Türkçede cümleler; yargının niteliğine, doğruluğunun kanıtlanabilirliğine veya yargılar arasındaki anlam ilişkilerine göre farklı kavramsal kategorilere ayrılır. Bir cümlede yargının ortaya çıkmasına yol açan veri veya sebepler 'gerekçe' (neden) olarak adlandırılırken, somut verilerden hareketle öznel veya nesnel bir sonuca ulaşılması 'çıkarım' olarak tanımlanır.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, hem bir durumun sonucuna dair 'çıkarım' niteliği taşımakta hem de bu çıkarımın dayandığı 'gerekçe' ile birlikte verilmektedir?
- AKamu hizmetlerinde aksamaların önlenmesi ve bürokratik süreçlerin hızlandırılması gayesiyle, tüm birimlerde yetki devri uygulamasına geçilmiştir.
- Sektörel raporlardaki veriler ve ekonomik göstergelerdeki dalgalanmalar dikkate alındığında, piyasadaki daralmanın önümüzdeki çeyrekte de devam edeceği söylenebilir.Cevap
- CStratejik plan hedeflerine sadık kalındığı ve kaynak yönetimi disiplinli bir şekilde yürütüldüğü takdirde, kurumun mali yapısı sürdürülebilir hale gelecektir.
- DŞiddetli hava muhalefeti ve ulaşım hatlarındaki teknik arızalar nedeniyle, planlanan saha denetimleri ileri bir tarihe ertelenmiştir.
- ESınav sisteminde gerçekleştirilen son düzenlemeler, adayların ölçme ve değerlendirme kriterlerini daha şeffaf bir zemine oturtma çabası olarak görülmelidir.
Cevap
Ekonomik verilerden hareketle piyasa daralmasına dair öngörüde bulunulan cümle, hem gerekçeyi hem de çıkarımı içermektedir.
Doğru cevap olan cümlede, yazar elindeki nesnel verileri (sektörel raporlar ve göstergeler) bir dayanak noktası olarak kullanmış ve bu verilerden hareketle geleceğe dair mantıksal bir sonuç (daralmanın devam edeceği) üretmiştir. Bu yapı, tam olarak gerekçeli bir çıkarım örneğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Cümlede Anlam İlişkileri: Çıkarım ve Gerekçe
İpuçları
1
Çıkarım cümleleri genellikle bir gözlemden veya veriden hareketle '...olduğu söylenebilir' veya '...anlaşılmaktadır' gibi ifadelerle biter.
2
Cümlede 'neden' ile 'çıkarım' arasındaki farka odaklanın: Neden doğrudan sonucu doğurur, gerekçe ise çıkarıma temel oluşturur.
3
Seçeneklerde '-dığı takdirde' gibi koşul eklerini veya 'gayesiyle' gibi amaç bildiren sözcükleri eleyerek ilerleyin.
Daha Fazla Pratik
Öznel ve nesnel çıkarım arasındaki farkları inceleyen sorular çözerek kavramı pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Cümleye 'Hangi veriye dayanarak bu sonuca varıldı?' sorusunu sorun. Eğer cevap cümlede varsa ve bir 'yorum' içeriyorsa o çıkarımdır.
Tahmini Süre:1m 30s