Examkin

Noktalama İşaretleri

116 soru

Soru 101Soru →

Anadolu ( ) medeniyetlerin beşiği ( ) tarihin ( ) kültürün ve sanatın merkezidir ( ) bu topraklar ( ) bağrında pek çok sır saklar.

Bu cümlede yay ayraçlarla belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (,) (,) (;) (,)

Cevap

Sırasıyla virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Cümlede 'medeniyetlerin beşiği' ara söz olduğu için birinci ve ikinci boşluklara virgül gelir. 'tarihin' ve 'kültürün' eş görevli sözcükler olduğu için üçüncü boşluğa virgül gelir. İlk cümle kendi içinde virgüller barındırdığı için, onu takip eden ikinci cümleyle ('bu topraklar...') arasına noktalı virgül konması gerekir. Son olarak, ikinci cümlenin öznesi olan 'bu topraklar' ifadesinden sonra özneyi vurgulamak amacıyla virgül konur.

Adım Adım Çözüm

1
Ara sözü belirleme
Cümledeki 'medeniyetlerin beşiği' ifadesi bir ara sözdür.
Ara sözleri cümlenin geri kalanından ayırmak için başına ve sonuna virgül (veya kısa çizgi) konur.
2
Eş görevli sözcükleri belirleme
'tarihin' ve 'kültürün' sözcükleri arasına virgül gelmelidir.
Cümlede art arda gelen eş görevli (tamlayan) sözcükleri ayırmak için virgül kullanılır.
3
Sıralı cümle bağlantısını inceleme
'merkezidir' kelimesinden sonra noktalı virgül gelmelidir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
Özne vurgusunu kontrol etme
'bu topraklar' öznesinden sonra virgül gelmelidir.
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek ve anlam karışıklığını önlemek için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgülle ayrılması kuralı.

İpuçları

1
Cümledeki 'medeniyetlerin beşiği' kısmının bir ara söz olduğunu ve ara sözlerin nasıl ayrıldığını hatırlayın.
2
İki ayrı cümleyi birbirine bağlarken, eğer cümlelerin içinde zaten virgül varsa hangi noktalama işaretinin 'trafik polisi' görevi gördüğüne odaklanın.
3
Noktalı virgül, virgüllerle ayrılmış grupları veya karmaşık sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. Bu cümlede 'merkezidir' kelimesinden sonraki durağa dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi kendisinden sonraki eş görevli kelimelerden ayırmak için kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 102Soru →

Türkçede noktalama işaretleri, anlam karışıklığını önlemek ve cümle yapısını belirginleştirmek amacıyla belirli kurallara göre kullanılır. Bu kuralların dışına çıkılması, metnin akıcılığını ve anlamsal bütünlüğünü zedeler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eleştirmen, eserin dil ve üslup özelliklerini titizlikle tahlil ederek; yazarın sanatsal yaratıcılığının hangi kaynaklardan beslendiğini saptamaya çalışmış.

Cevap

Eleştirmen, eserin dil ve üslup özelliklerini titizlikle tahlil ederek; yazarın sanatsal yaratıcılığının hangi kaynaklardan beslendiğini saptamaya çalışmış cümlesinde noktalama yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'tahlil ederek' kelimesi bir zarf-fiildir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül veya noktalı virgül konmaz (Eğer art arda gelen birden fazla zarf-fiil yoksa). Bu cümlede tek bir zarf-fiil olduğu için noktalı virgül kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki fiilimsileri ve bağlaçları tespit edin.
'tahlil ederek' ifadesindeki '-erek' bir zarf-fiil ekidir.
Zarf-fiillerin noktalama kurallarındaki yeri, sınavların en belirleyici konularından biridir.
2
Zarf-fiil kullanım kuralını hatırlayın.
Türkçe dil bilgisinde, cümle içinde art arda gelmeyen (tekil kullanılan) zarf-fiil eklerinden sonra virgül veya noktalı virgül konmaz.
Zarf-fiiller zaten cümlede bir ulaç görevi görerek anlam akışını sağlar, ek bir işarete gerek duyulmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını test edin.
A, C, D ve E seçeneklerinde noktalı virgül; özneyi diğer ögelerden ayırmak veya tür/takım ayrımı yapmak için TDK kılavuzundaki 'İçinde virgül bulunan sıralı cümleleri veya grupları ayırmak' kuralına uygun kullanılmıştır.
Noktalı virgülün temel işlevi, virgülün yetersiz kaldığı gruplandırma ve ayrıştırma durumlarında devreye girmektir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra noktalama işareti kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki zarf-fiil eklerini (-arak, -ınca, -ıp vb.) bulun ve sonrasındaki işaretleri kontrol edin.
2
Noktalı virgülün en yaygın kullanım alanı, virgüllerle ayrılmış grupları veya özneyi karışıklıktan kurtarmaktır; ancak fiilimsilerden hemen sonra genellikle gelmez.
3
TDK'nin 'Zarf-fiil eklerinden sonra virgül konmaz' kuralı, noktalı virgül için de geçerlidir. Tekil zarf-fiil kullanımı varsa işaretleme hatası yapılmış olabilir.

Daha Fazla Pratik

Noktalama işaretleri ile zarf-fiil ilişkisini pekiştirmek için 'Şart kipi (-se/-sa) ve bağlaçlardan sonra virgül kullanımı' konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 103Soru →

Sağlıklı bir yaşam için düzenli uyku ( ) dengeli beslenme ( ) spor ve stresten uzak durmak çok önemlidir.

Bu cümlede yay ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Virgül (,) - Virgül (,)

Cevap

Sıralanan eş görevli sözcük öbeklerini ayırmak için her iki boşluğa da virgül (,) getirilmelidir.
Verilen cümlede 'düzenli uyku', 'dengeli beslenme' ve 'spor' ifadeleri cümlenin öznesini oluşturan eş görevli sözcük gruplarıdır. Bu tür bir sıralamada unsurları birbirinden ayırmak için Türk dili kuralları gereği virgül (,) kullanılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki boşlukların görevini belirleyin.
Boşlukların 'düzenli uyku', 'dengeli beslenme' ve 'spor' gibi benzer görevdeki unsurları birbirinden ayırdığı görülmektedir.
Noktalama işaretleri sözcüklerin cümledeki işlevine göre seçilir.
2
Eş görevli unsurları ayırma kuralını hatırlayın.
Türkçede birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül (,) konur.
Bu, virgülün en temel ve yaygın kullanım alanlarından biridir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak uygun olanı seçin.
Her iki boşluğa da virgülün geldiği seçenek doğru uygulamayı yansıtmaktadır.
Diğer işaretler (nokta, iki nokta, noktalı virgül) bu bağlamda dil bilgisi kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Virgülün Eş Görevli Sözcükleri Ayırma Görevi

İpuçları

1
Cümlede 'uyku', 'beslenme' ve 'spor' kelimelerinin aynı türden (eş görevli) olup olmadığına bakın.
2
Marketten alınan ürünleri sıralarken (elma, armut, muz) hangi işareti kullandığınızı düşünün.
3
Sıralanan bu isimlerin arasına sadece virgül (,) konulması kuralı bu soru için anahtardır.

Daha Fazla Pratik

Virgülün diğer önemli bir görevi olan 'sıralı cümleleri birbirinden ayırma' kuralına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 104Soru →

Memurlar ( ) görevlerini ( ) sorumluluklarını ve yetkilerini kanunlar çerçevesinde yerine getirir ( ) amirler ( ) birimin koordinasyonunu ( ) denetimini ve verimliliğini sağlamakla yükümlüdür ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( ; ) ( , ) ( ; ) ( ; ) ( , ) ( . )

Cevap

Cümlede sırasıyla noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta kullanılmalıdır.
Doğru seçenekte, Türk Dil Kurumu'nun 'özneden sonra virgüllerle ayrılmış tür veya takımlar varsa özneden sonra noktalı virgül konur' ve 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır' kuralları hatasız uygulanmıştır. Birinci ve dördüncü boşluklarda özneler (Memurlar, amirler) kendilerinden sonraki virgüllü listelerden ayrılmış; üçüncü boşlukta ise içinde virgül barındıran iki ana cümle birbirinden ayrılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin öznesini ve nesne grubunu analiz etme
Memurlar öznesinden sonra 'görevlerini, sorumluluklarını...' şeklinde virgülle ayrılmış bir liste gelmektedir.
TDK kuralına göre özneden sonra virgülle ayrılmış tür veya takımlar varsa özneden sonra noktalı virgül konur.
2
Eş görevli sözcükleri belirleme
'Görevlerini' ve 'sorumluluklarını' sözcükleri arasına virgül konur.
Art arda sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümle sınırını tespit etme
'...yerine getirir' ve 'amirler...' ile başlayan iki ayrı cümle birleştirilmiştir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.
4
İkinci cümlenin iç yapısını analiz etme
Aynı kurallar 'amirler' öznesi ve 'koordinasyonunu, denetimini' nesne grubu için de geçerlidir.
Yapısal paralellik gereği ikinci cümlede de özne sonrası noktalı virgül ve nesne dizisi için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün özne vurgusu ve sıralı cümleleri ayırma görevleri

İpuçları

1
Cümlede iki ayrı yargı (belirler / yükümlüdür) olduğuna dikkat edin.
2
Eğer bir cümlede özneden sonra gelen nesneler virgülle ayrılmışsa, özneyi onlardan ayırmak için virgül yetersiz kalır.
3
TDK'nin noktalı virgül için belirttiği 'takımları ayırma' ve 'içinde virgül olan cümleleri ayırma' kurallarını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün kullanılmadığı ama virgülün yeterli olduğu daha basit sıralı cümle yapılarıyla bu soruyu karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı bağımsız cümle olarak düşünün: 'Memurlar; görevlerini, sorumluluklarını... getirir.' ve 'Amirler; birimin... yükümlüdür.' Bu iki cümleyi birleştirirken aradaki noktayı noktalı virgüle çevirmeniz gerektiğini göreceksiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 105Soru →

Türkçede noktalı virgül (;;); ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak, ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra karışıklığı önlemek veya tür ve takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

**Buna göre aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül (;;); "ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak" göreviyle kullanılmıştır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, kahramanlarını gerçek yaşamın içinden seçmiş; onları, tüm insani yönleriyle ve zaaflarıyla anlatmaya çalışmıştır.

Cevap

Yazarın kahramanlarını seçmesi ve onları anlatmasıyla ilgili iki ayrı yargıyı (cümleyi) bağlayan seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte iki ayrı cümle bulunmaktadır: 'Yazar, kahramanlarını gerçek yaşamın içinden seçmiş' ve 'onları, tüm insani yönleriyle ve zaaflarıyla anlatmaya çalışmıştır'. Bu cümlelerin her biri kendi içinde virgül barındırdığı için aralarındaki bağlantı noktalı virgül ile sağlanmıştır. Bu, noktalı virgülün en tipik sıralı cümle ayırma görevidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını inceleyin.
Cümlede iki ayrı yüklem ('seçmiş' ve 'çalışmıştır') olduğu için bu bir sıralı cümledir.
Sıralı cümleler virgül veya noktalı virgül ile birbirine bağlanır.
2
Cümlelerin içindeki noktalama işaretlerini kontrol edin.
Birinci cümlede 'Yazar'dan sonra, ikinci cümlede 'onları'dan sonra virgül kullanılmıştır.
Eğer sıralı cümleyi oluşturan birimlerin içinde virgül varsa, bu iki birimi ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Noktalı virgülün diğer seçeneklerdeki görevleriyle karşılaştırın.
Diğer seçeneklerde ya özneyi vurgulama (müdür, sanatçı) ya da gruplandırma (sebze/meyve, kitap türleri) yapılmıştır.
Soruda istenen özel görev sadece 'seçmiş' kelimesinden sonra kullanılan noktalı virgülde mevcuttur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırma görevi

İpuçları

1
Cümlede birden fazla yüklem olup olmadığına bakın; sıralı cümleler en az iki yargıdan oluşur.
2
Noktalı virgülden önceki ve sonraki kısımlarda en az birer tane virgül kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin.
3
Eğer noktalı virgül iki tam cümleyi (yüklemi olan yapıyı) bağlıyorsa sıralı cümle görevindedir; eğer kelime gruplarını ayırıyorsa tür ayırma görevindedir.

Daha Fazla Pratik

Virgül ve noktalı virgülün görevlerini bir tablo üzerinde karşılaştırarak, hangi durumlarda virgülün yetersiz kalıp noktalı virgüle ihtiyaç duyulduğunu çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine nokta koymayı deneyin. Eğer iki tarafta da anlamlı ve tam birer cümle kalıyorsa ve bu cümlelerin içinde virgül varsa, doğru cevaba ulaşmışsınız demektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 106Soru →

Noktalama işaretleri, duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek için kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni personelden istenen evraklar şunlardır; nüfus cüzdanı örneği, diploma fotokopisi ve adli sicil kaydı.

Cevap

Yeni personelden istenen evrakların sıralandığı cümlede, örnekleme yapılacağı için 'şunlardır' sözcüğünden sonra iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'şunlardır' ifadesinden sonra örnekler sıralandığı için iki nokta (:) kullanılmalıydı. Noktalı virgül (;) bu tür açıklama veya listeleme durumlarında kullanılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını incelemek
Cümlenin 'şunlardır' ifadesiyle bir liste veya örnekleme başlatacağı tespit edildi.
Noktalama işaretleri cümlenin işlevine göre belirlenir.
2
Örnekleme ve açıklama kuralını hatırlamak
Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulması gerektiği kuralı hatırlandı.
Noktalı virgül (;) ve iki nokta (:) arasındaki temel farklardan biri budur.
3
Yanlış kullanımı tespit etmek
Hatalı seçenekte örnekleme öncesinde noktalı virgül (;) kullanıldığı görüldü.
Noktalı virgül açıklama yapmak için değil, ögeleri ayırmak veya sıralı cümleleri bağlamak için kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Nokta (:) ve Noktalı Virgül (;) Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede bir liste veya açıklama başlayacaksa hangi noktalama işaretini kullanmalıyız?
2
Noktalı virgül (;) genellikle cümleleri veya grupları ayırır, iki nokta (:) ise kapıyı açıklamalara açar.
3
'Şunlardır' ifadesinden sonra gelen noktalama işaretine dikkat edin; bir kural ihlali var.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevi ile iki noktanın açıklama görevi arasındaki farkları pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 107Soru →

Hafta sonu için yanıma en sevdiğim romanı ( ) kulaklığımı ( ) resim defterimi ve boyalarımı aldım ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( . )

Cevap

Sıralanan eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül, tamamlanmış cümlenin sonuna ise nokta işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte, cümlede yan yana dizilen 'roman', 'kulaklık' ve 'defter' gibi nesneleri ayırmak için virgül; işin bittiğini ve cümlenin kapandığını göstermek için ise nokta kullanılmıştır. Bu, Türkçedeki en temel noktalama kurallarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk iki boşluğun işlevini belirleyin.
Virgül ( , )
Cümlede 'romanı', 'kulaklığımı' ve 'resim defterimi' kelimeleri aynı görevde (nesne) kullanılmış ve sıralanmıştır. Türkçede eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullanılır.
2
Cümlenin sonundaki boşluğun işlevini belirleyin.
Nokta ( . )
Cümle yargı bildirerek tamamlanmıştır. Herhangi bir soru veya ünlem anlamı taşımadığı için sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Eş görevli sözcüklerin virgülle ayrılması ve tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konması.

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin birbirleriyle olan ilişkisine bakın. Benzer türdeki kelimeler mi sıralanmış?
2
'Pazardan elma, armut ve muz aldım.' cümlesindeki mantığı bu soruya uygulayın.
3
Sıralanan her nesne arasına virgül koyun ve cümle bittiği için sonuna en temel bitiş işaretini yerleştirin.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'sıralı cümleleri ayırma' görevini pekiştirmek için içinde birden fazla fiil olan cümlelerle pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 108Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar, metnin hem anlamını hem de akıcılığını doğrudan etkiler. Bu kurallara uyulmaması anlam karmaşasına yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fırtına dindiğinde, balıkçılar teknelerini hazırlayıp erkenden denize açıldılar.

Cevap

Fırtına dindiğinde ifadesinden sonra virgül kullanılması kural ihlalidir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre, metin içinde zarf-fiil eki (-ınca, -dığında, -erek, -ip vb.) almış kelimelerden sonra virgül konmaz. 'Fırtına dindiğinde' ifadesinde yer alan zarf-fiilden sonra virgül kullanılması bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki zarf-fiil ekini belirleyin.
'dindiğinde' kelimesindeki '-diğinde' eki bir zarf-fiil ekidir.
Zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanımı belirli kurallara tabidir.
2
TDK zarf-fiil sonrası virgül kuralını kontrol edin.
TDK kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.
Zarf-fiiller cümlede belirteç görevi gördüğü için tek başlarına kullanıldıklarında virgülle ayrılmazlar.
3
İstisna durumunu (art arda gelen zarf-fiiller) kontrol edin.
Cümlede 'dindiğinde' ve 'hazırlayıp' kelimeleri vardır ancak bunlar eş görevli olarak sıralanmamıştır, farklı yan cümlecikler kurmuşlardır.
Sadece art arda gelen (eş görevli) zarf-fiil grupları arasına virgül konur.

Anahtar Kavram

Zarf-fiillerden Sonra Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki fiilimsilere (özellikle zarf-fiillere) ve sonrasındaki işaretlere odaklanın.
2
TDK'nin 'Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz' kuralını hatırlayın.
3
Fırtına dindiğinde ifadesindeki -dığında ekinin bir zarf-fiil olduğunu ve sonrasındaki virgülün kural ihlali olduğunu fark edin.

Daha Fazla Pratik

Bağlaçlardan (ve, veya, ama, ancak vb.) önce veya sonra virgül kullanılmayacağı kuralını da tekrar ederek benzer hataları önleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi okurken 'dindiğinde' kısmında duraklama yapıp yapmadığınıza değil, bu sözcüğün bir zarf-fiil olup olmadığına bakarak dil bilgisi kuralını doğrudan uygulayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 109Soru →

Modern yönetim anlayışında bir lider; dürüst, şeffaf ( ) adil ve vizyoner bir kişiliğe sahip olmalıdır. Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Virgül (,)

Cevap

Virgül (,) işareti, cümlede art arda sıralanan dürüst, şeffaf ve adil gibi eş görevli sözcükleri ayırmak için doğru tercihtir.
Virgül işareti, cümlede birbiri ardınca sıralanan ve aynı görevde (burada sıfat görevinde) kullanılan sözcükleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır. 'Dürüst', 'şeffaf' ve 'adil' kelimeleri liderin özelliklerini belirten eş görevli sözcükler olduğu için aralarına virgül konulması kural gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını inceleyin.
Cümlede bir liderin sahip olması gereken özelliklerin (dürüst, şeffaf, adil, vizyoner) art arda sıralandığı görülmektedir.
Kelime gruplarının cümledeki görevini belirlemek, doğru noktalama işaretini seçmek için gereklidir.
2
Eş görevli sözcüklerin ayrılması kuralını hatırlayın.
Türkçe dil bilgisinde birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin arasına virgül konur.
Virgülün en temel ve yaygın kullanım amacı budur.
3
Yay ayraç içindeki boşluğa uygun işareti yerleştirin.
Şeffaf ve adil kelimeleri arasına virgül gelmelidir.
Sıralanan özelliklerin anlam karışıklığı yaratmadan okunmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

İpuçları

1
Cümlede sıralanan 'dürüst', 'şeffaf' ve 'adil' kelimelerinin görevlerine odaklanın.
2
Birbiri ardınca sıralanan aynı türden kelimeleri ayırmak için hangi temel işaret kullanılır?
3
Eş görevli sözcükleri (sıfatları) birbirinden ayırmak için virgül (,) kullanılması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Virgülün diğer temel görevlerinden biri olan 'sıralı cümleleri ayırma' konusundaki örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 110Soru →

Resmî bir rapor hazırlanırken sunulan veriler; şeffaf, güvenilir ( ) tutarlı ve doğrulanabilir nitelikte olmalıdır. Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Virgül (,)

Cevap

Cümlede birbiri ardınca sıralanan 'güvenilir' ve 'tutarlı' gibi eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül (,) kullanılmalıdır.
Verilen cümlede 'şeffaf', 'güvenilir', 'tutarlı' ve 'doğrulanabilir' kelimeleri, verilerin niteliğini açıklayan ve birbiri ardınca sıralanan sıfatlardır. Dil bilgisi kurallarına göre, bu şekilde sıralanan eş görevli sözcüklerin arasına virgül (,) getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki boşluğun öncesindeki ve sonrasındaki kelimelerin görevlerini inceleyin.
'Şeffaf', 'güvenilir', 'tutarlı' ve 'doğrulanabilir' kelimelerinin raporun niteliklerini belirten eş görevli sıfatlar olduğu görülür.
Noktalama işaretini doğru seçmek için kelimelerin cümledeki işlevini anlamak gerekir.
2
Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için hangi kuralın geçerli olduğunu hatırlayın.
Türkçe dil bilgisinde birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin arasına virgül konur.
Bu, virgülün en temel ve yaygın kullanım amaçlarından biridir.
3
Diğer noktalama işaretlerinin bu konumdaki uygunluğunu kontrol edin.
Cümle devam ettiği için nokta, açıklama yapılmadığı için iki nokta uygun değildir.
Hatalı seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarının virgül (,) ile ayrılması.

İpuçları

1
Cümlede 'şeffaf', 'güvenilir', 'tutarlı' gibi kelimelerin raporun özelliklerini sıraladığına dikkat edin.
2
Birbiriyle benzer görevde olan (eş görevli) sözcüklerin arasına hangi işaret konur?
3
Listedeki diğer ögeler olan 'şeffaf' ve 'güvenilir' kelimeleri arasına hangi işaret konulmuşsa, boşluğa da o gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

Virgülün, sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 111Soru →

Edebiyatımızda Tanzimat Dönemi ( ) dilde sadeleşme ( ) toplumsal temalar ve hak ( ) adalet gibi kavramlarla anılır ( ) Servetifünun Dönemi ise daha bireysel ( ) sanatlı bir çizgide ilerler.

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (,) (;) (,)

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen işaretler, TDK'nin 'noktalı virgül' ve 'virgül' kurallarına tam uyum sağlar. İlk noktalı virgül, özneyi kendisinden sonraki listeden ayırır; ikinci noktalı virgül ise içinde virgül barındıran iki ayrı cümleyi birbirine bağlar. Virgüller ise eş görevli sözcük dizilerini ayırma görevini üstlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Özne ve devamındaki yapı incelenir.
Tanzimat Dönemi ifadesi özne konumundadır ve devamında bu dönemi niteleyen bir dizi eş görevli sözcük (dilde sadeleşme, toplumsal temalar...) gelmektedir.
Özneden sonra virgüllerle ayrılmış tür veya takımlar varsa, özneyi belirginleştirmek için noktalı virgül kullanılır.
2
Eş görevli sözcükler arasındaki ilişki belirlenir.
dilde sadeleşme, toplumsal temalar ve hak, adalet ifadeleri arasında virgül kullanılmalıdır.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümlelerin bağlamı kontrol edilir.
Cümle iki ana yargıdan oluşmaktadır: Tanzimat ve Servetifünun dönemlerinin özellikleri.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için iki cümle arasına noktalı virgül konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün özneyi vurgulama ve sıralı cümleleri ayırma görevleri.

İpuçları

1
Cümledeki özneden sonra bir liste gelip gelmediğine dikkat edin.
2
Cümle aslında iki ayrı yargıdan oluşuyor. Bu iki yargı kendi içinde virgül içeriyorsa aradaki bağlantı noktasına ne gelmelidir?
3
TDK kuralına göre; ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleler arasına noktalı virgül konur.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneden sonra kullanım kuralını pekiştirmek için benzer yapıdaki cümleleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 112Soru →

Türk edebiyatında Tanzimat dönemi ( ) hak ( ) adalet ve hürriyet gibi kavramların yoğunlukla işlendiği bir evredir ( ) Servetifünun döneminde ise daha çok bireysel konular, karamsarlık ve hayal-gerçek çatışması ön plana çıkar.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (;)

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül (;), virgül (,) ve noktalı virgül (;) getirilmelidir.
Noktalı virgül, virgül ve noktalı virgül dizilimi cümlenin anlamsal ve yapısal hiyerarşisini en doğru şekilde kurar. İlk noktalı virgül özneyi listeden ayırır; virgül eş görevli sözcükleri sıralar; son noktalı virgül ise karmaşık yapılı sıralı cümleleri birbirinden koparmadan bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci yay ayracı değerlendirilir.
Noktalı virgül (;)
Cümlenin öznesi olan 'Tanzimat dönemi' ifadesinden sonra gelen 'hak, adalet, hürriyet' sözcükleri virgülle ayrıldığı için, özneyi bu gruptan ayırmak ve anlam karışıklığını önlemek gerekir.
2
İkinci yay ayracı değerlendirilir.
Virgül (,)
'Hak' ve 'adalet' sözcükleri eş görevli sözcükler (kavramlar) olduğu için aralarına virgül konur.
3
Üçüncü yay ayracı değerlendirilir.
Noktalı virgül (;)
Cümle, iki ana yargıdan oluşan sıralı bir cümledir. Her iki yargının kendi içinde virgülleri bulunduğu için, bu iki büyük bloğu birbirinden ayırmak için virgül değil, noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün karmaşık cümle yapılarındaki ayırt edici görevi

İpuçları

1
Cümledeki öznenin ardından gelen kelimelerin kendi aralarında nasıl gruplandığına dikkat edin.
2
Eğer bir cümlede zaten virgüller varsa, daha büyük parçaları ayırmak için bir üst noktalama işareti olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulur.
3
Tanzimat dönemi ve Servetifünun dönemi arasındaki 'ise' bağlacı, bu iki ana blok arasında bir duraklama gerektirir ancak cümle bitmemiştir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi vurgulama görevini pekiştirmek için benzer yapıdaki karşılaştırma cümlelerini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 113Soru →

Türkçe dersinde bugün şu konuları işledik ( ) İsimler ( ) sıfatlar ve zarflar ( ) Peki ( ) bu konuları iyice kavradınız mı?

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (.) (,)

Cevap

İki nokta (:), virgül (,), nokta (.) ve virgül (,) şeklinde sıralanan seçenek doğrudur.
İki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur. Virgül, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak ve 'peki, hayır, evet' gibi kelimelerden sonra kullanılmak üzere tercih edilir. Cümle tamamlandığı için de sonuna nokta konulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Açıklama işaretini belirle
İki nokta (:)
'Şu konuları işledik' ifadesinden sonra konular sıralanacağı için iki nokta konulmalıdır.
2
Kelime gruplarını ayır
Virgül (,)
'İsimler' ve 'sıfatlar' eş görevli kelimeler olduğu için aralarına virgül konur.
3
Cümle sonunu kontrol et
Nokta (.)
Konular sayıldıktan sonra cümle bittiği için sonuna nokta konur.
4
Hitap ve onay kelimelerini belirle
Virgül (,)
'Peki' gibi onay veya soruya hazırlık bildiren kelimelerden sonra virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Temel noktalama işaretlerinin (iki nokta, virgül ve nokta) açıklama ve sıralama görevleri.

İpuçları

1
Cümlede örnekler sıralanmadan hemen önce hangi işaret gelmelidir?
2
'İsimler' ve 'sıfatlar' kelimeleri aynı görevde kullanıldığı için aralarına ne koymalıyız?
3
Cümle sonunda 've' bağlacı kullanılarak liste bitirilmişse nokta, 'peki' gibi bir başlangıçtan sonra ise virgül gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran bir tabloyu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 114Soru →

Törene Ankara, İstanbul ve İzmir’den temsilciler ( ) İngiltere, Fransa ve Almanya’dan ise gözlemciler katıldı ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (.)

Cevap

Cümlede Türkiye'deki şehirler ve yabancı ülkeler şeklinde iki ayrı grup oluşturulmuştur. Bu grupların kendi içlerinde virgül bulunduğu için, iki grubu birbirinden ayırmak amacıyla ilk paranteze noktalı virgül (;) getirilmelidir. Cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta (.) konulmalıdır.
Cümlede 'Ankara, İstanbul ve İzmir' bir grubu, 'İngiltere, Fransa ve Almanya' ise diğer bir grubu temsil etmektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. Cümle tamamlandığı için sonuna da nokta konması uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ögelerin yapısını inceleyin.
Cümlede 'Ankara, İstanbul, İzmir' ve 'İngiltere, Fransa, Almanya' şeklinde iki farklı türde topluluk bulunmaktadır.
Noktalama işaretlerini belirlemek için kelime grupları arasındaki ilişkiyi anlamak gerekir.
2
Gruplar arası ayırıcıyı belirleyin.
Grupların her birinin içinde virgül kullanıldığı için, bu iki büyük grubu ayırmak için noktalı virgül (;) gereklidir.
Ögeleri arasında virgül bulunan tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Cümle sonu işaretini kontrol edin.
Cümle bitmiş bir haber cümlesidir, bu yüzden nokta (.) konulmalıdır.
Tamamlanmış yargıların sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları birbirinden ayırma görevi.

İpuçları

1
Cümlede şehirler ve ülkeler olmak üzere iki farklı kategori olduğuna dikkat edin.
2
Şehirlerin kendi arasında virgül kullanıldığına göre, şehir grubunu ülke grubundan ayırmak için daha güçlü bir işarete ihtiyacınız var.
3
Tür veya takımları ayırmak için kullanılan noktalı virgül (;) kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer bir görevi olan, içinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 115Soru →

Türkiye’de tarım ürünlerinden buğday (I) arpa ve yulaf İç Anadolu’da (II) fındık (III) çay (IV) mısır ve kivi ise Karadeniz Bölgesi’nde yoğun olarak yetiştirilir.

Bu cümlede yay ayraçlarla belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (;) (,) (,)

Cevap

Virgül, noktalı virgül, virgül ve virgül sıralamasıyla oluşturulan seçenek doğrudur.
Cümlede iki farklı coğrafi bölgeye ait tarım ürünleri gruplandırılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümle içinde tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır. Bu nedenle bölgeler arasındaki geçiş noktasında (II numaralı yer) noktalı virgül bulunmalıdır. Diğer kısımlar ise aynı grup içindeki eş görevli sözcükler olduğu için virgül (,) ile ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anlam gruplarını belirleyin.
Cümlede İç Anadolu'da yetişen ürünler (buğday, arpa, yulaf) ve Karadeniz'de yetişen ürünler (fındık, çay, mısır, kivi) olmak üzere iki ayrı takım/grup bulunmaktadır.
Noktalama işaretlerini doğru yerleştirmek için önce cümlenin mantıksal yapısını anlamak gerekir.
2
Birinci grubun içindeki eş görevli kelimeleri ayırın.
Buğday ve arpa kelimeleri eş görevli olduğu için (I) numaralı yere virgül (,) gelir.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.
3
İki farklı grubu birbirinden ayıran işareti belirleyin.
İç Anadolu ve Karadeniz gruplarını birbirinden ayırmak için (II) numaralı yere noktalı virgül (;) gelir.
Cümle içinde tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
İkinci grubun içindeki eş görevli kelimeleri ayırın.
(III) ve (IV) numaralı yerlere, Karadeniz ürünlerini sıraladığı için virgül (,) gelir.
İkinci grup içindeki sıralama da yine virgül ile devam etmelidir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Gruplandırma İşlevi

İpuçları

1
Cümlede 'İç Anadolu' ve 'Karadeniz' olmak üzere iki farklı takımdan (gruptan) bahsedildiğine dikkat edin.
2
Cümlenin içinde zaten virgül kullanılmışsa, bu virgüllü grupları birbirinden ayırmak için virgülün bir üst derecesi olan işareti kullanmalısınız.
3
Noktalı virgülün en önemli görevlerinden biri, pazardan alınan meyveler ile marketten alınan sebzeleri ayırmak gibi 'tür ve takım' ayrımı yapmaktır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün, özneden sonra gelen virgüllü kelimelerin özneyle karışmasını önlemek için kullanıldığı durumları da inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 116Soru →

Nöbetçi ( ) memurun odasına girerek hazırlanan raporu masaya bıraktı.

Bu cümlede oluşabilecek anlam karışıklığını önlemek için yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Virgül (,)

Cevap

Anlam karışıklığını önlemek için 'Nöbetçi' sözcüğünden sonra virgül (,) kullanılmalıdır.
Virgül işareti, cümlede bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelimeyle veya kelime grubuyla yapıca ve anlamca bağlantısı olmadığını göstermek, dolayısıyla anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. Bu cümlede 'nöbetçi' bir kişiyi temsil eder; virgül konulmadığında ise 'memur' kelimesinin sıfatı durumuna düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özneyi ve anlam yapısını inceleyin.
Virgül kullanılmadığında 'nöbetçi memur' bir sıfat tamlaması gibi görünmektedir.
Sözcüklerin birbiriyle olan dil bilgisi bağını anlamak gerekir.
2
Olası anlam belirsizliğini değerlendirin.
Virgül olmazsa raporu bırakanın kim olduğu (başka birinin nöbetçi memurun odasına mı girdiği yoksa nöbetçi olan kişinin mi memurun odasına girdiği) karışabilir.
Türkçede bazı sözcükler hem sıfat hem isim görevinde kullanılabildiği için anlam karışıklığı riski doğar.
3
Doğru noktalama işaretini yerleştirin.
Özneden (Nöbetçi) sonra virgül konularak eylemi yapan kişi netleştirilir.
Virgülün temel görevlerinden biri, bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelimeyle anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermektir.

Anahtar Kavram

Anlam karışıklığını önlemek amacıyla virgül kullanımı

İpuçları

1
Cümleyi 'nöbetçi olan bir kişi' rapor bırakmış gibi okumaya çalışın.
2
Virgül konulmadığında 'memur' kelimesinin nasıl nitelendiğine dikkat edin.
3
Türkçede 'Genç kadına yardım etti' ve 'Genç, kadına yardım etti' örneklerindeki anlam farkını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde adlaşmış sıfatların (ihtiyar, hasta, yaralı vb.) özneden sonra kullanımıyla ilgili örnekleri inceleyin.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 6 / 6
Noktalama İşaretleri — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin