Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 481Soru →

Türkçede virgülün (,) kullanım alanları oldukça geniş olmakla birlikte, bazı özel durumlarda virgülün kullanımı kesin olarak yasaklanmıştır. Özellikle zarf-fiil işlevi gören yapılar ve bağlaçlarla kurulan ilişkiler bu noktada kritik önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışlığı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güneş ufuktan yavaşça çekildi mi, köyün üzerine çöken o derin sessizlik insanı ürpertirdi.

Cevap

Güneş ufuktan yavaşça çekildi mi ifadesindeki virgül kullanımı hatalıdır çünkü buradaki 'mi' eki zarf-fiil görevindedir.
Cümledeki 'çekildi mi' ifadesi, 'çekilince' anlamında bir zarf-fiil grubu oluşturmuştur. Türk Dil Kurumu'nun resmi kurallarına göre, bu şekilde zarf-fiil görevinde kullanılan 'mı / mi' soru ekinden sonra virgül işareti konulamaz. Bu kullanım, 'Güneş çekilince' ifadesinden sonra virgül koymakla aynı mantıkta bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'mi' ekinin işlevini belirleme
'çekildi mi' ifadesinin 'çekilince' anlamında kullanıldığı tespit edilir.
Soru ekinin zaman anlamı katıp katmadığını anlamak, virgül kuralını uygulamak için gereklidir.
2
TDK'nin zarf-fiil ve virgül kuralını uygulama
Metin içinde '-ınca / -ince' anlamında zarf-fiil görevinde kullanılan 'mı / mi' ekinden sonra virgül konmayacağı kuralı hatırlanır.
Zarf-fiil görevindeki eklerin ardından (art arda gelmedikleri sürece) virgül konulması bir noktalama hatasıdır.
3
Diğer şıklardaki çeldiricileri eleme
Özne vurgusu, ara söz ve sıralı zarf-fiil kullanımlarının kurallara uygun olduğu teyit edilir.
C seçeneğinde iki zarf-fiil olduğu için virgül doğrudur, D seçeneğinde ise tek bir zarf-fiil yapısı olduğu için virgül yanlıştır.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil Görevindeki 'mi' Ekinden Sonra Virgül Kullanımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 482Soru →

Bir kurumun stratejik planı hazırlanırken kullanılan terimlerin ve sözcüklerin imla kurallarına uygun olması, kurumsal ciddiyetin ve profesyonelliğin bir göstergesidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan bir sözcükle ilgili yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dilin zenginliğini ve estetik kapasitesini yansıtan en önemli öğelerden biri de kuşkusuz kuşaktan kuşağa aktarılan deyimlerdir.

Cevap

Dilin zenginliğinden bahsedilen seçenekte geçen 'öğe' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'öge' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu standartlarına göre bir bütünü oluşturan parçaları ifade eden sözcük 'öge' şeklinde yazılmalıdır. Cümle içerisinde 'öğe' şeklinde kullanılan ifade, kelimenin içine yanlışlıkla fazladan bir ünsüz eklenmesi nedeniyle yazım yanlışı oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yazımı karıştırılma ihtimali olan anahtar sözcükleri (metot, hoparlör, erozyon, öğe, rastgele) tespit et.
Anahtar sözcükler belirlendi.
Yazım yanlışını bulmak için odaklanılması gereken potansiyel hata noktalarını daraltmak gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu'ndaki güncel hallerini kontrol et.
'metot', 'hoparlör', 'erozyon' ve 'rastgele' sözcüklerinin yazımının doğru olduğu; 'öğe' sözcüğünün ise yanlış olduğu saptandı.
KPSS sınavında TDK'nin güncel yazım kılavuzu tek geçerli kaynaktır.
3
'Öğe' sözcüğünün doğru yazımını belirle.
Sözcüğün doğru yazımı 'öge' şeklindedir.
Kelimenin kökeni ve Türkçedeki standart yazımı 'ğ' harfi içermez.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin TDK Güncel Kılavuzuna Göre Kontrolü
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 483Soru →

Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü "Geleneksel El Sanatları ve Kültür Mirası" projesine dair hazırlanan faaliyet raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje kapsamında görevlendirilen teknik uzmanların hazırlayacağı saha raporlarının 6'şar aylık periyotlarla bakanlığa sunulması kararlaştırılmıştır.

Cevap

Raporların periyotlarını belirten '6'şar' ifadesinde üleştirme sayısı rakamla yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte '6'şar' ifadesi kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, daima yazıyla (altışar) yazılmalıdır. Bu kuralın ihlali yazım yanlışına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayısal ifadeleri ve ekleri tespit et.
A'da 'XX.' ve '1923'te', B'de mali tutar, C'de '6'şar', D'de '7'nci', E'de 'on beş bin' ifadeleri incelenir.
Sayıların yazım kurallarına uygunluğunu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Üleştirme sayılarının yazım kuralını hatırla ve uygula.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) rakamla değil, sadece yazıyla belirtilir.
Sayıların yazımında en sık yapılan hatalardan biri olan üleştirme kuralını test etmek hedeflenmiştir.
3
Yanlış olan seçeneği belirle.
C seçeneğindeki '6'şar' ifadesi 'altışar' şeklinde yazılmalıdır.
Kural ihlali tespit edilen seçenek doğru cevaptır.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının yanı sıra, özellikle '2'nci' ve '7'nci' gibi sıra sayılarında eklerin sayının son sesine göre uyumunu kontrol eden soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 484Soru →

Özel isimlerle kurulan ve tür adı içeren tamlamaların yazımı, KPSS adaylarının sıkça hata yaptığı konulardan biridir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımı noktasında bir yanlışlık söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçenin en güneş alan köşesine diktiğimiz Amasya Elması, bu yıl ilk meyvelerini vermeye başladı.

Cevap

Amasya Elması ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; bu tamlamadaki 'elma' sözcüğü tür bildirdiği için küçük harfle başlamalıdır.
Amasya elması tamlamasında 'Amasya' bir il adı olarak özel isimdir ve büyük harfle başlar; ancak 'elma' sözcüğü özel ada dâhil olmayan, bir türü belirten cins isimdir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre; özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran tür adları (elma, kedi, fıstık vb.) küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Amasya Elması' şeklinde yapılan yazım yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve onlara bağlı tür adlarını tespit edin.
Taksim Meydanı, Zafer Bayramı, Toros Dağları, Güneydoğu Anadolu, Amasya Elması ve Zigana Geçidi tespit edildi.
Yazım yanlışını bulmak için odaklanılması gereken kısımlar bu özel adlandırmalardır.
2
TDK'nin 'Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran tür adları küçük harfle başlar' kuralını hatırlayın.
Amasya elması, Van kedisi, Antep fıstığı gibi örneklerde ikinci sözcüğün küçük yazılması gerektiği belirlendi.
Sorudaki hatanın kaynağı bu spesifik kuraldır.
3
Belirlenen kuralı seçeneklerdeki tamlamalara uygulayın.
Diğer tüm seçenekler TDK kurallarına uygunken, Amasya elması tamlamasındaki 'elma' sözcüğünün büyük harfle başlatıldığı görüldü.
Yanlış olan kullanımın 'Amasya Elması' olduğu kesinleşti.

Anahtar Kavram

Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran tür adlarının (meyve, hayvan, alet vb.) küçük harfle yazılması kuralı.

Alternatif Yöntem

Hatanın türüne odaklanmak yerine, seçeneklerdeki tüm özel adların TDK'nin çevrim içi kılavuzundaki 'Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler' başlığıyla eşleşip eşleşmediğini kontrol etmek süreci hızlandırabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 485Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgedeki ekosistemin en önemli parçalarından biri olan Manyas gölü, her yıl çok sayıda göçmen kuşa ev sahipliği yapmaktadır.

Cevap

Manyas gölü ifadesinde yer alan 'gölü' sözcüğünün büyük harfle yazılmamış olması yazım yanlışına yol açmıştır; doğru yazım 'Manyas Gölü' şeklinde olmalıdır.
Yer adlarında (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. Bu nedenle 'Manyas gölü' ifadesi 'Manyas Gölü' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve bunlara eşlik eden tür, unvan ve dönem adlarını tespit etmek.
İncelenen cümlelerde 'Vali Ahmet Bey', 'Türk Dili dergisi', 'Manyas gölü', 'Tanzimat Dönemi' ve 'Resmî Gazete' gibi yazım kuralı barındıran ifadeler saptanmıştır.
Yazım kurallarının hangi kategorilerde uygulandığını belirlemek için.
2
Yer adlarının yazımıyla ilgili TDK kuralını kontrol etmek.
Manyas gölü ifadesinde 'gölü' sözcüğünün küçük harfle yazıldığı görülmüştür. TDK'ye göre yer adlarında (dağ, göl, deniz, nehir vb.) özel isimden sonra gelen tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.
Hatalı kullanımı tespit edip kurala uygun formunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Yer adlarında tür bildiren (dağ, göl, deniz vb.) ikinci isimlerin büyük harfle başlatılması kuralı.
Tahmini Süre:50s
Soru 486Soru →

Dilin yazılı iletişimdeki gücünü korumak ve anlamın doğru aktarılmasını sağlamak amacıyla noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması esastır. Türkçede virgül (,) birçok görevi üstlense de bağlaçların işlevsel olarak virgülün yerini tuttuğu durumlarda bu işaretin kullanımı kural dışı sayılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geleneksel sanatlarımızda hem estetik kaygılar, hem de zanaat becerisi ön plana çıkmaktadır.

Cevap

Geleneksel sanatlarımızda hem estetik kaygılar hem de zanaat becerisi ön plana çıkmaktadır cümlesinde tekrarlı bağlaçlar arasına virgül konulması hatalıdır.
Doğru cevap olan cümlede 'hem... hem...' tekrarlı bağlacı kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre, metin içinde tekrarlı bağlaçlardan önce ve sonra virgül konulamaz. Bu cümlede 'estetik kaygılar' ifadesinden sonra gelen virgül, bu kuralı ihlal etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki bağlaç yapısını tespit etme
Cümlede 'hem... hem...' tekrarlı bağlacının kullanıldığı görülmektedir.
Türkçe yazım kurallarında bağlaçların virgül ile ilişkisini belirleyen özel kurallar mevcuttur.
2
TDK'nin tekrarlı bağlaçlar kuralını uygulama
TDK kurallarına göre 'hem... hem...', 'ya... ya...', 'gerek... gerek...' gibi tekrarlı bağlaçlardan önce ve sonra virgül konulmaz.
Bağlaçlar zaten kelime gruplarını birbirine bağlama görevini üstlendiği için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Yanlış kullanımı belirleme
Seçenekteki kullanımda iki bağlaç öbeği arasına virgül getirilerek kural ihlali yapılmıştır.
Bu kullanım dil bilgisi kuralları gereği gereksiz ve hatalıdır.

Anahtar Kavram

Tekrarlı Bağlaçlarda Virgül Kullanımı

Alternatif Yöntem

Bağlaçların bulunduğu yerlerde virgül olup olmayacağını anlamak için bağlacı cümleden çıkarmayı deneyin. Eğer 'hem... hem...' gibi yapılar varsa, bunların zaten bir ayırıcı/bağlayıcı işlevi olduğunu fark ederek virgülün gereksizliğini teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 487Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllardır oturduğu mahallesini bir çırpıda terketmesi komşularını çok üzmüştü.

Cevap

Cümledeki 'terketmesi' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'terk etmesi' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türkçede 'etmek, olmak' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller, isim olan ilk kelimede bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) meydana gelirse bitişik yazılır. 'Terk' kelimesi 'etmek' fiili ile birleşirken herhangi bir ses değişikliğine uğramaz. Bu nedenle 'terk etmesi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri (çörek otu, narçiçeği, arz etmek, terketmek, bülbülyuvası) belirle.
Birleşik yapılı beş farklı kelime grubu tespit edildi.
Yazım kuralları açısından riskli olan yapıları odak noktasına almak için.
2
Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan birleşik fiilleri ses olayı yönünden incele.
'Arz etmek' ve 'terk etmek' fiillerinde ses düşmesi veya türemesi olmadığı görüldü.
Ses olayı olmayan yardımcı fiil birleşimlerinin ayrı yazılması kuralını uygulamak için.
3
Anlam kaymasına uğrayan ve tür adı (bitki, renk, yiyecek) haline gelen birleşik kelimeleri kontrol et.
'Narçiçeği' (renk), 'bülbülyuvası' (yiyecek) ve 'çörek otu' (bitki) kurallara uygun değerlendirildi.
Anlam kayması olan yapıların bitişik, olmayanların veya kural dışı olanların ayrı yazılması kuralını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Ses olayına uğramayan yardımcı fiil birleşimlerinin ve anlamını koruyan tamlama yapılarının ayrı yazılması.
Tahmini Süre:50s
Soru 488Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere (ek, bağlaç veya edat) göre değişiklik göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anladım ki bu zorlu süreçte sende bizimle aynı fikirde değilsin.

Cevap

Cümledeki "sende" sözcüğündeki "de" yapısı bağlaç görevindedir ve ayrı yazılması gerekir.
Doğru cevap olan cümlede geçen "sende" ifadesindeki "de", cümleye "dahi/bile" anlamı katan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de" her zaman kelimeden ayrı yazılır. Bu cümlede "sen de" şeklinde yazılması gerekirken bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' yapısının görevini test edin.
"Anladım ki bu zorlu süreçte sen dahi bizimle aynı fikirde değilsin" şeklinde okunabildiği görülür.
Cümleye 'dahi/bile' anlamı katan veya cümleden çıkarıldığında anlamı kökten bozmayan 'de' yapısı bağlaçtır.
2
Yazım kuralını uygulayın.
Bağlaç olan 'de'nin kelimeye bitişik yazıldığı (sende) tespit edilir.
Türkçe yazım kurallarına göre bağlaç olan 'de/da' her zaman kelimeden ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları
Soru 489Soru →

Yazılı anlatımda kelimelerin imla kurallarına uygun şekilde kullanılması, hem resmî belgelerin ciddiyeti hem de sağlıklı bir iletişim için temel şarttır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarın yapılacak olan seminere vaktinde gelebilmek için herkez hazırlıklarını tamamladı.

Cevap

Cümledeki 'herkez' sözcüğünün yanlış yazıldığı, kelimenin doğrusunun 'herkes' olması gerektiği belirlenmiştir.
Türkçede 'herkes' sözcüğü her zaman sonunda 's' harfiyle yazılır. Telaffuzda 'z' sesine yakın duyulsa da imla kuralları gereği 'z' ile yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan ve yazımı sıklıkla karıştırılan sözcükleri (teslim, herkes, peyzaj, hassasiyet, duyuru) tespit et.
Sözcüklerin büyük çoğunluğunun doğru yazıldığı, ancak bir cümlede 'herkez' ifadesinin kullanıldığı görülür.
Yazım yanlışını bulmak için metindeki anahtar kelimelerin TDK güncel kılavuzuna uygunluğu denetlenmelidir.
2
'Herkes' sözcüğünün doğru yazımını hatırla.
Türkçede bu sözcüğün sonunda 'z' değil, 's' harfi bulunur.
Kelime sonlarındaki ötümlü/ötümsüz ünsüzlerin karıştırılması (s/z gibi) yaygın bir yazım hatası türüdür.
3
Hatalı olan cümleyi işaretle.
İkinci cümlede yapılan 'herkez' yazımının bir hata olduğu kesinleşir.
Soru kökünde istenen 'yazım yanlışı olan cümle' kriterini bu seçenek karşılar.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler (herkes/herkez)
Tahmini Süre:40s
Soru 490Soru →

Türkçede bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılırken, bulunma durum eki olan "-de" kelimeye bitişik yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bugün ödevini yapda yarın rahat et.

Cevap

Ödevini yapda yarın rahat et cümlesindeki "da" ifadesi ayrı yazılmalıdır.
Cümlede geçen "yapda" kelimesindeki "da", dahi/bile anlamı katan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır. Bu cümlede bitişik yazılarak yazım kuralı ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de/da" ifadesinin cümleye kattığı anlamı kontrol et.
"Ödevini yap da" cümlesindeki "da", cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, dahi/bile anlamı katar.
Bağlaç olan "de/da"nın ek olan "-de/-da"dan ayrılmasını sağlayan en temel yöntem cümleden çıkarma testidir.
2
Yazım kuralını uygula.
Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır. Ancak cümlede bitişik yazılmıştır.
Türkçede bağlaçlar bağımsız sözcüklerdir ve kelimeye eklenmezler.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan de/da ile ek olan -de/-da'nın ayrımı

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan de/da ile ek olan -de/-da'yı ayırt etmek için cümleden çıkarma yöntemini farklı örneklerde deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 491Soru →

Noktalı virgül (;) Türkçede; cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ya da özneden sonra gelen eş değer ögelerle öznenin karışmasını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç denetçi; dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibi kişiliğiyle kısa sürede tüm birimin güvenini kazanmayı başarmıştı.

Cevap

Genç denetçinin özelliklerinin sıralandığı cümlede noktalı virgül özneyi belirginleştirmek için kullanılmıştır.
Genç denetçinin niteliklerinin sıralandığı cümlede noktalı virgül, özneyi (genç denetçi) kendisinden sonra gelen ve virgüllerle ayrılan eş değer ögelerden (dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibi) ayırmak için kullanılmıştır. Bu kullanım, TDK'nin 'İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.' kuralına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yapılarını ve noktalı virgülün bulunduğu yerleri inceleyiniz.
Dört seçenekte (A, C, D, E) benzer nitelikteki kavramların gruplandırıldığı, bir seçenekte ise (B) bir kişinin özelliklerinin sıralandığı görülür.
Noktalı virgülün kullanım amacını belirlemek için cümlenin öge dizilişine bakılmalıdır.
2
Gruplandırma yapılan seçeneklerin kuralını tespit ediniz.
Teknik/idari hizmetler, bölge/merkez illeri, kimlik/evrak kategorileri ve hafta içi/sonu planları gibi kullanımlar 'tür veya takımları ayırma' kuralına girer.
TDK kurallarına göre virgülle ayrılmış gruplar arasına noktalı virgül konur.
3
Farklı olan seçeneğin kuralını analiz ediniz.
Genç denetçi öznesinden sonra gelen 'dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibi' sıfatları virgülle ayrıldığı için, öznenin bu sıfatlarla karışmaması için özneden sonra noktalı virgül kullanılmıştır.
Özneden sonra eş değer ögeler virgülle sıralanıyorsa özne noktalı virgülle ayrılır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Özneden Sonra Kullanımı
Soru 492Soru →

Devlet Malzeme Ofisi (DMO) Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan bir kamu ihale sözleşmesi metninden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muayene ve kabul komisyonu, teslim alınan ürünleri 3'er adetlik örnekleme gruplarına ayırarak teknik şartnameye uygunluk testine tabi tutacaktır.

Cevap

Muayene ve kabul komisyonunun ürünleri gruplandırmasından bahseden seçenekteki '3'er' ifadesi yanlıştır; Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları her zaman yazıyla (üçer) yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği yazım kurallarına göre, paylaştırma anlamı katan üleştirme sayıları rakamla (3'er) değil, her zaman yazıyla (üçer) yazılmalıdır. Bu kuralın ihlal edilmesi bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sayı içeren ifadeleri tespit et
on beş bin, II. aşama, #25450,00#, 7'nci, 3'er
Sayıların yazımıyla ilgili kuralların her bir ifadeye uygulanması gerekir.
2
Üleştirme sayıları kuralını hatırla ve uygula
'3'er' ifadesi kurala aykırıdır.
TDK'ye göre üleştirme sayıları (2'şer, 3'er, 5'er vb.) rakamla değil, sadece yazıyla (ikişer, üçer, beşer) belirtilir.
3
Diğer sayı yazım kurallarını kontrol et
Diğer tüm seçenekler kurallara (ayrı yazma, Romen rakamı kullanımı, finansal bitişik yazım, sıra sayısı eki uyumu) uygundur.
Yanlışın tek olduğundan emin olmak için tüm seçeneklerin analizi tamamlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı ve Sıra Sayısı Ek Uyumu

İpuçları

1
Cümlelerde geçen sayıların türlerine (üleştirme, sıra, mali vb.) odaklanın.
2
Özellikle paylaştırma (üleştirme) bildiren sayıların rakamla mı yoksa yazıyla mı yazılması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Sayıların yazımıyla ilgili diğer kuralları, özellikle saat ve tarih yazımlarındaki kesme işareti kullanımını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 493Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllardır emek verdiği bu projeyi, karşılaştığı ilk zorlukta terketmesi herkesi hayal kırıklığına uğrattı.

Cevap

Birleşik fiillerde ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) yoksa kelimeler ayrı yazılır; bu nedenle 'terk etmek' ifadesi ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'terketmesi' sözcüğü yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır. 'Terk' kelimesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için bu ifade 'terk etmesi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (kuşburnu, çörek otu, terketmek, fark etmek, bilinçaltı) tespit et.
Tüm birleşik yapılar belirlendi.
Yazım yanlışı taraması yapabilmek için önce hedef sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerdeki ses olaylarını kontrol et.
'Terk etmek' ve 'fark etmek' fiillerinde ses düşmesi veya türemesi olmadığı görüldü.
Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan kelimeler sadece ses olayı varsa bitişik yazılır.
3
İsim tamlaması yapısındaki birleşik kelimelerin anlam kaybını değerlendir.
'Kuşburnu' anlam kaybı nedeniyle bitişik, 'çörek otu' ise anlam korunması nedeniyle ayrı yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre bitki adlarında ikinci kelime anlamını koruyorsa ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Ses olayı barındırmayan yardımcı fiilli birleşiklerin ve anlamını koruyan birleşik isimlerin ayrı yazılması kuralı.

Daha Fazla Pratik

Yardımcı fiillerle kurulan 'ayırt etmek', 'arz etmek' ve 'sevk etmek' gibi kelimelerin de ayrı yazıldığını hatırlayarak benzer soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 494Soru →

Noktalı virgül (;;), cümle içerisinde ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak, tür veya takımları gruplandırmak ya da ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi diğer ögelerden ayırt etmek için kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;;) kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik planlama raporunda; kurumun mevcut durumu, geleceğe yönelik hedefleri ve risk yönetim senaryoları ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır.

Cevap

Stratejik planlama raporunda sözcüğünden sonra noktalı virgül getirilmesi yanlıştır; çünkü bu sözcük cümlenin öznesi değil, yer tamlayıcısıdır.
Seçenekler arasında yer alan ve 'Stratejik planlama raporunda' ifadesiyle başlayan cümlede noktalı virgülün kullanımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu'na göre noktalı virgül, virgüllerle ayrılmış bir dizi örnek veya öge içeren cümlelerde yalnızca 'özneden' sonra, öznenin diğer ögelerle karışmasını engellemek için kullanılabilir. Ancak bu cümlede noktalı virgülün getirildiği sözcük cümlenin öznesi değil, 'nerede' sorusuna yanıt veren bir yer tamlayıcısıdır. Bu nedenle burada noktalı virgül kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ögelerini analiz edin.
Cümlenin yüklemi 'ele alınmıştır'. Ele alınan nedir? 'kurumun mevcut durumu, geleceğe yönelik hedefleri ve risk yönetim senaryoları' (Özne). Nerede ele alınmıştır? 'Stratejik planlama raporunda' (Yer Tamlayıcısı).
Noktalı virgülün özne ayrımı kuralının uygulanabilmesi için noktalama işaretinin özneden sonra gelmesi gerekir.
2
Noktalı virgülün (;;) özneden sonraki kullanım kuralını gözden geçirin.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.
Bu kuralın amacı, öznenin kendisinden sonra gelen ve virgüllerle ayrılan eş görevli sözcüklerle karışmasını önlemektir.
3
Yanlış seçeneği tespit edin.
Belirtilen seçenekte noktalı virgül, özne yerine yer tamlayıcısından sonra kullanılmıştır. 'Raporunda' sözcüğü cümlenin öznesi olmadığı için bu kullanım TDK kurallarına aykırıdır.
Noktalı virgül, vurgu veya liste girişi amacıyla özne dışındaki ögelerden sonra kullanılamaz; bu durumlarda virgül tercih edilmeli veya hiç işaret konulmamalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün (;;) özneden sonra kullanımında öge türünün (özne olup olmadığının) belirlenmesi.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine virgül koymayı deneyin. Eğer cümledeki özne, devamındaki liste ile anlamca karışmıyorsa veya noktalı virgülün kullanıldığı yer özne değilse, o kullanım genellikle yanlıştır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 495Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri üzerine yapılan bir incelemede, iki noktanın (:) hem açıklama hem de örnekleme amacıyla kullanıldığı, ancak bu kullanımların ardından gelen bölümlerin yazımında farklı kuralların geçerli olduğu vurgulanmıştır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya iki noktadan sonraki yazım yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu yönetiminde liyakat ilkesinin temel dayanağı şudur: her göreve o işin ehli olan en uygun kişinin getirilmesi ilkesi titizlikle uygulanmalıdır.

Cevap

Kamu yönetiminde liyakat ilkesinin temel dayanağı şudur: her göreve o işin ehli olan en uygun kişinin getirilmesi ilkesi titizlikle uygulanmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa bu cümle büyük harfle başlar. Kamu yönetiminde liyakat ilkesine dair açıklamanın yer aldığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen kısım yüklemi olan tam bir cümle olmasına rağmen 'her' sözcüğü ile küçük harfle başlatılmıştır. Bu durum bir yazım yanlışıdır; doğrusu 'Her' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın (:) işlevini belirlemek.
İki nokta, kendisinden önceki 'şu gerçektir' veya 'şudur' gibi ifadelerle bir açıklama yapılacağını bildirmektedir.
İki noktanın doğru kullanımı, sonrasındaki metnin niteliğini (liste mi, cümle mi) belirlemeyi gerektirir.
2
İki noktadan sonra gelen bölümün yapısal analizini yapmak.
'her göreve o işin ehli olan en uygun kişinin getirilmesi ilkesi titizlikle uygulanmalıdır' ifadesi, 'uygulanmalıdır' yüklemine sahip tam bir cümledir.
Yazım kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlamalıdır.
3
Yazım kuralını uygulamak.
Cümle niteliğindeki açıklama 'her' sözcüğü ile küçük harfle başlamıştır, bu durum bir yazım yanlışıdır.
TDK kuralları gereği cümle niteliğindeki açıklamalar büyük harf gerektirir.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonraki Yazım Kuralları
Soru 496Soru →

Noktalı virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ya da özneden sonra eş değer ögeleri ayırmak için kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yerinde ve doğru kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köyde tarlalara buğday, arpa, yulaf; bahçelere ise elma, kiraz, vişne dikilmişti.

Cevap

Tarla ve bahçe ürünlerinin gruplandırıldığı cümlede noktalı virgül kullanımı doğrudur.
Doğru olan seçenekte, tarlalara dikilen ürünler (buğday, arpa, yulaf) ile bahçelere dikilen ürünler (elma, kiraz, vişne) iki farklı grup oluşturmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin işlevlerini TDK kuralları çerçevesinde incelemek.
Tür ve takım ayrımı, sıralı cümle yapısı ve açıklama gerektiren durumlar tespit edildi.
Noktalı virgülün sadece belirli durumlarda (gruplandırma, iç virgüllü sıralı cümleler, özne ayrımı) kullanılabileceği kuralını doğrulamak.
2
Açıklama veya örnekleme bildiren 'şunlardır', 'şu kararlar alındı' gibi ifadeleri kontrol etmek.
İlgili seçeneklerde noktalı virgül yerine iki nokta kullanılması gerektiği belirlendi.
Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkını ayırt etmek.
3
Tür veya takım ayrımı yapılan seçeneği doğrulamak.
Tarlalara ekilenler ve bahçelere ekilenlerin noktalı virgül ile ayrılmasının doğru olduğu saptandı.
Cümle içindeki anlamsal grupların yapısal olarak da ayrılması kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları birbirinden ayırma işlevi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 497Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hafta sonu TRT'deki belgeseli izlemek için televizyonun başına geçti.

Cevap

Televizyon kanalının isminin geçtiği ve 'TRT'deki' ifadesinin kullanıldığı cümle, kısaltmaların yazımı kurallarına tam olarak uygundur.
Doğru cümlede 'TRT' kısaltması büyük harflerle yapıldığı için nokta kullanılmamış ve ek, kısaltmanın son harfinin okunuşu olan 'Te-Re-Te' sesine uyumlu şekilde '-deki' olarak getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü ve büyük/küçük harf durumunu belirle.
TRT, TDK ve THY büyük harfli; kg ve mm ise küçük harfli ölçü birimi kısaltmalarıdır.
Kısaltma türüne göre uygulanacak ek ve noktalama kuralı değişiklik gösterir.
2
Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşunu ve nokta kuralını kontrol et.
TRT'deki (Te-Re-Te-deki) doğruyken, TDK'nın (Te-De-Ka-nın) yanlıştır (doğrusu TDK'nin). THY'de nokta kullanımı yanlıştır.
Büyük harfli kısaltmalarda ek son harfe göre gelir ve T.C. hariç nokta kullanılmaz.
3
Ölçü birimi kısaltmalarında nokta ve ek kuralını uygula.
kg ve mm kısaltmalarından sonra nokta getirilmesi yanlıştır.
Ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz, ekler kelimenin tam okunuşuna (kilogramdan, milimetrelik) göre gelir.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilişi

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ekin neye göre geldiğini hatırlayın: Açılıma mı yoksa harflerin okunuşuna mı?

Daha Fazla Pratik

T.C. ve T. istisnalarını içeren diğer kurum kısaltmalarıyla ilgili alıştırmalar yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 498Soru →

Türkçede noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak ya da ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgülün kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu görevlilerinin uyması gereken temel etik ilkeler şunlardır; tarafsızlık, dürüstlük ve kamu yararını gözetme.

Cevap

Kamu görevlilerinin uyması gereken ilkelerin sıralandığı cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; çünkü açıklama veya örnekleme yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta getirilmelidir.
Kamu görevlilerinin etik ilkelerinin sıralandığı cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra bir açıklama ve liste sunulmaktadır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) getirilmelidir. Dolayısıyla bu cümledeki kullanım noktalama hatası teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin bağlamını kontrol et.
'şunlardır' kelimesinden sonra bir liste/açıklama gelmektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
2
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül görevlerini analiz et.
A ve E seçeneklerinde tür ve takım ayrımı, B seçeneğinde özne belirginleştirme, D seçeneğinde ise sıralı cümle ayrımı yapılmıştır.
Noktalı virgülün temel görevleri olan gruplandırma, özne ayrımı ve sıralı cümle bağlama işlevleri bu seçeneklerde hatasız uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı
Soru 499Soru →

Milli Kütüphane arşivlerindeki nadir el yazması eserlerin restorasyon sürecine dair hazırlanan teknik raporda şu ifadelere yer verilmiştir: "Yüzyıllık yazmaların tahrip olan ciltleri, büyük bir titizlikle ve aslına sadık kalınarak yenilenmiştir (I) Bu paha biçilemez kültürel mirasın korunması için derhâl iklimlendirme sistemleri modernize edilmeli (II) Peki, restorasyonu bekleyen diğer nadir eserlerin akıbeti (III) Tozlu raflar, silinmiş yazılar, okunmayı bekleyen binlerce satır (IV) Karşımızda duran bu muazzam külliyat (V)"

Bu parçadaki numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (!) (?) (...) (...)

Cevap

Sırasıyla nokta, ünlem, soru işareti, üç nokta ve üç nokta işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Metindeki ilk cümle yargıyı bitirdiği için nokta; ikinci cümle emir ve şiddetli gereklilik bildirdiği için ünlem; üçüncü cümle soru kelimesi içermese de anlamca soru sorduğu için soru işareti; son iki ifade ise yüklemi olmayan eksiltili yapılar olduğu için üç nokta gerektirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz etme
Nokta (.)
Yargı bildiren ve anlamca tamamlanmış bir cümle olduğu için sonuna nokta konur.
2
İkinci cümledeki kip ve tonu belirleme
Ünlem (!)
Gereklilik kipiyle kurulan ve yüksek tonlamalı bir emir/talimat bildiren cümlenin sonuna ünlem konur.
3
Üçüncü cümledeki soru anlamını inceleme
Soru İşareti (?)
Soru eki veya sözcüğü olmamasına rağmen tonlama yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti konur.
4
Dördüncü cümledeki yapısal özelliği belirleme
Üç Nokta (...)
Benzer örneklerin devam ettiğini göstermek ve bitmemiş bir ifadeyi belirtmek için üç nokta konur.
5
Beşinci cümledeki yüklem durumunu kontrol etme
Üç Nokta (...)
Yüklemi bulunmayan, okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanımında yargı bütünlüğü, tonlama ve eksiltili yapıların tespiti.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümleler ile yüklemi devrik olan cümleleri karıştırmamak için cümledeki eylemin varlığını her zaman kontrol ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 500Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, ifade edilmek istenen düşüncenin netliği açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (, , ) kullanımı noktalama yanlışına yol açmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru dosyaları dijital ortamda, veya posta yoluyla gönderildiğinde ilgili kurul tarafından değerlendirmeye alınacaktır.

Cevap

Başvuru dosyaları ile başlayan cümlede 'veya' bağlacından önce virgül kullanılması noktalama yanlışıdır.
Türkçede 've, veya, ya da' gibi bağlaçların kullanımında bağlaçtan hemen önce veya sonra virgül (, , ) kullanılması yazım kurallarına aykırıdır. Başvuru dosyalarının gönderilme şeklinin belirtildiği cümlede 'veya' bağlacından önce virgül konularak bu kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgül kullanımlarının görevlerini belirle.
A'da özne vurgusu, B'de eş görevli sözcükler, C'de ara söz, D'de bağlaç öncesi kullanım, E'de sıralı cümle ayrımı tespit edildi.
Virgülün farklı görevlerini ve yasaklı olduğu durumları ayırt etmek gerekir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) bağlaçlarla ilgili noktalama kuralını hatırla.
Metin içinde 've, veya, ya da, yahut' gibi bağlaçlardan önce de sonra da virgül konmaz.
Bağlaçlar zaten kelimeleri veya cümleleri birbirine bağlama görevini üstlendiği için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duymazlar.
3
Hatalı kullanımı içeren seçeneği belirle.
D seçeneğinde 'veya' bağlacından hemen önce virgül kullanıldığı için kural ihlali yapılmıştır.
Diğer seçeneklerdeki kullanımlar (özne ayrımı, ara söz, sıralı cümle) standart noktalama kurallarına uygundur.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan önce ve sonra virgül kullanılamayacağı kuralı

Alternatif Yöntem

Bağlaçların olduğu bölgelere odaklanarak 've/veya' içeren yerlerde noktalama olup olmadığını kontrol etmek, bu tür soruları daha hızlı çözmenizi sağlar.
Tahmini Süre:55s
ÖncekiSayfa 25 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 25 | Examkin