Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 561Soru

Kamu kurumlarındaki resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel noktalama kılavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yayımlanan yeni genelgedeki hususlar tüm personel tarafından titizlikle uygulanırsa, kurumsal verimlilik hedeflenen düzeye ulaşacaktır.

Cevap

Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgülün kullanıldığı cümle hatalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun noktalama kurallarına göre, metin içerisinde şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konulmaz. 'Uygulanırsa' kelimesinden sonra kullanılan virgül bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yan cümleciklerin ve eklerin yapısını incele.
Üçüncü seçenekte 'uygulanırsa' kelimesinde şart eki (-sa) bulunduğu tespit edildi.
Virgülün kullanılmayacağı özel durumları belirlemek için eklere odaklanılmalıdır.
2
TDK'nin virgül kullanımına ilişkin kısıtlamalarını hatırla.
TDK kuralına göre metin içinde şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konulmaz.
Şart ekleri cümleye zaten bir duraklama ve koşul anlamı kattığı için ek bir noktalama işaretine gerek duyulmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.
Zarf-fiil dizisi, özne ayırma ve anlam karışıklığını önleme gibi kuralların doğru uygulandığı görüldü.
KPSS düzeyindeki sorularda istisnai durumlar (örneğin zarf-fiillerin art arda gelmesi) sıklıkla çeldirici olarak kullanılır.

Anahtar Kavram

Şart Ekli Kelimelerden Sonra Virgül Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil eklerinden sonra virgülün hangi durumlarda gelip hangilerinde gelmediğini örneklerle tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 562Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan son kontrollerde, sistemdeki güvenlik açıklarının henüz farkedilmediği tespit edilerek raporlandı.

Cevap

D seçeneğinde yer alan 'farkedilmediği' ifadesi, herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için 'fark edilmediği' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'farkedilmediği' ifadesi hatalıdır. 'Fark etmek' (ve onun edilgen hali olan 'fark edilmek') birleşik fiilinde herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi söz konusu değildir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bu tür bir ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiilli birleşik kelimeler ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (hallolması, akşamüzeri, ateş böcekleri, baklaçiçeği, farkedilmediği, kuzeybatı) belirlemek.
Tüm cümlelerdeki birleşik yapılar tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu anlamak için yapısal analiz gereklidir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi olup olmadığını kontrol etmek.
'Hallolmak' sözcüğünde türeme olduğu için bitişik, 'fark etmek' sözcüğünde ses olayı olmadığı için ayrı yazılması gerektiği saptandı.
TDK kurallarına göre etmek/olmak fiilleri ses olayı yoksa ayrı yazılır.
3
Renk, yön ve hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerin kurallarını uygulamak.
Baklaçiçeği (renk) ve kuzeybatı (ara yön) bitişik; ateş böceği (anlam korunduğu için) ayrı yazılmalıdır; bu kelimelerin doğru yazıldığı görüldü.
Birleşik kelimelerin türüne göre farklı yazım kuralları mevcuttur.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerin ve Tür Adlarının Yazımı
Tahmini Süre:50s
Soru 563Soru

İki noktanın (:) kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kütüphanede şu bölümler bulunur: süreli yayınlar, çocuk kitapları ve sessiz çalışma alanı.

Cevap

İçinde süreli yayınlar ve çocuk kitapları geçen seçenek doğrudur.
Doğru olan cümlede, kütüphane bölümleri örnek olarak sıralanmıştır. Bu örnekler birer cümle niteliğinde olmadığı ve özel isim içermediği için 'süreli yayınlar' ifadesinin küçük harfle başlaması ve öncesinde iki nokta kullanılması tamamen kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın temel görevlerini hatırla.
İki nokta; kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
Sorudaki cümlelerin hangi işlevde kullanıldığını belirlemek için bu temel kural gereklidir.
2
İki noktadan sonraki büyük-küçük harf kuralını uygula.
Eğer iki noktadan sonra gelen ifade bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa (özel isim değilse) küçük harfle başlar.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için bu ayrım kritiktir.
3
Seçenekleri bu kurallar ışığında incele.
Kütüphane bölümlerinin sıralandığı cümlede hem iki noktanın yeri doğrudur hem de örnekler küçük harfle başlatılarak doğru yazılmıştır.
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül, virgül ve büyük harf hatalarını eleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Sonrasındaki Büyük/Küçük Harf Düzeni

Alternatif Yöntem

Cümledeki iki noktadan sonrasını kapatıp okuyun. Eğer bir liste başlıyorsa iki nokta şarttır. Listeye bakıp 'Bu bir cümle mi yoksa özel isim mi?' diye sorarak harf büyüklüğüne karar verin.
Tahmini Süre:45s
Soru 564Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sağlıklı yaşam uzmanları, her sabah aç karnına bir kaşık çörekotu tüketilmesinin bağışıklık sistemini desteklediğini belirtiyor.

Cevap

Sağlıklı yaşam uzmanları tarafından önerilen 'çörekotu' ifadesindeki yazım yanlıştır; doğrusu 'çörek otu' şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede 'çörekotu' sözcüğü bitişik yazılarak hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'ot' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerde, eğer kelime anlamını koruyorsa (istisnai durumlar hariç) ayrı yazım esastır. Bu nedenle 'çörek otu' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapıları (Güneydoğu, itburnu, kahroldu, fildişi, çörekotu, fark etti) tespit edin.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım kurallarını her bir yapı özelinde incelemek gerekir.
2
Her bir sözcüğün yazım kuralını TDK kılavuzuna göre kontrol edin.
Güneydoğu (bitişik), itburnu (bitişik), kahroldu (ses olayı var, bitişik), fildişi (renk adı, bitişik) kuralları doğrudur.
Ses olayı olan birleşik fiiller ve anlam kaybına uğrayan bitki/renk adları bitişik yazılır.
3
'Ot' sözcüğüyle kurulan bitki adlarının kuralını uygulayın.
'Çörek otu' ifadesinde ikinci kelime anlamını koruduğu için ayrı yazılmalıdır.
TDK kuralına göre; ot, çiçek, bitki adlarının ikinci kelimesi anlamını koruyorsa (dereotu ve semizotu gibi istisnalar hariç) bu kelimeler ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bitki Adlarının ve Yardımcı Fiillerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 565Soru

Resmi yazışmalarda ve dilekçelerde "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımında yapılan hatalar, metnin ciddiyetini ve anlaşılırlığını olumsuz etkiler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seninki, dilekçedeki bilgilere uymadığı için dosya reddedildi.

Cevap

Seninki ve dilekçedeki kelimelerinin geçtiği seçenek herhangi bir yazım yanlışı içermemektedir.
Doğru seçenekte yer alan "Seninki" sözcüğündeki "-ki" ilgi zamiridir (bir ismin yerini tutar) ve bitişik yazılması doğrudur. Aynı şekilde "dilekçedeki" sözcüğündeki "-ki" sıfat yapan ektir (bilgiler ismini niteler) ve isme bitişik yazılması yazım kurallarına tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de", "ki" ve "mi" yapılarını tespit et.
başvurularıda, dilekçedeki, Seninki, Sokakda, Madem ki, edecekmisin.
Yazım kurallarını kontrol edebilmek için önce hedef yapıların belirlenmesi gerekir.
2
Ek ve bağlaç ayrımını yaparak yazımları kontrol et.
"başvurularıda" (bağlaç ayrı olmalı), "Sokakda" (benzeşme olmalı), "Madem ki" (kalıplaşmış bitişik olmalı), "edecekmisin" (soru eki ayrı olmalı).
Türkçe yazım kurallarına göre bağlaçlar ayrı, ekler bitişik yazılır; bazı bağlaçlar ise kalıplaşmış oldukları için istisnai olarak bitişik yazılır.
3
Doğru yazılan seçeneği belirle.
"Seninki" ve "dilekçedeki" ifadelerinin her ikisi de ek görevinde olduğu için bitişik yazılmalıdır ve bu kurala uyulmuştur.
İlgi zamiri ve sıfat yapan -ki ekleri daima bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Ek ve Bağlaç Olan 'de' ve 'ki' ile Soru Eki 'mi'nin Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki 'de'yi kapatıp okuyun; anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri, sıfat yapan ek ve bağlaç olan 'ki' arasındaki farkları pekiştirmek için 'ki'den sonra '-ler' eki getirerek test etme yöntemini (anlamlıysa ek, anlamsızsa bağlaç) deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 566Soru

Türkçede bazı sözcükler, özellikle yabancı dillerden dilimize geçerken veya günlük konuşma sırasında yanlış telaffuz edilmeleri sebebiyle hatalı yazılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Telefonun şarzı bitince yarı yolda kalmamak için taşınabilir batarya aldı.

Cevap

Telefonun batarya durumunu ifade eden kelimenin doğru yazımı 'şarj' olmalıdır; 'şarz' kullanımı hatalıdır.
İçinde 'batarya dolumu' anlamında kullanılan kelime, dilimize Fransızcadan geçmiş olup doğru yazımı 'şarj' şeklindedir. Cümle içerisinde 'şarz' olarak kullanılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri tespit et.
Yalnız, yanlış, şarz, kravat ve motosiklet kelimeleri belirlendi.
Yazım yanlışları genellikle bu tür kritik kelimelerde yoğunlaşır.
2
Tespit edilen kelimelerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını kontrol et.
'Yalnız', 'Yanlış', 'Kravat' ve 'Motosiklet' yazımlarının doğru olduğu; ancak 'Şarz' yazımının hatalı olduğu görüldü.
Yabancı dilden geçen kelimelerin sonundaki ünsüzlerin doğru tespiti imla kuralları açısından esastır.
3
Hatalı kelimenin doğrusunu belirleyerek cevabı doğrula.
Kelimenin aslı 'şarj'dır. Dolayısıyla içinde 'şarz' geçen cümle hatalıdır.
Doğru seçeneği belirlemek için yanlışın somut olarak ortaya konması gerekir.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin Doğru Yazımı (İmla Kuralları)
Tahmini Süre:45s
Soru 567Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başarılı olmanın temelinde şu yatar; sistemli ve kararlı bir şekilde çalışmak.

Cevap

Başarılı olmanın temelinde şu yatar; sistemli ve kararlı bir şekilde çalışmak ifadesinin yer aldığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede, 'şu yatar' ifadesinden sonra bir açıklama gelmektedir. Türk dil bilgisi kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) getirilmelidir. Ancak bu cümlede yanlışlıkla noktalı virgül (;) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını ve noktalama işaretinin işlevini analiz et.
Cümlede 'şu yatar' ifadesinden sonra bir açıklama yapıldığı görülmektedir.
Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.
2
Kullanılan noktalama işaretinin uygunluğunu denetle.
Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılmıştır.
Noktalı virgül, açıklama yapmak için değil; ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri veya grupları ayırmak için kullanılır.
3
Yazım kuralını (büyük/küçük harf) kontrol et.
'sistemli ve kararlı bir şekilde çalışmak' ifadesi bir cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlamalıdır.
İki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle değilse küçük harfle başlar; bu açıdan noktalama işareti dışında bir hata yoktur.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevi

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün ve iki noktanın görevlerini karşılaştırmalı olarak tekrar etmek, bu tür soruların çözümünü kolaylaştıracaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 568Soru

Büyük harflerin kullanımı noktasında aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurala aykırı bir kullanım söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hafta sonu Marmara'nın Kuzeyinde beklenen şiddetli lodos, deniz ulaşımını olumsuz etkiledi.

Cevap

Marmara'nın Kuzeyinde ifadesindeki 'Kuzey' sözcüğünün büyük harfle yazılması yanlıştır; kural gereği 'Marmara'nın kuzeyinde' şeklinde küçük harfle yazılmalıdır.
Türkçede yön bildiren kelimeler (doğu, batı, kuzey, güney, aşağı, yukarı vb.) özel isimden sonra kullanıldıklarında küçük harfle başlar. 'Marmara'nın kuzeyi' ifadesinde kuzey sözcüğü yön bildirdiği ve özel isimden sonra geldiği için küçük harfle yazılmalıydı. Bu nedenle 'Kuzeyinde' şeklindeki yazım bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yön bildiren ifadeyi ve onun özel isimle olan ilişkisini belirleyin.
'Marmara'nın Kuzeyinde' ifadesinde 'kuzey' kelimesi yön bildirmektedir ve 'Marmara' özel isminden sonra gelmiştir.
Yön adlarının yazımı, özel ismin önünde veya sonunda olmasına göre değişir.
2
TDK'nin yön adlarıyla ilgili kuralını uygulayın.
Yön bildiren kelimeler (doğu, batı, kuzey, güney vb.) özel isimden önce gelirse büyük (Kuzey Marmara), özel isimden sonra gelirse küçük (Marmara'nın kuzeyi) harfle başlar.
TDK kurallarına göre yön isimleri tek başına veya bir yer adından sonra kullanıldığında tür adı olarak kabul edilir ve küçük harfle yazılır.

Anahtar Kavram

Yön Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki yön bildiren kelimenin yer isminden önce mi yoksa sonra mı geldiğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Yön adlarının 'Batı medeniyeti' veya 'Doğu mistisizmi' gibi kullanımlarında neden büyük yazıldığını araştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 569Soru

Kamu personeli alımı ilanlarında ve resmî yazışmalarda sayıların yazımı konusunda imla kurallarına uyulması zorunludur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her bir katılımcıya sınav sonunda 33'er adet katılım belgesi takdim edilecektir.

Cevap

Her bir katılımcıya sınav sonunda 'üçer' adet katılım belgesi takdim edilecektir şeklinde olmalıdır; çünkü üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.
Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla yazılmaz, her zaman yazıyla belirtilmesi gerekir. Sınav sonunda 'üçer' adet şeklinde yazılması gereken ifadenin '33'er' şeklinde yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayıların ve onlara getirilen eklerin TDK yazım kurallarına uygunluğunu kontrol etmek.
Dört seçenekte sayıların yazımı doğruyken, bir seçenekte üleştirme sayısının rakamla yazıldığı tespit edildi.
Hatalı kullanımı bulmak için her bir kuralın (benzeşme, üleştirme, sıra sayısı vb.) uygulanma durumunu incelemek gerekir.
2
Üleştirme (paylaştırma) sayılarının yazım kuralını hatırlamak.
TDK'ye göre üleştirme sayıları (22'şer, 33'er, 55'er vb.) rakamla değil, daima yazıyla (ikişer, üçer, beşer) yazılmalıdır.
Üleştirme sayılarının rakamla yazılması en sık yapılan yazım hatalarından biridir ve KPSS'de sıkça sorulur.

Anahtar Kavram

Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 570Soru

Bir müze müdürlüğü tarafından yürütülen restorasyon ve envanter çalışmaları hakkında hazırlanan teknik raporda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Binanın ana taşıyıcı kolonlarından yapısal analiz için 3'er adet karot örneği alınmış ve incelenmek üzere laboratuvara gönderilmiştir.

Cevap

Binanın ana taşıyıcı kolonlarından yapısal analiz için üçer adet karot örneği alınmış ve incelenmek üzere laboratuvara gönderilmiştir.
Türkçede üleştirme sayıları (ikişer, üçer, beşer vb.) rakamla değil, her zaman yazıyla belirtilmelidir. Seçenekte geçen '3'er' kullanımı bu kurala aykırıdır; doğrusu 'üçer' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayıları ve eklerini tespit etmek.
Cümlelerde XIX. yüzyıl, on iki bin, dokuzbinikiyüz, 3'er, 1945'te ve 12'nci ifadeleri belirlendi.
Yazım kurallarını her bir örnek üzerinde test etmek.
2
Üleştirme sayılarıyla ilgili kuralı uygulamak.
Türk Dil Kurumu'na göre üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.
Hatalı kullanımı tespit etmek.
3
Hatalı seçeneği doğrulamak.
'3'er' ifadesinin 'üçer' şeklinde yazılması gerektiği anlaşıldı.
Kesin sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 571Soru

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması ve bu işaretlerden sonra gelen bölümlerin yazım kuralları, metnin doğru anlaşılması açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, iki noktanın (:) kullanımı ve kendisinden sonra gelen ifadenin yazımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkçede fiil çekim ekleri iki grupta incelenir: haber kipleri ve dilek kipleri.

Cevap

Doğru kullanımın yer aldığı cümle, fiil çekim eklerinin gruplandırıldığı ve örneklerin küçük harfle başlatıldığı seçenektir.
Doğru olan ifadede, fiil çekim ekleri olan 'haber kipleri' ve 'dilek kipleri' kelimeleri birer örnek listesi niteliğindedir. Bu ifadeler bağımsız birer cümle oluşturmadığı ve özel isim olmadıkları için iki noktadan sonra küçük harfle başlatılmaları kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını incelemek
Cümlelerin hangisinde bir açıklama veya örnekleme yapıldığını tespit etmek.
İki noktanın temel görevi kendisinden sonra gelen bölümün açıklanması veya örneklendirilmesidir.
2
Noktalama işareti tercihini kontrol etmek
Örnekleme ve açıklama öncesinde iki nokta (:) kullanıldığından emin olmak.
Sıklıkla yapılan bir hata olan noktalı virgül (;) veya virgül (,) kullanımını ayırt etmek gerekir.
3
Yazım kurallarını (büyük/küçük harf) denetlemek
İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle olup olmadığını veya özel isim içerip içermediğini kontrol etmek.
İki noktadan sonra tam cümle gelirse büyük harf, sadece örnekler sıralanırsa küçük harf kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Büyük Harflerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün gruplandırma ve özneyi ayırma görevlerini çalışarak iki nokta ile arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonraki kısmın sonuna nokta koyabiliyorsanız ve bu kısım kendi içinde bir yükleme sahipse o bir cümledir ve büyük harfle başlar. Eğer sadece virgüllerle ayrılmış kavramlar varsa, bu bir listedir ve küçük harfle başlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 572Soru

Türkçede hitap için kullanılan kelimelerden sonra virgül (, , ) konur. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (, , ) bir hitap sözcüğünü belirtmek amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayın Başkan, konuşmanıza başlayabilirsiniz.

Cevap

'Sayın Başkan, konuşmanıza başlayabilirsiniz.' cümlesinde virgül hitap bildiren söz öbeğinden sonra kullanılmıştır.
Cümledeki 'Sayın Başkan' ifadesi bir hitap sözüdür. Türk Dil Kurumu kurallarına göre hitap için kullanılan kelimelerden sonra virgül konur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen cümlelerdeki virgüllerin kullanım yerlerini tespit etmek.
Her cümlede virgülün farklı bir dil bilgisi kuralına hizmet ettiği görüldü.
Soruda istenen 'hitap' görevini bulabilmek için diğer görevleri elemek gerekir.
2
'Sayın Başkan' ifadesinin türünü analiz etmek.
Bu ifadenin bir topluluğa veya kişiye seslenme (hitap) amacı taşıdığı belirlendi.
Türkçede mektuplarda veya resmi konuşmalarda hitap sözlerinden sonra virgül konulması temel bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Hitap ve seslenmelerden sonra virgülün kullanımı
Tahmini Süre:45s
Soru 573Soru

Kültür merkezinde düzenlenen törende edebiyat ödülleri için Orhan, Kemal ve Yaşar; sinema ödülleri için Nuri, Zeki ve Reha aday gösterildi.

Bu cümlede kullanılan noktalı virgülün (;) temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Cevap

Cümlede edebiyat ödülleri ve sinema ödülleri şeklinde iki farklı kategori (tür/takım) oluşturulduğu için bu grupları ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmıştır.
Cümlede 'edebiyat ödülleri' ve 'sinema ödülleri' olarak adlandırılan iki farklı aday kümesi bulunmaktadır. Bu kümelerin her birinin kendi içinde virgüllere sahip olması, kümeleri birbirinden ayırmak için daha güçlü bir işaret olan noktalı virgülün kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Bu durum TDK'nin 'tür veya takımları birbirinden ayırmak' kuralıyla örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ögelerin nasıl gruplandığını belirleyin.
Cümlede 'Orhan, Kemal, Yaşar' bir grubu; 'Nuri, Zeki, Reha' ise diğer grubu temsil etmektedir.
Noktalı virgülün hangi ögeler arasında sınır çizdiğini anlamak için gruplandırmayı görmek gerekir.
2
Grupların iç yapısındaki noktalama işaretlerini kontrol edin.
Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış isimlerden oluşmaktadır.
Eğer gruplar içinde virgül varsa, bu grupları birbirinden ayırmak için virgül yetersiz kalır ve noktalı virgül gerekir.
3
Noktalı virgülün TDK kurallarındaki karşılığını eşleştirin.
TDK'ye göre cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
Cümledeki kullanım bu kurala tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma Görevi
Tahmini Süre:45s
Soru 574Soru

Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları ve noktalama işaretlerinin işlevleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kırtasiyeden şunları aldım: kalem, silgi ve defter.

Cevap

Kırtasiyeden şunları aldım: kalem, silgi ve defter.
İki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek ifadenin sonuna doğru şekilde yerleştirilmiştir. Sıralanan kelimeler (kalem, silgi, defter) bir tam cümle oluşturmadığı için küçük harfle başlatılarak yazım kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin noktalama görevini belirlemek.
Cümlede bir listeleme (örnek sıralama) yapılacağı tespit edilir.
İki noktanın temel görevlerinden biri, kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna konulmasıdır.
2
İki noktadan sonraki yazım kuralını kontrol etmek.
Örneklerin küçük harfle başlaması gerektiği görülür.
TDK kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen kısım bir tam cümle niteliği taşımıyorsa ve özel isim değilse küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki noktanın örnekleme görevi ve yazım kuralları
Soru 575Soru

Halk eğitim merkezinde açılan kurslar türlerine göre gruplandırılmak istenmiştir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezde marangozluk, kaynakçılık, tesisatçılık; dikiş, nakış ve dokumacılık kursları verilmektedir.

Cevap

Halk eğitim merkezindeki kursların teknik ve el sanatları olarak gruplandırıldığı seçenek doğru cevaptır.
Halk eğitim merkezindeki kurslardan bahseden cümlede, teknik işlerle ilgili kurslar ile el sanatları kursları kendi içlerinde virgülle ayrılmış iki ayrı gruptur. Bu iki grubu birbirine karıştırmadan ayırmak için araya noktalı virgül konulması TDK kurallarına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin yerini tespit etme.
Noktalı virgülün 'tesisatçılık' ve 'dikiş' kelimeleri arasında kullanıldığı görüldü.
Bu konumun iki farklı listeyi ayırıp ayırmadığını anlamak gerekir.
2
Kelimelerin anlamlarını ve gruplarını analiz etme.
İlk grup teknik beceriler (marangozluk, kaynakçılık), ikinci grup ise el sanatlarıdır (dikiş, nakış).
Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi bu yapıda ortaya çıkar.
3
TDK kuralları ile karşılaştırma.
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır kuralına uygunluk tespit edildi.
Bu kural, Türkçedeki temel noktalı virgül kullanım amaçlarından biridir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 576Soru

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu ek ve sözcüklerin cümledeki dil bilgisel görevlerine (bağlaç, ek, edat) ve kalıplaşma durumlarına göre belirlenir. Bu kurala uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öyle güzel mi güzel bir akşamda, geçmişteki hatıralar zihninde canlanmışta biz uyuyakalmışız.

Cevap

Cümledeki "canlanmışta" sözcüğünde yer alan "da" bağlaçtır ve ayrı yazılarak "canlanmış da" şeklinde belirtilmelidir.
Cümledeki "canlanmışta" ifadesinde kullanılan "da" yapısı, iki yargıyı birbirine bağlayan bir bağlaçtır. Bağlaç olan "de/da" her zaman kelimeden ayrı yazılır ve asla "te/ta" biçimini almaz. Sertleşme kuralı bağlaçlarda geçerli değildir. Bu nedenle doğru yazım "canlanmış da" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de", "ki" ve "mi" yapılarını ve görevlerini incele.
Cümlede "güzel mi güzel" (pekiştirme edatı), "akşamda" (bulunma hâl eki), "geçmişteki" (sıfat yapan -ki eki) ve "canlanmışta" (bağlaç) yapıları bulunmaktadır.
Yazım kurallarını doğru uygulamak için kelimenin cümledeki görevini belirlemek gerekir.
2
Bağlaç olan "de/da"nın yazım kuralını kontrol et.
"canlanmışta" kelimesindeki yapının cümleye "dahi, bile, ve" anlamı katan bir bağlaç olduğu, bir ismin yerini tutmadığı veya bulunma anlamı katmadığı görülür.
Bağlaç olan de/da ayrı yazılır ve ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralına girerek "te/ta" formuna dönüşmez.
3
Yazım yanlışını düzelt.
Doğru yazım "canlanmış da" şeklinde, kelimeden ayrı ve yumuşak ünsüzle olmalıdır.
Bağlaçların yazımıyla ilgili temel kural budur.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi" Yapılarının Yazım Kuralları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 577Soru

Noktalama işaretlerinin yerinde ve doğru kullanımı, resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde anlamın netleşmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvurularını tamamlayıp, sisteme yüklenen belgelerin doğruluğunu onaylayan adayların işlemleri en kısa sürede sonuçlanacaktır.

Cevap

Başvurularını tamamlayıp, sisteme yüklenen belgelerin doğruluğunu onaylayan adayların işlemleri en kısa sürede sonuçlanacaktır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Ancak zarf-fiil eki almış kelimeler art arda gelirse aralarına virgül konur. Doğru cevap olan cümlede sadece bir adet zarf-fiil (tamamlayıp) bulunmaktadır; ardından gelen 'yükleyen' kelimesi sıfat-fiildir. Bu nedenle 'tamamlayıp' kelimesinden sonra virgül kullanılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki fiilimsileri ve eklerini belirleme
Cümlede 'tamamlayıp' (zarf-fiil) ve 'yükleyen' (sıfat-fiil) kelimeleri bulunmaktadır.
Zarf-fiil kuralının uygulanabilirliğini kontrol etmek için kelime türlerini ayırt etmek gerekir.
2
Zarf-fiil sonrası virgül kuralını uygulama
Cümlede 'tamamlayıp' kelimesi dışında başka bir zarf-fiil grubu bulunmamaktadır; 'yükleyen' kelimesi sıfat-fiildir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre metin içinde tek bir zarf-fiil eki almış kelimeden sonra virgül konmaz.
3
Yanlış kullanımı tespit etme
Tek bir zarf-fiil (tamamlayıp) olmasına rağmen virgül kullanıldığı için kural ihlali tespit edilmiştir.
Sıfat-fiil ve zarf-fiilin art arda gelmesi, zarf-fiillerin art arda gelmesi istisnasını kapsamaz.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil Eki Almış Kelimelerden Sonra Virgül Kullanımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 578Soru

"Sınıfımızdaki erkek öğrenciler Ahmet, Mehmet, Hasan; kız öğrenciler ise Ayşe, Fatma, Hayriye'dir." Bu cümledeki noktalı virgülün (;) kullanım göreviyle aşağıdakilerin hangisinde verilen kullanım özdeştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye, İngiltere, Fransa; Ankara, Londra, Paris şehirleriyle eşleşir.

Cevap

Ülke ve başkent isimlerinin gruplandırıldığı seçenek, öncüldeki erkek ve kız öğrenci gruplandırmasıyla aynı görevi (tür veya takımları birbirinden ayırma) üstlenmektedir.
Öncül cümlede noktalı virgül, erkek ve kız öğrencilerden oluşan iki ayrı takımı/grubu birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Ülkeler ve başkentlerin gruplandırıldığı seçenekte de aynı mantıkla, virgüllerle ayrılmış ülke grubu ile başkent grubu noktalı virgül ile birbirine bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz etme
Cümlede 'erkek öğrenciler' ve 'kız öğrenciler' olmak üzere iki farklı grup (takım) virgüllerle ayrılmış ve bu iki ana grup noktalı virgül ile birbirinden ayrılmıştır.
Noktalı virgülün 'cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak' görevinde kullanıldığını tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki görevleri karşılaştırma
Ülkeler (Türkiye, İngiltere, Fransa) ve başkentlerin (Ankara, Londra, Paris) gruplandırıldığı cümlede de aynı kuralın uygulandığı görülür.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre tür ve takım ayrımlarında noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları birbirinden ayırma görevi

İpuçları

1
Öncül cümlede erkek öğrenciler ve kız öğrenciler olarak iki ayrı grup yapıldığını fark ettin mi?
2
Şıklarda da virgüllerle ayrılmış kelimelerin oluşturduğu iki ayrı bütünün noktalı virgülle bölündüğü bir örnek ara.
3
Ülkeler bir grup, başkentler başka bir grup oluşturur. Bu gruplar arasındaki noktalama işaretine odaklan.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneyi belirginleştirme' ve 'sıralı cümleleri ayırma' görevlerini içeren örnekleri de inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 579Soru

Noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak veya özneyi kendisinden sonra gelen virgüllü ögelerden ayırmak için kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Size sadece şunu söyleyeceğim; her zaman dürüstlükten yana olun.

Cevap

Size sadece şunu söyleyeceğim ifadesiyle başlayan ve açıklama içeren cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Verilen cümlede 'Size sadece şunu söyleyeceğim' ifadesinden sonra bir açıklama yapılmaktadır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek sunulacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) getirilir. Bu sebeple noktalı virgül (;) kullanımı bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamını ve yapısını analiz edin.
Cümlede bir ifade aktarılıyor ve ardından bir öğüt/açıklama geliyor.
Noktalama işaretinin görevini belirlemek için cümlenin işlevine bakılmalıdır.
2
Açıklama öncesi kullanılan noktalama kuralını hatırlayın.
Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
Noktalı virgülün açıklama yapma veya örnekleme başlatma gibi bir görevi yoktur.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı
Tahmini Süre:45s
Soru 580Soru

Yazımı karıştırılan sözcüklerin doğru kullanımı, hem akademik hem de resmî yazışmalarda dilin niteliğini belirleyen temel unsurlardan biridir. Özellikle yabancı kökenli olup Türkçeye yerleşen teknik terimlerde bu tür hatalara sıkça rastlanmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi söylemlerde rasyonel çözümler üretmek yerine halkın duygularını sömüren demogoji yöntemine başvurulması doğru bir yaklaşım değildir.

Cevap

Siyasi söylemlerde halkın duygularını sömüren yaklaşımları ifade eden 'demogoji' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; sözcüğün doğru yazımı 'demagoji' olmalıdır.
Halkın beklentilerini sömürerek yapılan siyaset veya laf cambazlığı anlamına gelen sözcüğün doğru yazımı 'demagoji' şeklindedir. İkinci hecedeki 'o' harfi yerine 'a' harfi kullanılmalıdır. Bu nedenle 'demogoji' ifadesinin geçtiği cümle bir yazım yanlışı içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve teknik sözcükleri tespit edin.
Hiyerarşi, mütehassıs, müstahak, demogoji ve enstantane sözcükleri belirlendi.
Yazım yanlışları genellikle bu tür karmaşık yapılı sözcüklerde yoğunlaşır.
2
Sözcüklerin TDK Güncel Yazım Kılavuzu'ndaki karşılıklarını kontrol edin.
'Demogoji' yazımının yanlış, 'demagoji' yazımının doğru olduğu görüldü.
Özellikle Fransızca ve Arapça kökenli sözcüklerdeki ünlü dizilimi ezbere dayalı bir dikkat gerektirir.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcüklerin İmlası
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 29 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 29 | Examkin