İsimler (Adlar)

115 soru

Soru 101Soru

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) ve niteliklerine (somut-soyut) göre çeşitli başlıklar altında sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim; 'cins isim', 'tekil isim' ve 'soyut isim' özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının eserlerinde hissedilen karamsarlık, döneminin bir yansımasıdır.

Cevap

Sanatçının eserlerinde hissedilen 'karamsarlık' sözcüğü; cins, tekil ve soyut isim özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır.
Doğru seçenekte yer alan 'karamsarlık' sözcüğü; belirli bir türün genel adı olduğu için 'cins', lar/ler-lar/-ler eki almadığı ve bir grubu temsil etmediği için 'tekil', beş duyu organından herhangi biriyle algılanamadığı için 'soyut' özelliklerini taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin varlıklara verilişini incele.
'Ağrı Dağı' özel isimdir, diğerleri ise cins (tür) ismidir.
Soruda istenen 'cins isim' kriterine uymayan özel isimler elenmelidir.
2
Kalan seçenekleri sayılarına göre değerlendir.
'Kurul' sözcüğü anlamca birden fazla kişiyi temsil ettiği için topluluk ismidir; 'karamsarlık', 'rüzgâr' ve 'kavurma' ise tekildir.
'Tekil isim' kriteri, çoğul eki almamış ve topluluk bildirmeyen isimleri kapsar.
3
Sözcüklerin niteliğini (somut/soyut) kontrol et.
'Rüzgâr' (hissedilir) ve 'kavurma' (görülür/tadılır) somuttur; 'karamsarlık' ise duyu organlarıyla algılanamaz, zihinsel bir kavramdır.
Soruda istenen son kriter 'soyut isim' özelliğidir.

Anahtar Kavram

İsim Sınıflandırması (Cins, Tekil ve Soyut İsimler)

İpuçları

1
Bir ismin soyut olması için beş duyu organımızdan hiçbiriyle algılanamaması gerekir.
2
'Topluluk ismi' ile 'tekil isim' ayrımına dikkat edin; biçimce tekil olan her sözcük anlamca tekil olmayabilir.
3
Şıklarda hissedilebilen bir hava olayı ile zihinsel bir duygu durumu arasında seçim yapmanız isteniyor.

Daha Fazla Pratik

İsimlerde küçültme ve yapı (basit, türetilmiş, birleşik) konularını içeren sorularla devam edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri gruplandırırken bir tablo oluşturarak 'Özel-Cins', 'Tekil-Çoğul-Topluluk' ve 'Somut-Soyut' sütunlarına artı/eksi koyarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 102Soru

İsimler; karşıladıkları varlığın niteliğine göre somut ve soyut, varlıkların sayılarına göre ise tekil, çoğul ve topluluk ismi olarak sınıflandırılırlar. Ayrıca isimler, iyelik ekleri alarak aitlik bildirirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, soyut isim ve iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, üyelerin sadakatini ödüllendirmek amacıyla özel bir tören düzenledi.

Cevap

Doğru cevap, topluluk ismi (kurul), soyut isim (sadakat) ve iyelik eki almış ismin (sadakat-i) bir arada bulunduğu seçenektir.
Doğru seçenek olan ifadede 'kurul' sözcüğü bir heyeti/grubu temsil ettiği için topluluk ismidir. 'Sadakat' kavramı duyu organlarıyla algılanamadığı için soyut bir isimdir. 'Üyelerin sadakati' yapısında ise 'sadakat' ismi, tamlanan ekini alarak (iyelik eki) kime ait olduğunu belirtmiştir. Bu üç özellik aynı cümlede birleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri türlerine göre belirleyin.
'Kurul' sözcüğü, biçimce tekil olsa da çokluk anlamı taşıdığı için bir topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çoğul eki almadan birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir.
2
Soyut kavramları temsil eden sözcükleri tespit edin.
'Sadakat' sözcüğü, beş duyu organıyla algılanamayan bir kavram olduğu için soyut isimdir.
Zihinsel veya duygusal kavramları karşılayan isimler soyut olarak sınıflandırılır.
3
İsimlerin aldığı ekleri, özellikle aitlik (iyelik) eklerini inceleyin.
'Üyelerin sadakati' tamlamasında, 'sadakat' isminin sonundaki '-i' eki, o sadakatin üyelere ait olduğunu bildiren 3. tekil şahıs iyelik ekidir.
İsim tamlamalarında tamlanan eki her zaman bir iyelik ekidir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Anlam ve Sayı Bakımından Sınıflandırılması ile İyelik Ekleri

İpuçları

1
Cümledeki 'kurul', 'ordu', 'takım' gibi sözcüklerin çoğul eki almadan grup bildirdiğine dikkat edin.
2
Bir ismin iyelik eki alıp almadığını anlamak için başına 'onun, benim, senin' gibi zamirler getirerek kontrol edebilirsiniz.
3
İsim tamlaması olan yerlere odaklanın; 'X'in Y'si' yapısındaki Y her zaman iyelik eki almış bir isimdir.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlayan ve tamlanan eklerinin hangi hal veya iyelik eklerine karşılık geldiğini tekrar ederek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 103Soru

Türkçe dil bilgisinde isim-fiil eklerini (-ma / -me, -ış / -iş / -uş / -üş, -mak / -mek) alan bazı sözcükler, zamanla fiil anlamını tamamen kaybederek bir varlığı veya kavramı karşılayan 'kalıcı isim' hâline gelir. Bu sözcükler artık bir eylemi değil, somut bir nesneyi ya da soyut bir kavramı ifade eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir kullanım yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçeye ektiği tohumların toprak yüzeyine çıkma süresini sabırla bekliyordu.

Cevap

Toprak yüzeyine çıkma süresini beklediğini ifade eden seçenek doğru cevaptır çünkü buradaki 'çıkma' sözcüğü kalıcı bir isim değil, bir eylem adıdır (fiilimsi).
Doğru seçenekte yer alan 'çıkma' sözcüğü, tohumun topraktan ayrılma sürecini ve eylemini ifade etmektedir. Bu sözcük eylem anlamını koruduğu için bir isim-fiildir (fiilimsi). Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise artık birer nesnenin, yerin veya kavramın adı haline gelmiş kalıcı isimlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim-fiil eki almış sözcükleri tespit et.
dolma, giriş, çıkma, kazma, deneme.
Kalıcı isimler genellikle bu eklerle türetilir.
2
Bu sözcüklerin cümlede bir 'eylem süreci' mi yoksa 'sabit bir varlık/kavram' mı bildirdiğini kontrol et.
Dolma (yiyecek), giriş (yer), kazma (alet), deneme (tür) sabit varlıkları bildirirken; çıkma (tohumun çıkma eylemi) bir süreci bildirir.
Kalıcı isimler eylem anlamını yitirmiş olmalıdır.
3
Olumsuzluk eki (-ma/-me) getirerek test et.
'Tohumların çıkmama süresi' denebilirken, 'dolmama biber' veya 'kazmama aleti' denemez.
Fiilimsiler olumsuzluk eki alabilirken, kalıcı isimler genellikle almaz.

Anahtar Kavram

Kalıcı İsim vs. İsim-Fiil (Fiilimsi)

İpuçları

1
Cümledeki sözcüğün bir alet, yiyecek veya yer adı olup olmadığına bakın.
2
Sözcüğe olumsuzluk eki (-ma/-me) getirmeyi deneyin. Eğer anlam bozuluyorsa o bir kalıcı isimdir.
3
Seçeneklerdeki 'dolma', 'giriş', 'kazma' ve 'deneme' sözcükleri birer varlığı karşılarken, 'çıkma' sözcüğü eylemin kendisini bildirmektedir.

Daha Fazla Pratik

İsimler konusundaki 'Yapı' (basit, türemiş, birleşik) özelliklerini inceleyerek kalıcı isimlerin nasıl türetildiğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 104Soru

Türkçede isimler; varlıkların niteliğine göre somut-soyut, sayılarına göre tekil-çoğul-topluluk ve yapılarına göre basit-türetilmiş-birleşik olarak sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim; soyut, tekil ve türetilmiş olma özelliklerinin tamamına birden sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Onun ruhundaki yalnızlık, en kalabalık ortamlarda bile bakışlarından okunuyordu.

Cevap

Doğru cevap, soyut, tekil ve türetilmiş bir isim olan 'yalnızlık' sözcüğünün kullanıldığı seçenektir.
Doğru cevapta yer alan 'yalnızlık' sözcüğü; beş duyu ile algılanamadığı için soyuttur, çoğul eki almadığı için tekildir ve 'yalın' köküne getirilen '-ız' ve '-lık' yapım ekleri sayesinde türetilmiş yapıdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin nitelik (somut/soyut) açısından incelenmesi
'Giriş' somuttur; 'yalnızlar', 'yalnızlık' ve 'hoşgörü' soyut kavramlardır.
Beş duyu organıyla algılanabilen varlıklar somut, algılanamayanlar soyuttur.
2
Sözcüklerin sayı (tekil/çoğul) açısından incelenmesi
'Yalnızlar' sözcüğü çoğul eki (-lar) almıştır; diğer sözcükler tekildir.
-lar / -ler eki almayan isimler sayıca tekil kabul edilir.
3
Sözcüklerin yapı (basit/türetilmiş/birleşik) açısından incelenmesi
'Yalnızlık' sözcüğü 'yalın' kökünden türetilmiştir; 'hoşgörü' ise birleşiktir.
Yapım eki alan sözcükler türetilmiş, iki sözcüğün birleşmesiyle oluşanlar birleşik yapılıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Nitelik, Sayı ve Yapı Özellikleri

İpuçları

1
Bir ismin soyut olması için beş duyu organından herhangi biriyle algılanamaması gerekir.
2
Türetilmiş isimler, en az bir tane yapım eki alarak yeni bir anlam kazanmış isimlerdir.
3
Aradığınız sözcük 'yalın' kökünden türeyen ve yalnız olma durumunu bildiren kavramdır.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin yapısını daha iyi kavramak için yapım eklerinin (isimden isim, fiilden isim vb.) görevlerini tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklardaki kelimeleri bir tablo üzerinde Somut/Soyut, Tekil/Çoğul ve Basit/Türetilmiş/Birleşik başlıkları altında işaretleyerek eleme yöntemiyle doğruya ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 105Soru

İsimler; varlıkların duyu organlarımızla (görme, işitme, dokunma, tatma, koklama) algılanıp algılanamadığına göre somut ve soyut isimler olmak üzere ikiye ayrılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem somut hem de soyut isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu heyecan, elindeki anahtarı bir anda yere düşürmesine neden oldu.

Cevap

Cümle içerisinde hem duyu organlarıyla algılanabilen 'anahtar' ve 'el' (somut) hem de zihinsel bir durumu ifade eden 'heyecan' (soyut) isimleri bir arada kullanılmıştır.
Doğru cevapta yer alan 'heyecan' sözcüğü beş duyu organıyla algılanamayan, zihinsel ve duygusal bir kavram olduğu için soyut; 'anahtar' ve 'el' sözcükleri ise görülebilir ve dokunulabilir oldukları için somut isimlerdir. Bu durumda her iki tür de aynı cümlede kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımları hatırla
Somut isimler duyu organlarıyla algılanır; soyut isimler ise sadece zihinle kavranır.
Soru kökünde istenen ayrımı yapabilmek için temel kavramları netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki isimleri türlerine göre ayır
C seçeneğinde: 'Heyecan' (Soyut), 'El' (Somut), 'Anahtar' (Somut), 'Neden' (Soyut).
Her bir kelimenin varlık türünü belirleyerek soruda istenen eşleşmeyi kontrol etmek gerekir.
3
Doğru seçeneği belirle
Hem somut hem soyut ismin bulunduğu seçenek C seçeneğidir.
Diğer seçeneklerde ya sadece somut isimler vardır ya da isim olmayan kelimeler kafa karıştırabilir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Maddelerine Göre Sınıflandırılması (Somut ve Soyut İsimler)

İpuçları

1
Somut isimler; ağaç, kalem, ses gibi beş duyu organımızla algılayabildiklerimizdir.
2
Soyut isimler; sevgi, korku, rüya gibi zihnimizle kavradığımız kavramlardır.
3
Cümlede 'heyecan' ve 'anahtar' kelimelerine odaklanarak bu iki kelimenin türlerini karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin sayılarına göre (tekil, çoğul, topluluk) türlerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 106Soru

Türkçe dersinde isimlerin türlerini öğrenen bir öğrenci, "biçimce tekil göründüğü halde anlamca birden fazla varlıktan oluşan bir grubu ifade eden" sözcüklerin özelliklerini araştırmaktadır.

Buna göre, bu öğrencinin incelediği aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu tanıma uygun bir isim örneği yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversite bünyesinde kurulan ekip, saha çalışmalarına önümüzdeki hafta başlayacak.

Cevap

Üniversite bünyesinde kurulan ekip sözcüğünün yer aldığı seçenek doğrudur; çünkü 'ekip' sözcüğü yapıca tekil olmasına rağmen anlamca bir grubu karşılamaktadır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'ekip' sözcüğü, çoğul eki almadığı halde birden fazla kişiden oluşan bir çalışma grubunu ifade eder. Bu özellik, dil bilgisinde topluluk ismi olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımı çözümle
Tanım, 'topluluk ismi' kavramını işaret etmektedir (yapıca tekil, anlamca çokluk).
Soruda istenen kavramın dil bilgisindeki karşılığını netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki isimleri incele
Raflar (Çoğul), İmgeler (Soyut/Çoğul), Ekip (Topluluk), Zeynep (Özel), Danışma (Kalıcı İsim).
Her bir ismin sayısal ve niteliksel özelliklerini belirlemek doğru cevaba ulaştırır.
3
Tanım ile eşleştir
Ekip sözcüğü, -ler/-lar eki almadan bir grubu karşıladığı için tanıma tam uyum sağlar.
Topluluk isimleri biçimsel olarak tekil isimlere benzerler ancak anlamları kapsamlıdır.

Anahtar Kavram

Topluluk İsimleri

İpuçları

1
İsimleri incelerken hangisinin '-ler / -lar' eki almadan bir grubu temsil ettiğine dikkat et.
2
'Ordu', 'meclis' veya 'sınıf' gibi sözcüklerle benzer anlam yapısına sahip bir kelime ara.
3
'Ekip' sözcüğünün bir kişiyi mi yoksa birden fazla kişiden oluşan bir birimi mi karşıladığını düşün.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin bazı durumlarda (örneğin 'sınıf boyandı' vs 'sınıf ayağa kalktı') genel isim veya topluluk ismi olarak kullanılabileceği durumları inceleyebilirsin.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün sonuna '-ler' eki getirerek anlamın değişip değişmediğini kontrol edebilirsin; 'ekipler' dendiğinde birden fazla grup kastedilir, bu da kelimenin kök halinin (ekip) zaten bir grubu kapsadığını kanıtlar.
Tahmini Süre:45s
Soru 107Soru

(I) Girişimcilik (II) heyeti, yeni (III) deneme (IV) örneklerini (V) Muğla'da titizlikle değerlendirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük: Eylem anlamını sürdüren bir isim-fiildir.

Cevap

Cümledeki 'deneme' sözcüğü bir edebiyat türünün adı olduğu için eylem anlamını yitirmiş bir kalıcı isimdir; isim-fiil olarak değerlendirilmesi yanlıştır.
Cümledeki 'deneme' sözcüğü bir edebiyat türünün (deneme türü) adı olarak kullanılmıştır. Fiilimsi eklerini alarak kalıplaşmış ve bir kavramın kalıcı adı haline gelmiş sözcüklere 'kalıcı isim' denir. Bu sözcükler artık eylem anlamı taşımazlar, bu yüzden isim-fiil olarak adlandırılamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki anlamlarını ve görevlerini belirleyin.
Sözcükler; bir kavram (girişimcilik), bir grup (heyet), bir edebi tür (deneme), nesneler (örnekler) ve bir yer (Muğla) adıdır.
Sözcük türlerini doğru belirlemek, isim sınıflandırmasının temelidir.
2
Sözcükleri sayı, nitelik ve verilişlerine göre sınıflandırın.
Girişimcilik (soyut), heyet (topluluk), örnekler (çoğul), Muğla (özel) olarak sınıflandırılır.
İsimlerin temel kategorilerine uygunluğunu denetlemek gerekir.
3
'Deneme' sözcüğünün eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol edin.
'Deneme örnekleri' tamlamasında 'deneme' bir türün adıdır, 'deneme eylemi' yapılmamaktadır.
Fiilimsi eklerini alan ancak bir varlığın kalıcı adı olan kelimeler (kalıcı isim) fiilimsi kabul edilmez.

Anahtar Kavram

İsimlerin sınıflandırılması ve kalıcı isimler

İpuçları

1
İsimleri sayısına (tekil, çoğul, topluluk) ve niteliğine (somut, soyut) göre inceleyin.
2
Topluluk isimleri biçimce tekildir ama bir grubu temsil eder.
3
'Deneme' sözcüğü burada bir eylemi mi anlatıyor yoksa bir edebiyat türünün adı mı olmuş? Kalıcı isimlere dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil eki almış diğer kalıcı isimlere (yemek, giriş, dolma gibi) örnekler bularak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 108Öğrencilerin %0'i bunu doğru yanıtladıSoru

İsimler varlıklara verilişlerine, sayılarına ve maddelerine göre çeşitli gruplara ayrılır. Sayılarına göre isimler; tekil, çoğul ve topluluk ismi olarak sınıflandırılır. Biçimce tekil göründüğü (çoğul eki almadığı) hâlde, anlamca birden fazla varlığı bünyesinde barındıran sözcükler "topluluk ismi" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük topluluk ismine örnek gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vazonun içindeki rengârenk buket odaya taze bir hava kattı.

Cevap

Vazo içindeki çiçeklerin oluşturduğu grubu ifade eden sözcüğün kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru cevapta geçen sözcük, çoğul eki almadığı halde zihnimizde birden fazla varlıktan (çiçeklerden) oluşan bir bütünlüğü canlandırdığı için topluluk ismidir.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk isminin tanımı gözden geçirilir.
Topluluk ismi, çoğul eki (-lar/-ler) almadan birden fazla varlığı ifade eden sözcüktür.
Soruda istenen kavramın temel özelliklerini belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki altı çizili sözcüklerin yapıları incelenir.
Raflar (çoğul), kalem (tekil), buket (topluluk), gözleme (kalıcı isim), Eskişehir (özel isim).
Her bir kelimenin sayı ve nitelik bakımından hangi isim türüne girdiğini belirlemek için gereklidir.
3
Tanımla eşleşen doğru sözcük belirlenir.
Buket sözcüğü biçimce tekil olsa da bir çiçek grubunu temsil eder.
Sayıca çokluk bildiren ancak ek almayan kelime topluluk ismidir.

Anahtar Kavram

İsimlerin sayılarına göre sınıflandırılması ve topluluk ismi kavramı.

İpuçları

1
Kelimenin sonunda -lar veya -ler eki olup olmadığına bakın.
2
Ek almadığı hâlde anlam olarak bir grubu veya takımı ifade eden sözcüğü arayın.
3
Örneğin; 'ordu', 'takım' veya 'sürü' gibi kelimeler topluluk ismidir. Seçeneklerde benzer bir mantıkla kullanılan 'çiçek grubu' ismine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin yapılarına göre (basit, türemiş, birleşik) ayrımını çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimelerin sonuna -lar/-ler eki getirerek deneyin. Eğer kelime bu ek olmadan da bir grubu temsil ediyorsa topluluk ismidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 109Soru

(I) Yazışma trafiği içinde (II) ordu mensuplarının (III) soru önergeleri, (IV) dosyalar eşliğinde (V) Türkçe bir raporla sunuldu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, niteliğine göre soyut, yapıca ise basit bir isimdir.

Cevap

Cümledeki 'soru' sözcüğü soyut bir isim olsa da 'sor-' fiil kökünden türetildiği için yapıca basit değil, türemiş bir isimdir.
Üçüncü sözcük olan 'soru', 'sor-' fiil kökünden '-u' fiilden isim yapım ekiyle türetilmiştir. Dolayısıyla bu isim yapıca basit değil, türemiş bir isimdir. Seçenekte basit olduğu iddia edildiği için bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sözcüğün (Yazışma) incelenmesi
Yaz-ı-ş-ma şeklinde türemiş olup bir iletişim türünün adı (kalıcı isim) olmuştur.
Fiilimsilerle kalıcı isimlerin ayrımını yapmak için kelimenin bir eylem mi yoksa bir kavram adı mı olduğuna bakılır.
2
İkinci sözcüğün (Ordu) incelenmesi
Çoğul eki almamıştır (tekildir) ancak anlamca bir grubu temsil eder (topluluk).
Topluluk isimleri biçimce tekil, anlamca çoğul olan kelimelerdir.
3
Üçüncü sözcüğün (Soru) incelenmesi
Sor- fiil köküdür, -u fiilden isim yapım ekidir. Kelime türemiştir.
Yapıca basit isimler hiç yapım eki almamış isimlerdir; oysa 'soru' kelimesi türetilmiştir.
4
Dördüncü ve beşinci sözcüklerin incelenmesi
Dosyalar somut ve çoğuldur; Türkçe özel ve türemiştir (Türk + çe).
Dil isimleri her zaman özel isimdir ve yapım ekiyle türetilirler.

Anahtar Kavram

İsimlerin Yapısı (Basit, Türemiş, Birleşik) ve Türleri

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin eklerini ve köklerini dikkatlice ayırın.
2
'Soru', 'sor-' fiilinden gelmektedir; bu durumda yapısı ne olur?
3
Bir ismin basit olabilmesi için yapım eki almaması gerekir; 'soru' kelimesindeki '-u' ekine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İsimlerde yapı konusunu pekiştirmek için 'doğu', 'batı', 'korku' ve 'saygı' gibi kelimelerin köklerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yapısını kontrol ederken 'mek/mak' mastar ekini getirerek kökün fiil olup olmadığını test edebilirsiniz. 'Sormak' anlamlı olduğu için 'soru' türemiş bir isimdir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 110Soru

(I)(I) \textbf{Komisyon}, (II)(II) \textbf{üyelerin} (III)(III) \textbf{görüşlerini} (IV)(IV) \textbf{bilim} ve (V)(V) \textbf{mantık} süzgecinden geçirerek hazırladığı raporu sundu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin tür özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. sözcük; bu cümledeki kullanımıyla eylemi gerçekleştiren heyeti değil, sadece çalışma yapılan mekânı karşıladığı için sayıca tekil isimdir.

Cevap

Birinci sözcüğün mekân bildirdiği için tekil isim olduğu yönündeki değerlendirme yanlıştır; çünkü sözcük burada raporu hazırlayan grubu ifade eden bir topluluk ismidir.
Cümledeki 'Komisyon' sözcüğü, rapor hazırlama ve sunma iradesini gösteren bir heyeti (topluluğu) ifade etmektedir. Türkçede bu tür sözcükler (meclis, sınıf, okul, komisyon vb.) eğer bir yapıyı/binayı kastediyorsa tekil; içindeki grubu kastediyorsa topluluk ismidir. Burada eylem bildiren bir yüklemle kullanıldığı için topluluk ismi görevindedir. Dolayısıyla onun tekil/mekân ismi olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sözcüğü (Komisyon) bağlam içinde inceleyin.
Sözcük, raporu sunma eylemini gerçekleştiren kişi grubunu temsil etmektedir.
Topluluk isimleri bazen mekân (tekil), bazen de o mekândaki grubu (topluluk) karşılayabilir; burada eylemi yapan grup kastedilmiştir.
2
İkinci ve üçüncü sözcükleri sayı ve madde yönünden kontrol edin.
Üyeler (somut-çoğul), Görüşler (soyut-çoğul) özelliklerini taşır.
Eklerin ve kavramın niteliğinin doğru belirlenmesi gerekir.
3
Dördüncü ve beşinci sözcüklerin tür ve madde özelliklerini analiz edin.
Bilim ve mantık; her ikisi de soyut, tekil ve cins isimlerdir.
Zihinsel kavramlar somutlaştırma yapılmadığı sürece soyut isim kabul edilir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Cümle İçindeki Anlam Kaymaları ve Sınıflandırılması

İpuçları

1
'Komisyon' gibi sözcüklerin cümledeki anlamına dikkat edin; bir odayı mı yoksa içindeki insanları mı kastediyor?
2
Bir ismin 'soyut' veya 'somut' olması, beş duyu organından en az biriyle algılanıp algılanamadığına bağlıdır.
3
'Meclis toplandı' cümlesindeki topluluk ismi mantığı ile 'Komisyon rapor sundu' cümlesindeki mantık aynıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'sınıf' ve 'okul' kelimelerinin mekân ve topluluk anlamı kazandığı örnek cümleleri inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yanına '-ler/-ler' eki getirerek kontrol edin. Eğer ek almadığı halde birden fazla varlığı kapsıyorsa topluluk ismidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 111Soru

Türkçede bazı isimler, çoğul eki (-lar, -ler) almadıkları halde bir topluluğu veya birden fazla varlığın bir araya gelmesiyle oluşan grubu karşılarlar. Bu tür isimler "topluluk ismi" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın harflerle belirtilen sözcük bir topluluk ismidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maçın bitiş düdüğüyle birlikte tüm takım, büyük bir sevinçle sahaya koştu.

Cevap

Cümlede geçen 'takım' sözcüğü, sporculardan oluşan bir grubu temsil ettiği ve çoğul eki almadığı için topluluk ismidir.
Doğru cevap olan cümlede geçen sözcük, biçimce tekil olmasına rağmen anlam olarak bir oyuncu grubunu ifade etmektedir. Bu durum, Türkçedeki 'topluluk ismi' tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin yapılarını incele
Belirtilen tüm sözcüklerin ek alıp almadığı ve biçimsel özellikleri belirlendi.
Topluluk isimlerinin en temel özelliği, çoğul eki almadan çokluk anlamı taşımasıdır.
2
Sözcüklerin anlamlarını analiz et
'Takım' sözcüğünün birden fazla bireyi (sporcuyu) kapsayan bir bütünlüğü ifade ettiği görüldü.
Topluluk ismini tekil ve çoğul isimlerden ayıran temel fark, kavramsal olarak bir grubu karşılamasıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcük türlerini ele
Sıfat, özel isim, kalıcı isim ve işaret sıfatı olan sözcükler elendi.
Yanlış seçenekler, isim soylu farklı sözcük türlerini içererek kafa karışıklığı yaratabilir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sayılarına Göre Sınıflandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimleri, bir ismi okuduğunuzda zihninizde birden fazla varlığın bir araya geldiği bir görüntünün oluşmasını sağlar.
2
Cümlelerdeki kelimelere bakın; hangisi eki olmadığı halde (tekil görünse de) bir 'ekip', 'grup' veya 'birlik' anlamı taşıyor?
3
Spor müsabakalarında sahada birden fazla kişinin oluşturduğu bütüne ne dendiğini düşünün; o kelime bir topluluk ismidir.

Daha Fazla Pratik

Diğer yaygın topluluk isimleri olan 'meclis', 'kurul', 'sürü' ve 'demet' gibi örnekleri inceleyerek kavramı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe çokluk eki getirmeyi deneyin. Eğer zaten bir grubu karşılıyorsa (Örneğin: ordu, aile, takım) bu topluluk ismidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 112Soru

İsimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), maddelerine (somut-soyut) ve sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) göre çeşitli gruplara ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki tabloda yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

NoİsimÖzelliği
IMutlulukSoyut İsim
IIDemetTopluluk İsmi
IIIKalemlerÇoğul İsim
IVDosyaSomut İsim
VKaradenizCins İsim
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

V numaralı eşleştirmedeki 'Karadeniz' bir bölge/deniz adı olarak özel isimdir; cins isim (tür ismi) değildir.
V numaralı seçenekte yer alan 'Karadeniz' ifadesi, belirli bir denizi karşılayan ve dünyada tek olan bir varlığın adı olduğu için 'özel isim'dir. Tabloda ise bu ifade için 'cins isim' (tür ismi) denilerek yanlış bir eşleştirme yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki isimlerin özelliklerini tek tek analiz et.
Mutluluk (Soyut), Demet (Topluluk), Kalemler (Çoğul), Dosya (Somut) özelliklerinin doğru verildiği görülür.
Varlıkların niteliklerine göre temel sınıflandırma kurallarını uygulamak gerekir.
2
V numaralı satırdaki 'Karadeniz' sözcüğünü incele.
Karadeniz, dünyada tek olan, belirli bir denizi temsil eden bir özel isimdir.
Özel isimler benzeri olmayan tek bir varlığı karşılarken; cins isimler aynı türden varlıkların ortak adıdır (örneğin 'deniz' bir cins isimdir).
3
Tablodaki hatayı tespit et.
V numaralı eşleştirmenin 'Karadeniz - Cins İsim' şeklinde yapılması hatalıdır.
Sözcüğün varlıklara verilişine göre türü yanlış belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sınıflandırılması (Özel ve Cins İsim Ayrımı)

İpuçları

1
İsimlerin varlıklara verilişine göre 'özel' ve 'cins' ayrımına dikkat ediniz.
2
Özel isimler dünyada tek olan varlıkları karşılar; yer adları, kişi adları ve kurum adları buna örnektir.
3
Tabloda bir bölge/deniz adı olan kelimenin hangi kategoriye (özel mi, cins mi) girdiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Özel isimlerin ve cins isimlerin cümle içindeki yazım kurallarını (büyük/küçük harf) tekrar ederek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 113Soru

Türkçede 'sınıf, okul, meclis, hastane' gibi bazı sözcükler 'ad aktarması' (mecaz-ı mürsel) yoluyla bir mekânda bulunan insan grubunu karşıladıklarında topluluk ismi; sadece fiziksel bir yapıyı veya mekânı karşıladıklarında ise tekil isim olarak kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük topluluk ismi görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, ülkenin ekonomik geleceğini yakından ilgilendiren yeni vergi düzenlemesini onaylamak üzere bu sabah toplandı.

Cevap

Meclis sözcüğünün bir insan topluluğunu (milletvekillerini) temsil edecek şekilde kullanıldığı seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevap olan cümlede 'Meclis' sözcüğü, binayı değil; o çatının altında görev yapan milletvekillerini ifade etmektedir. Bir insan grubunu karşıladığı ve biçimce tekil (ler/lar eki almamış) olduğu için topluluk ismi görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin cümle içindeki bağlamlarını analiz et.
Sözcüklerin fiziksel bir nesneyi/mekânı mı yoksa o mekândaki insanları mı karşıladığı belirlenir.
Ad aktarması yoluyla anlam kayması olup olmadığını tespit etmek gerekir.
2
Topluluk ismi kriterini uygula.
Sınıf ve Okul seçeneklerinde 'boşaltılma' ve 'güçlendirme' eylemleri fiziksel yapıya yöneliktir.
Topluluk ismi olması için biçimce tekil ama anlamca çokluk (insan grubu) bildirmesi gerekir.
3
Meclis sözcüğünün eylemine bak.
'Toplanmak' ve 'onaylamak' eylemleri bir bina tarafından değil, o kurumdaki insanlar tarafından gerçekleştirilir.
Bu kullanım, sözcüğü topluluk ismi kategorisine sokar.

Anahtar Kavram

Ad Aktarması Yoluyla Topluluk İsmi Oluşumu

İpuçları

1
Sözcüğün sözlükteki ilk haline değil, cümle içinde üstlendiği anlama odaklanın.
2
Söz konusu mekân mı bir eylem gerçekleştiriyor, yoksa içindeki insanlar mı? Eylemi yapan insanlarsa topluluk ismidir.
3
'Toplanmak' veya 'karar almak' gibi eylemler ancak bir insan grubu tarafından yapılabilir; bu ipucunu kullanın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'müdüriyet, hastane, saha' gibi sözcüklerin de cümle içinde ad aktarmasıyla topluluk ismi olup olamayacağını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 114Soru

İnceleme yapan (I)(I) komisyon, (II)(II) memurların (III)(III) beklentilerini içeren (IV)(IV) yazışmaları (V)(V) Ankara'da titizlikle değerlendirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi "topluluk ismi"dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Cümledeki numaralanmış sözcüklerden 'komisyon' sözcüğü, biçim olarak tekil olmasına rağmen birden fazla kişiden oluşan bir kurulu ifade ettiği için topluluk ismidir.
Cümlede geçen 'komisyon' sözcüğü, yapıca tekil (çoğul eki almamış) olmasına rağmen anlamca bir heyeti veya grubu ifade ettiği için 'topluluk ismi' kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin eklerini ve anlamlarını analiz edin.
Sözcüklerin tekil, çoğul veya topluluk anlamı taşıyıp taşımadığını belirleyin.
Topluluk ismini ayırt etmek için sözcüğün çoğul eki almadan bir grubu temsil edip etmediğine bakılmalıdır.
2
Sözcükleri türlerine göre sınıflandırın.
'memurların' (çoğul), 'beklentilerini' (soyut/çoğul), 'yazışmaları' (kalıcı isim/çoğul), 'Ankara'da' (özel) olarak sınıflandırıldı.
Sınıflandırma, topluluk ismi olan seçeneği netleştirir.
3
'komisyon' sözcüğünü inceleyin.
Sözcük çoğul eki almamıştır ancak bir heyeti ifade etmektedir.
Bu özellik 'topluluk ismi' tanımıyla tam olarak örtüşür.

Anahtar Kavram

Topluluk İsimleri

İpuçları

1
Topluluk isimleri, -lar/-ler eki almadığı halde birden fazla varlığı zihnimizde canlandırır.
2
Örneğin 'ordu' veya 'takım' sözcükleri gibi, bir kurulu veya grubu ifade eden sözcüğü arayın.
3
Cümlede 'heyet' veya 'kurul' anlamına gelen sözcük hangisidir?

Daha Fazla Pratik

Diğer topluluk isimlerine (meclis, ordu, demet, sürü) dair örnekleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 115Soru

(I)(I)\textbf{Danışma}, (II)(II)\textbf{kurulun} (III)(III)\textbf{taleplerini} (IV)(IV)\textbf{dosyalar} içindeki (V)(V)\textbf{belgelerle} birlikte üst makama sundu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük; varlığın oluşuna göre somut, sayısına göre çoğul bir isimdir.

Cevap

Cümlede geçen 'taleplerini' sözcüğü, beş duyu organıyla algılanabilen bir varlığı değil, zihinsel bir durumu ifade ettiği için somut değil, soyut bir isimdir.
İsimler varlığın oluşuna göre ikiye ayrılır: Duyu organlarıyla algılanabilenler 'somut', algılanamayanlar 'soyut'tur. 'Talep' sözcüğü bir istek ve zihinsel yönelim olduğu için duyu organlarıyla algılanamaz, bu yüzden soyuttur. Ancak ilgili seçenekte bu sözcük için 'somut' ifadesi kullanılmıştır, bu da bilgiyi yanlış kılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin anlamlarını ve karşıladıkları kavramları belirle.
Talepler sözcüğünün bir istek ve arzu anlamına geldiği, zihinsel bir süreç olduğu görülür.
İsimlerin oluşuna göre (somut/soyut) ayrımını yapabilmek için duyu organlarıyla algılanabilirliğini kontrol etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki sınıflandırmaları (özel/cins, tekil/çoğul/topluluk, somut/soyut) her sözcük için kontrol et.
Danışma (kalıcı), Kurul (topluluk), Dosyalar (çoğul/somut), Belgeler (cins/somut) eşleşmelerinin doğru olduğu görülür.
Yanlış olan önermeyi bulmak için her bir ismin kimlik özelliklerini doğrulamak gerekir.
3
III. sözcük olan 'taleplerini' ifadesinin 'somut' olarak nitelenmesini analiz et.
'Talep' sözcüğü beş duyu organıyla algılanamadığı için soyuttur. Seçenekte somut denmesi hatadır.
Soyut isimler (akıl, sevgi, talep vb.) somut isimlerle (kağıt, kalem vb.) karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Niteliklerine Göre Sınıflandırılması

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin sadece bir özelliğine değil; özel/cins, tekil/çoğul/topluluk ve somut/soyut olma durumlarına tek tek bakın.
2
'Danışma' sözcüğünün bir eylemi mi yoksa bir yeri mi karşıladığına dikkat edin. Ayrıca 'talep' sözcüğünü elinizle tutabilir misiniz?
3
'Talep' sözcüğü bir kavramdır ve zihinde canlanır; fiziksel bir kütlesi yoktur. Bu durum onun 'somut' değil 'soyut' bir isim olduğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin bu özelliklerini belirledikten sonra, 'iyelik' ve 'hâl' eklerinin isimlerin anlamını nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri bir tabloya yerleştirerek analiz edin: 'Talep' için 'Soyut' sütununa işaret koymanız gerekirken seçenekte 'Somut' denildiğini fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 6 / 6
İsimler (Adlar) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin