Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 221Soru →

Türkçede özellikle yabancı dillerden ödünçlenen veya söyleyiş özelliği bakımından karmaşık olan sözcüklerin yazımında hatalar yapılabilmektedir. Bu hatalar, genellikle kelimenin orijinal yapısının korunmaması veya Türkçedeki ses özelliklerinin yanlış uygulanmasından kaynaklanır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmacı, kütüphanedeki eski gazete küpürlerini inceleyerek şehrin tarihine dair önemli bulgulara ulaştı.

Cevap

Gazete kupürlerinin geçtiği cümlede 'küpür' şeklinde yapılan yazım hatalıdır.
Gazete kesiği veya makasla kesilmiş parça anlamına gelen sözcüğün doğru yazımı Türk Dil Kurumuna göre 'kupür' şeklindedir. Seçenekte 'küpür' şeklinde yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yabancı kökenli ve yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri tespit et.
Muzdarip, rögar, küpür, tazyikli ve vejetaryen sözcükleri incelenmelidir.
Sorunun odak noktası bu spesifik kelimelerin TDK'ye göre doğru yazımlarıdır.
2
Gazete kesiği anlamına gelen 'kupür' sözcüğünün yazımını kontrol et.
Sözcüğün doğru yazımının 'kupür' olduğu, 'küpür' yazımının ise yanlış olduğu belirlenir.
Fransızca 'coupure' kökeninden gelen sözcük Türkçede 'u' ünlüsü ile karşılanır.
3
Diğer çeldirici sözcüklerin (muzdarip, rögar, tazyik, vejetaryen) doğruluğunu teyit et.
Bu sözcüklerin tamamının imla kurallarına uygun olduğu görülür.
Üst düzey sorularda öğrencinin bildiği yanlışları (loğar, tazik, vejeteryan gibi) doğruymuş gibi algılaması hedeflenir.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin Yazımı ve Fonetik Uyumu

Daha Fazla Pratik

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Yazımı Karıştırılan Sözcükler' listesini güncel değişiklikleri takip ederek inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 222Soru →

Türkçede bazı kelimeler, günlük dildeki yanlış telaffuz alışkanlıkları nedeniyle yazıya da hatalı aktarılabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kış aylarının vazgeçilmez sebzelerinden karnıbahar oldukça sağlıklıdır.

Cevap

Cümleler arasında yazım yanlışı barındıran ifade 'karnıbahar' sözcüğünün kullanıldığı seçenektir; bu sözcüğün doğru yazımı 'karnabahar' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre, kış sebzesi olan bu sözcüğün doğru yazımı 'karnabahar' şeklindedir. 'Karnıbahar' kullanımı, halk arasındaki yanlış söyleyişten kaynaklanan bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan ve yazımı karıştırılma ihtimali yüksek olan kelimeleri tespit et.
Tespit edilen kelimeler: fasulye, meyve, karnıbahar, poğaça, sarımsak.
Yazım kuralları sorularında genellikle telaffuzu zor veya ödünçlenmiş kelimeler test edilir.
2
Tespit edilen kelimelerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını kontrol et.
'fasulye', 'meyve', 'poğaça' ve 'sarımsak' yazımlarının doğru; 'karnıbahar' yazımının ise yanlış olduğu görüldü.
TDK standartlarına göre bazı kelimeler halk ağzındaki söyleyişten farklılık gösterir.
3
Hatalı yazılan kelimenin doğru biçimini belirle.
Kelimede yer alan 'ı' harfi yerine 'a' harfi gelmelidir (Karnabahar).
Sözcüğün kökeni (Farsça) ve standart dil kullanımı bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin Standart Formları
Tahmini Süre:45s
Soru 223Soru →

Türkçede sayıların yazımıyla ilgili kurallar (üleştirme sayıları, sıra sayıları, mali terimler ve ses olayları) dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vakıf müzesindeki envanter kayıtları, bu tarihî yapının restorasyon çalışmalarının 1975'de tamamlandığını göstermektedir.

Cevap

1975 yılına getirilen ekin benzeşme kuralına uymaması nedeniyle hatalı olduğu seçenek
Doğru cevap olan seçenekte '1975'de' ifadesi yazım yanlışı içermektedir. 'Beş' kelimesi sert bir ünsüz olan 'ş' ile bittiği için, kendisinden sonra gelen ekin 'te' şeklinde sertleşmesi gerekir. Yani doğru yazım '1975'te' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sayıyı tespit et ve okunuşunu belirle.
19751975 -> 'Bin dokuz yüz yetmiş beş'.
Sayıya gelecek ekin ses özelliklerini belirlemek için son kelimenin son sesine bakılmalıdır.
2
Sayının son harfinin ses özelliklerini kontrol et.
'Beş' kelimesi 'ş' sert ünsüzü ile bitmektedir.
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen ve 'c, d, g' ile başlayan eklerin sertleşmesi (benzeşme) gerekir.
3
Bulunma durumu ekinin (-de/-da) doğru biçimini uygula.
'beş' + 'de' -> 'beşte'.
Ünsüz benzeşmesi kuralı gereği 'd' sesi 't' sesine dönüşmelidir.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımında Ünsüz Benzeşmesi Kuralı

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının rakamla yazılıp yazılmadığını kontrol etmek, sınavlarda en çok sorulan çeldiricilerden biridir.
Tahmini Süre:55s
Soru 224Soru →

Özel adlar ve bu adlarla kurulan tamlamaların yazımı Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen kurallara bağlıdır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yılki tarım fuarında, tescilli ürünler arasında yer alan Maraş Biberi'nin tanıtımına geniş yer verildi.

Cevap

İçinde 'Maraş Biberi' ifadesi geçen seçenek yanlıştır; çünkü tür belirten 'biber' sözcüğünün küçük harfle başlaması gerekir.
Yer adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece yer adı büyük harfle başlar. 'Maraş biberi' tamlamasında 'biber' bir tür adı olduğu için küçük harfle yazılmalı ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlarla kurulan tür isimlerini kontrol et.
Maraş Biberi ifadesinde 'Maraş' özel addır ancak 'biber' bir tür adıdır.
Türkçede yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar.
2
Tarihî dönem ve yapı adlarını incele.
Tanzimat Dönemi ve Selimiye Camisi ifadeleri kurala uygundur.
Dönem, devir ve yapı adlarının her kelimesi büyük harfle yazılır.
3
Gazete ve bölge adlarını değerlendir.
Resmî Gazete ve Orta Doğu yazımları doğrudur.
Özel isme dâhil olan gazete adları ve yer-yön bildiren bölge isimleri büyük harfle başlar.

Anahtar Kavram

Özel adlarla kurulan tamlamalarda tür adlarının küçük harfle yazılması kuralı.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Van kedisi', 'İngiliz anahtarı' ve 'Japon gülü' gibi örnekleri inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 225Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Son yıllarda yapılan yatırımlarla birlikte, ülkemizdeki karayolu ağının standardı dünya ortalamasına ulaştı.

Cevap

Ülkemizdeki karayolu ağının standardı... şeklinde başlayan cümlede 'karayolu' sözcüğünün yazımı yanlıştır.
Cümledeki 'karayolu' sözcüğü yanlış yazılmıştır. Türkçede kara, hava, deniz ve demir yolları ifade edilirken 'yol' sözcüğü her zaman ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla doğru yazım 'kara yolu' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ulaşım yollarıyla ilgili birleşik kelimelerin yazım kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu'na göre; hava yolu, kara yolu, deniz yolu, demir yolu gibi ifadeler her zaman ayrı yazılmalıdır.
Bu kelimeler, ikinci kelimesi anlamını koruyan yapılar kategorisinde değerlendirilir.
2
Seçeneklerdeki birleşik kelimeleri incele.
A seçeneğinde 'hava yolu' ayrı yazılarak kurala uyulmuş; ancak B seçeneğinde 'karayolu' bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.
Yazım yanlışının kaynağını tespit etmek.
3
Diğer teknik birleşik kelimelerin (bilirkişi, oldubitti, basımevi) kurallarını kontrol et.
Bilirkişi (sıfat-fiil kalıplaşması), oldubitti (haber kipi kalıplaşması) ve basımevi (-evi eki kuralı) sözcüklerinin bitişik yazılması doğrudur.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak.

Anahtar Kavram

Yol, bilim ve ev sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin yazım ayrımları
Soru 226Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müdür Bey, hazırladığı raporu yönetim kuruluna arzettiğinde salonda derin bir sessizlik oldu.

Cevap

Hazırladığı raporu yönetim kuruluna 'arzettiğinde' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; çünkü bu ifade 'arz ettiğinde' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'arzettiğinde' ifadesi hatalıdır. 'Arz etmek' birleşik fiili kurulurken herhangi bir ses düşmesi (sabretmek gibi) veya ses türemesi (reddetmek gibi) meydana gelmez. TDK kurallarına göre yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır. Bu nedenle ifade 'arz ettiğinde' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: çörek otu, addetti, ayırt etti, arzettiğinde, hanımeli.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu bulmak için ilk adımdır.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiilleri (etmek/olmak) ses olayı yönünden incele.
'Addetti' (ad+etmek) sözcüğünde ünsüz türemesi olduğu için bitişik yazılması doğrudur. 'Ayırt etti' ve 'arz etti' fiillerinde ses olayı yoktur.
Türkçede yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin bitişik yazılması için ses düşmesi veya türemesi şarttır.
3
Anlam kaymasına uğrayan bitki ve nesne adlarını kontrol et.
'Hanımeli' anlam kaymasına uğradığı için bitişik, 'çörek otu' ise 'ot' kelimesi anlamını koruduğu için ayrı yazılır.
Birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılmasındaki en temel kurallardan biri anlam değişimidir.
4
Hatalı olan seçeneği belirle.
'Arz etti' ifadesinde ses olayı olmamasına rağmen bitişik yazılması kural ihlalidir.
Kurala aykırı kullanımı tespit ederek doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiiller ve Anlam Kayması Kuralı

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde ses olayı olmayan 'terk etmek' ve 'sağ ol' gibi yapıların yazımını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 227Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzay görevlerinin temel hedefi şudur; başka gezegenlerde yaşam izlerini aramak ve evrenin kökenini anlamak.

Cevap

Uzay görevlerinin temel hedefinin açıklandığı ve açıklama öncesinde yanlışlıkla noktalı virgül kullanılan seçenek hatalıdır.
Uzay görevlerinin hedeflerinin açıklandığı cümlede 'şudur' ifadesinden sonra bir açıklama gelmektedir. Dil bilgisinde açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konması gerekir. Bu cümlede noktalı virgül kullanılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Noktalı virgülün kullanım alanlarını hatırlayın.
Noktalı virgül; tür veya takımları ayırmada, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerde ve özneden sonra (karışıklığı önlemek için) kullanılır.
Yanlış kullanımı tespit etmek için önce doğru kuralları bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını TDK kurallarıyla karşılaştırın.
Gezegen grupları, özne ayrımı ve sıralı cümlelerdeki kullanımların doğru olduğu görülür.
Her seçeneğin işlevi kurallara göre test edilir.
3
Açıklama gerektiren cümleyi tespit edin.
Hedeflerin açıklandığı son cümlede noktalı virgül kullanıldığı saptanır.
Açıklama cümlelerinden önce iki nokta (:) kullanılması gerektiği kuralı gereği bu kullanım hatalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalama İşaretlerinin İşlevleri
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 228Soru →

Tanınmış bir sanat eleştirmeninin son makalesinde geçen şu satırlar, modern resimdeki estetik tıkanıklığı betimlemektedir: "Renklerin ahenginden ziyade biçimin (I) " Eleştirmen, sergideki bir tabloyu göstererek yanındakilere merakla sordu: "Sanatçının fırça darbelerindeki bu hırçınlık (II) " Cevap gecikince sesine bir sertlik katarak uyardı: "Gözlerinizi tuvalden ayırmadan eseri derinlemesine süzün (III) Zira asıl anlam, boyaların arkasında gizli bir fısıltı gibi (IV) "

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) / (?) / (!) / (...)

Cevap

Doğru sıralama üç nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta şeklindedir.
Metnin ilk kısmında bir alıntıdan bölümlerin atlandığı tırnak içindeki ifadenin yapısından anlaşılmaktadır, bu nedenle üç nokta gereklidir. İkinci kısımda soru kelimesi olmamasına rağmen bir merak ve sorgulama ifadesi (intonasyon sorusu) mevcuttur, bu yüzden soru işareti konmalıdır. Üçüncü kısım sert bir emir yapısındadır ve ünlem gerektirir. Son kısım ise yüklemi düşürülmüş bir eksiltili cümledir ve üç nokta ile tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğu (I) analiz etme
Üç nokta (...)
Alıntılanan metnin başında, ortasında veya sonunda alınmayan kelime veya bölümleri belirtmek için kullanılır.
2
İkinci boşluğu (II) analiz etme
Soru işareti (?)
Soru eki veya sözü içermese de intonasyon (vurgu ve tonlama) yoluyla soru anlamı kazanan söz öbeklerinin sonuna konur.
3
Üçüncü boşluğu (III) analiz etme
Ünlem işareti (!)
Sert bir emir, uyarı veya seslenme bildiren cümlelerin sonuna, duygu değerini pekiştirmek amacıyla konur.
4
Dördüncü boşluğu (IV) analiz etme
Üç nokta (...)
Yüklemi söylenmemiş, anlamca tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Bağlamsal Kullanımı
Soru 229Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Memur, masanın üzerindeki bütün evrakları titizlikle inceledikten sonra sisteme kayıt etti.

Cevap

Memur tarafından evrakların sisteme 'kayıt etti' şeklinde girildiğini belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte 'kayıt etti' ifadesi yanlıştır. Türkçede 'kayıt' sözcüğü 'etmek' fiiliyle birleştiğinde 'ı' ünlüsü düşer (kaydetti). TDK kurallarına göre, bu tür ses olaylarının gerçekleştiği durumlarda birleşik fiil bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşik fiili incele
'Kayıt etti' ifadesi 'kayıt' ismi ve 'etmek' yardımcı fiilinden oluşmaktadır.
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerin yazım kuralını belirlemek için.
2
Ses olayı kontrolü yap
'Kayıt' kelimesi 'etmek' ile birleştiğinde 'ı' ünlüsü düşer ve 'kaydetti' halini alır.
TDK kurallarına göre ses düşmesi veya türemesi olan birleşik fiiller bitişik yazılır.
3
Doğru yazımı belirle
İfadenin 'kaydetti' şeklinde yazılması gerekirken 'kayıt etti' şeklinde ayrı yazılması yanlıştır.
Ses olayı gerçekleşen yapıların ayrı yazılması yazım hatasıdır.

Anahtar Kavram

Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi varsa kelimeler bitişik yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 230Soru →

Türkçede sayıların yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili yönetmeliğin 70'nci maddesinde öngörülen düzenlemeler, on beş iş günü içerisinde tüm birimlerde uygulamaya konulacaktır.

Cevap

İlgili yönetmeliğin 70'nci maddesi ifadesinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır; doğrusu "70'inci" olmalıdır.
Türkçede sıra sayıları ek alırken, sayının okunuşu esas alınır. "70" sayısı "yetmiş" şeklinde okunur ve ünsüzle biter. Ünsüzle biten sayılara gelen sıra eki "-ıncı / -inci" şeklindedir. Dolayısıyla doğru yazım "70'inci" olmalıdır. "70'nci" yazımı, sayının "yedi" gibi ünlüyle bittiği varsayılarak yapılan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıların sıra bildiren eklerini kontrol etme
"70'nci" ifadesinin doğruluğu incelenir.
Sıra sayıları ek alırken kelimenin son sesine bakılmalıdır.
2
Sayının okunuşunu belirleme
70 sayısının okunuşu "yetmiş" şeklindedir.
Ekin ünlüyle mi yoksa ünsüzle mi başlayacağını belirlemek için son harf kritiktir.
3
Ek uyumunu denetleme
"Yetmiş" kelimesi "ş" ünsüzüyle bittiği için ek "-inci" olmalıdır (yetmişinci).
Eğer sayı ünlüyle bitseydi (örneğin 7-yedi), ek "-nci" olurdu (7'nci).

Anahtar Kavram

Sıra sayılarına getirilen eklerin, sayının son harfinin ünlü veya ünsüz olmasına göre belirlenmesi kuralı.
Soru 231Soru →

Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından hazırlanan yıllık faaliyet raporunda; şeffaflık, hesap verebilirlik ve liyakat demokratik ilkeler; hız, verimlilik ve tasarruf ise bürokratik ilkeler başlığı altında sınıflandırılmıştır.

Bu cümlede noktalı virgülün (;) kullanım işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Cevap

Noktalı virgül, cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (demokratik ilkeler ve bürokratik ilkeler) birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır.
Verilen cümlede 'demokratik ilkeler' kümesine giren unsurlar ile 'bürokratik ilkeler' kümesine giren unsurlar kendi içlerinde virgüllerle sıralanmıştır. Bu iki farklı kavram kümesini (takımı) yapısal olarak birbirinden ayırmak için noktalı virgülün kullanılması bir kural gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgül kullanımlarını ve anlam gruplarını analiz etme
Cümlede 'şeffaflık, hesap verebilirlik ve liyakat' ile 'hız, verimlilik ve tasarruf' şeklinde iki ayrı kavram grubu olduğu görülmektedir.
Noktalı virgülün en yaygın görevlerinden biri olan gruplandırmayı tespit etmek için gereklidir.
2
Noktalı virgülün konumunu inceleme
Noktalı virgül, ilk grubu (demokratik ilkeler) ikinci gruptan (bürokratik ilkeler) ayıran noktada yer almaktadır.
Noktalama işaretinin hangi ögeler arasında köprü kurduğunu belirlemek doğru işlevi bulmayı sağlar.
3
TDK kuralları ile eşleştirme yapma
Türk Dil Kurumuna göre bu kullanım 'tür veya takımları ayırma' kuralına tam olarak uymaktadır.
Resmi imla kurallarına göre doğru gerekçeyi onaylamak için son adımdır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi
Tahmini Süre:50s
Soru 232Soru →

Türkçede zarf-fiil eki almış sözcüklerden sonra virgül konulmaz; ancak metin içinde art arda gelen zarf-fiil eki almış sözcükler varsa bu sözcükler arasına virgül konur.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı noktalama yanlışlığına yol açmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı salonuna büyük bir ciddiyetle girerek, masanın en başına oturan genel müdür herkesin hazır olmasını bekledi.

Cevap

Toplantı salonuna büyük bir ciddiyetle girerek, masanın en başına oturan genel müdür herkesin hazır olmasını bekledi.
Doğru cevap olan cümlede 'girerek' sözcüğü zarf-fiil eki almıştır. Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz; bu kuralın tek istisnası zarf-fiillerin art arda (eş görevli) sıralanmasıdır. Cümlede 'girerek' sözcüğünden sonra gelen 'oturan' sözcüğü bir sıfat-fiildir, zarf-fiil değildir. Dolayısıyla 'girerek' sözcüğünden sonra kullanılan virgül gereksizdir ve noktalama yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki fiilimsileri ve yüklemi tespit edin.
Cümlede 'girerek' zarf-fiil, 'oturan' sıfat-fiildir; yüklem ise 'bekledi' sözcüğüdür.
Zarf-fiil kuralının uygulanabilirliğini kontrol etmek için türlerin doğru belirlenmesi gerekir.
2
Zarf-fiil sayısını ve sıralanışını kontrol edin.
Cümlede tek bir zarf-fiil ('girerek') bulunmaktadır ve kendisinden sonra başka bir zarf-fiil gelmemiştir.
Türk Dil Kurumu'na göre tek başına kullanılan zarf-fiilden sonra virgül konmaz, sadece art arda sıralanan zarf-fiiller arasına konur.
3
Diğer seçeneklerdeki virgül görevlerini analiz edin.
Noktalı virgül (özne ayırma), anlam karışıklığını önleme, alıntı cümleleri ve özne belirginleştirme görevlerinin doğru uygulandığı görülür.
Diğer seçeneklerin doğru olduğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil Ekinden Sonra Virgül Kullanımı Kuralları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 233Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; tarihî dönemlerden yer adlarına, kurum ve kuruluş isimlerinden belirli kanun ve yönetmeliklere kadar geniş bir alanı kapsayan kurallara dayanmaktadır. Bu kuralların ihlali yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk edebiyatının Servetifünun dönemi şairleri, şiirde hem biçim hem de içerik açısından yenilikçi arayışlar içine girmişlerdir.

Cevap

Türk edebiyatının Servetifünun dönemi şairleri... şeklinde başlayan cümledeki 'dönemi' sözcüğü büyük harfle yazılarak 'Servetifünun Dönemi' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu'na göre tarihî olay, çağ ve dönem adlarını oluşturan her kelime büyük harfle başlar. 'Servetifünun Dönemi' ifadesi belirli bir edebî ve tarihî süreci temsil eden bir özel ad olduğu için 'Dönem' kelimesinin 'D' harfi büyük yazılmalıdır. Cümlede bu kelimenin küçük harfle başlatılması yazım yanlışına neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve dönem isimlerini belirleme
Servetifünun dönemi, Tanzimat Fermanı, Devlet Memurları Kanunu, Orta Doğu gibi ifadeler tespit edildi.
Yazım kurallarını denetlemek için önce ilgili sözcük öbeklerini ayrıştırmak gerekir.
2
Dönem ve çağ isimlerinin yazım kuralını uygulama
TDK'ye göre 'Tanzimat Dönemi', 'Servetifünun Dönemi', 'Milli Edebiyat Dönemi' gibi ifadelerde 'Dönem' sözcüğü özel isme dahildir ve büyük yazılmalıdır.
Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının büyük harfle başlaması zorunluluğu vardır.
3
Yanlış kullanımı tespit etme
İncelenen seçenekte 'dönemi' sözcüğü küçük harfle yazılarak kural ihlal edilmiştir.
Hatalı seçeneği belirlemek için kuralın somut uygulamadaki eksikliği saptanmıştır.

Anahtar Kavram

Tarihî Olay, Çağ ve Dönem Adlarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığını, ancak büyük harf kuralının değişmediğini unutmayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 234Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve kullanım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetim kurulunda şu karar alındı; personelin izin günleri yeniden düzenlenecektir.

Cevap

Yönetim kurulunda şu karar alındı; personelin izin günleri yeniden düzenlenecektir.
Doğru yanıt olan cümlede 'şu karar alındı' ifadesinden sonra bir açıklama yapılmaktadır. Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda iki nokta (:) kullanılır. Ancak burada noktalı virgül (;) kullanılarak bir noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını inceleyerek iki noktanın görevini belirle.
Tüm cümlelerde iki nokta veya noktalı virgül; açıklama yapma veya örnek verme amacıyla kullanılmıştır.
İki noktanın temel görevleri arasında kendisinden sonra açıklama yapılması veya örneklerin sıralanması yer alır.
2
İki noktadan sonraki harf kullanım kurallarını kontrol et.
Bağımsız cümlelerin büyük harfle, örnek listelerinin küçük harfle başladığını doğrula.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen bağımsız cümleler büyük harfle, cümle niteliğinde olmayan örnekler küçük harfle başlar.
3
Hatalı noktalama işaretini tespit et.
Dördüncü seçenekteki 'şu karar alındı' ifadesinden sonra açıklama geleceği için noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Açıklama yapılacak cümlelerin sonunda noktalı virgül değil, iki nokta kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa sadece kelime grubu mu olduğuna bakın; yüklemi olan tam ifadeler büyük harfle, yüklemi olmayan örnekler ise küçük harfle (özel isim değilse) başlatılmalıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 235Soru →

Türkçede bazı sözcükler, günlük dildeki söyleyiş alışkanlıkları veya yabancı kökenli olmaları nedeniyle yazıya yanlış aktarılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan bir sözcüğün imlasıyla ilgili yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet amiri ile birlikte olay yerine gelen komser, çevredeki delilleri büyük bir titizlikle incelemeye başladı.

Cevap

Emniyet amiri ile birlikte olay yerine gelen 'komser' ile başlayan cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; sözcüğün doğru yazımı 'komiser' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) verilerine göre 'komiser' sözcüğü arada 'i' ünlüsü bulunacak şekilde yazılmalıdır. 'Komser' şeklindeki kullanım, günlük konuşma dilindeki söyleyiş kolaylığının yazıya yanlış aktarılmasından kaynaklanan bir imla hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait anahtar sözcükleri (röportaj, asfalt, antrenman, müteşebbis, komser) tespit et.
Belirlenen sözcükler: röportaj, asfalt, antrenman, müteşebbis, komser.
Yazım kuralları sorularında odak noktasını belirlemek çözüm sürecini hızlandırır.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK Güncel Yazım Kılavuzu'ndaki karşılıklarını kontrol et.
röportaj (doğru), asfalt (doğru), antrenman (doğru), müteşebbis (doğru), komser (yanlış).
Sözcüklerin kökenine ve standartlaşmış imlasına göre doğruluk kontrolü yapılır.
3
Hatalı yazılan 'komser' sözcüğünün doğru biçimini belirle.
Sözcüğün doğru yazımı 'komiser' şeklindedir.
Konuşma dilinde 'i' ünlüsünün düşürülerek söylenmesi, yazı dilinde de benzer bir hatanın yapılmasına (komser) neden olmaktadır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler ve Standart İmla

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'mütevazı' (alçakgönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) sözcükleri arasındaki anlam ve yazım farkını inceleyerek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 236Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanayi hamlelerinin başarısı için ağır yük taşımacılığında demiryolu kullanımına daha fazla ağırlık verilmelidir.

Cevap

Sanayi hamlelerinin başarısı için ağır yük taşımacılığında demiryolu kullanımına daha fazla ağırlık verilmelidir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre; dış, iç, sıra, yol sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılmalıdır. Bu kural uyarınca 'kara yolu', 'hava yolu' ve 'deniz yolu' terimlerinde olduğu gibi 'demir yolu' terimi de ayrı yazılmalıdır. Cümlede 'demiryolu' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Belirlenen sözcükler: vadetmek, keçiboynuzu, dereotu, kuzeybatı, demiryolu.
Yazım yanlışını bulabilmek için önce birleşik yapıda olan tüm sözcüklerin incelenmesi gerekir.
2
TDK'nin birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallarını her bir sözcük için süzgeçten geçir.
Vadetmek (ses olayı var, bitişik), Keçiboynuzu (anlam kayması var, bitişik), Dereotu (istisna, bitişik), Kuzeybatı (ara yön, bitişik) kurallara uygundur.
Her birleşik sözcüğün kendine özgü yazım kuralları (ses olayı, anlam değişmesi, kalıplaşma vb.) bulunmaktadır.
3
'Yol' sözcüğüyle kurulan birleşik terimlerin kuralını hatırla.
TDK'ye göre hava yolu, kara yolu, deniz yolu ve demir yolu ifadeleri her zaman ayrı yazılır.
Yol, dış, iç, sıra gibi sözcüklerle oluşturulan terimlerin ayrı yazılması kuralı gereğince 'demiryolu' bitişik değil, 'demir yolu' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Ayrı ve Bitişik Yazılma Kuralları

Alternatif Yöntem

Sözcüğün ayrı mı bitişik mi yazılacağına karar verirken ikinci kelimenin anlamını koruyup korumadığına bakabilirsiniz. Eğer ikinci kelime (örneğin 'demir yolu'ndaki 'yol') gerçek anlamını koruyorsa, kelime genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 237Soru →

Yazılı anlatımda duygu ve düşünceleri doğru aktarmak, sözün vurgu ve duraklama noktalarını belirlemek amacıyla noktalama işaretlerinden yararlanılır. Bu işaretlerin başında gelen virgülün (, , ) kullanımında hata yapılması, ifadenin yanlış anlaşılmasına yol açabileceği gibi dil bilgisi kuralları açısından da bir kusur teşkil eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (, , ) kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hedeflerine ulaşmak için karşısına çıkan engelleri sabırla aşarsa, istediği o başarılı kariyere bir gün mutlaka sahip olacaktır.

Cevap

Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgülün kullanıldığı 'engelleri sabırla aşarsa' ifadesinin bulunduğu cümle.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre, metin içinde şart ekinden (-sa, -se) sonra virgül konulmaz. İncelenen cümlede 'aşarsa' fiilinden sonra virgül kullanılması bu kuralın ihlalidir ve noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin hangi dil bilgisi kuralına dayanarak kullanıldığını analiz edin.
A seçeneğinde özne vurgusu, B seçeneğinde sıralı cümle ayrımı, D seçeneğinde anlam belirsizliğini önleme ve E seçeneğinde eş görevli sözcük ayrımı tespit edilir.
Virgülün temel görevlerini hatırlamak, yanlış kullanımı elemeyi sağlar.
2
Virgülün kullanılmayacağı özel durumları (bağlaçlar, tek zarf-fiiller, şart ekleri) gözden geçirin.
Şart eki olan '-sa/-se' ekinden sonra virgül gelmemesi gerektiği kuralı hatırlanır.
Türkçede şart ekleri zaten bir duraklama ve bağlama görevi gördüğü için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duymaz.
3
Hatalı kullanımın olduğu seçeneği işaretleyin.
Kariyer hedefleriyle ilgili kurulan cümlede şart ekinden sonra virgül kullanıldığı belirlenir.
Dil bilgisi kurallarına göre bu kullanım bir noktalama hatasıdır.

Anahtar Kavram

Virgülün Kullanılmayacağı Yerler (Şart Eki)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 238Soru →

Sayıların yazılışıyla ilgili imla kuralları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınavda başarılı olan her öğrenciye törenle 5'er adet kitap hediye edildi.

Cevap

Rakamla yazılan üleştirme sayısı içeren seçenek hatalıdır; doğrusu 'beşer' şeklinde yazıyla olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır. Dolayısıyla '5'er' ifadesinin kullanımı hatalıdır, bu sözcüğün 'beşer' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sayı bildiren ifadeleri belirle.
İkişer, 5'er, seksenbeşbin, sekizinci, 1945'te ve II. ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için temel verileri ayıklamak gerekir.
2
Üleştirme sayılarına ilişkin TDK kuralını hatırla.
Üleştirme sayıları (ikişer, üçer, beşer vb.) rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
Türkçedeki en temel ve en çok karıştırılan sayı yazım kurallarından biridir.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
İfadenin '5'er' şeklinde rakamla yazılması kurala aykırıdır.
Kural gereği rakam kullanımı bu tür paylaştırma ifadelerinde kabul edilmez.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarına getirilen eklerdeki ünlü uyumunu (örneğin 2'nci mi yoksa 2'inci mi) kontrol ederek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 239Soru →

İki nokta (:), kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçede şu ağaçlar vardı; elma, erik ve şeftali.

Cevap

Bahçede meyve ağaçlarının sıralandığı cümlede noktalı virgül kullanılması hatalıdır; örneklerden önce iki nokta getirilmelidir.
Doğru cevap olan cümlede, 'şu ağaçlar vardı' ifadesinden sonra bu ağaçlar örneklendiği için noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılmalıdır. Noktalı virgülün böyle bir görevi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam ve yapı özelliklerini incelemek.
Cümlelerin hangisinde bir açıklama veya örnekleme yapıldığını belirlemek.
İki noktanın temel işlevi olan örnekleme ve açıklama görevlerini teyit etmek.
2
Noktalama işaretlerinin kurallara uygunluğunu kontrol etmek.
Örnek verilen cümlede iki nokta yerine noktalı virgül kullanıldığı tespit edildi.
Türkçede örneklerden veya açıklamalardan önce noktalı virgül değil, her zaman iki nokta kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Temel Kullanım Alanları
Soru 240Soru →

Diplomatik kurye, mühürlü çantayı büyükelçinin masasına bıraktığında odada derin bir sessizlik hâkimdi ( ) Çantadaki gizli notta yer alan '(...) barışın tesisi için her türlü fedakârlık yapılmalıdır.' ifadesi durumun ciddiyetini özetliyordu. Masada duran kriptolu mesajlar, yarım bırakılmış kahve fincanları, uykusuz gecelerin izleri ( ) Bu krizden en az zararla çıkmamız mümkün mü ( ) Aman ya Rabbi, bu ne büyük bir diplomatik açmaz ( ) Büyükelçi, pencereden dışarı bakarak 'Merkezden cevap ( )' diye mırıldandı.

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (...) (?) (!) (?)

Cevap

Metindeki boşluklara sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem ve soru işareti getirilmelidir.
Metnin akışında ilk cümle yargıca tamamlandığı için nokta, ikinci kısım yüklemi eksik bırakıldığı için üç nokta, üçüncü kısım soru edatıyla kurulduğu için soru işareti, dördüncü kısım yüksek duygu yansıttığı için ünlem ve son kısım ise tonlama yoluyla soru anlamı taşıdığı için soru işareti almalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi yapısal ve anlamsal olarak değerlendirme
Nokta (.)
'hâkimdi' sözcüğüyle biten cümle, yargısı tamamlanmış kurallı bir cümledir.
2
İkinci parçadaki eksiltili yapıyı inceleme
Üç Nokta (...)
Yüklemi söylenmemiş, okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen eksiltili bir cümle yapısı mevcuttur.
3
Soru anlamını ve edat kullanımını kontrol etme
Soru İşareti (?)
'mümkün mü' ifadesi 'mı/mi' soru edatıyla kurulmuş gerçek bir soru cümlesidir.
4
Duygu değerini ve sesleniş ifadelerini tespit etme
Ünlem İşareti (!)
Şaşkınlık ve çaresizlik bildiren 'Aman ya Rabbi' seslenişiyle pekiştirilen bir ünlem cümlesidir.
5
Sözde soru/vurgulu yapıyı analiz etme
Soru İşareti (?)
Soru eki veya sözcüğü bulunmasa da vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandırılmış bir ifadedir.

Anahtar Kavram

Cümle sonu noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı
ÖncekiSayfa 12 / 68Sonraki