Yazım ve Noktalama

1356 soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yakup Kadri'nin (1889-1974) "Kiralık Konak"ındaki kuşak çatışması, Tanzimat'tan beri süregelen toplumsal bir sorundur.

Bu mesele -aslında hepimiz farkındayız ki- göründüğünden daha karmaşık ve derin bir yapıya sahiptir.

Ankara-Konya arasındaki yüksek hızlı tren seferleri, bölge halkı için ulaşımda büyük bir kolaylık sağladı.

Pazardan elma, armut, muz; manavdan ise marul, maydanoz ve tere alarak eve döndük.

Bu önemli projeyi vaktinde tamamlamak için gece-gündüz demeden büyük bir özveriyle çalıştılar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu önemli projeyi vaktinde tamamlamak için gece-gündüz demeden büyük bir özveriyle çalıştılar.

Cevap

İkilemelerin arasına herhangi bir noktalama işareti konulmayacağı kuralı ihlal edildiği için "gece-gündüz" ifadesinin kullanıldığı seçenek hatalıdır.

Türkçede 'gece gündüz', 'aşağı yukarı', 'enine boyuna' gibi ikilemelerin arasına kısa çizgi (-) veya başka bir noktalama işareti konulması kural dışıdır. Bu nedenle 'gece-gündüz' yazımı bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki noktalama işaretlerini (kısa çizgi, tırnak, yay ayraç) tespit et.

Cümlede ikileme arasında kısa çizgi (-) kullanıldığı görüldü.

Soruda istenen 'diğer noktalama işaretleri' kapsamındaki hata türlerini belirlemek.

İkilemelerin yazım ve noktalama kuralını hatırla.

TDK kurallarına göre ikilemelerin arasına (virgül, kısa çizgi vb.) hiçbir işaret girmez.

Dil bilgisindeki temel yazım ve noktalama standartlarını uygulamak.

Diğer seçeneklerdeki sınır durumları kontrol et.

Tırnaktan sonra ek ayrımı ve noktalı virgül ile grup ayırma kurallarının doğru uygulandığı teyit edildi.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak ve hatayı netleştirmek.

Anahtar Kavram

İkilemelerin Noktalanması ve Kısa Çizgi Kullanımı

Tahmini Süre:55s

Soru 582Soru →

Bir kamu kurumunun yayımladığı resmî faaliyet raporunda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Kurumun stratejik hedefleri doğrultusunda T.H.Y.'nin global uçuş ağından daha etkin yararlanılması hedeflenmektedir.

Hazırlanan teknik raporlarda kullanılan tüm terimlerin TDK'ye uygunluğu bilim kurulu tarafından titizlikle onaylanmıştır.

Laboratuvar sonuçlarına göre numunelerin 10 cm.'den daha kısa olması durumunda test süreci geçersiz sayılacaktır.

Lojistik merkezine gün içinde ulaşan yardım malzemelerinin toplamda 500 kg'den fazla olduğu rapor edilmiştir.

Proje duyurularının TRT'na ait radyo kanallarında yayımlanması ve 5 mm'lik hassasiyetin vurgulanması planlanıyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan teknik raporlarda kullanılan tüm terimlerin TDK'ye uygunluğu bilim kurulu tarafından titizlikle onaylanmıştır.

Cevap

Hazırlanan teknik raporlarda kullanılan tüm terimlerin TDK'ye uygunluğu ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.

Doğru olan seçenekte Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK', büyük harf kuralına uygun olarak noktasız yazılmış ve ek, son harfin okunuşu olan 'KE' sesine göre 'TDK'ye' (TE-DE-KE-YE) şeklinde getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Büyük harfli kısaltmaların (THY, TDK, TRT) yazım kuralını hatırla.

T.C. ve T. hariç nokta kullanılmaz; ekler son harfin okunuşuna göre getirilir.

Büyük harfli kısaltmalarda temel kural son harfin ses değeridir.

Küçük harfli ve ölçü birimi kısaltmalarının (kg, cm, mm) kuralını uygula.

Nokta kullanılmaz; ekler kelimenin tam okunuşuna (kilogram, santimetre) göre getirilir.

Ölçü birimleri uluslararası standartlara göre noktasız yazılır.

Seçeneklerdeki ek ve nokta uyumunu denetle.

TDK'ye (doğru), T.H.Y. (yanlış nokta), kg'den (yanlış ek), cm. (yanlış nokta), TRT'na (yanlış ek).

Kurallara uymayan kullanımlar yazım yanlışı oluşturur.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Noktalama ve Ek Getirme Kuralları

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 583Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Büyük bir mühendislik firmasında stajyer olarak göreve başlayan aday, kısa sürede projelerdeki başarısıyla yönetim kurulunun dikkatini çekmeyi başardı.

Şehir merkezinde artan araç sayısı ve buna bağlı olarak gelişen yoğun egsoz dumanı, halk sağlığını ciddi şekilde tehdit eden unsurlar arasındadır.

Resmî kurumlar tarafından verilen liyakat belgeleri, kişinin mesleki unvanını tescilleyerek kariyer basamaklarındaki yetkinliğini resmileştirir.

Kütüphane personeli, iade edilen akademik eserleri katalog numaralarına göre tasnif etmek yerine raflara rastgele dizdiği için aranan kitaplar bulunamıyor.

Uzun yıllardır bu kronik sağlık probleminden muzdarip olan bölge halkı için tam teşekküllü bir hastanenin temeli düzenlenen törenle atıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehir merkezinde artan araç sayısı ve buna bağlı olarak gelişen yoğun egsoz dumanı, halk sağlığını ciddi şekilde tehdit eden unsurlar arasındadır.

Cevap

Söz konusu cümlede geçen 'egsoz' kelimesi yazım yanlışı içermektedir; bu kelimenin güncel TDK kılavuzundaki doğru yazımı 'egzoz' olmalıdır.

İlgili cümlede geçen 'egsoz' kelimesi hatalı yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'na göre Fransızca kökenli bu teknik terimin doğru yazılışı 'egzoz' şeklindedir. Kelime içerisinde 's' değil, 'z' harfi kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı sıklıkla karıştırılan sözcükleri tespit et.

Stajyer, egsoz, unvan, rastgele, muzdarip sözcükleri incelenmek üzere belirlendi.

Yazım yanlışı sorusunda odak noktası genellikle bu tür kritik kelimelerdir.

Belirlenen sözcüklerin TDK güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını kontrol et.

Stajyer (doğru), unvan (doğru), rastgele (doğru), muzdarip (doğru) olarak belirlendi; ancak 'egsoz' kelimesinin sözlükteki karşılığının 'egzoz' olduğu görüldü.

Türkçede yabancı dillerden geçen bazı sözcüklerin yazımı zamanla değişebilir veya fonetik olarak karıştırılabilir.

Yanlış yazılan sözcüğün bulunduğu şıkkı işaretle.

İçinde 'egsoz' ifadesi bulunan ikinci cümledeki hata tespit edildi.

Soruda 'yazım yanlışı yapılmıştır' ifadesi geçtiği için hatalı olan seçeneğin bulunması gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Özellikle yabancı dillerden Türkçeye geçmiş teknik terimlerin (doküman, enstantane, inisiyatif vb.) güncel TDK sözlüğündeki yazımlarını periyodik olarak kontrol etmek sınav başarısı için kritiktir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 584Soru →

Tarihî ve kültürel mirasın korunmasına yönelik hazırlanan yeni proje kapsamında, (I) Kültür ve Turizm Bakanlığının desteğiyle (II) Batı Anadolu'da yer alan antik kentlerde kapsamlı bir restorasyon çalışması başlatıldı. (III) Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik gereği, (IV) Eski Çağ'dan kalan eserlerin yurt dışına çıkarılması kesinlikle yasaklanmıştır. Konuyla ilgili açıklama yapan (V) Türk Tarih Kurumu Başkanlığı'nın yetkilileri, denetimlerin artırılacağını bildirdi.

Bu parçadaki numaralanmış bölümlerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Türk Tarih Kurumu Başkanlığı ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır çünkü kurum ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Beşinci bölümde geçen 'Türk Tarih Kurumu Başkanlığı' bir birim/kuruluş adıdır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, destek ve proje adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Başkanlığı'nın' şeklindeki yazım hatalıdır; doğrusu 'Başkanlığının' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Parçadaki büyük harf kullanımlarını kategorize etme

Bakanlık (kurum), Batı Anadolu (yer/yön), Resmî Gazete (yayın), Eski Çağ (dönem), Türk Tarih Kurumu Başkanlığı (birim/kuruluş) tespit edildi.

Her bir kullanımın hangi TDK kuralına tabi olduğunu belirlemek için gereklidir.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kuralını uygulama

I numaralı 'Bakanlığının' kullanımı kurala uygundur (ayrılmamış). V numaralı 'Başkanlığı'nın' kullanımı ise kurala aykırıdır (ayrılmış).

TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, destek, proje vb. adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Yayın adları ile kurum adları arasındaki farkı ayırt etme

III numaralı 'Resmî Gazete' bir yayın adıdır, kurum adı değildir. Yayın adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrıldığı için bu kullanım doğrudur.

Öğrencilerin en çok karıştırdığı 'kurum eki ayrılmaz' kuralının yayın adlarını kapsamadığını doğrulamak gerekir.

Yer/yön ve çağ/dönem adlarını kontrol etme

II ve IV numaralı kullanımların TDK'nin ilgili maddelerine (yer adından önceki yön adı büyük, dönem adları büyük) tam uyum sağladığı görüldü.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak kesin hatanın tespiti sağlanır.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Birim Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Soru 585Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu yapıların cümledeki görevlerine ve anlam özelliklerine göre belirlenir. Bu kurala uyulmaması ciddi bir yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Sınav sonuçları açıklandığında sende göreceksin ki verdiğin bunca emek karşılıksız kalmayacak.

Resmi belgelerin hazırlanmasında emeği geçen personelin isimleri listenin sonunda yinede yer almalıydı.

Mademki bu konuda fikir birliğine varıldı, yeni sistemin uygulama aşamasına bir an önce geçilmelidir.

Dosyada ki eksik belgeleri kontrol ettikmi mülakat sürecinin tamamlandığını sisteme işleyebiliriz.

Toplantıda alınan kararların uygulanmasında birtakım güçlüklerle karşılaşılsa ta sabırla süreci takip etmeliyiz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mademki bu konuda fikir birliğine varıldı, yeni sistemin uygulama aşamasına bir an önce geçilmelidir.

Cevap

'Mademki' ifadesinin kalıplaşmış kural gereği bitişik yazıldığı ve diğer yapıların da doğru olduğu seçenek doğrudur.

'Mademki' sözcüğü, Türkçede 'ki' bağlacının kalıplaşarak bitişik yazıldığı (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) istisnai durumlardan biridir. Bu nedenle cümlede doğru yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit etme

Tüm seçeneklerdeki hedef yapılar belirlendi.

Yazım kurallarını uygulamak için önce ilgili ek ve bağlaçların bulunması gerekir.

Yapıların görevlerini (bağlaç, ek, edat) belirleme

'Sende', 'yinede', 'karşılaşılsa ta' ifadelerinde bağlaç; 'dosyada ki' ifadesinde ek; 'ettikmi' ifadesinde edat görevi tespit edildi.

Yazım kuralı (bitişik/ayrı), yapının cümledeki dil bilgisi görevine göre değişir.

İstisnai durumları kontrol etme

'Mademki' yapısının SOMBAHÇEM (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) formülü içinde yer aldığı görüldü.

Kalıplaşmış bağlaçlar, genel kuralın dışına çıkarak bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

Tahmini Süre:55s

Soru 586Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve çizgilerin kullanımıyla ilgili pek çok kural ve bu kuralların istisnaları bulunmaktadır. Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cumhuriyet Dönemi'nin (1923-...) edebî anlayışını yansıtan eserlerde, sanatçıların "dil-toplum" ilişkisine bakışı belirleyici olmuştur.

Recaizade Mahmut Ekrem'in (1847-1891) Araba Sevdası adlı eseri, Türk edebiyatında Batılılaşma sancılarını ironik bir dille ele alır.

Bakanlar Kurulu'nun bugün aldığı yeni karar, Resmî Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girmiş oldu.

Avrupa Birliği'ne üyelik süreci, Türkiye'nin son elli yıldaki dış politika gündeminin en önemli maddelerinden biri olmayı sürdürmektedir.

19. yy.ın sonlarında gelişen yeni edebî akımlar, sanatçıların "hürriyet" kavramına yüklediği anlamı da derinden etkilemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlar Kurulu'nun bugün aldığı yeni karar, Resmî Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girmiş oldu.

Cevap

Bakanlar Kurulu'nun ifadesinde kesme işaretinin kullanılması yanlıştır çünkü kurum ve kurul adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Bakanlar Kurulu bir kurul adıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Bakanlar Kurulu'nun' kullanımı hatalıdır; doğrusu 'Bakanlar Kurulunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki özel adları ve bunlara getirilen ekleri incele.

Bakanlar Kurulu ifadesinin bir kurul adı olduğu tespit edildi.

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazım kuralını kontrol etmek için.

İlgili noktalama kuralını (TDK) hatırla.

TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.

Yazım ve noktalama bütünlüğünü sağlamak ve istisnaları belirlemek için.

Diğer seçeneklerdeki karmaşık kuralları (istisnaları) değerlendir.

Resmî Gazete'nin bir yayın adı olduğu için kesmeyle ayrıldığı, Avrupa Birliği'nin ise kural dışı bir istisna olarak ayrıldığı görüldü.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak ve hatayı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kurul Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adları ile yayın adları (gazete, kitap) arasındaki kesme işareti ayrımını pekiştirmek için farklı örnekler çözünüz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 587Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve buna bağlı yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Bu araştırmanın temel hipotezi şudur: Toplumsal değişim, teknolojik gelişmelerden bağımsız olarak düşünülemez.

Sınavda adayların şu niteliklere sahip olması beklenmektedir: analitik düşünme, etkili iletişim ve çözüm odaklılık.

Müfettişin hazırladığı denetim raporundaki nihai sonuç şudur: kurumun idari ve mali süreçlerinde bazı usul hataları saptanmıştır.

Divan şiirinde sevgilinin güzelliği şu mazmunlarla anlatılır: gül, gonca, selvi, şem ve lale.

İnsan, hayatı boyunca şu değerleri kazanmaya çalışmalıdır: dürüstlük, hoşgörü ve sevgi; çünkü bu değerler toplumsal huzurun anahtarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müfettişin hazırladığı denetim raporundaki nihai sonuç şudur: kurumun idari ve mali süreçlerinde bazı usul hataları saptanmıştır.

Cevap

Müfettişin denetim raporundaki nihai sonucu belirten seçenekte hata yapılmıştır çünkü iki noktadan sonra gelen açıklama tam bir cümledir ve büyük harfle başlamalıdır.

İnceleme raporundan bahseden seçenekteki 'kurumun' ifadesiyle başlayan kısım, yüklemi olan ('saptanmıştır') bağımsız bir cümledir. Türk Dil Kurumu'nun 'İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.' kuralı gereği, bu ifadenin ilk harfi büyük olmalıdır. Küçük harf kullanıldığı için bu cümle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

İki noktadan sonraki kısmın yapısını incele

'kurumun idari ve mali süreçlerinde bazı usul hataları saptanmıştır' ifadesinin bir yüklemi (saptanmıştır) olduğu ve bağımsız bir cümle kurduğu görülür.

Yazım kuralını belirlemek için açıklamanın cümle olup olmadığı tespit edilmelidir.

Büyük harf kullanım kuralını uygula

TDK'ye göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle niteliğindeyse büyük harfle başlar.

Noktalama işaretine bağlı yazım kuralının doğruluğunu denetlemek.

Hatalı kullanımı tespit et

'kurumun' kelimesinin küçük harfle başlaması kurala aykırıdır; 'Kurumun' şeklinde olmalıdır.

Cümle niteliğindeki açıklamalarda küçük harf kullanımı bir yazım yanlışıdır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük Harf Kullanımı

Soru 588Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Bahçenin duvar kenarına dikilen hanımeli çiçekleri etrafa hoş bir koku yayıyordu.

Hazırlanan raporun ön söz kısmında projenin temel amaçlarına ve yöntemine yer verilmiş.

Onca emeğin ardından bu başarıyı elde etmeyi ve kürsüye çıkmayı gerçekten haketmişti.

Mutfakta yemek yaparken kullanılan çörek otunun taze olmasına ve kokusuna dikkat etmelisiniz.

Yaşanan aksiliklere rağmen hedefine ulaşma konusundaki kararlılığından asla vazgeçmedi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Onca emeğin ardından bu başarıyı elde etmeyi ve kürsüye çıkmayı gerçekten haketmişti.

Cevap

Başarıyı elde etmeyi hak ettiğini belirten cümlede 'haketmişti' sözcüğünün yazımı yanlıştır; bu ifade 'hak etmişti' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Doğru cevap, 'hak etmek' eyleminin yanlış yazıldığı seçenektir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre etmek, olmak, eylemek gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılır. 'Hak etmek' sözcüğünde herhangi bir ses olayı bulunmadığı için 'hak etmişti' şeklinde ayrı yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit etme

Tespit edilen sözcükler: hanımeli, ön söz, haketmişti, çörek otu, vazgeçmedi.

Yazım kuralı kontrolü yapabilmek için önce hedef sözcüklerin belirlenmesi gerekir.

Birleşik sözcüklerin yazım kurallarını uygulama

'hanımeli' (anlam kaybı - bitişik), 'ön söz' (kural - ayrı), 'çörek otu' (anlam korunması - ayrı), 'vazgeçmek' (kaynaşmış - bitişik) doğru yazılmıştır.

TDK'nin birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili belirlediği temel kurallara uygunluk denetlenir.

Yardımcı fiille kurulan birleşik fiili inceleme

'hak etmek' yardımcı fiilinde ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) olmadığı görülür.

Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Etmek, olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerin yazımı ve anlam değişimine dayalı birleşik sözcük yazımı.

Soru 589Soru →

Türkçede noktalama işaretlerinin kullanımı belirli kurallara bağlanmıştır. Bazı durumlarda virgülün kullanımı anlamı netleştirirken, bazı dil bilgisi yapılarından sonra virgül kullanılması yazım yanlışı kabul edilir. Özellikle zarf-fiil ekleri almış sözcüklerin kullanımı bu noktada kritik bir kurala tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı bir noktalama hatasına yol açmıştır?

Yeni atanan genel müdür, kurumun işleyişini ve personel yapısını kısa sürede kavrayarak, verimliliği artıracak projeleri hayata geçirdi.

Toplantı tutanağında; alınan kararlar, sorumlu birimler ve uygulama takvimi net bir şekilde belirtilmiştir.

Sayın Bölge Müdürü, kurum içi denetimlerin sonuçlarını değerlendirmek üzere heyeti makamına davet etti.

Genç, memurun masasına bıraktığı dilekçeyi inceledikten sonra gerekli düzeltmelerin yapılmasını istedi.

Mülakat sonuçları, adayların yoğun itirazları dikkate alınarak, yeniden değerlendirme sürecine tabi tutulacaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni atanan genel müdür, kurumun işleyişini ve personel yapısını kısa sürede kavrayarak, verimliliği artıracak projeleri hayata geçirdi.

Cevap

Yeni atanan genel müdürün kurum yapısını kavradığını belirten cümlede, zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanılması hatalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümle içinde zarf-fiil eki (-arak, -erek, -ınca, -ince, -madan, -meden vb.) almış kelimelerden sonra virgül konulmaz. Genel müdürün eylemini belirten cümlede 'kavrayarak' sözcüğünden sonra virgül kullanılması bu kuralın ihlalidir. Eğer cümlede 'kavrayarak, inceleyerek...' şeklinde birden fazla zarf-fiil sıralansaydı, aralarına virgül konulabilirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki zarf-fiil yapılarını tespit edin.

İlk cümlede '-erek' zarf-fiil ekini almış 'kavrayarak' sözcüğü bulunmaktadır.

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı, cümlede art arda gelen birden fazla zarf-fiil olup olmamasına bağlıdır.

Türk Dil Kurumu'nun (TDK) ilgili kuralını uygulayın.

Cümlede art arda sıralanan eş görevli zarf-fiiller bulunmadığı, yalnızca tek bir zarf-fiil olduğu görülmektedir.

Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konulmaz; ancak art arda gelen zarf-fiiller varsa aralarına virgül konur.

Diğer seçeneklerdeki virgül işlevlerini kontrol edin.

Diğer şıklarda virgül; hitap, anlam karışıklığını önleme, ara söz belirtme ve eş görevli ögeleri ayırma görevlerinde doğru kullanılmıştır.

Hatalı seçeneği doğrulamak için diğer kuralların ihlal edilmediğinden emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı kuralı

Soru 590Soru →

Noktalama işaretleri, duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek amacıyla kullanılır. Cümle sonu işaretleri ise cümlenin anlamca nasıl tamamlandığını gösteren en temel unsurlardır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümle sonu işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Bugün yapılan kurul toplantısında alınan kararların neden bu kadar geç açıklandığını bir türlü kavrayamadım?

Geleneksel el sanatlarımızın en güzel örneklerini sergileyen bu sergide halılar, kilimler ve ebru çalışmaları vardı...

Gümrük kapısındaki görevli, pasaportumu büyük bir dikkatle inceledikten sonra başını kaldırıp kısa ve net bir şekilde sordu: Memleketiniz?

Yeter artık, bu anlamsız tartışmaya bir son verin ve hemen işinizin başına dönün.

Pencerenin önünde oturup dışarıdaki sağanak yağışı, sırılsıklam olmuş kedileri ve rüzgârda savrulan yaprakları;

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gümrük kapısındaki görevli, pasaportumu büyük bir dikkatle inceledikten sonra başını kaldırıp kısa ve net bir şekilde sordu: Memleketiniz?

Cevap

Gümrük kapısındaki görevlinin sorusunu içeren 'Memleketiniz?' ifadesinin bulunduğu cümle doğrudur; çünkü tonlama yoluyla soru anlamı kazanan eksiltili yapıdaki soru cümlelerinde soru işareti kullanılır.

Memleketiniz? ifadesinin yer aldığı cümlede, herhangi bir soru eki (mı, mi) veya soru sözcüğü (nasıl, nerede) olmamasına rağmen, diyalog akışı içerisinde vurgu ve tonlama ile soru anlamı sağlanmıştır. TDK kurallarına göre bu tür kullanımlarda soru işareti konması tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yüklem durumlarını kontrol etmek.

Tamamlanmış cümleler ile eksiltili cümleleri birbirinden ayırt etmek.

Yüklemi olan bir cümlenin sonuna üç nokta konulmasının hata olduğunu belirlemek için.

Soru anlamının nasıl kurulduğunu analiz etmek.

Doğrudan soru mu yoksa dolaylı soru mu olduğunu tespit etmek.

İçinde soru sözcüğü olsa da bildiri kipiyle biten dolaylı soruların sonuna nokta gelmesi gerektiğini doğrulamak için.

Cümlenin duygusal tonunu ve hitap özelliğini değerlendirmek.

Şiddetli bir duygu veya emir anlamı olup olmadığını belirlemek.

Emir ve heyecan bildiren ifadelerin sonuna nokta yerine ünlem getirilmesinin zorunluluğunu kontrol etmek için.

Eksiltili cümle sonu işaretini incelemek.

Cümle bitiminde kullanılan işaretin standartlara uygunluğunu denetlemek.

Cümle sonunda noktalı virgül kullanımının Türkçede yeri olmadığını, eksiltili durumlarda üç nokta gerektiğini hatırlamak için.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) işlevsel kullanımı ve birbirleriyle karıştırılma durumları.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 591Soru →

Noktalama kuralları çerçevesinde iki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek, açıklama yapılacak veya alıntı yapılacak cümlelerin sonuna konur. İki noktadan sonra gelen bölüm bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, sadece örneklerden oluşuyorsa küçük harfle başlar.

Bu kurallar ve iki noktanın yapısal işlevleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Eski Türk edebiyatında sanatçılar şu iki unsura çok önem verirlerdi: mazmunlar ve aruz ölçüsü.

Toplantıda alınan kararların temel amacı şudur: Kurumsal verimliliği artırarak maliyetleri minimum düzeye indirmek.

Bahçede farklı türlerde pek çok çiçek bulunuyordu: papatyalar, menekşeler, güller ve nergisler.

Daire başkanlığında şu üç birim oluşturuldu: planlama, uygulama ve denetim: bu birimlerin her birinde beşer uzman personel görevlendirildi.

Modern Türk hikâyeciliğinin öncü isimlerinden olan Sait Faik Abasıyanık şöyle der: 'Bir insanı sevmekle başlar her şey.'

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Daire başkanlığında şu üç birim oluşturuldu: planlama, uygulama ve denetim: bu birimlerin her birinde beşer uzman personel görevlendirildi.

Cevap

Daire başkanlığında şu üç birim oluşturuldu: planlama, uygulama ve denetim: bu birimlerin her birinde beşer uzman personel görevlendirildi. cümlesindeki ikinci iki nokta kullanımı yanlıştır.

Daire başkanlığına dair birimlerin listelendiği cümlede, listenin bittiği ve yeni bir yargının başladığı noktada iki nokta (:) kullanılmıştır. Ancak Türkçede iki nokta; açıklama, örnekleme veya alıntı yapılacağı zaman kullanılır. Örnekleme grubu sona erdiğinde ve ardından yeni bir bağımsız cümle geldiğinde, bu iki yapı arasına noktalı virgül (;) konulmalıdır. Bu cümlede iki noktanın ardı ardına kullanılması noktalama kuralı ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

Birinci iki noktanın işlevini kontrol etme

Cümlede 'şu üç birim oluşturuldu' ifadesinden sonra gelen 'planlama, uygulama ve denetim' bir örnekleme grubudur. Dolayısıyla ilk iki noktanın kullanımı doğrudur.

Örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.

Örnekleme grubunun yazımını kontrol etme

Sıralanan birimler ('planlama, uygulama ve denetim') özel isim değildir ve tam bir cümle kurmazlar. Bu nedenle küçük harfle başlamaları doğrudur.

İki noktadan sonra gelen bölüm cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.

İkinci iki noktanın işlevini kontrol etme

Örneklemeden sonra gelen 'bu birimlerin her birinde...' kısmı bir açıklama veya alıntı değil, önceki yargıya bağlı yeni bir bağımsız cümledir. Bu durumda iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılmalıdır.

Örnekleme yapılan bir cümlenin ardından gelen ve bu örneklerle ilgili genel bir yargı bildiren ikinci bir cümle, noktalı virgül veya nokta ile ayrılır; iki nokta üst üste yığılmaz.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İki nokta ile noktalı virgülün karıştırıldığı karmaşık cümle yapılarını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 592Soru →

İki noktanın (:) kullanım işlevleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından hazırlanan rehberde şu temel ilke yer alır: her ne ad altında olursa olsun hediye almak ve menfaat sağlamak kesinlikle yasaktır.

Belediyelerin sunduğu sosyal hizmetler temel olarak şunları kapsamaktadır: aşevi hizmeti, evde bakım yardımı ve okul öncesi eğitim imkânları.

İdari vesayet: Merkezî yönetimin, yerel yönetimlerin işlemleri ve organları üzerindeki, kanunla sınırlı denetim yetkisidir.

Dosyalama ve arşivleme sisteminde belgeler şu kriterlere göre düzenlenir: aidiyet yılı, konu kodu ve kurumsal dosya numarası.

İş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde temel bir kural vardır: Önleyici tedbirler, kaza sonrası yapılacak müdahalelerden çok daha hayatidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından hazırlanan rehberde şu temel ilke yer alır: her ne ad altında olursa olsun hediye almak ve menfaat sağlamak kesinlikle yasaktır.

Cevap

Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından hazırlanan rehberde şu temel ilke yer alır: her ne ad altında olursa olsun hediye almak ve menfaat sağlamak kesinlikle yasaktır.

İlgili cümlede iki noktadan sonra gelen 'her ne ad altında olursa olsun hediye almak ve menfaat sağlamak kesinlikle yasaktır' ifadesi, kendi içinde bir yükleme sahip olan tam bir cümledir. Yazım kuralları uyarınca, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa mutlaka büyük harfle başlatılmalıdır. Bu cümlede 'her' sözcüğünün küçük harfle yazılması kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki iki noktanın kullanım amacını belirlemek.

İki noktanın, kendisinden sonra bir açıklama yapılacağını göstermek amacıyla kullanıldığı tespit edilmiştir.

Kural gereği açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.

İki noktadan sonra gelen bölümün yapısal özelliğini (cümle mi yoksa örnek listesi mi) analiz etmek.

Gelen bölümün '...yasaktır' yüklemiyle biten, tam ve bağımsız bir cümle niteliğinde olduğu belirlenmiştir.

Yazım kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örneklerden oluşuyorsa küçük harfle başlar.

Yazım kuralının uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek.

Cümle niteliğindeki açıklamanın 'her' sözcüğüyle (küçük harf) başladığı saptanmıştır.

Bağımsız bir cümle olan bu bölümün 'Her' şeklinde büyük harfle başlaması gerekirdi; küçük harf kullanımı bir yazım yanlışıdır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 593Soru →

Noktalı virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu işleviyle kullanılmıştır?

Kurumun arşivinde 2023 yılına ait mali kayıtlar, personel dosyaları; 2024 yılına ait ise ihale belgeleri, sözleşme metinleri muhafaza edilmektedir.

Daire başkanı; çalışkan, dürüst ve özverili memurların ödüllendirilmesi konusunda oldukça hassas davranıyordu.

Evraklar zamanında teslim edildi; ancak sistemdeki teknik bir arıza nedeniyle onay süreci gecikti.

Belediye meclisi toplantısında şu konular görüşüldü; ulaşım projeleri, altyapı çalışmaları ve sosyal yardımlar.

Dosyalar raflara titizlikle dizildi; her birine ayrı bir barkod numarası verilerek tasnif işlemi tamamlandı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun arşivinde 2023 yılına ait mali kayıtlar, personel dosyaları; 2024 yılına ait ise ihale belgeleri, sözleşme metinleri muhafaza edilmektedir.

Cevap

Arşivdeki 2023 ve 2024 yılına ait farklı belge gruplarını ayıran cümledeki kullanım doğrudur.

Kurum arşivi ile ilgili cümlede, 2023 yılına ait belgeler kendi içinde virgülle ayrılmış bir takımdır; 2024 yılına ait belgeler ise başka bir takımdır. Bu iki farklı zaman grubunu (takımını) net bir şekilde birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanımı TDK standartlarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki noktalama işaretinin çevresindeki ögeleri incele.

Noktalı virgülden önce bir grup (mali kayıtlar, personel dosyaları), sonra ise başka bir grup (ihale belgeleri, sözleşme metinleri) bulunmaktadır.

Noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevi, virgülle ayrılmış küçük grupların daha büyük bir yapıda birbirinden kopmasını sağlar.

Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül işlevlerini belirle.

Özneyi ayırma, sıralı cümleleri bağlama veya hatalı (iki nokta yerine) kullanım örnekleri tespit edildi.

Soru kökünde istenen spesifik işlevin (tür/takım ayırma) sadece ilgili seçenekte olduğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma İşlevi

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi belirtme (karışıklığı önleme) işlevi ile ilgili soruları çözerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 594Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yaşadığı haksızlık karşısında derin bir öfke hissetti ama sükunetini korumayı başardı.

Odanın köşesinde duran camgüzeli, pembe çiçekleriyle ortama canlılık katıyordu.

Romanın başkahramanı, adalet arayışında olan genç bir avukat olarak kurgulanmış.

Yazarın son kitabında bilimkurgu ve tarihî unsurlar ustalıkla bir araya getirilmiş.

Gezginler, ormanın içindeki patikayı takip ederek güneydoğu yönüne doğru ilerlediler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazarın son kitabında bilimkurgu ve tarihî unsurlar ustalıkla bir araya getirilmiş.

Cevap

Yazarın son kitabında bilimkurgu ve tarihî unsurlar ustalıkla bir araya getirilmiş cümlesinde 'bilimkurgu' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'bilim kurgu' şeklinde ayrı olmalıdır.

Türkçede 'bilim kurgu' ifadesi, her iki sözcük de gerçek anlamını koruduğu için TDK Yazım Kılavuzu uyarınca ayrı yazılması gereken birleşik kelimeler arasında yer alır. Seçenekteki 'bilimkurgu' yazımı bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.

Tespit edilen sözcükler: hissetti, camgüzeli, başkahraman, bilimkurgu, güneydoğu.

Yazım yanlışını bulmak için önce aday sözcükleri belirlemek gerekir.

TDK birleşik kelime yazım kurallarını uygula.

'his+etmek' ünsüz türemesiyle 'hissetmek' (bitişik), 'baş' ön ekiyle 'başkahraman' (bitişik), ara yön 'güneydoğu' (bitişik), anlam kaybı olan bitki adı 'camgüzeli' (bitişik) doğrudur.

Her bir sözcüğün yapısı ve türü, hangi kurala tabi olduğunu belirler.

Hatalı olan kullanımı belirle.

'bilim kurgu' ifadesi, kelimelerin anlamını koruduğu ve kalıplaşmış bir ses olayı barındırmadığı için ayrı yazılmalıdır.

Yazımı karıştırılan 'bilim kurgu' gibi terim niteliğindeki kelimelerin ayrı yazılması genel kuraldır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Ayrı ve Bitişik Yazılma Kuralları

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 595Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve bu işaretlerden sonra gelen ifadelerin yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı doğrudur?

Hayat felsefesini tek bir cümleyle özetledi; dürüstlükten asla vazgeçmemek.

Mutfakta şu malzemelerin eksik olduğu görüldü: Tuz, un, yağ ve şeker.

Akademik raporda şu temel görüş savunulmaktadır: Eğitim politikaları yerel ihtiyaçlara göre şekillendirilmelidir.

Bahçedeki ağaçlardan şunları topladık, elma, armut, kayısı ve kiraz.

Genç yazar, imza gününde okurlarına şöyle seslendi; 'Edebiyat, kalpten kalbe kurulan bir köprüdür.'

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akademik raporda şu temel görüş savunulmaktadır: Eğitim politikaları yerel ihtiyaçlara göre şekillendirilmelidir.

Cevap

Akademik bir raporun içeriğinden bahsedilen ve açıklamanın tam bir cümleyle yapıldığı seçenek doğru kullanım içermektedir.

Doğru olan cümlede, kendisinden sonra bir açıklama yapılacağı için iki nokta yerinde kullanılmıştır. Ayrıca iki noktadan sonra gelen 'Eğitim politikaları...' ifadesi bağımsız bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılması kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yapısını incele

Cümlelerin hangisinin açıklama veya örnekleme gerektirdiğini tespit et.

İki nokta; kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur.

Noktalama işaretlerini kontrol et

Açıklama ve örnekleme öncesinde kullanılan noktalı virgül veya virgül gibi işaretlerin hatalı olduğunu belirle.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu işlevler sadece iki noktaya aittir.

Yazım kuralını uygula

İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle olup olmadığını kontrol et.

İki noktadan sonra gelen ifade bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Büyük Harf Kuralı

Tahmini Süre:50s

Soru 596Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Akşam saatlerinde TRT'den yapılan resmi açıklamada yeni sınav takvimi adaylara duyuruldu.

Marketten aldığımız un paketlerinin toplam ağırlığı 10 kg'dan daha fazlaydı.

Sözcüklerin güncel anlamlarını kontrol etmek için TDK'ya sık sık müracaat ederiz.

Yaz tatili için bilet işlemlerini erkenden halletmek amacıyla THY'nin internet sitesine girdik.

Okul projesi için hazırlanan maket uçağın kanat açıklığı tam 45 cm olarak ölçüldü.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözcüklerin güncel anlamlarını kontrol etmek için TDK'ya sık sık müracaat ederiz.

Cevap

Türk Dil Kurumunun kısaltması olan 'TDK' ifadesine getirilen ekin 'TDK'ya' değil, 'TDK'ye' şeklinde olması gerekir.

Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. Türkçede 'K' harfinin okunuşu 'ke' olduğu için TDK kısaltmasına getirilecek ek 'TDK'ye' şeklinde olmalıdır. Bu cümlede 'TDK'ya' yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Büyük harflerle yapılan kısaltmaların okunuşunu belirlemek.

TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunur. Türkçede 'Ka' sesi yoktur, tüm ünsüzler 'e' sesiyle okunur.

Büyük harfli kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.

Kısaltmaya uygun eki seçmek ve yazımını kontrol etmek.

'Ke' sesiyle biten kısaltmaya yönelme durumu eki getirilirken 'ye' (ince ünlü) tercih edilmelidir.

Dil bilgisinde ünlü uyumu kuralı gereği, ince ünlüyle biten okunuşlara ince ekler getirilir.

Küçük harfli ve ölçü birimi kısaltmalarını incelemek.

kg (kilogram) ve cm (santimetre) gibi kısaltmalarda eklerin kelimenin açılımına göre getirildiği doğrulanır.

Ölçü birimleri uluslararası standartta olsa da Türkçede okunuşlarına göre ek alırlar.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Kuralları

Tahmini Süre:45s

Soru 597Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" ögelerinin yazımı; bu yapıların cümlede üstlendikleri dil bilgisel görevlere (ek, bağlaç, edat) ve kalıplaşmış kullanımlara göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Öyle anlaşılıyor ki bu projedeki aksaklıklar hepimizi bir hayli yoracak.

Mademki gelmeyecektin, neden son ana kadar bize haber vermedin de beklettin?

Yönetmelikte ki bazı maddelerin değişmesi, personelin özlük haklarını da etkiledi mi?

Onunla görüştün mü bilmiyorum ama bendeki dosyayı ona iletmen iyi olur.

Güneş açtı mı içimizi bir huzur kaplar, oysaki kışın hepimiz çok dertliydik.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikte ki bazı maddelerin değişmesi, personelin özlük haklarını da etkiledi mi?

Cevap

Yönetmelikteki bazı maddelerin değişmesiyle ilgili cümle hatalıdır çünkü sıfat yapan "-ki" eki bitişik yazılmalıdır.

İçinde "Yönetmelikte ki" ifadesi geçen cümlede yazım yanlışı vardır. Buradaki "-ki", bir ismi niteleyen (maddeler) ve sıfat yapan ek görevindedir. Türkçede sıfat yapan "-ki" ekleri daima kelimeye bitişik yazılır; yani doğrusu "Yönetmelikteki" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki "ki"nin görevini belirleyin.

"Yönetmelikte ki" ifadesinde "ki", "hangi maddeler?" sorusuna cevap vererek ismi nitelediği için sıfat yapan ektir.

Sıfat yapan "-ki" ve ilgi zamiri olan "-ki" her zaman eklendiği kelimeye bitişik yazılır.

Diğer ögeleri kontrol edin.

"haklarını da" ifadesindeki "da" bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. "etkiledi mi?" ifadesindeki "mi" soru ekidir ve ayrı yazılması doğrudur.

Bağlaç olan "de/da" ve soru eki olan "mı/mi" her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan "-ki" eki her zaman bitişik, bağlaç olan "ki" ise (kalıplaşmış durumlar hariç) ayrı yazılır.

Tahmini Süre:50s

Soru 598Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere (bağlaç, ek, edat), anlam ilişkilerine ve kalıplaşma durumlarına göre farklılık göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" ve "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Öyle bir akşamdı ki gökyüzünde ki yıldızlar sanki bize bir şeyler fısıldıyor da biz bir türlü duymuyoruz.

Halbuki sende biliyorsun ki bu işin sonunda hüsrana uğramakta var, büyük bir başarı da.

Farz et ki bu sınavı kazandın; o zaman da seninki gibi güzel mi güzel bir hayat mı başlayacak yoksa bugünkü gibi yerinde mi sayacaksın?

Mademki gelmeyecektin, neden bizede haber vermedin ki; biz de seni sabahtan beri yollarda bekledik.

Yarın ki toplantıda sen de mi görüşlerini bildireceksin yoksa suskun kalmayımı tercih edeceksin?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Farz et ki bu sınavı kazandın; o zaman da seninki gibi güzel mi güzel bir hayat mı başlayacak yoksa bugünkü gibi yerinde mi sayacaksın?

Cevap

Cümledeki tüm "de", "ki" ve "mi" kullanımlarının doğru olduğu seçenek, bağlaç, ilgi zamiri, sıfat yapan ek ve edat görevlerinin tamamının kuralına uygun yazıldığı ifadedir.

Doğru kabul edilen cümlede; fiilden sonra gelen bağlaç olan "ki", ismi niteleyen sıfat yapan ek olan "-ki", bir ismin yerini tutan ilgi zamiri olan "-ki", cümleye birliktelik/üstelik anlamı katan bağlaç olan "da" ve hem pekiştirme hem de soru anlamı katan "mi" edatı yazım kurallarına tamamen uygun şekilde (ek olanlar bitişik, bağlaç ve edat olanlar ayrı) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

"ki" eklerini ve bağlaçlarını incele

"Farz et ki" bağlaçtır (ayrı), "seninki" ilgi zamiridir (bitişik), "bugünkü" sıfat yapan ektir (bitişik). Hepsi doğrudur.

"ki" yapısı fiilden sonra geliyorsa bağlaç, ismin yerini tutuyorsa zamir, ismi niteliyorsa sıfat ekidir.

"de" bağlaçlarını ve eklerini kontrol et

"o zaman da" ifadesindeki "da" bağlaçtır ve ayrı yazılarak doğru kullanılmıştır.

Bağlaç olan "de/da" cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ve her zaman ayrı yazılır.

"mi" edatının kullanımlarına bak

"güzel mi güzel" (pekiştirme), "hayat mı" ve "yerinde mi" (soru) kullanımları ayrı yazılarak doğru yapılmıştır.

"mi" soru edatı; soru, pekiştirme veya zaman anlamı katsa da her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Türkçede ek olan ve bağlaç olan yapıların (de, ki) işlevsel ayrımı ile soru edatının (mi) yazım kuralları.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 599Soru →

Ahmet Hamdi Tanpınar ( ) 1901 ( ) 1962 ( ) ( ) Huzur ( ) adlı romanında Mümtaz ( )ın iç dünyası üzerinden bir dönemin ruhunu yansıtır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

( ( ) ( - ) ( ) ( " ) ( " ) ( ' )

( , ) ( - ) ( , ) ( " ) ( " ) ( ' )

( ( ) ( — ) ( ) ( " ) ( " ) ( ' )

( ( ) ( - ) ( ) ( " ) ( " ) ( , )

( ( ) ( - ) ( ) ( " ) ( " ) ( ; )

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( ( ) ( - ) ( ) ( " ) ( " ) ( ' )

Cevap

Doğru noktalama dizisi ( ( ) ( - ) ( ) ( " ) ( " ) ( ' ) şeklindedir.

Cümlede Tanpınar'ın yaşam yılları ek bilgi olduğu için yay ayraç içinde gösterilmiş, bu yıllar arasındaki ilişki kısa çizgiyle kurulmuştur. Roman adı olan 'Huzur' tırnak içine alınarak vurgulanmış ve özel isim olan 'Mümtaz'a gelen çekim eki kesme işaretiyle ayrılarak TDK kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Tarih bilgilerini değerlendiriniz.

Sanatçının doğum ve ölüm yılları (1901-1962) ek bilgi niteliğindedir. Bu tür bilgiler yay ayraç ( ) içine alınır.

Yay ayraç, cümlenin yapısı dışında kalan ek bilgileri göstermek için kullanılır.

Sayılar arasındaki çizgiyi belirleyiniz.

1901 ile 1962 yılları arasındaki ilişki kısa çizgi (-) ile kurulmalıdır.

Kısa çizgi, sayılar arasında 've, ile, ila' anlamlarını vermek için kullanılır.

Eser adının vurgulanmasını inceleyiniz.

Huzur bir roman adıdır ve cümle içinde tırnak işareti (" ") içine alınmalıdır.

Cümle içerisindeki eser adları ve başlıklar tırnak içine alınarak vurgulanır.

Özel isme gelen eki kontrol ediniz.

Mümtaz özel bir isimdir ve ona gelen '-ın' iyelik eki kesme işareti (') ile ayrılmalıdır.

Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

Anahtar Kavram

Kesme, Tırnak, Yay Ayraç ve Kısa Çizginin İşlevleri

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 600Soru →

Bir kamu kurumunun yıllık faaliyet raporunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Kurumun

50

'nci kuruluş yıl dönümü için hazırlanan ve XVIII. yüzyıla ışık tutan arşiv belgeleri dijital ortama aktarıldı.

Resmî yazışmalarda belirtilen ödeme tutarı 'YalnızDokuzBinSekizYüzTürkLirası' şeklinde bitişik olarak kaydedilmiştir.

Geleneksel olarak düzenlenen kurum içi spor müsabakalarında bu yıl takımlar dokuzar kişiden oluşturuldu.

Proje kapsamında sahada görev yapan personelin çalışma verimliliğini artırmak amacıyla gruplar

2

'şerli olarak bölündü.

Bakanlığın

1985

'te yürürlüğe koyduğu yönetmelik, güncel idari ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden düzenlenmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje kapsamında sahada görev yapan personelin çalışma verimliliğini artırmak amacıyla gruplar $2$ 'şerli olarak bölündü.

Cevap

Grupların bölünme şeklini ifade eden '2'şerli' ifadesi yanlıştır; üleştirme sayıları rakamla değil, 'ikişerli' şeklinde yazıyla yazılmalıdır.

Türkçe yazım kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır. Dolayısıyla '2'şerli' yerine 'ikişerli' yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki sayı türlerini belirleyin.

Cümlelerde sıra sayıları, Romen rakamları, finansal terimler, üleştirme sayıları ve tarihler bulunmaktadır.

Yazım kuralları sayı türüne göre değişiklik gösterir.

Üleştirme sayılarının yazım kuralını kontrol edin.

TDK kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer vb.) asla rakamla gösterilmez.

Bu kural, sayıların yazımında en çok dikkat edilen ve sınavlarda sıkça sorgulanan standart bir kuraldır.

Hatalı seçeneği tespit edin.

'2'şerli' yazımı kuralı ihlal ettiği için yanlıştır.

Rakamın yanına getirilen kesme işareti ve üleştirme eki bu kullanımda kabul edilmez.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarında kesme işaretinden sonra gelen ekin, sayının son harfiyle olan ses uyumuna dikkat ederek pratik yapınız.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 30 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram