Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 201Soru →

İki nokta (:), kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkçede sözcükler yapı bakımından üç grupta incelenir; basit, türemiş ve birleşik sözcükler.

Cevap

Sözcüklerin yapı bakımından gruplandırıldığı cümlede, örneklerden önce noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte, sözcük türlerinin (basit, türemiş, birleşik) sıralanacağı cümlede örneklerden önce noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Ancak kural gereği, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını ve noktalama işaretlerinin işlevlerini inceleyin.
Cümlelerin çoğunda bir açıklama veya örneklendirme hazırlığı olduğu görülmektedir.
İki noktanın temel görevi kendinden sonra gelecek açıklamayı veya örneği işaret etmektir.
2
Örneklendirme ve açıklama öncesinde hangi işaretin kullanıldığını kontrol edin.
Bir seçenekte açıklama/örnek öncesinde noktalı virgül (;) kullanıldığı tespit edilmiştir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre açıklama ve örnekleme yapılacaksa noktalı virgül değil, iki nokta kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örneklendirme İşlevi

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen bölümün bir cümle olup olmadığına bakarak büyük/küçük harf kurallarını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 202Soru →

Türkçede virgül (,) birçok farklı görevde kullanılabilen işlevsel bir noktalama işaretidir. Bu görevlerden biri de uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmektir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülki idare amiri, bölgedeki kamu yatırımlarının denetimi sırasında karşılaşılan aksaklıkların giderilmesi için ilgili birimlere kesin talimatlar verdi.

Cevap

Mülki idare amiri ile başlayan cümlede virgül, yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtme göreviyle kullanılmıştır.
Doğru cevapta, 'Mülki idare amiri' cümlenin öznesidir ve 'verdi' yükleminden oldukça uzakta yer almaktadır. Türk dili kurallarına göre bu tür uzun cümlelerde okuma akışını netleştirmek ve özneyi vurgulamak için özne sonuna virgül konur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ögelerini ayırınız.
Özne: Mülki idare amiri, Yüklem: verdi.
Virgülün özneyi belirtip belirtmediğini anlamak için temel ögeleri bulmak gerekir.
2
Özne ile yüklem arasındaki mesafeyi kontrol ediniz.
Özne cümlesinin başında, yüklem ise sonunda yer almaktadır; araya birçok tamlama ve zarf grubu girmiştir.
Tanımda belirtilen 'yüklemden uzak düşme' durumu bu yapıda mevcuttur.
3
Diğer seçeneklerdeki virgül görevlerini analiz ediniz.
Diğer seçeneklerde anlam karışıklığı, sıralı cümle veya yanlış noktalama kullanımı tespit edilmiştir.
Doğru işlevi teyit etmek için çeldiricilerin elenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için virgül kullanımı.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 203Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsanların dış görünüşlerine bakarak onlar hakkında önyargı oluşturmak bizi yanıltabilir.

Cevap

İnsanların dış görünüşlerine bakarak onlar hakkında 'ön yargı' oluşturmak bizi yanıltabilir cümlesinde yazım yanlışı yapılmıştır.
Türkçede 'ön' sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşturulan 'ön yargı', 'ön söz', 'ön izleme' gibi kavramlar ayrı yazılır. Cümlede 'önyargı' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: emretti, keçiboynuzu, önyargı, kuş üzümü, kuzeydoğu.
Yazım kuralı ihlalini bulmak için önce ilgili kelime yapılarını belirlemek gerekir.
2
TDK birleşik kelimelerin yazımı kurallarını her sözcüğe uygula.
'Emir + etmek' (ünlü düşmesi var, bitişik), 'keçiboynuzu' (bitki adı, anlam kaybı var, bitişik), 'kuzeydoğu' (ara yön, bitişik), 'kuş üzümü' (anlam kaybı yok, ayrı) kuralları doğrudur. Ancak 'ön yargı' ifadesi, kural gereği ayrı yazılmalıdır.
Kuralların doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol ederek hatayı belirlemek.
3
Yanlış yazılan sözcüğü ve kuralını doğrula.
'Ön' sözcüğüyle kurulan ve somut bir anlam taşıyan tamlamalar (ön yargı, ön söz, ön sezi) TDK'ye göre ayrı yazılır.
Doğru cevabı netleştirmek.

Anahtar Kavram

Ön, art, iç, dış, orta sözcüklerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralı.
Tahmini Süre:50s
Soru 204Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; yer adları, unvanlar, kurum isimleri ve tarihî dönemler gibi pek çok kurala bağlıdır. Bu kurallara uyulmaması yazım yanlışına yol açar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gezi ekibi, Erzurum yakınlarındaki Tortum şelalesi çevresinde kamp kurmaya karar verdi.

Cevap

Cümledeki 'Tortum şelalesi' ifadesinde 'şelale' kelimesi büyük harfle başlatılarak 'Tortum Şelalesi' şeklinde yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre; yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, şelale vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. 'Tortum şelalesi' ifadesi bu kurala aykırıdır; doğrusu 'Tortum Şelalesi' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Unvan ve makam adlarının yazım kuralını incele.
Makam veya unvan sözleri (Türk Dil Kurumu Başkanı) büyük harfle başlar.
Belirli bir makamı temsil eden unvanlar özel isim sayılır.
2
Yön adlarının özel isimle kurduğu tamlamadaki yazımını kontrol et.
Yön adları özel isimden sonra gelirse (Anadolu'nun doğusu) küçük yazılır.
Yön adları sadece özel isimden önce geldiklerinde (Doğu Anadolu) büyük harfle başlar.
3
Birim ve bölüm adlarının yazımını denetle.
Kurum, kuruluş ve birim adlarının (Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü) her kelimesi büyük harfle başlar.
Resmî birim adları özel isim statüsündedir.
4
Yer adlarında kullanılan coğrafi tür isimlerini değerlendir.
Dağ, nehir, göl, şelale gibi tür bildiren isimler (Tortum Şelalesi) büyük harfle başlamalıdır.
Bu kelimeler özel isme dahil olup bir coğrafi yer adını tamamladıkları için büyük yazılır.
5
Tarihî dönem ve devir adlarının yazımını doğrula.
Dönem ve devir adları (Tanzimat Dönemi) büyük harfle başlar.
Tarihsel süreçleri belirten özel isimler büyük harf kuralına tabidir.

Anahtar Kavram

Yer adlarında tür bildiren ikinci isimlerin (dağ, şelale, göl vb.) büyük harfle başlatılması kuralı.
Tahmini Süre:50s
Soru 205Soru →

Türkçede yer adları, unvanlar ve bayram isimlerinin yazımıyla ilgili belirli kurallar bulunmaktadır.

Bu kurallar dikkate alındığında aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yolculuğumuz sırasında Sivas'ın Gökpınar Köyü'ne de uğrama fırsatı bulduk.

Cevap

Sivas'ın Gökpınar Köyü'ne de uğrama fırsatı bulduk cümlesinde 'köy' kelimesi küçük harfle yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar. Bu nedenle 'Gökpınar Köyü' ifadesi yanlış olup doğrusu 'Gökpınar köyü' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yer adlarını ve özel isimleri belirleyin.
Cümlede 'Sivas' ve 'Gökpınar' özel adları, 'köy' ise tür adıdır.
Yazım kurallarını uygulamak için kelime türlerini ayırt etmek gerekir.
2
Özel adla kurulan 'köy' tamlamasının yazım kuralını hatırlayın.
TDK'ye göre özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran 'il, ilçe, belde, köy' sözcükleri küçük harfle başlar.
Bu sözcükler özel ismin bir parçası değil, o ismin türünü belirten ek niteliğindedir.
3
Kuralı cümleye uygulayarak yanlışlığı tespit edin.
'Gökpınar Köyü' ifadesi 'Gökpınar köyü' şeklinde yazılmalıdır; ayrıca 'köy' kelimesine gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Özel isim olmayan kelimelere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Özel ada dâhil olmayan yer bildiren tür adlarının (il, ilçe, köy vb.) yazımı.
Tahmini Süre:45s
Soru 206Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili kurallar ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazımı dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatın toplumsal bir görevi olduğunu savunurdu; halkın dertlerini ve özlemlerini edebiyata taşımak.

Cevap

Sanatın toplumsal görevine dair açıklama içeren cümlede, açıklama öncesinde noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır; burada iki nokta (:) kullanılmalıdır.
İlgili cümlede sanatçının savunduğu düşünce açıklanmaktadır. Türkçede kendisinden sonra açıklama gelecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) getirilir. Ancak bu cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını incelemek
"Sanatın toplumsal bir görevi olduğunu savunurdu" ifadesinden sonra bu görevin ne olduğunun açıklandığı tespit edilir.
Noktalama işareti seçimini belirlemek için ifadenin işlevini (açıklama, örnekleme vb.) anlamak gerekir.
2
İlgili noktalama kuralını hatırlamak
TDK kurallarına göre kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek sıralanacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
Noktalı virgül (;) açıklama yapmak için değil, öğeleri arasında virgül bulunan takımları ayırmak veya sıralı cümleleri bağlamak için kullanılır.
3
Yazım kuralını kontrol etmek
Hatalı seçenekte iki nokta yerine noktalı virgül kullanıldığı belirlenir.
Yanlış noktalama işareti kullanımı metnin anlam akışını ve dil bilgisi kurallarını ihlal eder.

Anahtar Kavram

Açıklama ve Örnekleme Öncesi İki Nokta Kullanımı
Soru 207Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni aldığımız ev, Kurtuluş mahallesi sınırları içerisinde yer alıyor.

Cevap

Yanlışlık yapılan cümle, mahalle adının küçük harfle yazıldığı seçenektir.
Türkçede özel adlara dâhil olan mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen bu sözcükler her zaman büyük harfle başlatılır. 'Kurtuluş Mahallesi' bir yer adıdır ve 'Mahallesi' kelimesinin baş harfi büyük yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve yer bildiren ifadeleri belirleme
Cümlelerde 'Sayın Bakan', 'Kurtuluş mahallesi', 'Çanakkale Boğazı', 'eylül ayı' ve 'Muş Ovası' ifadeleri kontrol noktaları olarak belirlendi.
Yazım yanlışını tespit etmek için kurala tabi olan sözcüklerin doğru belirlenmesi gerekir.
2
Yer adlarının yazım kuralını uygulama
Mahalle, meydan, cadde gibi yer bildiren ifadelerin özel isme dahil olduğu ve büyük harfle başlaması gerektiği kuralı hatırlandı.
Yer adlarının tamlama yapısındaki standart yazım kuralını denetlemek için.
3
Hatalı kullanımı tespit etme
'Kurtuluş Mahallesi' yazılması gerekirken 'mahallesi' şeklinde küçük harf kullanıldığı görüldü.
Kural ihlalini somut olarak belirleyip doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yer adlarına dâhil olan mahalle, meydan, bulvar, cadde ve sokak kelimelerinin büyük harfle yazılması kuralı.
Tahmini Süre:45s
Soru 208Soru →

Resmî bir kurum tarafından hazırlanan hizmet içi eğitim duyurusunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde, iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seminer kapsamında şu iki ana başlık üzerinde durulacaktır; kriz yönetimi senaryoları ve etkili iletişim teknikleri.

Cevap

Seminer programının başlıklarından bahsedilen cümlede noktalı virgül kullanılması yanlıştır; açıklama ve örneklemelerden önce iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, 'durulacaktır' kelimesinden sonra yapılacak olan açıklama (kriz yönetimi... ve iletişim teknikleri) öncesinde noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Oysa Türkçede açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadelerden önce her zaman iki nokta (:) getirilmelidir. Bu nedenle bu kullanım bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin sonundaki noktalama işaretlerini ve işlevlerini kontrol et.
İkinci cümlede 'durulacaktır' ifadesinden sonra noktalı virgül (;) kullanıldığı tespit edildi.
İki nokta ile noktalı virgülün görevleri sıklıkla karıştırıldığı için öncelikle bu ayrım kontrol edilmelidir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadelerin büyük veya küçük harfle başlayıp başlamadığını denetle.
Örnek sıralanan cümlelerde (kalem, deterjan vb.) küçük harf, tam cümle olan açıklamalarda büyük harf kullanıldığı görüldü.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle niteliğindeyse büyük, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.
3
Yanlış olan noktalama işaretini tespit et ve kuralı uygula.
Açıklama yapılacak yerde kullanılan noktalı virgül, iki nokta ile değiştirilmelidir.
Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur; noktalı virgül ise genellikle öğeleri arasında virgül bulunan takımları veya sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevleri ile Harf Düzeni
Soru 209Soru →

Kamu kurumlarının resmî yazışmalarında ve teknik raporlarında kısaltmaların kullanımı, TDK Yazım Kılavuzu'ndaki kurallara göre düzenlenmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumsal arşiv çalışmaları kapsamında TRT'nin elindeki 35 mm'lik film kayıtları dijital ortama aktarılmaktadır.

Cevap

Kurumsal arşiv çalışmaları kapsamında TRT'nin elindeki 35 mm'lik film kayıtları dijital ortama aktarılmaktadır.
Doğru seçenekte yer alan 'TRT'nin' kısaltması, büyük harfli kısaltmaların son harfinin okunuşuna (Te-Re-Te) göre ek alması kuralına uygundur. Aynı şekilde '35 mm'lik' ifadesinde, ölçü birimlerinde nokta kullanılmaması kuralına uyulmuş ve ek, birimin tam okunuşuna (milimetrelik) göre doğru getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmaların (THY, TDK, TRT) yazımını ve eklerini kontrol et.
T.H.Y. ve TDK'nın ifadelerinin hatalı olduğu, TRT'nin ifadesinin doğru olduğu saptandı.
Büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaz ve ek son harfin okunuşuna göre getirilir.
2
Küçük harfli ölçü kısaltmalarının (kg, cm, mm) yazımını ve eklerini kontrol et.
kg'den ve cm.'lik ifadelerinin hatalı olduğu, mm'lik ifadesinin doğru olduğu saptandı.
Ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz ve ek kelimenin tam okunuşuna göre getirilir.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirilme Kuralları
Tahmini Süre:55s
Soru 210Soru →

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yayımlanan bir proje destek yönergesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saha incelemeleri için görevlendirilen teknik personelin ulaşım giderlerini karşılamak amacıyla, günlük 150'şer TL ek ödenek tahsis edilmesi uygun görülmüştür.

Cevap

Saha incelemeleri için görevlendirilen teknik personelin ulaşım giderlerini karşılamak amacıyla, günlük 150'şer TL ek ödenek tahsis edilmesi uygun görülmüştür.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılamaz. Cümlede geçen "150'şer" ifadesi rakamla yazıldığı için yazım yanlışına yol açmıştır; bu ifadenin doğrusu "yüz ellişer" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sayı kullanımlarını tespit et.
"150'şer" ifadesi bir üleştirme sayısıdır.
Yönerge metninde ödenek dağılımını belirtmek için kullanılmıştır.
2
TDK üleştirme sayıları kuralını uygula.
Üleştirme sayıları asla rakamla yazılmaz, her zaman yazıyla belirtilmelidir.
Yazım kuralları gereği "150'şer" yerine "yüz ellişer" yazılması zorunludur.
3
Diğer seçeneklerdeki karmaşık kuralları kontrol et.
Mali ifadelerin bitişikliği, sıra sayıları, Romen rakamları ve ünsüz benzeşmesi kuralları doğru uygulanmıştır.
Çelişkili durumları eleyerek hatanın üleştirme sayısında olduğunu doğrula.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarına getirilen eklerde (nci/inci) sayının son harfinin ünlü olup olmadığına dikkat ederek pratik yapınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 211Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek, açıklama yapılacak veya alıntı yapılacak cümlelerin sonunda kullanılan çok işlevli bir noktalama işaretidir. Ancak bu işaretten sonra gelen bölümün bir cümle mi yoksa örnekler dizisi mi olduğu, büyük harf kullanımı açısından kritik öneme sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanede araştırma yaparken şu kaynaklardan yararlandım: Ansiklopediler, bilimsel makaleler ve tezler.

Cevap

Cümle niteliğinde olmayan örneklerin sıralandığı durumlarda iki noktadan sonra küçük harfle başlanması gerektiği kuralına uyulmadığı için 'Ansiklopediler' kelimesiyle başlayan seçenek yanlıştır.
İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle değilse ve özel ad içermiyorsa küçük harfle başlar. 'Ansiklopediler, bilimsel makaleler ve tezler' ifadesi bir cümle niteliği taşımadığı ve genel bir örnek listesi olduğu için 'ansiklopediler' şeklinde küçük harfle başlamalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın kullanıldığı cümlenin yapısını analiz etme
İki noktadan sonra 'Ansiklopediler, bilimsel makaleler ve tezler' ifadesi gelmiştir.
İki noktadan sonra gelen bölümün cümle mi yoksa örnek dizisi mi olduğunu belirlemek yazım kuralını netleştirir.
2
Cümle niteliği ve özel isim kontrolü yapma
Sıralanan ifadeler tam bir cümle kurmamaktadır ve 'ansiklopedi' sözcüğü bir özel isim değildir.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra cümle gelmiyorsa ve özel isim yoksa küçük harfle başlanmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kullanım kurallarını doğrulama
Alıntılar, matematiksel işlemler ve özel isim içeren listelerdeki kullanımlar hatasızdır.
İki noktanın farklı işlevlerini (açıklama, bölme, alıntı) ayırt ederek hatanın sadece küçük/büyük harf kuralında olduğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadenin 'yüklem' içerip içermediğine bakarak cümle olup olmadığını hızlıca kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 212Soru →

“Belediye bünyesinde temizlik, park ve bahçeler, fen işleri; valilik bünyesinde ise nüfus, yazı işleri, mahalli idareler birimleri kesintisiz hizmet verir.”

Bu cümledeki noktalı virgülün (;) kullanımıyla özdeş bir kullanım aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sebze reyonundan ıspanak, pırasa, lahana; meyve reyonundan ise elma, armut, ayva alarak mutfak alışverişini tamamladı.

Cevap

Sebze reyonundan ıspanak, pırasa, lahana; meyve reyonundan ise elma, armut, ayva alarak mutfak alışverişini tamamladı.
Verilen örnek cümlede noktalı virgül, belediye hizmet birimleri ile valilik hizmet birimleri şeklinde oluşturulan iki farklı grubu birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Doğru cevap olan 'Sebze reyonundan ıspanak, pırasa, lahana; meyve reyonundan ise...' cümlesinde de sebzeler ve meyveler kategorize edilerek aynı noktalama kuralı uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Örnek cümledeki noktalı virgülün kullanım amacını analiz etme.
Cümlede belediye birimleri ve valilik birimleri olmak üzere iki farklı 'takım' veya 'tür' oluşturulmuştur. Noktalı virgül bu grupları ayırmaktadır.
TDK kurallarına göre cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
2
Seçeneklerdeki cümleleri aynı kural açısından değerlendirme.
Sebze ve meyve gruplarının ayrıldığı cümledeki kullanımın örnek cümleyle aynı işlevde olduğu görülür.
Ispanak, pırasa, lahana bir türü; elma, armut, ayva ise başka bir türü temsil etmektedir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 213Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve kullanım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gündüzleri tarlada, bağda, bahçede çalışır: geceleri ise odasında sessizce kitap okurdu.

Cevap

Gündüzleri tarlada, bağda, bahçede çalışır: geceleri ise odasında sessizce kitap okurdu cümlesindeki iki nokta kullanımı yanlıştır.
Doğru cevap olan cümlede iki nokta (:) işareti yanlış bir görevde kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmalıdır. Cümlede 'tarlada, bağda, bahçede' kısmında virgüller kullanıldığı için iki sıralı cümlenin arasına noktalı virgül gelmesi gerekir. İki nokta ise genellikle açıklama, örnekleme veya alıntılardan önce tercih edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anlam ilişkisini incele.
Cümlede iki farklı zaman diliminde yapılan işler (gündüz ve gece) sıralanmaktadır.
İki noktanın açıklama mı, örnekleme mi yoksa alıntı mı yapacağını belirlemek gerekir.
2
Noktalama işaretinin görevini kontrol et.
Burada bir açıklama veya örnekleme söz konusu değildir; iki ayrı sıralı cümle bulunmaktadır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılması kuralını hatırlamak gerekir.
3
Yanlış kullanımı tespit et.
İki nokta yerine noktalı virgül getirilmelidir.
İki nokta, kendisinden sonra bir şey listelenecek veya açıklanacaksa kullanılır, sıralı cümleleri bağlamak için değil.

Anahtar Kavram

İki noktanın (:) kullanım alanları ve noktalı virgül (;) ile olan farkı.
Soru 214Soru →

Noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru sırasında yanınızda bulundurmanız gereken belgeler şunlardır; nüfus cüzdanı, diploma ve iki adet vesikalık fotoğraf.

Cevap

Başvuru sırasında yanınızda bulundurmanız gereken belgeler şunlardır; nüfus cüzdanı, diploma ve iki adet vesikalık fotoğraf.
Doğru cevap olan cümlede, 'şunlardır' ifadesinden sonra belgeler örnek olarak sıralanmıştır. Dil bilgisi kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek ifadelerin sonuna iki nokta (:) konulması gerekirken noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını incelemek
'Başvuru sırasında...' ile başlayan cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra örneklerin sıralandığı görülmektedir.
İki noktanın en temel görevlerinden biri, kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna konmasıdır.
2
Noktalama işaretini kontrol etmek
Örneklerden önce noktalı virgül (;) kullanıldığı tespit edilmiştir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre örnek verilecek yerlerde noktalı virgül değil, iki nokta (:) kullanılmalıdır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Örnek Verme ve Açıklama Görevi

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şunlardır, şunları, şu şekilde' gibi ifadelerden sonra bir liste geliyorsa oraya mutlaka iki nokta (:) gelmesi gerektiğini hatırlayarak hızlıca eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 215Soru →

Kurumsal yazışmalarda, akademik metinlerde ve resmi belgelerde büyük harflerin kullanımı Türk Dil Kurumunun (TDK) belirlediği güncel yazım kurallarına dayanmaktadır. Bu kuralların doğru uygulanması, hem dilin korunması hem de iletilmek istenen mesajın netliği açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarihî araştırmalarda, Osmanlı Türkçesi'nin dil özelliklerini ve kelime hazinesini doğru analiz etmek, dönemin ruhunu kavramak açısından kritiktir.

Cevap

Osmanlı Türkçesi'nin ifadesinde yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'Osmanlı Türkçesinin' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede 'Osmanlı Türkçesi' ifadesine getirilen tamlayan eki kesme işaretiyle ayrılarak yazılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu'nun 'Kesme İşareti' kuralına göre; özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türkçe' sözcüğü 'Türk' özel ismine getirilen '-ce' yapım ekiyle türetildiği için, bu kelimeye ve bu kelimeyle kurulan tamlamalara (Osmanlı Türkçesi gibi) getirilen eklerin bitişik yazılması gerekir. Bu nedenle doğrusu 'Osmanlı Türkçesinin' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve bunlara getirilen ekleri belirleyin.
C seçeneğinde 'Osmanlı Türkçesi' özel bir dil adıdır ve '-nin' tamlayan eki almıştır.
Özel adların türünü ve aldığı eklerin niteliğini belirlemek kuralı doğru uygulamak için gereklidir.
2
Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen eklerin yazım kuralını uygulayın.
TDK kurallarına göre özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türkçe' kelimesi '-ce' yapım ekini içerdiği için bu kelimeye getirilen çekim ekleri bitişik yazılır.
Türkçede dil adlarına gelen eklerin ayrılmayacağı kuralını teyit etmek çözüm için temel adımdır.

Anahtar Kavram

Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen çekim eklerinin kesme işaretiyle ayrılmaması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 216Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve yazım kuralları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı ve sonrasındaki ifadenin yazımıyla ilgili bir hata yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Raporda kurumun vizyonu şu şekilde ifade edilmiştir: "Vatandaş odaklı hizmet anlayışıyla toplumsal refaha katkı sunmak."

Cevap

Raporda kurumun vizyonu şu şekilde ifade edilmiştir: "Vatandaş odaklı hizmet anlayışıyla toplumsal refaha katkı sunmak." cümlesinde iki nokta işareti kurallara uygun kullanılmıştır.
Doğru seçenekte, kurum vizyonuna dair bir açıklama ve alıntı yapılmadan önce iki nokta (:) kullanılmıştır. Alıntılanan ifade tırnak içinde verilmiş ve yargı bildiren bir yapıya sahip olduğu için büyük harfle başlatılmıştır. Bu kullanım Türk Dil Kurumu'nun hem noktalama hem de yazım kurallarına tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin işlevlerini (açıklama, örnekleme, alıntı) belirlemek.
Tüm seçeneklerin iki noktanın kullanım alanlarıyla ilgili olduğu tespit edildi.
İşaretin doğru yerde olup olmadığını denetlemek için gereklidir.
2
İki noktadan sonra gelen kısımların yapısal özelliklerini (cümle mi, liste mi) incelemek.
Cümle niteliğindeki ifadelerin büyük, liste niteliğindekilerin küçük harfle başlaması gerektiği saptandı.
Yazım kurallarına uygunluğu (büyük/küçük harf ayrımı) doğrulamak için gereklidir.
3
İki nokta yerine kullanılan yanlış işaretleri (virgül, noktalı virgül) elemek.
A ve D seçeneklerinde temel noktalama yanlışı yapıldığı görüldü.
Çeldiricileri eleyerek doğru sonuca ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İki noktanın açıklama, örnekleme ve alıntı cümlelerinden önce kullanımı ile kendisinden sonraki ifadenin yazım kuralları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 217Soru →

Kamu kurumlarına başvuru yapan bir adayın, sürecin işleyişi hakkında bilgi almak amacıyla sorduğu 'Sınav sonuçları hangi tarihte ilan edilecek( )' cümlesinde ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soru işareti (?)

Cevap

Soru işareti (?)
Verilen cümlede 'hangi' soru sıfatı kullanılarak bir soru sorulmuş ve yanıt beklenmektedir. Türkçede soru anlamı taşıyan bu tür cümlelerin sonuna soru işareti getirilmesi temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümleyi anlam ve yapı bakımından inceleyin.
Cümlenin 'hangi tarihte' ifadesiyle bir bilgi talebinde bulunduğu tespit edildi.
Noktalama işaretleri cümlenin kuruluş amacına göre belirlenir.
2
Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna gelmesi gereken kuralı hatırlayın.
Soru eki veya soru sözcüğü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konulur.
Yazım kuralları gereği soru cümlelerinin sonuna uygun işaretin getirilmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Soru işareti, soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur.
Tahmini Süre:30s
Soru 218Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı, bu ögelerin cümlede üstlendikleri dil bilgisel görevlere (ek, bağlaç, edat) ve bazı kalıplaşmış kullanımlara göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dosyadaki veriler sizinki kadar güncel değil mi ki bu kadar büyük bir endişe içerisindesiniz?

Cevap

Dosyadaki verilerin güncelliğini sorgulayan ve içerisinde sıfat yapan -ki, ilgi eki olan -ki, soru eki olan mi ve bağlaç olan ki'yi barındıran cümle tamamen doğrudur.
Cümledeki tüm yapılar görevlerine uygun yazılmıştır: "Dosyadaki" (sıfat yapan ek, bitişik), "sizinki" (ilgi eki/zamiri, bitişik), "mi" (soru eki, ayrı) ve "ki" (bağlaç, ayrı). Bu cümle hiçbir yazım yanlışı içermemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'Dosyadaki', 'sizinki', 'mi' ve 'ki' yapıları bulunmaktadır.
Yazım kuralları bu yapıların görevlerine göre belirlenir.
2
Yapıların görevlerini ve yazım kurallarını analiz et.
'-daki' sıfat yapan ektir (bitişik), '-ki' ilgi ekidir (bitişik), 'mi' soru ekidir (ayrı), 'ki' bağlaçtır (ayrı).
Ekler bitişik, bağlaçlar ve soru ekleri (istisnalar hariç) ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki hataları ayıkla.
Oysa ki (yanlış) -> Oysaki (doğru); hiçte (yanlış) -> hiç de (doğru); yayımlandımı (yanlış) -> yayımlandı mı (doğru); Sizinde (yanlış) -> Sizin de (doğru).
Kalıplaşmış bağlaçlar, bağlaç olan de/da ve soru ekinin yazım kurallarına aykırı kullanımları tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 219Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımı, metindeki anlamın doğru iletilmesi ve yapısal düzenin sağlanması açısından büyük önem taşır. Özellikle kesme, tırnak, yay ayraç ve çizgilerin kullanım kurallarına uyulmaması anlam karışıklıklarına yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yahya Kemal Beyatlı'nın "Kendi Gök Kubbemiz"'i şiir kütüphanemizin baş köşesinde yer alan nadide eserlerden biridir.

Cevap

Yahya Kemal Beyatlı'nın eserinin belirtildiği cümlede, tırnak işaretinden sonra gelen eki ayırmak için kullanılan kesme işareti yanlıştır.
Yahya Kemal Beyatlı'nın eserinin isminin geçtiği ifadede, "Kendi Gök Kubbemiz" eser adı tırnak içine alınmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla ifadenin "Kendi Gök Kubbemiz"i şeklinde yazılması gerekirken, kesme işareti kullanılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isim, eser adı ve eklerin yazımını incele.
Eser adının tırnak içerisinde verildiği tespit edildi.
Vurgulanmak istenen eser adları genellikle tırnak içine alınır.
2
Tırnak işaretinden sonra gelen eklerin yazım kuralını hatırla.
Tırnak işareti ile kapatılan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmayacağı kuralına ulaşıldı.
TDK kurallarına göre tırnak işareti kesme işaretinin görevini de üstlendiği için ek bir işaret gereksizdir.
3
Hatalı cümleyi düzelt.
"Kendi Gök Kubbemiz"i şeklinde yazılmalıdır.
Fazladan kullanılan kesme işareti noktalama hatasına yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Tırnak İşaretinden Sonra Gelen Eklerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 220Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gümüşhane ile Trabzon’u birbirine bağlayan Zigana geçidi, kış aylarında sürücülere zor anlar yaşatıyor.

Cevap

Gümüşhane ile Trabzon’u birbirine bağlayan Zigana geçidi ifadesinin yer aldığı cümle hatalıdır; çünkü coğrafi yer bildiren 'geçit' sözcüğü özel isme dâhil olup büyük harfle yazılmalıdır.
Türkçede yer adlarında (kıta, deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit vb.) tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. 'Zigana Geçidi' ifadesinde 'Geçidi' sözcüğü özel ismin bir parçası olduğu için büyük harfle yazılmalı ve gelen ek kesme işaretiyle ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara eşlik eden tür adlarını belirle.
Türk Dil Kurumu, Batı/Doğu, 19 Mayıs... Bayramı, Frig medeniyeti, Zigana geçidi.
Yazım kuralları açısından riskli bölgeleri tespit etmek için.
2
TDK'nin yer adlarıyla ilgili kuralını (Kıta, deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar) uygula.
Zigana bir yer adıdır ve ona eşlik eden 'geçit' tür ismi büyük harfle (Geçidi) yazılmalıdır.
Hatalı kullanımı kurallar çerçevesinde doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Yer adlarında (dağ, nehir, göl, boğaz, geçit vb.) ikinci isimlerin büyük harfle başlatılması kuralı.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'il, ilçe, köy' gibi sözcüklerin tamlamalarda küçük harfle yazıldığını (Kırşehir ili, Mucur ilçesi) hatırlayarak bu ayrımı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 11 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 11 | Examkin