Examkin

Cümle Yorumu ve Kavramlar

107 soru

Soru 61Soru →

Düşünsel bir derinliğin ürünü olan metinler, okuyucunun zihin dünyasında yeni pencereler açmak yerine mevcut pencerelerden görünen manzarayı berraklaştırmayı amaçladığında; keşif hazzını, statükonun konforuna feda etmiş sayılır.

Bu cümleden çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nitelikli bir yapıt, okurun bildiklerini pekiştirmekle veya anlaşılır kılmakla yetinmeyip ona alışılmışın dışında perspektifler sunarak zihinsel bir dönüşümü gerçekleştirmelidir.

Cevap

Nitelikli bir yapıtın okura yeni perspektifler sunarak zihinsel bir dönüşüm gerçekleştirmesi gerektiğini belirten yargı doğrudur.
Cümlede, metinlerin asıl başarısının okura yeni perspektifler sunmak olduğu, sadece mevcut bilgileri netleştirmenin ise bir tür zihinsel yerinde sayma ve keşif hazzından vazgeçme olduğu vurgulanmaktadır. Doğru seçenek, bu iki karşıt durumu ve metnin asıl işlevini eksiksiz yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamsal öğelerini ayrıştırmak.
Metinde 'yeni pencereler açmak' (yenilik/değişim) ile 'mevcut manzarayı berraklaştırmak' (mevcudu onaylama/netleştirme) arasında bir karşıtlık kurulmuştur.
Yazarın hangi tutumu eleştirdiğini, hangisini savunduğunu belirlemek için gereklidir.
2
'Keşif hazzı' ve 'statükonun konforu' kavramlarını ilişkilendirmek.
Meşakkatli olan 'keşif' eyleminin, zahmetsiz ve alışıldık olan 'statüko'ya tercih edilmemesinin bir kayıp (feda etme) olduğu saptanmıştır.
Cümlenin eleştirel tonunu ve asıl iletisini kavramak için kritiktir.
3
Seçeneklerdeki kavramsal eşleşmeleri kontrol etmek.
Doğru seçenekteki 'alışılmışın dışı' ifadesi 'yeni pencereler' ile, 'bildiklerini pekiştirmek' ifadesi 'mevcut manzarayı berraklaştırmak' ile örtüşmektedir.
Metnin özünü en kapsamlı şekilde ifade eden yargıyı bulmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam ve Yakın Anlamlı Cümleler

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'A yerine B yapıldığında C kaybedilir' kalıbını (Yeni pencereler yerine mevcut manzara berraklaştırıldığında keşif hazzı kaybedilir) matematiksel bir mantıkla seçeneklere uygulayarak 'B'nin yetersizliğini, A'nın gerekliliğini' savunan şıkkı aramak.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 62Soru →

(I) Kamu yönetiminde şeffaflığı sağlamak amacıyla yeni bir denetim mekanizması hayata geçirilmiştir. (II) Dijitalleşme çalışmalarına ağırlık verildiğinden vatandaşların başvuruları daha kısa sürede sonuçlanmaktadır. (III) Personel alımlarında liyakat esasının gözetilmesi, kurumların toplumsal saygınlığını artıran en önemli unsurdur. (IV) Bu mekanizmanın etkinliği arttıkça hizmet kalitesindeki aksaklıkların da azalması beklenmektedir. (V) Stratejik planlama; bir kurumun mevcut durumunu analiz ederek geleceğe yönelik hedeflerini belirlemesi sürecidir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. cümlede, eylemin gerçekleşme nedeni üzerinde durulmuştur.

Cevap

Birinci cümlede 'şeffaflığı sağlamak amacıyla' ifadesi kullanıldığı için burada bir amaç-sonuç ilişkisi vardır; dolayısıyla eylemin gerçekleşme nedeninin belirtildiğini söyleyen yargı yanlıştır.
Şeffaflığı sağlamayı hedefleyen birinci cümle, eylemin hangi amaçla gerçekleştirildiğini belirtmektedir. 'Nedeniyle' veya 'nedeninden dolayı' gibi bir anlam taşımadığı için bu cümlede bir neden değil, amaç söz konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki anlam ilişkilerini belirle.
Birinci cümle amaç-sonuç, ikinci cümle neden-sonuç, üçüncü cümle öznel/karşılaştırma, dördüncü cümle beklenti, beşinci cümle tanım cümlesidir.
Sorunun her şıkkı farklı bir kavramsal kategoriyi test etmektedir.
2
Amaç ve neden kavramlarını karşılaştır.
Birinci cümledeki 'amacıyla' ifadesi bir hedefe yöneliktir; oysa eylemin nedeni (gerekçesi) bir önceki durumdan kaynaklanır.
KPSS Türkçe sorularında amaç ve neden farkı en sık sorulan çeldiricidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri (Amaç-Sonuç vs. Neden-Sonuç)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 63Soru →

"Yolculuk sırasında lastiğin patlaması, varış süremizin gecikmesine yol açtı." cümlesindeki anlam ilişkisinin benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şiddetli rüzgarın etkisiyle kıyıdaki küçük tekneler alabora oldu.

Cevap

Şiddetli rüzgarın etkisiyle kıyıdaki küçük tekneler alabora oldu cümlesi, verilen örnekteki gibi neden-sonuç ilişkisi içermektedir.
Örnek cümlede varışın gecikmesi, lastiğin patlaması gibi gerçekleşmiş bir sebebe bağlanmıştır. 'Şiddetli rüzgarın etkisiyle teknelerin alabora olması' ifadesinde de benzer bir durum-sonuç (neden-sonuç) ilişkisi kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Örnek cümleyi analiz et.
Lastiğin patlaması 'neden', gecikme ise bu nedenin 'sonucu'dur.
Cümledeki anlam ilişkisini doğru tespit etmek için eylem ve gerekçe ayrımı yapılır.
2
Seçeneklerdeki 'için', 'üzere', 'amacıyla' gibi anahtar kelimelere dikkat et.
B, C ve E seçeneklerinin amaç-sonuç bildirdiği görülür.
Amaç cümlelerinde eylem bir hedef doğrultusunda yapılır; neden cümlelerinde ise eylem bir sebebe bağlı olarak gerçekleşir.
3
Kalan seçenekleri değerlendir.
Teknelerin alabora olması rüzgarın bir sonucudur, dolayısıyla neden-sonuç ilişkisi mevcuttur.
Gerçekleşmiş bir olayın sebebinin belirtildiği ifade neden-sonuçtur.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 64Soru →

Kamu kurumlarında işlem süreçlerini optimize etmek, modern devlet yönetiminin temel hedeflerinden biridir. Bu bağlamda, kurum içi yazışmalarda kullanılan ifadelerin taşıdığı anlam ilişkileri büyük önem arz eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "amaç-sonuç" ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşların başvurularına daha şeffaf ve hızlı cevap verebilmek adına dijital veri tabanı sistemine geçildi.

Cevap

Vatandaşların başvurularına daha şeffaf ve hızlı cevap verebilmek adına dijital veri tabanı sistemine geçildi.
Doğru yanıt olan seçenek incelendiğinde, 'dijital veri tabanı sistemine geçilmesi' eyleminin 'daha şeffaf ve hızlı cevap verebilmek' amacıyla yapıldığı açıkça görülmektedir. 'Adına' ifadesi burada 'amacıyla' anlamını karşılayarak yargılar arasında amaç-sonuç köprüsü kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı ve bu yargıya bağlı olan yan yargıyı tespit edin.
Ana yargı: 'dijital veri tabanı sistemine geçildi'. Yan yargı: 'şeffaf ve hızlı cevap verebilmek'.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
2
Yargılar arasındaki bağlantı ifadesini kontrol edin.
'...adına' (amacıyla) edat grubu kullanılmıştır.
'İçin', 'amacıyla', 'adına', 'üzere' gibi ek ve kelimeler genellikle amaç ilişkisi kurar.
3
Neden-sonuç ile amaç-sonuç ayrımını test etmek için 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun.
Soru: 'Hangi amaçla sisteme geçildi?' Cevap: 'Cevap verebilmek amacıyla.'
Cevap anlamlı olduğu için bu bir amaç-sonuç cümlesidir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu yönelterek cevap arayın.
2
Cümledeki 'adına' kelimesinin yerine 'amacıyla' kelimesini getirerek anlamı kontrol edin.
3
Gerçekleşmiş bir sebebi bildiren cümleler (sebebiyle, için) neden-sonuç; bir hedefi bildirenler (amacıyla, adına) amaç-sonuçtur.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'için' edatının her iki anlamda kullanıldığı örnek cümleleri karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Cümledeki yargıları ayrıştırın. Eğer ilk kısım bir 'istek/niyet' (cevap verebilmek) ve ikinci kısım buna yönelik bir 'eylem' (sisteme geçmek) ise bu amaç-sonuçtur.
Tahmini Süre:45s
Soru 65Soru →

Türkçede cümleler; yargının niteliğine, doğruluğunun kanıtlanabilirliğine veya yargılar arasındaki anlam ilişkilerine göre farklı kavramsal kategorilere ayrılır. Bir cümlede yargının ortaya çıkmasına yol açan veri veya sebepler 'gerekçe' (neden) olarak adlandırılırken, somut verilerden hareketle öznel veya nesnel bir sonuca ulaşılması 'çıkarım' olarak tanımlanır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, hem bir durumun sonucuna dair 'çıkarım' niteliği taşımakta hem de bu çıkarımın dayandığı 'gerekçe' ile birlikte verilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sektörel raporlardaki veriler ve ekonomik göstergelerdeki dalgalanmalar dikkate alındığında, piyasadaki daralmanın önümüzdeki çeyrekte de devam edeceği söylenebilir.

Cevap

Ekonomik verilerden hareketle piyasa daralmasına dair öngörüde bulunulan cümle, hem gerekçeyi hem de çıkarımı içermektedir.
Doğru cevap olan cümlede, yazar elindeki nesnel verileri (sektörel raporlar ve göstergeler) bir dayanak noktası olarak kullanmış ve bu verilerden hareketle geleceğe dair mantıksal bir sonuç (daralmanın devam edeceği) üretmiştir. Bu yapı, tam olarak gerekçeli bir çıkarım örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki anlam ilişkilerini belirle.
Cümlelerde amaç, neden, koşul ve çıkarım gibi farklı ilişkiler bulunmaktadır.
Sorunun istediği 'çıkarım + gerekçe' yapısını diğerlerinden ayırt etmek gerekir.
2
Gerekçe ve çıkarım unsurlarını analiz et.
Gerekçe: 'Sektörel raporlardaki veriler... dikkate alındığında'; Çıkarım: 'daralmanın devam edeceği söylenebilir'.
Çıkarım cümleleri genellikle 'gösterir, kanıtlar, söylenebilir, anlaşılıyor' gibi ifadelerle biter ve bir dayanağa (gerekçeye) ihtiyaç duyar.
3
Çeldiricileri ele.
Amaç (gayesiyle), koşul (-düğü takdirde) ve doğrudan neden-sonuç (nedeniyle) bildiren yapıları eledik.
Çıkarım, neden-sonuç ilişkisinden farklı olarak bir 'yorum/varılan sonuç' barındırır.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri: Çıkarım ve Gerekçe

İpuçları

1
Çıkarım cümleleri genellikle bir gözlemden veya veriden hareketle '...olduğu söylenebilir' veya '...anlaşılmaktadır' gibi ifadelerle biter.
2
Cümlede 'neden' ile 'çıkarım' arasındaki farka odaklanın: Neden doğrudan sonucu doğurur, gerekçe ise çıkarıma temel oluşturur.
3
Seçeneklerde '-dığı takdirde' gibi koşul eklerini veya 'gayesiyle' gibi amaç bildiren sözcükleri eleyerek ilerleyin.

Daha Fazla Pratik

Öznel ve nesnel çıkarım arasındaki farkları inceleyen sorular çözerek kavramı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleye 'Hangi veriye dayanarak bu sonuca varıldı?' sorusunu sorun. Eğer cevap cümlede varsa ve bir 'yorum' içeriyorsa o çıkarımdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru →

Sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda enerji verimliliğini artırmak üzere ülke genelindeki tüm kamu binalarında kapsamlı bir yalıtım seferberliği başlatıldı.

Bu cümlede yer alan anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eylemin bir hedefe yönelik olarak yapıldığını bildiren amaç-sonuç ilişkisi

Cevap

Cümlede 'enerji verimliliğini artırmak üzere' ifadesi eylemin hangi amaca hizmet ettiğini belirttiği için doğru cevap amaç-sonuç ilişkisidir.
Cümledeki eylem (seferberlik başlatılması), bir hedefe (enerji verimliliğini artırmak) ulaşmak için yapılmıştır. '-mak üzere' edatı cümleye 'amacıyla' anlamı katarak bu hedefin bir 'amaç' olduğunu kesinleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki temel yargıyı ve yardımcı yargıyı belirleyin.
Temel yargı: Yalıtım seferberliğinin başlatılması. Yardımcı yargı (hedef): Enerji verimliliğini artırmak.
Cümlenin yapısal anlamını çözmek için eylem ve onun niteleyicilerini ayırmak gerekir.
2
'-mak üzere' edatının kattığı anlamı test edin.
'-mak üzere' yerine 'amacıyla' getirildiğinde (enerji verimliliğini artırmak amacıyla) anlam bozulmamaktadır.
Türkçede '-mak üzere' ve '-mak için' yapıları genellikle amaç-sonuç ilişkisi kurar.
3
Neden-sonuç çeldiricisini eleyin.
Eğer 'enerji verimliliği arttığı için seferberlik başlatıldı' deseydi neden olurdu; ancak burada verimlilik henüz gerçekleşmemiş bir hedeftir.
Amaç henüz gerçekleşmemiş bir hedefi, neden ise gerçekleşmiş bir sebebi bildirir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi ve '-mak üzere' Edatının İşlevi

İpuçları

1
Cümledeki '-mak üzere' ifadesinin yerine 'amacıyla' sözcüğünü getirmeyi deneyin.
2
Eylemin (yalıtım seferberliği) bir 'sebep' yüzünden mi yoksa bir 'hedef' için mi yapıldığını sorgulayın.
3
Hedef bildiren yargılar (henüz gerçekleşmemiş ama gerçekleşmesi istenen durumlar) amaç-sonuç ilişkisi kurar.

Daha Fazla Pratik

İçinde 'için', 'diye' ve '-mak üzere' geçen benzer cümlelerde amaç ve neden farkını test eden sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi 'Hangi amaçla?' sorusuna cevap arayarak okuyun. Eğer cevap 'enerji verimliliğini artırmak' ise bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 67Soru →

Kamu politikalarının ve stratejik planların açıklandığı metinlerde yargılar bazen bir eylemin yapılma nedenini (gerekçesini), bazen de ulaşılmak istenen bir hedefi (amacını) belirtir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "amaç-sonuç" ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgesel istihdamı artırmak ve işsizlik oranlarını düşürmek amacıyla yeni bir teşvik paketi hazırlanmıştır.

Cevap

Bölgesel istihdamın artırılması hedefini ve bu hedefe yönelik hazırlanan teşvik paketini belirten yargı, amaç-sonuç ilişkisi içermektedir.
Doğru cevapta 'amacıyla' ifadesi kullanılarak teşvik paketinin hazırlanma gayesi açıkça belirtilmiştir. İstihdamın artırılması henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedeftir. Bu yapı, cümleyi tipik bir amaç-sonuç yargısı yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların (eylemlerin) tespit edilmesi
Hazırlanma, artış yaşanması, durdurulma ve hızlanma eylemleri belirlendi.
Yargının neye dayandığını bulmak için önce temel eylemi saptamak gerekir.
2
Eylemin gerçekleşme gerekçesinin incelenmesi
Teşvik paketinin 'istihdamı artırma' hedefiyle yapıldığı, diğerlerinin ise 'gerçekleşmiş sebepler' (dalgalanma, aksaklık, talep artışı) sonucu oluştuğu görüldü.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem bir hedefe yöneliktir, neden-sonuç cümlelerinde ise eylem bir sebepten doğar.
3
Cümleye 'Hangi amaçla?' sorusunun yöneltilmesi
Sadece teşvik paketinden bahseden cümlede 'Hangi amaçla hazırlanmıştır?' sorusu anlamlı bir cevap vermektedir.
Bu soru, amaç-sonuç ilişkisini teyit etmek için kullanılan en temel yöntemdir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki gerekçenin bir 'hedef' mi yoksa 'gerçekleşmiş bir sebep' mi olduğuna dikkat edin.
2
Cümlede 'amacıyla' kelimesini gördüğünüzde veya '-mak için' ifadesini 'amacıyla' ile değiştirebildiğinizde amaç-sonuç ilişkisi vardır.
3
Teşvik paketi cümlesinde 'istihdamın artırılması' eylemi henüz gerçekleşmiş midir, yoksa ulaşılmak istenen bir gaye midir?

Daha Fazla Pratik

İçinde 'için' edatı geçen cümlelerde 'amacıyla' kelimesini yerine koyarak sağlamasını yapacağınız diğer örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki ekleri kontrol edin. Genellikle '-mak için / -mak üzere / -mak amacıyla' kalıpları amaç-sonuç; '-dığı için / -den dolayı / nedeniyle' kalıpları neden-sonuç bildirir.
Tahmini Süre:50s
Soru 68Soru →

Türkçede cümleler bildirdikleri yargıların niteliğine göre farklı anlam özellikleri taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin 'gerçekleşme amacı' belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvurularını tamamlamak üzere ilgili merkeze gitti.

Cevap

Sınav başvurularını tamamlamak üzere ilgili merkeze gitti.
Doğru cevap olan cümlede, kişinin merkeze gitme eylemi henüz gerçekleşmemiş ancak gerçekleşmesi istenen bir hedef (sınav başvurularını tamamlamak) doğrultusunda yapılmıştır. '-mak üzere' edatı cümleye 'amacıyla' anlamı katarak amaç-sonuç ilişkisi kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki temel yargıları (yapılan işleri) tespit et.
A'da yolların kapanması, B'de merkeze gitme, C'de içeri yönelme, D'de kutlamaya katılamama.
Anlam ilişkisini belirlemek için önce sonucun ne olduğunu anlamak gerekir.
2
Yargılara 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi nedenle?' sorularını yönelt.
B şıkkında 'Hangi amaçla gitti?' sorusuna 'Başvuruları tamamlamak amacıyla' cevabı alınırken diğerlerinde 'Neden?' sorusu cevaplanmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem bir hedefe yöneliktir, neden-sonuçta ise gerçekleşmiş bir sebep vardır.
3
Cümledeki ek ve edatları kontrol et.
B şıkkındaki '-mak üzere' ifadesi cümleye amaç anlamı katmıştır.
Türkçede '-mak için' ve '-mak üzere' gibi yapılar sıklıkla amaç bildirir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Eylemin 'hangi hedefle' yapıldığını bulmaya çalışın.
2
Cümledeki '-mak için' veya '-mak üzere' gibi ifadeler genellikle bir amaca işaret eder.
3
Eylemin gerçekleşmesi bir sebebe mi bağlı yoksa gelecekteki bir plan için mi yapılıyor? Plan varsa amaçtır.

Daha Fazla Pratik

Öznel ve nesnel cümleler arasındaki farkları pekiştirmek için bu cümlelerin kanıtlanabilirlik durumlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'için/üzere' gibi kelimelerin yerine 'amacıyla' kelimesini getirmeyi deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa o cümle amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 69Soru →

Kamu kurumlarında yürütülen bir stratejik planlama toplantısında kullanılan aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'varsayım' (hipotetik durum) anlamı söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tut ki projenin ikinci aşamasında ayrılan bütçenin dışına çıkmak zorunda kalındı; bu durumda hangi kriz senaryosu uygulanmalıdır?

Cevap

Projenin bütçesinin dışına çıkıldığı durumunu bir an için gerçekleşmiş sayan cümle doğru cevaptır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'Tut ki' ifadesi, henüz yaşanmamış bir durumu bir an için gerçekmiş gibi kabul etmemizi sağlayarak varsayım anlamını kurmaktadır. Bu cümle tipik bir varsayım cümlesi örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam özelliklerini analiz etmek
Cümlelerde tahmin, amaç, varsayım, koşul ve neden anlamları tespit edildi.
Soruda istenen spesifik kavramı diğerlerinden ayırt edebilmek için her cümlenin ana duygusunu/anlamını belirlemek gerekir.
2
'Varsayım' kavramının tanımını ve anahtar kelimelerini hatırlamak
'Tut ki', 'diyelim ki', 'varsayalım', 'farz et ki' gibi ifadelerin varsayım bildirdiği belirlendi.
Türkçede belirli kavramlar genellikle kalıplaşmış ifadelerle (ipuçlarıyla) verilir.
3
Seçilen ifadenin varsayım tanımına uyup uymadığını kontrol etmek
Bütçenin dışına çıkılmamış olmasına rağmen, çıkılmış gibi düşünülerek soru sorulduğu için varsayım anlamı kesinleşti.
Varsayım, gerçekleşmemiş bir olayı sanki gerçekleşmiş gibi kabul ederek üzerine düşünce üretmektir.

Anahtar Kavram

Varsayım Cümleleri

İpuçları

1
Cümledeki 'henüz gerçekleşmemiş ama gerçekleşmiş gibi düşünülen' durumu bulun.
2
'Diyelim ki' veya 'Farz edelim' gibi anlam veren bir bağlaç/edat öbeği arayın.
3
Cümlenin başındaki 'Tut ki' ifadesi, varsayım anlamını doğrudan kuran en güçlü ipucudur.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Öz Eleştiri' ve 'Öneri' cümleleri arasındaki farkları inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi 'Diyelim ki' ifadesiyle değiştirip okuyun. Eğer anlam bozulmuyorsa o cümle bir varsayım cümlesidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru →

Türkçede bazı yargılar, henüz gerçekleşmemiş ancak ulaşılmak istenen bir hedefi belirtmek üzere kurulur. Bu tür cümlelerde eylemin yapılma gayesi ön plandadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akademik çalışmalarına kaynak oluşturmak amacıyla kütüphanede uzun saatler geçirdi.

Cevap

Akademik çalışmalarına kaynak oluşturmak amacıyla kütüphanede uzun saatler geçirdi.
Cümledeki 'kütüphanede vakit geçirme' eylemi, 'akademik çalışmalara kaynak oluşturma' gibi henüz gerçekleşmemiş ama ulaşılmak istenen bir hedefe (amaca) yöneliktir. '-mak amacıyla' ifadesi bu ilişkiyi netleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana eylemi (yüklemi) belirleyin.
Ana eylem: 'Kütüphanede uzun saatler geçirmek'.
Yargının ne olduğunu anlamak, onun hangi temele dayandığını bulmanın ilk adımıdır.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu yöneltin.
'Hangi amaçla kütüphanede vakit geçirdi?' sorusunun cevabı 'Kaynak oluşturmak amacıyla' şeklindedir.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik yapılır.
3
Cümledeki 'neden' ve 'amaç' farkını ayırt edin.
Kaynak oluşturma işi henüz bitmemiş bir hedeftir, dolayısıyla bu bir amaçtır; trafik ise gerçekleşmiş bir durumdur, bu yüzden bir nedendir.
Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki en temel fark, gerekçenin gerçekleşmiş olup olmamasıdır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
'-mak için', '-mak üzere', 'amacıyla' gibi ifadelere odaklanın.
2
Eylemin gerçekleşme 'nedeni' mi yoksa ulaşılmak istenen 'hedefi' mi anlatılıyor?
3
Cümleye 'Hangi amaçla?' sorusunu sorarak eylemin bir hedefinin olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Nedensellik bildiren cümleler ile amaç bildiren cümleler arasındaki temel farkları pekiştirmek için neden-sonuç yapılarını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümlede 'için' edatı yerine 'amacıyla' kelimesini koyarak anlamlı bir bütünlük oluşup oluşmadığını test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 71Soru →

Bir kamu kurumunda çalışma verimliliğinin artması, personelin huzurlu bir iş ortamına sahip olmasına bağlıdır. Bu cümledeki anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Koşul-sonuç

Cevap

Cümledeki anlam ilişkisi 'koşul-sonuç' (şart-sonuç) ilişkisidir; çünkü verimlilik ancak huzurlu ortam şartı sağlanırsa artacaktır.
Verimliliğin artması eyleminin gerçekleşebilmesi için personelin huzurlu bir iş ortamına sahip olması bir 'ön şart' olarak sunulmuştur. 'Bağlıdır' ifadesi bu şartlılık durumunu net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki yargıyı belirle.
Birinci yargı: Verimliliğin artması (sonuç), İkinci yargı: Huzurlu iş ortamı (şart).
Anlam ilişkisini çözmek için önce temel yargıları ayırmak gerekir.
2
Yargıları birbirine bağlayan ifadeyi analiz et.
'...bağlıdır' ifadesi kullanılmıştır.
Türkçede 'bağlıdır', '-sa/-se', '-dıkça' gibi ifadeler genellikle bir koşul/şart anlamı kurar.
3
Yargıların birbirini nasıl etkilediğini sorgula.
Verimliliğin artması bir ön şarta (huzurlu ortam) dayandırılmıştır.
Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir duruma dayandığı cümleler koşul-sonuç cümleleridir.

Anahtar Kavram

Koşul-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki 'bağlıdır' ifadesinin hangi anlamı kattığına odaklanın.
2
Eylemin gerçekleşmesi için bir ön şart olup olmadığını sorgulayın.
3
Cümleyi 'Huzurlu bir ortam sağlanırsa verimlilik artar' şeklinde yeniden kurun; bu yapı hangi kategoriye girer?

Daha Fazla Pratik

Cümlede 'olduğu için' veya 'amacıyla' gibi ifadeler kullanılarak benzer bir yapı kurulsa anlamın nasıl değişeceğini analiz edin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki yargıları '-sa / -se' ekiyle birleştirerek anlamın bozulup bozulmadığını kontrol edin. 'Huzurlu bir iş ortamına sahip olunursa verimlilik artar' yapısı anlamı koruyorsa cevap koşul-sonuçtur.
Tahmini Süre:45s
Soru 72Soru →

Eleştiri ve okuma süreçlerinin değerlendirildiği aşağıdaki parçada numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

(I) Eleştirmen, eserin sadece görünen yüzünü değil, o yüzün arkasındaki derin anlam katmanlarını da gün yüzüne çıkarmakla yükümlüdür. (II) Metnin kılcal damarlarında dolaşmayan bir okuma biçimi, okuru ancak eserin kıyısında bekletir, onu merkeze ulaştırmaz. (III) Kalıcı bir eleştiri mirası bırakmak isteyen kişi, kendi öznelliğini nesnelliğin süzgecinden geçirmeyi bir disiplin haline getirmelidir. (IV) Çünkü duyguların mantığa galip geldiği her değerlendirme, eleştiriyi sanat olmaktan çıkarıp bir kişisel beğeni manifestosuna dönüştürür. (V) Sanatın evrensel dilini çözmek için yola çıkanların, yerelliğin dar kalıplarından kurtulmaya çalışması bu yüzdendir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. cümlede, bir durumun ortaya çıkma amacı ve bu amacın doğurduğu sonuç belirtilmiştir.

Cevap

Dördüncü cümlede, bir durumun ortaya çıkma amacı değil, eylemin gerekçesi (neden-sonuç) belirtilmiştir.
Dördüncü cümlede bir amaç-sonuç ilişkisi değil, neden-sonuç ilişkisi bulunmaktadır. 'Duyguların mantığa galip gelmesi' ifadesi, eleştirinin sanat olmaktan çıkmasının amacı (hedefi) değil, bu olumsuz durumun gerekçesidir (nedenidir). Dolayısıyla dördüncü cümleye dair yapılan yorum yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin yapılarını ve anlam ilişkilerini tek tek analiz edin.
I. cümle yükümlülük, II. cümle koşul, III. cümle amaç-gereklilik, IV. cümle neden-sonuç, V. cümle gerekçeli çıkarım bildirir.
Seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için her bir cümlenin anlamsal işlevini netleştirmek gerekir.
2
IV. cümleyi neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımı açısından inceleyin.
Cümle 'Çünkü' ile başlar ve bir yargının sebebini açıklar. Duyguların galip gelmesi bir 'hedef' (amaç) değil, bir 'sebep'tir (neden).
KPSS'de en sık yapılan hatalardan biri neden ve amaç ilişkilerinin birbirine karıştırılmasıdır.
3
V. cümledeki 'bu yüzdendir' ifadesinin işlevini belirleyin.
Bu ifade, kendinden önceki cümlenin (IV. cümle) bir gerekçe olduğunu ve mevcut durumun bu gerekçeye dayalı bir sonuç olduğunu gösterir.
Çıkarım cümlelerinin dayanak noktalarını (gerekçelerini) doğru saptamak sorunun çözümünü kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Cümleler Arasındaki Anlam İlişkileri: Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç Ayrımı

İpuçları

1
Seçeneklerdeki 'amaç', 'neden', 'koşul' gibi kavramların her bir cümlede karşılığı olup olmadığını kontrol edin.
2
IV. cümleye 'Hangi amaçla?' sorusunu yöneltin. Eğer anlamlı bir cevap alamıyorsanız orada bir amaç-sonuç ilişkisi yoktur.
3
V. cümledeki 'bu yüzdendir' ifadesinin, dördüncü cümleyi beşinci cümle için bir 'neden' (gerekçe) durumuna getirdiğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını pekiştirmek için 'mak üzere, -dığı için, amacıyla' gibi ek ve kelimelerin kullanıldığı karma cümle analizleri yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin anlam ilişkisini test etmek için 'çünkü' yerine 'amacıyla' kelimesini koymayı deneyin. Eğer cümle anlamsızlaşıyorsa (IV. cümlede olduğu gibi), orada amaç-sonuç değil neden-sonuç ilişkisi vardır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 73Soru →

(I) Bilimsel makaleler; özgün bir araştırmanın sonuçlarını, belirli bir metodoloji çerçevesinde akademik dünyaya duyurmak için kaleme alınan metinlerdir. (II) Bu metinlerde dilin nesnel ve kesin bir biçimde kullanılması, bilginin doğruluğunun denetlenebilmesi açısından bir zorunluluktur. (III) Araştırmacılar, elde ettikleri verilerin geçerliliğini kanıtlamak amacıyla farklı istatistiksel yöntemlerden ve kontrol gruplarından yararlanırlar. (IV) Literatür taraması kapsamlı bir şekilde yapılmadığı sürece, çalışmanın mevcut bilgi birikimine katkısını belirlemek mümkün olmayacaktır. (V) Sonuç olarak, titiz bir akademik çalışma, sadece yeni bir bilgi üretmekle kalmayıp aynı zamanda gelecekteki araştırmalara da ışık tutan bir rehber niteliğindedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, bir eylemin gerçekleştirilme nedeni (gerekçesi) açıklanmıştır.

Cevap

Üçüncü cümlede yargı, nedeni ile değil, amacıyla birlikte verilmiştir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü üçüncü cümlede 'kanıtlamak amacıyla' ifadesi kullanılmıştır. Bu ifade, araştırmacıların istatistiksel yöntemleri kullanma 'amacını' belirtir. Seçenekte ise bu durumun bir 'neden/gerekçe' olduğu iddia edilmiştir. Türkçede 'amaç', ulaşılmak istenen hedefi; 'neden' ise eylemi doğuran mevcut sebebi ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz et.
Cümle '...metinlerdir' şeklinde bittiği için bir tanımlama cümlesidir. Doğru.
Tanımlama cümleleri 'Nedir?' sorusuna cevap verir.
2
İkinci cümleyi analiz et.
Dilin nesnel kullanımı bir 'zorunluluk' (gereklilik) olarak sunulmuş, bu durum 'denetlenebilirlik' gerekçesine dayandırılmıştır. Doğru.
'Açısından' ifadesi burada bir gerekçe/dayanak bildirmektedir.
3
Üçüncü cümleyi analiz et ve seçenekle karşılaştır.
'Kanıtlamak amacıyla' ifadesi, eylemin hangi hedef doğrultusunda (amaç) yapıldığını gösterir. Seçenek ise bunu 'neden' (gerekçe) olarak tanımlamıştır. Yanlış.
Amaç-sonuç ilişkilerinde eylem bir hedefe yöneliktir ve henüz gerçekleşip gerçekleşmediği belirsizdir. Neden-sonuçta ise sebep gerçekleşmiştir.
4
Dördüncü cümleyi analiz et.
'-madığı sürece' eki cümleye koşul anlamı katmıştır. Doğru.
Koşul cümleleri bir eylemin gerçekleşmesini başka bir duruma bağlar.
5
Beşinci cümleyi analiz et.
'Sonuç olarak' ve '...niteliğindedir' ifadeleri bir çıkarım bildirmektedir. Doğru.
Çıkarım, eldeki verilerden yeni bir yargı üretme sürecidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri (Amaç-Sonuç vs. Neden-Sonuç)

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'için', 'amacıyla', '-dıkça' gibi anahtar ifadelere ve bunların kurduğu anlam ilgilerine (amaç, neden, koşul) dikkat edin.
2
Bir eylemin hangi hedefle (geleceğe yönelik bir gaye) mi yoksa hangi sebeple (geçmişe dayalı bir dayanak) mi yapıldığını sorgulayın.
3
Üçüncü cümledeki 'amacıyla' kelimesinin yerine 'nedeniyle' kelimesini koyarak anlamın değişip değişmediğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç cümlelerinin ayrımını pekiştirmek için bu yapıların her ikisini de içeren karma paragrafları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Eyleme 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi sebeple?' sorularını yöneltin. 'Amacıyla' cevabı alıyorsanız o cümle bir amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru →

"Önceki hasat dönemlerine nazaran bu yıl uygulanan modern sulama yöntemleri, tarlalardaki verimliliğin gün geçtikçe artmasını sağlıyor." Bu cümlede ağır basan kavramlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karşılaştırma - Aşamalı durum

Cevap

Cümlede 'karşılaştırma' ve 'aşamalı durum' kavramları birlikte kullanılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekteki kavramlar cümleyle tam örtüşmektedir. 'Nazaran' kelimesi iki farklı dönemi mukayese ederken, 'gün geçtikçe' kalıbı verimlilik artışının süreklilik arz eden bir gelişim içinde olduğunu yani aşamalı bir durum arz ettiğini ortaya koyar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kıyaslama unsurlarını belirle.
'Önceki hasat dönemlerine nazaran' ifadesiyle bu yıl ile geçmiş yıllar arasında bir karşılaştırma yapılmıştır.
Karşılaştırma anlamı genellikle 'göre, nazaran, daha, en, kadar' gibi sözcüklerle kurulur.
2
Zaman içinde değişen durumu tespit et.
'Gün geçtikçe' ifadesiyle verimlilikteki artışın bir süreç içinde kademeli olarak gerçekleştiği belirtilmiştir.
Bir eylemin veya durumun zamana bağlı olarak değişmesi 'aşamalı durum' kavramını karşılar.
3
Seçeneklerle eşleştirme yap.
Karşılaştırma ve aşamalı durum kavramlarının bir arada verildiği seçenek doğru cevaptır.
Cümlenin bütününde bu iki kavram belirgin şekilde yargıyı oluşturmaktadır.

Anahtar Kavram

Cümlede anlam özelliklerinden karşılaştırma ve aşamalı durumun tespiti.

İpuçları

1
Cümledeki 'nazaran' kelimesinin hangi anlam ilişkisini kurduğuna odaklanın.
2
Bir durumun bir sürece yayılarak 'yavaş yavaş' veya 'günden güne' değişmesi hangi kavramla ifade edilir?
3
'Gün geçtikçe' ifadesi aşamalı bir durumu, 'nazaran' ise karşılaştırmayı simgeler.

Daha Fazla Pratik

Aşamalı durum bildiren cümlelerde 'gittikçe, her geçen gün, günbegün' gibi anahtar kelimelerin kullanımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 75Soru →

Türkçede bazı cümleler, bir eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını bildirir. Bu tür cümlelerde eylem henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir amacı ifade eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "amaç-sonuç" ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınavda yüksek puan alabilmek için gece gündüz demeden ders çalışıyor.

Cevap

Sınavda yüksek puan alabilmek amacıyla ders çalışma eyleminin yapıldığını belirten seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte ders çalışma eyleminin hangi 'hedef' doğrultusunda yapıldığı açıkça belirtilmiştir. 'Yüksek puan alabilmek' ifadesi eylemin henüz gerçekleşmemiş olan amacını ortaya koyar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana eylemi (yüklemi) ve bu eylemin gerçekleşme koşulunu belirle.
Ders çalışma eylemi ve 'yüksek puan alabilmek' ifadesi tespit edildi.
Amaç-sonuç ilişkisini kurabilmek için temel yargıyı ve ona bağlı olan amacı ayırmak gerekir.
2
Yükleme 'Hangi amaçla?' sorusunu yönelt.
'Hangi amaçla ders çalışıyor?' sorusuna 'yüksek puan alabilmek amacıyla' cevabı alındı.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik yapılır.
3
Eylemin gerçekleşmiş bir sebebe mi yoksa bir hedefe mi dayandığını kontrol et.
Puan alma işi henüz gerçekleşmemiştir, ulaşılaması planlanan bir hedeftir.
Neden-sonuç cümlelerinde gerekçe gerçekleşmiştir, amaç-sonuç cümlelerinde ise henüz bir niyet aşamasındadır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu sorarak cevabı bulmaya çalış.
2
'-mak için' veya '-mak amacıyla' eklerine dikkat et; bunlar genellikle amaç-sonuç bildirir.
3
Eğer yargının gerekçesi gerçekleşmiş bir olay ise (yağmur yağması, geç kalınması gibi) bu bir neden-sonuçtur; henüz gerçekleşmemiş bir hedef ise amaç-sonuçtur.

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı pekiştirmek için 'Öznel ve Nesnel Yargılar' konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki '-mak için' ifadesinin yerine '-mak amacıyla' ifadesini getirebiliyorsanız o cümle büyük ihtimalle amaç-sonuç cümlesidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 76Soru →

Bir durumdan, eldeki verilerden veya gözlemlerden hareketle ulaşılan yeni ve öznel yargılara "çıkarım" denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "çıkarım" yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehirdeki yeşil alanların yetersizliği, yerel yönetimin çevre politikalarına gereken önemi vermediğinin bir göstergesidir.

Cevap

Şehirdeki yeşil alanların yetersizliğiyle ilgili kurulan cümle, mevcut bir durumdan hareketle yönetimsel bir tavra dair yorum içerdiği için bir çıkarımdır.
Yeşil alanların yetersiz olması somut bir gözlemdir (saptama). Ancak bu durumdan hareketle 'yönetimin çevre politikalarına önem vermediği' yargısına ulaşmak, eldeki veriyi yorumlayarak yeni bir sonuca varmaktır. Bu da çıkarım tanımına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yargı niteliklerini incelemek.
Cümlelerin hangisinin salt gözlem, hangisinin ise yorum içerdiği belirlenir.
Saptama ve çıkarım arasındaki temel farkı ayırt etmek için.
2
Eldeki veriden yeni bir sonuca ulaşılıp ulaşılmadığını kontrol etmek.
Yeşil alanların azlığı verisinden, çevre politikalarına önem verilmediği sonucuna ulaşıldığı görülür.
Çıkarımın tanımı gereği bir veriden hareketle ulaşılan yeni bir yargı olması gerekir.
3
Diğer seçenekleri elemek.
Amaç-sonuç, neden-sonuç ve doğrudan saptama bildiren ifadeler elenir.
Hatalı anlam ilişkilerini eleyerek kesin sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Cümle Yorumu: Saptama ve Çıkarım Ayrımı

İpuçları

1
Cümlelerde 'sonucudur, göstergesidir, kanıtıdır' gibi yorum içeren ifadeleri arayın.
2
Bir çıkarım yapılabilmesi için önce bir 'saptama' (durum tespiti) olması ve ardından bu durumdan bir anlam çıkarılması gerekir.
3
Yeşil alanların yetersizliği bir tespittir; bu yetersizlikten yola çıkarak yöneticilerin tutumuna dair bir yargıya varan cümleye odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Saptama ve çıkarım farkını pekiştirmek için paragrafta numaralanmış cümlelerin işlevlerini bulduğunuz soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru →

Türkçede bazı yargılar, bir eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını bildirirken (amaç-sonuç); bazı yargılar ise eylemin gerçekleşme gerekçesini (neden-sonuç) ortaya koyar. Bu ayrımı yapabilmek için yükleme sorulan "Hangi amaçla?" ve "Hangi nedenle?" soruları belirleyici olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sektörel rekabet gücünü korumak için Ar-Ge yatırımlarına ayrılan yıllık bütçe %20\%20 oranında artırıldı.

Cevap

Sektörel rekabet gücünü korumak için Ar-Ge yatırımlarına ayrılan yıllık bütçe %20 oranında artırıldı.
Doğru yargıda 'rekabet gücünü korumak' bir hedeftir ve bu hedef doğrultusunda bütçe artırılmıştır. 'İçin' yerine 'amacıyla' getirildiğinde anlam bozulmaz; bu da eylemin bir amaca yönelik yapıldığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıları (sonuçları) ve bunlara bağlı ifadeleri belirle.
Tüm seçeneklerde 'için' edatı kullanılarak iki yargı birbirine bağlanmıştır.
Amaç ve neden bildiren cümlelerde en sık kullanılan bağlayıcı 'için' edatıdır.
2
'için' edatının yerine 'amacıyla' kelimesini getirerek anlamı kontrol et.
Sadece 'rekabet gücünü korumak amacıyla' ifadesi anlamlı ve mantıklı bir hedef bildirmektedir.
Amaç-sonuç cümlelerinde 'için' yerine 'amacıyla' getirilebilmesi en pratik sağlamadır.
3
Eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol et.
Rekabet gücünün korunması henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedeftir.
Amaç cümlelerinde amaçlanan eylem henüz sonuçlanmamıştır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'için' kelimesinin yerine 'amacıyla' getirmeyi dene.
2
Eylemin gerçekleşme durumuna bak; amaç henüz gerçekleşmemiş bir hedeftir, neden ise gerçekleşmiş bir olaydır.
3
'Rekabet gücünü korumak' bir niyet mi yoksa olmuş bitmiş bir olay mı?

Daha Fazla Pratik

Neden-sonuç ve amaç-sonuç cümlelerini ayırt ettikten sonra, 'koşul-sonuç' cümlelerini de inceleyerek yargı ilişkileri konusunu tamamlayabilirsin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki -mak/-mek ekine bak. Genellikle '-mak için' yapısı amaç-sonuç, '-dığı için' yapısı neden-sonuç bildirir.
Tahmini Süre:50s
Soru 78Soru →

(I) Kamu yönetiminde dijitalleşme; iş süreçlerinin geleneksel yöntemlerden elektronik ortamlara aktarılması sürecidir. (II) Vatandaşların hizmetlere erişimini kolaylaştırmak amacıyla mobil uygulama üzerinden başvuru dönemi başlatılmıştır. (III) Yeni sistemin sade tasarımı ve hızı, kamu hizmetlerinin sunumunda çıtayı oldukça yukarılara taşımıştır. (IV) Geçen yılın aynı dönemine göre elektronik imza kullanım oranlarında %40'lık bir artış gözlenmiştir. (V) Personel eğitimleri tamamlandığında, dijital sistemlerin kullanımı tüm birimlerde zorunlu hale getirilecektir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir "değerlendirme" yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümle

Cevap

Yeni sistemin başarısı ve etkisi hakkında kişisel bir yorum içeren üçüncü cümle doğru cevaptır.
Üçüncü cümlede yer alan "çıtayı oldukça yukarılara taşımıştır" ifadesi, sözü edilen sistemin niteliği hakkında yapılmış kişisel bir yorum ve beğeniyi yansıttığı için tam bir değerlendirme örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam özelliklerini tek tek analiz et.
I. cümle 'nedir' sorusuna cevap verdiği için tanımlama, II. cümle '-mak amacıyla' ifadesiyle amaç-sonuçtur.
Değerlendirme cümlesini bulmak için diğer yapısal anlam özelliklerini elemeniz gerekir.
2
Üçüncü cümledeki ifade biçimine odaklan.
"Çıtayı oldukça yukarılara taşımıştır" ifadesi nesnel bir veri değil, kişisel bir takdir ve yorumdur.
Değerlendirme cümleleri bir eser, kişi veya durum hakkında ortaya konan öznel yargılardır.
3
Dördüncü ve beşinci cümleleri kontrol et.
IV. cümle nesnel bir karşılaştırma, V. cümle ise bir şart bildirmektedir.
Çeldiricilerin nesnel mi yoksa yapısal bir ilişki mi (koşul gibi) kurduğunu ayırt etmek hatayı önler.

Anahtar Kavram

Cümlede Değerlendirme (Öznel Yargı)

İpuçları

1
Cümlelerde kişisel bir görüş, beğeni veya eleştiri olup olmadığına bakın.
2
"Çıtayı yukarılara taşımak" gibi mecazlı ve kişisel yargı bildiren ifadeler genellikle değerlendirme cümlelerinde bulunur.
3
Cümlelerden hangisi kanıtlanabilir bir veri değil de bir 'değer biçme' ifadesidir?

Daha Fazla Pratik

Değerlendirme cümlelerinin öznel (kişisel yorum) veya nesnel (bir yapıtın içeriğine dair saptama) olabileceğini unutmayın; ancak genellikle öznel niteliktedirler.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 79Soru →

Bir durumun veya olayın süreç içinde adım adım, kademeli olarak değiştiğini belirten cümlelere 'aşamalı durum bildiren cümleler' denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde aşamalı bir durum söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan teknolojik yatırımlar ve süreç iyileştirme çalışmaları sayesinde hizmet kalitemiz her geçen gün biraz daha artmaktadır.

Cevap

Hizmet kalitesinin 'her geçen gün biraz daha' arttığını belirten ifade, durumun kademeli bir değişim içinde olduğunu gösterdiği için doğru cevaptır.
Doğru seçenek, 'her geçen gün' ifadesini kullanarak hizmet kalitesindeki artışın zamana yayıldığını ve kademeli bir seyir izlediğini açıkça belirtmektedir. Bu tür cümlelerde eylemin veya durumun derecesi zamanla değişir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki anlam ilişkilerini belirlemek için anahtar sözcükleri analiz et.
A seçeneğinde '-mak adına' (amaç), B seçeneğinde '-sa' (koşul), D seçeneğinde ise 'her geçen gün' (aşama) ifadeleri tespit edildi.
Aşamalı durum bildiren cümleler genellikle 'gittikçe, günden güne, her geçen gün, -dikçe' gibi zarf öbeklerini içerir.
2
Tespit edilen aşamalı durum ifadesinin bir süreci temsil edip etmediğini kontrol et.
D seçeneğinde hizmet kalitesinin bir anda değil, zamanla ve adım adım arttığı vurgulanmaktadır.
Aşamalı durumun temel özelliği, değişimin süreklilik arz etmesi ve bir akış içinde olmasıdır.

Anahtar Kavram

Aşamalı Durum Bildiren Cümleler

İpuçları

1
Cümlede zamanla değişen bir süreç olup olmadığını kontrol edin.
2
'Günden güne', 'gittikçe' veya 'her geçen gün' gibi ifadelerin olup olmadığına bakın.
3
Bir yargının gerçekleşme amacını veya şartını bildiren seçenekleri elediğinizde, değişimi vurgulayan ifadeyi bulacaksınız.

Daha Fazla Pratik

Aşamalı durum cümlelerini, yargının gerçekleşme nedenini bildiren neden-sonuç cümleleriyle karşılaştıran alıştırmalar çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki zaman bildiren ifadeyi çıkartıp yerine 'gittikçe' sözcüğünü koyun; eğer anlam bozulmuyorsa o cümle aşamalı durum bildiriyordur.
Tahmini Süre:50s
Soru 80Soru →

Kamu hizmetlerinde verimliliği ve etkinliği artırmak amacıyla, görevin gerektirdiği niteliklere sahip kişilerin seçilmesi ve atanması ilkesine liyakat denir.

Bu cümlede aşağıdaki anlam özelliklerinden hangisine başvurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tanımlama

Cevap

Cümlede 'liyakat' kavramının ne olduğu açıklandığı için doğru cevap tanımlama seçeneğidir.
Doğru cevap olan ifade, 'Liyakat nedir?' sorusuna doğrudan cevap vermektedir. Bir kavramın ne olduğunu, niteliklerini belirterek açıklayan bu tür cümleler 'tanımlama' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemine ve genel yapısına bakılır.
Cümlenin '...denir' ifadesiyle bittiği ve bir kavramı açıkladığı görülür.
Tanımlama cümleleri genellikle 'Bu nedir?' sorusuna cevap verir ve '...denir, ...dır' gibi ifadelerle biter.
2
Cümleye 'Liyakat nedir?' sorusu sorulur.
Soruya tam bir cevap alınmaktadır.
Kavramın sınırlarını çizen ve ne olduğunu bildiren yargılar tanımlama bildirir.

Anahtar Kavram

Tanımlama Cümleleri

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki '...denir' ifadesi size ipucu verebilir.
2
Bu cümleye 'Bu kavram nedir?' sorusunu sorun.
3
Bir şeyin ne olduğu açıklanıyorsa bu bir tanımlamadır.

Daha Fazla Pratik

Tanımlama cümleleri her zaman nesnel olmak zorunda değildir, öznel tanımlamalara da dikkat edin.

Alternatif Yöntem

Cümleyi 'Liyakat, ... sürecidir.' şeklinde yeniden kurabiliyorsanız bu bir tanımlamadır.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 4 / 6Sonraki
Cümle Yorumu ve Kavramlar — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 4 | Examkin