Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 181Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Manyas Gölümüz'ün ekosistemini korumak amacıyla yürütülen projeler, uluslararası fonlarca destekleniyor.

Cevap

Manyas Gölümüz'ün ifadesinde kesme işaretinin kullanılması hatalıdır; doğrusu "Manyas Gölümüzün" şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre, sonunda 3. tekil kişi iyelik eki (Manyas Göl-ü) bulunan özel adlara, bu ek dışında başka bir iyelik eki (Manyas Göl-ümüz) getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle 'Manyas Gölümüz'ün' ifadesi hatalıdır; doğru biçimi 'Manyas Gölümüzün' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerini (tırnak, kısa çizgi, kesme işareti, yay ayraç) tespit ediniz.
Tüm seçeneklerde farklı noktalama işaretlerinin bir arada kullanıldığı karmaşık yapılar görülmektedir.
Sorunun hard (zor) düzeyi, birden fazla noktalama kuralının aynı anda sorgulanmasını gerektirir.
2
Özellikle iyelik eki almış özel adlara getirilen yeni eklerin kesme işaretiyle ayrılma kuralını inceleyiniz.
Türk Dil Kurumu kuralına göre; sonunda 3. tekil kişi iyelik eki olan özel ada (-ı, -i, -u, -ü), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz.
Bu kural, KPSS gibi üst düzey sınavlarda en çok karıştırılan ve ayırt edici olan noktalama kurallarından biridir.
3
"Manyas Gölü" özel adını ve bu ada getirilen eki analiz ediniz.
"Manyas Gölü" ifadesi zaten bir iyelik ekiyle (-ü) kurulmuştur. Buna birinci çoğul şahıs iyelik eki (-müz) getirildiğinde "Manyas Gölümüz" olur ve kural gereği kesme işareti kullanılmadan ekler eklenir.
Manyas Gölümüz'ün yazımı, kuralın açık bir ihlalidir; doğru yazım "Manyas Gölümüzün" olmalıdır.

Anahtar Kavram

İyelik Eki Değişikliği ve Kesme İşareti Kullanımı

Alternatif Yöntem

Kesme işareti sorularında kurum adları (Bakanlık, Kurum) ile bu özel iyelik kuralını (Boğaz Köprümüz, Kuşadamız) öncelikle kontrol etmek, sınavda zaman kazandıran bir stratejidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 182Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum tarafından düzenlenen seminere katılan personelin her birine 6'şar adet broşür dağıtıldı.

Cevap

Seminere katılanlara '6'şar' adet broşür dağıtıldığını belirten seçenek hatalıdır çünkü üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.
Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla (6'şar, 2'şer vb.) yazılmaz; bu sayıların her zaman harflerle (altışar, ikişer vb.) yazılması zorunludur. Bu nedenle '6'şar' ifadesinin kullanımı bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayısal ifadeleri tespit et.
6'şar, 1923'te, seksen bir, 2'nci, #YalnızBeşBinTL#, XVII. yüzyıl.
Yazım kuralları açısından her bir ifadenin doğruluğunu denetlemek gerekir.
2
Üleştirme sayılarına ilişkin kuralı hatırla.
Üleştirme sayıları (ikişer, beşer vb.) TDK kurallarına göre rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
Türkçede sayıların yazımına dair en sık sorulan ve karıştırılan kurallardan biridir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzeşme, sıra sayısı ve malî terim kurallarını kontrol et.
1923'te (üç-te) benzeşmesi, 2'nci (iki-nci) uyumu ve çeklerdeki bitişik yazım kurallarının doğru olduğu görülür.
Diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olmak hata payını sıfıra indirir.

Anahtar Kavram

Üleştirme sayıları (paylaştırma sayıları) rakamla değil, her zaman yazıyla yazılır.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının yazımında nokta kullanımı ile ek kullanımı arasındaki farkı pekiştirmek için 7. (yedinci) ve 7'nci (yedinci) örneklerini inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 183Soru →

Türkçede noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, ifadenin netliği ve resmî yazışma kuralları açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvurunuzu tamamlamak için formu dikkatlice doldurmalı, ve onay butonuna basmalısınız.

Cevap

Başvuru formunun doldurulması ve onaylanması gerektiğini belirten cümlede virgül yanlış kullanılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte, 've' bağlacından hemen önce virgül kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca metin içerisinde yer alan bağlaçlardan (ve, veya, yahut, da/de vb.) önce veya sonra virgül getirilmesi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki bağlaçların tespit edilmesi
Seçenekte 've' bağlacı kullanılmıştır.
Bağlaçların noktalama işaretleriyle olan ilişkisini kontrol etmek gerekir.
2
Virgülün bağlaçlarla kullanım kuralının hatırlanması
TDK kurallarına göre metin içinde 've, veya, yahut' gibi bağlaçlardan önce veya sonra virgül konulmaz.
Bağlaçlar zaten kelimeler veya cümleler arasında birleştirme görevi gördüğü için ek bir işarete ihtiyaç duyulmaz.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan önce veya sonra virgül kullanılmaması kuralı
Tahmini Süre:45s
Soru 184Soru →

Türkçede sayıların yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seminer görevlileri, katılımcıları atölye çalışması için salonlara 3'er kişilik gruplar halinde davet etti.

Cevap

Seminerdeki katılımcıların '3'er' kişilik gruplara ayrıldığını belirten seçenek hatalıdır; çünkü üleştirme sayıları her zaman yazıyla (üçer) yazılmalıdır.
Türkçede üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, her zaman yazıyla belirtilir. Bu nedenle '3'er' yazımı hatalıdır, doğrusu 'üçer' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayıları ve eklerini tespit et.
Sayılar: 1945'te, on sekiz bin, 7'nci, dokuzyüzelli, 3'er.
Yazım kuralları denetimi için önce ilgili birimlerin bulunması gerekir.
2
Sayıların bulunduğu bağlamları (tarih, genel metin, mali belge, üleştirme) değerlendir.
1945'te (benzeşme), on sekiz bin (ayrı yazım), 7'nci (sıra sayısı uyumu), dokuzyüzelli (makbuz-bitişik), 3'er (üleştirme).
Her sayı türü Türkçede farklı yazım kurallarına tabidir.
3
Üleştirme sayıları için TDK tarafından belirlenen özel kuralı uygula.
'3'er' ifadesinin rakamla yazıldığı, ancak kural gereği 'üçer' şeklinde yazıyla yazılması gerektiği belirlendi.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer vb.) asla rakamla gösterilmez.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının yanı sıra, sıra sayılarında (2'nci, 7'nci) eklerin sayıların okunuşuyla uyumuna dikkat ederek pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 185Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde yabancı kökenli sözcüklerin doğru yazımı, dilin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tartışma esnasında sergilediği agresif tavır, muhattap olduğu kişileri oldukça şaşırttı.

Cevap

Tartışma esnasında sergilediği agresif tavır, muhattap olduğu kişileri oldukça şaşırttı cümlesinde 'muhatap' sözcüğü yanlış yazılmıştır.
Seçenekte yer alan 'muhattap' sözcüğü, dilimizde 'muhatap' şeklinde tek 't' ile yazılmalıdır. Arapça kökenli olan bu kelimede halk arasındaki söyleyiş alışkanlığı nedeniyle çift 't' türemesi görülse de, resmî yazımda bu bir hata kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı sıklıkla karıştırılan sözcükleri (laboratuvar, röportaj, mütalaa, müracaat, muhatap) tespit et.
Sözcükler: laboratuvar, röportaj, mütalaa, müracaat, muhattap.
Yazım yanlışının hangi sözcükten kaynaklandığını bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını kontrol et.
Laboratuvar (doğru), Röportaj (doğru), Mütalaa (doğru), Müracaat (doğru), Muhatap (yanlış yazılmış).
Kelime bazlı yazım kurallarında tek otorite TDK sözlüğüdür.
3
Yanlış yazılan 'muhattap' sözcüğünün doğru biçimini belirle.
Sözcüğün aslı 'muhatap' şeklindedir.
Arapça kökenli olup Türkçeye geçen bazı sözcüklerdeki ünsüz türemesi veya çift ünsüz kullanımı kurallara bağlanmıştır; 'muhatap' tek 't' ile yazılır.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin Yazımı
Tahmini Süre:50s
Soru 186Soru →

Türkçede özel adlara, kurumlara ve kavramlara getirilen noktalama işaretleri belirli kurallara tabidir. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğaz Köprümüz'ün eşsiz manzarasına karşı kahvaltımızı yaparken bir yandan da eski İstanbul hatıralarını yâd ettik.

Cevap

Boğaz Köprümüz'ün eşsiz manzarasına karşı... ifadesinde kesme işareti kullanımı hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz. 'Boğaz Köprüsü' ismindeki '-ü' eki yerine '-müz' eki getirildiği için 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde bitişik ve kesmesiz yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adın yapısını incele.
Özel ad 'Boğaz Köprüsü'dür ve sonunda 3. tekil kişi iyelik eki (-ı) bulunmaktadır.
Türkçede iyelik ekiyle biten özel adların kuralını belirlemek için temel yapıya bakılmalıdır.
2
İyelik ekinin değişim durumunu kontrol et.
İfadedeki iyelik eki '-müz' (1. çoğul şahıs) olarak değişmiştir.
TDK kuralına göre, sonu iyelik ekiyle biten özel adlara başka bir iyelik eki gelirse kesme işareti düşer.
3
Kesme işareti kuralını uygula.
Doğru yazım 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde olmalıdır.
Kural gereği 'Boğaz Köprümüz'ün' şeklindeki yazım noktalama hatası oluşturur.

Anahtar Kavram

İyelik Ekiyle Biten Özel Adlara Gelen Eklerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adları ile tüzük/yönetmelik adları arasındaki kesme işareti farkını pekiştirmek için '657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndaki' gibi örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 187Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şüpheli şahıs, girdiği dükkandan çıkarken emniyet güçleri tarafından suç üstü yakalandı.

Cevap

Doğru cevap, 'suç üstü' ifadesinin 'suçüstü' şeklinde bitişik yazılması gerektiğini belirten seçenektir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Suçüstü' kelimesi de somut bir yer (bir şeyin üstü) bildirmeyip bir durum/zaman ifade ettiği için bitişik yazılmalıdır. Cümlede ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit edin.
Tespit edilen sözcükler: olağan dışı, suç üstü, akşamüstü, yalıçapkını, ayırt etmek.
Yazım yanlışı olup olmadığını denetlemek için önce ilgili birleşik yapılar belirlenmelidir.
2
'Alt/Üst/Üzeri' kuralını hatırlayın.
Somut yer bildirmeyen bu sözcüklerin bitişik yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Suçüstü ve akşamüstü kelimeleri bu kural kapsamındadır.
3
Diğer yazım kurallarını (dış/iç/öte ve yardımcı eylemler) uygulayın.
'Olağan dışı' (dış kuralı gereği ayrı), 'yalıçapkını' (anlam kayması gereği bitişik) ve 'ayırt etmek' (ses olayı olmaması sebebiyle ayrı) yazımlarının doğru olduğu görülür.
TDK'nin ilgili maddeleri her yapı için farklı yazım biçimleri öngörmektedir.

Anahtar Kavram

Birleşik kelimelerin yazımında anlam kayması, ses olayları ve belirli eklerin (alt, üst, dış vb.) kullanımı belirleyici kurallardır.

Daha Fazla Pratik

Benzer kurallara sahip 'bilinçaltı', 'yurt içi' ve 'vazgeçmek' gibi kelimelerin yazımını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 188Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve bu işaretlerden sonra gelen ifadelerin yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Masadaki dosyada şu belgeler vardı: Diploma fotokopisi, öz geçmiş ve sertifikalar.

Cevap

İki noktadan sonra gelen ifade bağımsız bir cümle değilse ve özel adlardan oluşmuyorsa küçük harfle başlamalıdır; bu sebeple 'Masadaki dosyada...' ile başlayan cümlede hata yapılmıştır.
İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle değilse ve özel ad içermiyorsa küçük harfle başlar. 'Masadaki dosyada şu belgeler vardı: Diploma fotokopisi...' cümlesinde 'Diploma fotokopisi' ifadesi bir cümle niteliği taşımadığı ve cins isimlerden oluştuğu için küçük harfle başlamalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki iki noktanın işlevini ve sonrasındaki ifadenin yapısını inceleyin.
A'da tam bir cümle, B'de cins isimlerden oluşan bir liste, C'de özel adlar, D'de bir kelime öbeği ve E'de bir alıntı bulunmaktadır.
İki noktadan sonraki büyük-küçük harf kuralı, ifadenin cümle, özel ad veya basit bir liste olup olmamasına göre değişir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) büyük harf kullanım kurallarını uygulayın.
Bağımsız cümleler ve özel adlar büyük harfle başlar; ancak bağımsız cümle niteliğinde olmayan örnekler küçük harfle başlar.
Yazım kurallarına göre 'Diploma fotokopisi...' ifadesi bir cümle değil, örneklem listesi olduğu için 'diploma' şeklinde küçük harfle başlamalıdır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonraki Büyük-Küçük Harf Kuralı

Daha Fazla Pratik

İki noktanın işlevleri ile noktalı virgülün (;) görevlerini karşılaştırarak benzerlik ve farkları pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 189Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere (ek, bağlaç veya edat) göre değişiklik göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" ve "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarınki toplantıya Ahmet Bey de katılacak mı?

Cevap

Seçenekler incelendiğinde 'Yarınki toplantıya Ahmet Bey de katılacak mı?' cümlesinde tüm yapıların yazımının doğru olduğu görülmektedir.
Doğru olan cümlede; zaman bildiren isme gelerek sıfat türeten '-ki' eki (Yarınki), cümleye dahi/bile anlamı katan 'de' bağlacı ve soru anlamı taşıyan 'mı' eki kurallara tam uygun şekilde yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'Yarınki' (sıfat yapan ek), 'de' (bağlaç) ve 'mı' (soru eki) yapıları bulunmaktadır.
Yazım kurallarını uygulamak için önce yapıların görevlerini belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen yapıların yazım kurallarıyla uyumunu kontrol et.
Sıfat yapan '-ki' bitişik yazılmış (doğru), bağlaç olan 'de' ayrı yazılmış (doğru), soru eki 'mı' ayrı yazılmış (doğru).
Gramer görevine göre yapıların bitişik veya ayrı yazılması gerektiğini denetlemek çözüm için şarttır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'yi ayırt etmek için cümleden çıkarma yöntemini; 'ki' için ise '-ler' çoğul ekini getirme yöntemini tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 190Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) kullanımı, metnin akademik standartlara uygunluğu ve anlamın netliği açısından kritik bir öneme sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modernleşme sürecinde Türkçe'nin korunması ve geliştirilmesi amacıyla yürütülen dil çalışmaları büyük bir titizlikle sürdürülmektedir.

Cevap

Modernleşme sürecinde Türkçe'nin korunması... ile başlayan cümlede kesme işaretinin kullanımı yanlıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'Türkçe' kelimesine getirilen ilgi eki kesme işaretiyle ayrılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türkçe' kelimesi, 'Türk' özel adına getirilen '-ce' yapım ekiyle türetildiği için bu kelimeye gelen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmamalı, kelime 'Türkçenin' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kesme işaretinin özel adlardaki kullanım kuralını hatırla.
Özel adlara getirilen yapım ekleri (türetme ekleri) kesme işaretiyle ayrılmaz.
TDK kurallarına göre bir özel ad yapım eki aldığında artık o kelimeye gelen hiçbir ek kesme ile ayrılmaz.
2
'Türkçe' kelimesinin yapısını incele.
Türk (Özel Ad) + -ce (Yapım Eki) = Türkçe
Kelime yapım eki aldığı için gövde halindedir ve eklerin bitişik yazılması gerekir.
3
Cümledeki kullanımın doğruluğunu denetle.
'Türkçe'den sonra gelen '-nin' ilgi eki bitişik yazılmalıdır: 'Türkçenin'.
Kural gereği yapım ekinden sonra gelen çekim ekleri de kesme ile ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Yapım Eklerinden Sonra Kesme İşareti Kullanılmaması
Tahmini Süre:55s
Soru 191Soru →

Türkçede noktalı virgülün (;) temel görevlerinden biri, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klasik Türk müziğinde tambur, ney, kanun; Batı müziğinde ise keman, piyano, flüt yaygın olarak kullanılan enstrümanlardır.

Cevap

Klasik Türk müziği ve Batı müziği enstrümanlarını iki farklı grup olarak ayıran seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte, Türk müziği enstrümanları (tambur, ney, kanun) kendi içinde virgüllerle ayrılmış bir gruptur; Batı müziği enstrümanları (keman, piyano, flüt) ise başka bir gruptur. Bu iki farklı enstrüman takımını birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki gruplandırmaları analiz edin.
İki farklı müzik türüne ait enstrüman listeleri (takımlar) belirlenmiştir.
Noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevi, benzer ögelerin kendi içinde gruplandığı yapılarda aranır.
2
Noktalı virgülün (;) konumunu inceleyin.
Noktalı virgülün 'tambur, ney, kanun' grubu ile 'keman, piyano, flüt' grubu arasında olduğu görülür.
Bu kullanım, TDK'nin belirttiği 'tür veya takımları birbirinden ayırmak' kuralına tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma Görevi

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırma görevi ile virgülün sıralı cümleleri ayırma görevi arasındaki farkı pekiştirmek için karma noktalama soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 192Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizginin kullanımıyla ilgili pek çok teknik kural ve bu kuralların istisnaları bulunmaktadır.

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay'ın bu son kararı, mülkiyet haklarının korunması noktasında alt mahkemeler için emsal teşkil edecek niteliktedir.

Cevap

Yargıtay kelimesi bir kurum adı olduğu için getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre; kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Yargıtay' bir kurum adı olduğu için getirilen tamlayan ekinin 'Yargıtayın' şeklinde, kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekirdi. Bu nedenle ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını incele.
TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Genel kuralın tespiti.
2
Cümledeki 'Yargıtay'ın' ifadesini kurala göre değerlendir.
Yargıtay bir yüksek yargı kurumu olduğu için ekin bitişik yazılması gerekir (Yargıtayın).
Hatalı kullanımın belirlenmesi.
3
Diğer seçeneklerdeki istisna ve kuralları (Kanun adları, iyelik eki değişimi, tırnak kullanımı) kontrol et.
Diğer seçeneklerdeki kullanımların TDK'nin özel durum ve istisna kurallarına uygun olduğu görülür.
Çeldiricilerin elenmesi.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Kanun Adlarında Kesme İşareti Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş isimleri ile kanun/yönetmelik isimleri arasındaki kesme işareti farkını pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Kesme İşareti' başlığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 193Soru →

Türkçede virgülün (,) birçok farklı işlevi bulunmakla birlikte, bazı dil bilgisel yapılarla bir arada kullanımı kurallara aykırıdır. Bu tür hatalar, resmî metinlerin niteliğini ve anlam doğruluğunu olumsuz etkiler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görülmektedir ki, kurumun kısa vadeli hedeflerine ulaşması için mevcut kaynakların daha verimli kullanılması gerekmektedir.

Cevap

Cümlede bağlaç olan 'ki' ifadesinden sonra virgülün kullanılması kural ihlalidir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kurallarına göre, cümle içinde kullanılan bağlaçlardan (ve, veya, yahut, ama, ki vb.) önce veya sonra virgül konulmaz. 'Görülmektedir ki,' ifadesindeki kullanım bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin hangi görevle kullanıldığını analiz edin.
A'da eş görevli sözcükler, C'de özne, D'de sıralı cümleler, E'de ise onay sözcüğü belirlenmiştir.
Virgülün doğru kullanım alanlarını saptamak yanlış kullanımı elemeyi sağlar.
2
Bağlaçlarla ilgili özel noktalama kurallarını gözden geçirin.
'ki', 've', 'veya' gibi bağlaçlardan önce veya sonra virgül konulmayacağı kuralı hatırlanır.
KPSS formatında bağlaçlar ve noktalama işaretleri arasındaki ilişki sıkça sorgulanır.
3
Hatalı kullanımı içeren cümleyi tespit edin.
Bağlaç olan 'ki'den sonra virgül kullanılan seçenek hatalıdır.
Kural ihlali doğrudan sorunun cevabını verir.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan Sonra Virgül Kullanımı
Tahmini Süre:50s
Soru 194Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yakup Kadri Karaosmanoğlu (1889-1974)'nun romanlarında, Tanzimat'tan Cumhuriyet'e uzanan bir toplumun panoraması çizilir.

Cevap

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun (1889-1974) şeklinde düzeltilmesi gereken cümle, noktalama hatası içermektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında, isme getirilen ekler yay ayraçtan önce kesme işaretiyle ayrılır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu (1889-1974)'nun ifadesinde ek parantezden sonra getirilerek hata yapılmıştır; doğrusu Karaosmanoğlu'nun (1889-1974) olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kesme işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi işaretlerin özel isimlerle ve eklerle olan ilişkisini inceleyin.
Özel isimlerden sonra gelen açıklayıcı parantezlerin ekin yerini değiştirip değiştirmediği kontrol edilmelidir.
KPSS ve TDK kuralları, eklerin parantezden önce mi sonra mı geleceğini net bir şekilde belirlemiştir.
2
TDK'nin 'Yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır' kuralını hatırlayın.
Hatalı kullanımda ekin parantezden sonra (1914-1918)'nun şeklinde geldiği görülür.
Ek, parantez içindeki yıla değil, doğrudan özel isme (Karaosmanoğlu) aittir; bu yüzden isme bitişik ve parantezden önce ayrılmalıdır.
3
Yanlış olan ifadenin doğrusunu belirleyin.
Doğru yazım: Karaosmanoğlu'nun (1889-1974) şeklinde olmalıdır.
Noktalama bütünlüğü ve dil kuralları gereği ek ile kelime arasındaki bağ, ek açıklama ile kesilmemelidir.

Anahtar Kavram

Özel Adlar ve Yay Ayraç ile Kesme İşareti Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığı istisnai durumları tekrar etmeniz faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 195Soru →

Eski bir kütüphanenin tozlu rafları arasında kaybolan o kadim el yazmaları ( ) Her sayfasında asırların yorgunluğu, her satırında bir dönemin tanıklığı ( ) Bu sessiz tanıklara kulak verdiğinizde neler duyarsınız ( ) Birden bir ses yankılanır rafların arasından: “Geçmişiniz ( )” Sakın bu kadim mirası sadece kâğıt parçası sanmayın ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (...) (?) (?) (!)

Cevap

Sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçadaki ilk iki cümle, yüklemi söylenmeyip okurun zihnine bırakılan 'eksiltili cümle' yapısındadır ve bu nedenle sonlarına üç nokta (...) konmalıdır. Üçüncü cümlede 'neler' soru kelimesiyle doğrudan bir soru sorulduğu için soru işareti (?) gerekir. Alıntı içindeki 'Geçmişiniz' kelimesi, herhangi bir soru eki/kelimesi olmamasına rağmen tonlama yoluyla soru işlevi gördüğü için soru işareti (?) ile bitmelidir. Son cümle ise 'sakın' ifadesiyle pekiştirilen bir emir/uyarı cümlesi olduğu için ünlem işareti (!) ile tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Eksiltili cümle analizi yapılması
İlk iki ifade ("el yazmaları", "dönemin tanıklığı") yargı tamamlanmadığı (yüklem bulunmadığı) için üç nokta (...) gerektirir.
Anlatımı tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
Soru cümlesi analizi yapılması
"neler duyarsınız" ifadesi soru zarfı içerdiği için doğrudan soru işareti (?) gerektirir.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.
3
Tonlamalı soru yapısının incelenmesi
“Geçmişiniz” ifadesi soru kelimesi içermese de bir soruya karşılık geldiği ve tonlama ile soru anlamı taşıdığı için soru işareti (?) gerektirir.
Soru sözü içermeyen ancak tonlama ve vurgu ile soru anlamı kazanan cümlelerin sonuna soru işareti konur.
4
Ünlem değerinin belirlenmesi
"Sakın... sanmayın" ifadesi bir uyarı ve yasaklama içerdiği için ünlem işareti (!) gerektirir.
Emir, hitap, uyarı veya coşku bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı
Soru 196Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı taşınır mal sayım tutanağı ve mali denetim raporları incelendiğinde, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müdürlükçe yürütülen proje kapsamında, katılımcıların her birine uygulama yapmaları için 2'şer adet tablet bilgisayar tahsis edilmiştir.

Cevap

Katılımcılara tablet bilgisayar tahsis edilmesine dair cümlede geçen '2'şer' ifadesi yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla (ikişer) yazılmalıdır.
Türkçede üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla gösterilmez. Seçenekte geçen '2'şer' ifadesi rakamla yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır; bu ifadenin 'ikişer' şeklinde tamamen harflerle yazılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sayıları ve aldıkları ekleri belirle.
II., on beş, elli beş, 2'şer, 6'ncı, 2025'ten, yüzde 0,5 ifadeleri tespit edildi.
Yazım yanlışını bulmak için tüm sayısal ifadelerin kurallara uygunluğu denetlenmelidir.
2
Üleştirme (paylaştırma) sayıları kuralını kontrol et.
'2'şer' ifadesinin rakamla yazıldığı görüldü.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
3
Diğer sayısal kuralları (sıra sayıları, benzeşme, Romen rakamları) teyit et.
6'ncı (doğru), 2025'ten (doğru), II. (doğru) ifadelerinde hata olmadığı anlaşıldı.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak kesin sonuca varılır.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımı Kuralları (Üleştirme ve Sıra Sayıları)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 197Soru →

Kamu kurumlarındaki yazışma ve mülakat süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti (?) getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav salonundaki görevli, adayın kimlik kartına bakıp hafifçe mırıldandı: — Doğum yeriniz

Cevap

Soru eki veya soru sözcüğü kullanılmasa da soru anlamı taşıyan 'Doğum yeriniz' ifadesinin sonuna soru işareti getirilmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, soru eki veya sözü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan ifadelerin (özellikle karşılıklı konuşmalardaki kısa soruların) sonuna soru işareti konur. 'Doğum yeriniz' ifadesi burada adaya yöneltilen bir sorudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını ve anlamlarını incelemek
Cümlelerin soru sorma, bilgi verme veya duygu yansıtma amaçlarını belirledim.
Noktalama işaretleri cümlenin kuruluşuna ve anlamına göre belirlenir.
2
Soru anlamının nasıl sağlandığını kontrol etmek
Bir seçenekte soru eki/sözcüğü olmamasına rağmen tonlama ile soru sorulduğunu tespit ettim.
Türkçede soru anlamı bazen sadece vurgu ve tonlama ile sağlanır (intonation-based question).

Anahtar Kavram

Soru İşaretinin Vurgu/Tonlama ile Kullanımı
Tahmini Süre:45s
Soru 198Soru →

Kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yıl tatile T.H.Y. ile gitmeye karar verdik.

Cevap

Hava yolu şirketinin kısaltması olan 'T.H.Y.' ifadesinde harfler arasına nokta konulması yazım yanlışıdır; doğru yazım 'THY' olmalıdır.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmaların arasına ve sonuna nokta konmaz. Bu kuralın sadece iki istisnası vardır: Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) ve Türkçe (T.). Bu nedenle 'T.H.Y.' yazımı yanlıştır; doğrusu 'THY' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmaların büyük veya küçük harfle yapılıp yapılmadığını belirle.
Cümlelerde THY, TDK, TRT ve T.C. büyük harfli; kg ise küçük harfli kısaltmalardır.
Yazım kuralları kısaltmanın türüne göre (büyük/küçük harf) değişiklik gösterir.
2
Büyük harfli kısaltmalarda noktalama kuralını kontrol et.
T.C. ve T. (Türkçe) dışındaki büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaz.
TDK yazım kılavuzuna göre büyük harfli kısaltmalar arasına nokta konulması yanlıştır.
3
Kısaltmalara getirilen eklerin uyumunu kontrol et.
Büyük harflilerde son harfin okunuşu (TDK'ye, TRT'den), küçük harflilerde kelimenin tam okunuşu (kg'lık) esas alınmıştır.
Eklerin getirilme kuralı kısaltmanın harf büyüklüğüne göre değişir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Noktalama ve Ek Getirme Kuralları
Tahmini Süre:45s
Soru 199Soru →

Türkçede noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak ya da ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra kullanılabilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;), diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü ressam, tablosundaki renk geçişlerini büyük bir ustalıkla işlemiş; sanatseverlerin eserin önünde uzun süre vakit geçirmesini, hayranlıkla tabloyu seyretmesini sağlamıştır.

Cevap

Doğru cevap, noktalı virgülün ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanıldığı cümledir.
Doğru olan cümlede noktalı virgül, kendi içinde virgül barındıran iki bağımsız cümleyi ('Ünlü ressam... işlemiş' ve 'sanatseverlerin... sağlamıştır') birbirine bağlama görevindedir. Bu, Türk Dil Kurumu'nun noktalı virgül için belirlediği ikinci maddedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısal ve anlamsal özelliklerini analiz etme
Dört cümlede (A, B, D, E) iki farklı grubun/takımın karşılaştırıldığını, bir cümlede ise (C) iki ayrı eylemin/cümlenin bağlandığını tespit etme.
Noktalı virgülün üç temel görevinden hangisinin her bir seçenekte uygulandığını belirlemek gerekir.
2
Noktalı virgülün görevlerini eşleştirme
A, B, D ve E seçeneklerinde 'tür veya takımları ayırma' görevi varken; C seçeneğinde 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' görevi bulunmaktadır.
C seçeneğinde ilk cümlede 'Ünlü ressam'dan sonra, ikinci cümlede ise nesne grubundan sonra virgül kullanıldığı için bu iki cümleyi birleştirmek ancak noktalı virgülle mümkündür.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün İşlevsel Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün üçüncü görevi olan 'özneyi belirginleştirme' işleviyle ilgili benzer karmaşıklıkta sorular çözülmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 200Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: SGK'nın yayımladığı son genelge ile sağlık hizmetlerinde yeni bir döneme girildi.

Cevap

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan 'SGK' ifadesine getirilen ekin 'SGK'nin' şeklinde olması gerekirken 'SGK'nın' şeklinde yazıldığı seçenek hatalıdır.
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan 'SGK' ifadesi büyük harflerle oluşturulmuştur. Bu tür kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde seslendirildiği için kısaltma 'Se-Ge-Ke' olarak okunmalı ve getirilen ek 'SGK'nin' şeklinde olmalıdır. 'SGK'nın' kullanımı, harfin yanlışlıkla 'ka' olarak okunmasından kaynaklanan bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve bunlara getirilen ekleri tespit et.
Cümlelerde 'mg'dan', 'SGK'nın', 'TRT'de', 'T.C.' ve 'cm'yi' ifadeleri bulunmaktadır.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek getirme kuralını uygula.
'SGK' kısaltması 'Se-Ge-Ke' şeklinde okunur. Son harf 'Ke' olduğu için ek '-nin' olmalıdır. 'TRT' ise 'Te-Re-Te' şeklinde okunduğu için '-de' eki doğrudur.
Türkçede büyük harfli kısaltmalarda kısaltmanın açılımı değil, son harfinin okunuşu esas alınır. 'K' harfi her zaman 'ke' olarak seslendirilir.
3
Ölçü birimlerinde ek getirme kuralını kontrol et.
'mg' (miligram) ve 'cm' (santimetre) ölçü birimleridir. Bunlarda ek kelimenin okunuşuna göre getirilir: 'miligram-dan' ve 'santimetre-yi'.
Ölçü birimlerinin kısaltmalarında büyük harfli kısaltmaların aksine, kelimenin tam okunuşu dikkate alınır.
4
Noktalama kurallarını gözden geçir.
'T.C.' kullanımı istisnai bir kuraldır ve doğrudur. Ölçü birimlerinde (mg, cm) ise nokta kullanılmaz.
Kısaltmaların yazımında noktanın varlığı veya yokluğu önemli bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Kuralları
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 10 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 10 | Examkin