen sonra, güneşin bulutlar arasından yüzünü göstermesiyle belirir. Bu süreçte ışık, su damlalarına girdiği anda farklı renklerine ayrışır. Bir gökkuşağında temel olarak kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor olmak üzere yedi ana renk gözlemlenir. Gözlemcinin bu renk cümbüşünü görebilmesi için güneşin mutlaka kendi arkasında kalması gerekir. Bu doğa olayına her mevsimde rastlamak mümkün olsa da yağışların bol olduğu ilkbahar aylarında daha sık görülür.

Bu parçada gökkuşağı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

(I) Kamu kurumları, vatandaşları dezenformasyona karşı korumak amacıyla kapsamlı bir sosyal medya kılavuzu yayımlamıştır. (II) Kılavuzdaki yönergeler oldukça açık olsa da bazı personelin teknik bilgi eksikliği nedeniyle uygulama birliği tam olarak sağlanamamıştır. (III) Bu rehberin tüm birimlerce titizlikle incelenmesi durumunda dijital iletişimde karşılaşılan hatalar en aza inecektir. (IV) Kurumsal kimliğin korunmasında tutarlı bir dil kullanımının ne denli önemli olduğu eğitimlerde her fırsatta vurgulanmaktadır. (V) Dijital mecraların doğru kullanımı sayesinde kurumun toplum nezdindeki güvenilirliğinin kısa sürede artacağı tahmin edilmektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yargı, amacıyla birlikte verilmiştir?

Epigrafi, yani yazıt bilimi, özellikle Anadolu gibi medeniyetlerin kesişme noktası olan coğrafyalarda tarihin sessiz tanıklarını dillendiren en temel disiplinlerden biridir. Antik kentlerin meydanlarında, tapınak duvarlarında veya mezar taşlarında yer alan bu yazıtlar; sadece birer metin değil, o dönemin sosyal hiyerarşisini, hukuki düzenlemelerini ve ekonomik yapısını yansıtan birer birincil kaynaktır. Tarihçilerin kronolojik boşlukları doldurmak için başvurduğu bu veriler, arkeolojik buluntuların aksine doğrudan o dönemin dili ve zihniyetiyle konuşur. Örneğin, bir kentin gümrük yasalarını içeren bir yazıt, bölgedeki ticari ilişkilerin derinliği hakkında sikkelerden çok daha detaylı bilgi sunabilir. Ancak yazıtların çözümlenmesi; sadece dil bilgisini değil, aynı zamanda paleografi ve tarih bilgisini de harmanlayan çok boyutlu bir uzmanlık gerektirir. Bu sebeple epigrafik çalışmalar, Anadolu'nun karanlıkta kalmış yerel kültlerini ve unutulmuş topluluklarını gün yüzüne çıkarma noktasında vazgeçilmez bir role sahiptir.

Bu parçadan "epigrafi" bilimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Modern yaşamın hızı, bireyi her anını 'verimli' veya 'eğlenceli' kılma baskısı altında bırakırken, insan doğasının en verimli topraklarından biri olan 'sıkılma' anlarını elinden almaktadır. Oysa sıkılmak, zihnin dış uyaranlardan kopup kendi içine dönmesini sağlayan kıymetli bir eşiktir. Sürekli dışsal uyaranlara maruz kalan ve boş kalan her anını dijital araçlarla dolduran günümüz insanı, içsel bir sessizlikle karşılaşmaktan adeta kaçınmaktadır. Ancak yaratıcılık, tam da bu boşluk anlarında, zihnin o anki durağanlıktan kurtulmak için yeni dünyalar inşa etme çabasıyla filizlenir. Zihinsel bir dinlenme ve kuluçka dönemi olan can sıkıntısının sistematik olarak ortadan kaldırılması, beraberinde özgün düşüncelerin ve hayal gücünün körelmesini getirmektedir. Dolayısıyla zihni her daim meşgul tutma gayreti, aslında yaratıcı potansiyelin önündeki en büyük engellerden biri haline gelmektedir.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir gerekçeye (nedene) dayandırılmıştır?

(I) Modern edebiyat, bireyin iç dünyasındaki çatışmaları görünür kılma çabasının bir sonucudur. (II) Yazarlar, toplumsal dönüşümleri eserlerine yansıtırken tarafsız bir gözlemci rolü üstlenmeye çalışır. (III) Sanatsal derinliği artırmak amacıyla imgelere dayalı, kapalı bir anlatım tarzı benimsenir. (IV) Klasik eserler, her okunuşta okura farklı bir pencere açtığı için zamanın ötesine geçmeyi başarır. (V) Okurun hayal gücünü sınırlamamak adına karakterlerin fiziksel özellikleri üzerinde fazla durulmaz.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

Türk kahvesi, hazırlama ve pişirme teknikleriyle dünyada kendine özgü bir yere sahiptir. 16. yüzyılda Osmanlı Devleti aracılığıyla Avrupa'ya yayılan bu içecek, sadece bir gıda maddesi değil, aynı zamanda sosyal bir etkileşim aracıdır. Kahvenin pişirilme usulü, telvesiyle birlikte servis edilen tek kahve türü olmasını sağlar. Sunumunda su ve lokum eşliğinde ikram edilmesi, kadim bir misafirperverlik geleneğinin yansımasıdır. Kahve bahanesiyle yapılan koyu sohbetler, "Gönül ne kahve ister ne kahvehane, gönül ahbap ister kahve bahane" sözüyle kültürümüzde kökleşmiştir. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne dâhil edilmesi, bu içeceğin küresel çapta tanınan bir değer olduğunu tescillemiştir. Hem aroması hem de kültürel derinliğiyle Türk kahvesi, gündelik hayatın vazgeçilmez ritüellerinden biri olmayı sürdürmektedir.

Bu parçada Türk kahvesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

(I) Geleneksel el sanatlarının sürdürülebilirliğinin temini, yerel kültürel kodların muhafaza edilmesinde stratejik bir ehemmiyet arz eder. (II) Bu zanaatların dijital mecralar aracılığıyla tanıtılması, küresel ölçekte yeni pazar payları elde etmek maksadıyla hayata geçirilen bir girişimdir. (III) Sektörde usta-çırak hiyerarşisinin sekteye uğraması, teknik birikimin yeni nesillere intikalinde ciddi tıkanıklıklar yaşanmasına sebebiyet vermektedir. (IV) Ham madde temininde karşılaşılan yüksek maliyetler gerekçesiyle yerel üreticiler, tasarımda asgari standartlara yönelmek zorunda kalmıştır. (V) Üretim süreçlerine teknolojik inovasyonların entegre edilmesi, el emeğinin sanatsal değerinin korunması noktasında çeşitli tartışmaları beraberinde getirmiştir.

Numaralanmış cümlelerin anlam özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Restorasyon, tarihî bir yapıyı yalnızca fiziksel olarak ayağa kaldırma işlemi değil, o yapının barındırdığı kültürel hafızayı geleceğe aktarma sanatıdır. Eski bir yapının onarımı sırasında kullanılan her malzeme, geçmişin estetik anlayışını günümüze taşır. Modern yapıların tekdüze betonarme soğukluğu ile geleneksel mimarinin taş ve ahşaptan gelen o kendine has sıcaklığı arasındaki fark, insanın mekânla kurduğu aidiyet duygusunda belirginleşir. Taş; sabrı ve dayanıklılığı, ahşap ise sıcaklığı ve doğallığı simgeler. Bu yönüyle her restorasyon projesi, geçmişle kurulan sessiz bir köprü gibidir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?

İdarenin aldığı bu karar, Sayıştay'ın geçmiş yıllarda hazırladığı denetim raporlarına dayanmaktadır.

Bu cümledeki "dayanmak" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

(I) Eleştiri; bir yapıtın güçlü ve zayıf yönlerini, belirli ölçütler ışığında, nesnel bir tutumla ortaya koyma sanatıdır. (II) Türk edebiyatında eleştiri, Batı etkisindeki Tanzimat döneminden itibaren müstakil bir tür olma yolunda önemli adımlar atmıştır. (III) Bir eleştiri yazısının kalıcı bir değer kazanması, eleştirmenin eserle arasına estetik bir mesafe koyabilmesine bağlıdır. (IV) Son yıllarda eleştiri disiplininin yerini büyük ölçüde reklam ve tanıtım yazılarına bırakması, nitelikli edebiyat okurunun azalmasına yol açmıştır. (V) Bu durum, edebi kamuda bir 'derinlik kaybı' yaşandığını ve ticari kaygıların estetik değerlerin önüne geçtiğini göstermektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Türkçede "düşmek" sözcüğü; temel, yan ve mecaz anlamlarıyla oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. Buna göre, "düşmek" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bir görevin veya işin birisi tarafından yapılması gerekmesi" anlamında kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir amaca bağlı olarak gerçekleştirilmiştir?

Türkçede kimi cümlelerde yargı, kendisinden önce veya sonra sunulan bir hedefe ulaşma gayesiyle gerçekleştirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir amaca bağlı olarak gerçekleştirilmiştir?

(I) Bilimsel çalışmaların güvenilirliği, verilerin tarafsız bir gözle analiz edilmesine ve denetlenebilir olmasına bağlıdır. (II) Kendi alanında yetkinlik kazanmak isteyen bir araştırmacı, metodolojik disiplinden asla ödün vermemelidir. (III) Enformasyon kirliliğinin hızla arttığı dijital çağda, doğru bilgiye ulaşmak her geçen gün biraz daha zorlaşmaktadır. (IV) Toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla hazırlanan kamu spotları, geniş kitleler üzerinde kalıcı etkiler bırakmaktadır. (V) Teknolojik imkânların çeşitlenerek gündelik hayata daha fazla nüfuz etmesi, bireylerin sosyal ortamlardan kopup yalnızlaşmasına zemin hazırlamıştır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?