Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 701Soru

Türkçede büyük harflerin kullanımı; yer adları, kurum isimleri, unvanlar ve belirli tarihler gibi pek çok kurala bağlıdır. Bu kuralların ihlali yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan antik kent, Çorum'un Alaca İlçesi sınırları içerisinde bulunmaktadır.

Cevap

Çorum'un Alaca İlçesi ifadesinde yer alan 'İlçe' sözcüğünün büyük harfle yazılması yanlıştır; doğrusu 'Alaca ilçesi' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar. Bu nedenle 'Alaca ilçesi' ifadesindeki 'i' harfi küçük olmalıdır. Cümlede 'İlçesi' şeklinde büyük harf kullanılması yazım yanlışına neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara bağlı tamlamaları inceleyin.
Alaca İlçesi tamlaması tespit edildi.
Yer adlarında özel isimden sonra gelen tür adlarının yazım kuralını kontrol etmek gerekir.
2
TDK'nin şehir, il, ilçe, belde ve köy gibi sözcüklerle ilgili kuralını uygulayın.
Kurala göre bu sözcükler özel ada dâhil değildir ve küçük harfle yazılmalıdır.
Tamlamayı kuran genel tür adının özel ismin bir parçası olup olmadığını belirlemek yazım doğruluğu için esastır.

Anahtar Kavram

Yer adlarında özel ada dâhil olmayan tür adlarının (il, ilçe, köy vb.) yazımı

Daha Fazla Pratik

Yer adlarında kullanılan 'Bulvar, Meydan, Sokak, Mahalle' gibi sözcüklerin büyük harfle yazıldığını, ancak 'il, ilçe, köy' sözcüklerinin küçük harfle yazıldığını karşılaştırarak çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 702Soru

Türkçede noktalı virgülün (;) temel görevlerinden biri, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu kurala uygun şekilde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Manavdan elma, armut, muz; kasaptan kıyma, kuşbaşı ve pirzola aldık.

Cevap

Manavdan elma, armut, muz; kasaptan kıyma, kuşbaşı ve pirzola aldık.
Manavdan alınan ürünler (elma, armut, muz) ile kasaptan alınan ürünler (kıyma, kuşbaşı, pirzola) kendi içlerinde virgülle ayrılmış iki ayrı grup oluşturmaktadır. Bu iki grubu birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanımı TDK kurallarına göre doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevini hatırla.
Bu kural, bir cümlede virgüllerle ayrılmış farklı grupların (örneğin meyveler ve sebzeler, şehirler ve ülkeler) arasına noktalı virgül konmasını gerektirir.
Soruda istenen özel kullanım amacını belirlemek için kuralın tanımı temeldir.
2
Şıklardaki cümlelerin yapılarını ve noktalama işaretlerinin işlevlerini incele.
Meyve grubunun (elma, armut, muz) et ürünleri grubundan (kıyma, kuşbaşı, pirzola) noktalı virgülle ayrıldığı cümle tespit edilir.
Doğru kullanımın kurala tam uygunluğunu doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma İşlevi

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırma ve özneyi vurgulama görevlerini içeren karma bir test çözerek farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 703Soru

Noktalama işaretleri, metnin anlamını ve yapısını düzenleyen en önemli unsurlardan biridir. Bu işaretler arasında yer alan iki noktanın (:) kullanımı, kendisinden sonra yapılacak açıklama veya sıralanacak örneklere göre belirli kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya iki noktadan sonraki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşe alım sürecinde adaylarda şu temel yetkinlikler aranmaktadır: Analitik düşünme, ekip çalışmasına yatkınlık ve zaman yönetimi.

Cevap

İşe alım sürecinde adaylarda aranan yetkinliklerin sıralandığı cümlede 'Analitik' kelimesi küçük harfle başlamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar. Ancak iki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanıyorsa bu örnekler küçük harfle başlamalıdır. Yetkinliklerin sıralandığı seçenekte 'Analitik düşünme...' bir cümle değil, örnekler dizisi olduğu için 'analitik' şeklinde küçük harfle yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirlemek.
İki nokta, kendisinden sonra gelecek örnekleri sıralamak amacıyla kullanılmıştır.
Yetkinliklerin (analitik düşünme, ekip çalışması vb.) neler olduğu açıklanmaktadır.
2
İki noktadan sonraki kısmın yapısını analiz etmek.
Sıralanan 'Analitik düşünme, ekip çalışmasına yatkınlık ve zaman yönetimi' ifadesi bağımsız bir cümle değil, bir örnekler dizisidir.
Bu ifade bir yükleme sahip değildir ve yargı bildirmemektedir.
3
Yazım kuralını uygulamak.
İki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanıyorsa bunlar küçük harfle başlamalıdır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre, sadece bağımsız cümleler ve özel isimler iki noktadan sonra büyük harfle başlar.
4
Yanlışlığı saptamak.
'Analitik' sözcüğünün 'analitik' şeklinde küçük harfle yazılması gerektiği tespit edilir.
Bu sözcük bir özel isim değildir ve bir cümleyi başlatmamaktadır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı
Soru 704Soru

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılırken bazı özel durumlarda bu kuralın dışına çıkılmaktadır. Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçen yıl restore edilen Boğaz Köprümüz'ün eşsiz manzarası, yerli ve yabancı turistleri büyülemeye devam ediyor.

Cevap

Cümledeki 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesinde kesme işaretinin kullanılması hatalıdır; doğrusu 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun 'Kesme İşareti' başlığı altındaki kuralına göre; sonunda 3. teklik kişi iyelik eki bulunan özel ada (Boğaz Köprüsü), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Boğaz Köprümüz) kesme işareti konmaz. Bu nedenle 'Boğaz Köprümüz'ün' değil, 'Boğaz Köprümüzün' yazımı doğru kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isimlerin iyelik eki değişim kuralını analiz etme
Boğaz Köprüsü ifadesinin sonundaki '-ü' eki 3. tekil iyelik ekidir.
TDK kuralına göre sonunda 3. tekil iyelik eki bulunan özel isimlerde bu ek değişirse kesme kullanılmaz.
2
Cümledeki kullanımı kurala göre kontrol etme
'Boğaz Köprümüz' ifadesinde 1. çoğul iyelik eki kullanılmıştır.
Orijinal iyelik eki (Boğaz Köprüsü) düştüğü ve yerine başka bir iyelik eki geldiği için kesme işareti kaldırılmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki istisna ve kuralları doğrulama
Avrupa Birliği istisnası, kısa çizgi kullanımı ve tırnak işareti kurallarının doğru uygulandığı görüldü.
Hatalı olan seçeneğin kesin tespiti için diğer kuralların sağlaması yapılır.

Anahtar Kavram

İyelik Eki Değişen Özel Adlarda Kesme İşareti Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Kuşadamızdaki' veya 'Amik Ovamızın' gibi iyelik eki değişen yer adlarının yazımını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 705Soru

Türkçede virgülün (, , ) temel işlevlerinden biri de cümlede anlam karışıklığını önlemek veya ögeleri belirginleştirmektir. Ancak bazı durumlarda virgül kullanımı dil bilgisi kuralları gereği kesinlikle yasaklanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (, , ) kullanımı noktalama kurallarına aykırıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülakat sonuçları açıklandı mı, başarılı olan adaylar bir hafta içinde yeni görevlerine başlayacaklardır.

Cevap

Mülakat sonuçları açıklandı mı cümlesinde yer alan virgül kullanımı yanlıştır çünkü zaman anlamı katan soru ekinden sonra virgül konmaz.
Türk Dil Kurumu'nun güncel noktalama kurallarına göre; soru eki olan '-mı / -mi', cümlede '-ınca / -ince' anlamında (zarf-fiil işlevinde) kullanıldığında kendisinden sonra virgül getirilmez. Seçenekteki 'açıklandı mı' ifadesi 'açıklanınca' anlamı taşıdığı için virgül kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki virgül ve noktalı virgülün cümle içindeki işlevlerini tespit et.
A'da özne vurgusu, B'de karmaşık özneli cümle yapısı, C'de anlam karışıklığı, D'de ise zaman bildiren bir yan cümlecik yapısı görülmektedir.
Noktalama kurallarının uygulanabilirliğini denetlemek için önce söz dizimsel işlevi anlamak gerekir.
2
Virgülün kullanılamayacağı özel durumları (zarf-fiil kuralı, şart eki kuralı, bağlaç kuralı) hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, '-mı / -mi' eki zaman anlamı (zarf-fiil işlevi) kattığında virgül kullanımı yasaktır.
KPSS düzeyindeki sorularda genellikle bu tarz istisnai ve az bilinen kurallar test edilmektedir.
3
D seçeneğindeki 'açıklandı mı' ifadesini incele.
Buradaki '-mı' eki 'açıklanınca' anlamı katarak zarf-fiil görevi üstlenmiştir. Bu nedenle sonrasındaki virgül kural ihlalidir.
Anlam kaymasına uğrayan eklerin noktalama üzerindeki etkisini analiz etmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil anlamlı -mı/-mi ekinden sonra virgül yasağı
Soru 706Soru

Bir kamu kurumunun yayımladığı ihale ilanından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili yönetmeliğin 2'inci maddesinde belirtilen şartları taşımayan adayların başvuruları geçersiz sayılacaktır.

Cevap

İlgili yönetmeliğin 2'inci maddesinde belirtilen şartları taşımayan adayların başvuruları geçersiz sayılacaktır.
Sıra sayıları ekle gösterildiğinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır, ayrıca nokta konmaz. '2' sayısı 'iki' şeklinde bittiği için getirilecek ek '-inci' değil, '-nci' olmalıdır (2'nci). Bu cümlede yapılan '2'inci' kullanımı bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayıların ve eklerin yazımını kontrol et.
İkinci cümlede '2'inci' ifadesi tespit edildi.
Sayıların yazım kuralları ve eklerin uyumu KPSS Türkçe testlerinde temel bir konudur.
2
Sayı köküne getirilen ekin ses uyumuna uygunluğunu incele.
'2' sayısı 'iki' şeklinde okunur ve 'i' ünlüsüyle biter.
Sıra sayı ekleri (-ıncı / -inci), sayı rakamla yazılıp kesme işaretiyle ayrıldığında sayının okunuşundaki son sese göre belirlenir.
3
Yazım kuralını uygula.
'İki' kelimesinden sonra '-inci' eki getirilirse 'ikiinci' gibi bir kullanım oluşur; doğrusu '2'nci' veya 'ikinci' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ünlüyle biten sayılara getirilen sıra sayı eklerinde ekteki ünlü düşer.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımı ve Eklerin Uyumu
Soru 707Soru

Karşımızda duran, ucu bucağı görünmeyen ve her dalgasında hüzün barındıran bir umman ( ) Bunca fırtınadan, onca derin hayal kırıklığından sonra bizler için hâlâ bir sahil ( ) İstikbalin karanlık dehlizlerinde yankılanan ve hiçbir yankı bulamayan o mahzun sesler ( ) Vah ki ne vah, koca bir ömür gözlerimizin önünde heba oldu ( ) Artık kendinize gelin ve bu gidişata bir son verin ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (...) (!) (!)

Cevap

Yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, üç nokta, ünlem ve ünlem işaretleri getirilmelidir.
Parçadaki 'umman' ve 'sesler' ile biten ifadeler yüklemi olmayan eksiltili cümleler olduğu için sonlarına üç nokta getirilmelidir. İkinci cümlede soru eki bulunmasa da 'hâlâ bir sahil' ifadesi tonlama yoluyla bir soru sorduğu için soru işareti gerektirir. Son iki cümlede ise sırasıyla bir hayıflanma duygusu ve bir uyarı/emir bulunduğu için ünlem işareti kullanımı zorunludur. Bu sıralama doğru seçenekte eksiksiz verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ve üçüncü cümlelerin yüklemini kontrol et.
Cümlelerin yüklemi bulunmadığı için eksiltili cümle oldukları tespit edildi.
Yüklemi tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümlenin anlamını ve tonlamasını incele.
Soru eki olmamasına rağmen cümlenin bir yanıt beklediği ve soru vurgusu taşıdığı görüldü.
Soru eki veya sözü içermediği hâlde sadece vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.
3
Dördüncü ve beşinci cümlelerin duygu değerini belirle.
Dördüncü cümlede 'vah' ifadesiyle hüzün/acıma, beşinci cümlede ise emir ve uyarı anlamı olduğu anlaşıldı.
Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan veya seslenme, hitap ve uyarı bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin yapısal ve bağlamsal kullanımı

Daha Fazla Pratik

Cümle sonunda nokta kullanımı ile yüklemi düşmüş ancak anlamı tamamlanmış cümlelerin ayrımına dikkat ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 708Soru

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi noktalama işaretlerinin kullanımı Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlar Kurulu’nun dünkü toplantısında alınan tasarruf tedbirleri, kamuoyuyla ayrıntılı bir şekilde paylaşıldı.

Cevap

Bakanlar Kurulu bir kurul adı olduğu için üzerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Bakanlar Kurulu bir kurul adıdır. Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre; kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Bakanlar Kurulu’nun' kullanımı hatalıdır; doğrusu 'Bakanlar Kurulunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgi) görevlerini incelemek.
Her işaretin TDK kuralları çerçevesindeki işlevi kontrol edilir.
Noktalama hatalarını tespit etmek için her bir işaretin kullanım bağlamını doğrulamak gerekir.
2
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırlamak.
TDK'ye göre bu tür adlara gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği saptanır.
Bakanlar Kurulu ifadesi bir kurul adı olduğu için kuralın doğrudan uygulama alanıdır.
3
Hatalı kullanımı belirlemek.
Bakanlar Kurulu’nun ifadesindeki kesme işaretinin gereksiz olduğu tespit edilir.
Doğru yazım 'Bakanlar Kurulunun' şeklinde olmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalama işaretlerini tek tek çıkarıp yerine başka bir işaret gelip gelemeyeceğini düşünerek de sağlamasını yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 709Soru

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu yapıların cümledeki görevlerine ve anlam özelliklerine göre belirlenir. Yanlış kullanım, cümlenin anlamını bozabileceği gibi yazım kurallarına aykırılık teşkil eder. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanki her şey bir anda düzelmişte biz boşuna endişeleniyoruz sanıyorlar.

Cevap

Sanki her şey bir anda düzelmişte biz boşuna endişeleniyoruz sanıyorlar ifadesinde yazım yanlışı vardır.
Doğru cevapta yer alan 'düzelmişte' ifadesinde bir yazım yanlışı mevcuttur. Buradaki yapı cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' daima ayrı yazılır ve asla 'te/ta' şeklinde ünsüz benzeşmesine uğramaz. Dolayısıyla ifadenin 'düzelmiş de' şeklinde olması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarının görevlerini (ek mi bağlaç mı) analiz edin.
"Düzelmişte" kelimesindeki yapının cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamının bozulmadığı, dolayısıyla bu yapının bağlaç olduğu görülür.
Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralabilir; bulunma durum eki ise cümleden çıkarılamaz.
2
Bağlaç olan 'de'nin yazım kurallarını (ayrı/bitişik ve ses benzeşmesi) kontrol edin.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılmalı ve ünsüz benzeşmesine (sertleşmeye) uğrayarak 'te/ta' şekline dönüşmemelidir.
Türkçede bağlaçlar bağımsız birer sözcüktür; eklere özgü olan ünsüz sertleşmesi kuralı bağlaçlara uygulanmaz.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da'nın her zaman ayrı yazılması ve asla 'te/ta' biçimini almaması.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin kalıplaşmış örneklerini (belki, çünkü, halbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki) ezberleyerek bu tarz sorularda zaman kazanabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 710Soru

Noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak ve özneden sonra gelen virgülle ayrılmış ögelerle öznenin karışmasını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan denetim raporunda kurumun performansına yönelik şu hususlar vurgulanmıştır; bütçe disiplininde zayıflık, iç kontrol eksikliği ve koordinasyon yetersizliği.

Cevap

Hazırlanan denetim raporunda kurumun performansına yönelik bulguların sıralandığı cümlede noktalı virgül değil, iki nokta kullanılmalıdır.
Kurumun performansına yönelik hususların sıralandığı cümlede, 'şu hususlar vurgulanmıştır' ifadesi bir örneklemenin geleceğini haber vermektedir. Bu tür durumlarda TDK standartlarına göre iki nokta (:) kullanılması zorunludur; noktalı virgülün böyle bir görevi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını ve noktalama işaretlerinin işlevlerini inceleyin.
Cümlelerde listeleme, gruplandırma ve sıralı cümle yapıları olduğu görülmektedir.
Her bir seçeneğin Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen noktalı virgül işlevlerine uyup uymadığını kontrol etmek gerekir.
2
Açıklama veya örnekleme yapılan ifadeleri tespit edin.
'Şu hususlar vurgulanmıştır' ifadesinden sonra bir liste sunulduğu belirlenmiştir.
TDK kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konması zorunludur.
3
Hatalı kullanımı onaylayın.
İlgili cümlede iki nokta yerine noktalı virgül kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.
Noktalı virgül (;) hiçbir zaman açıklama yapmak veya örnek listesi başlatmak için kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Arasındaki İşlev Farkı

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şu', 'şunlar', 'aşağıdaki gibi' gibi ifadelerden sonra bir liste veya açıklama geliyorsa, noktalama işaretinin %100 oranında 'iki nokta' olması gerektiğini hatırlayarak hızlıca eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 711Soru

Düşüncelerimizi yazıya aktarırken kullandığımız kelimelerin doğru yazımı, iletilmek istenen mesajın kalitesini ve anlaşılırlığını doğrudan etkiler. Bazı sözcükler, özellikle yabancı kökenli olanlar, günlük dildeki telaffuzları nedeniyle yazıda sıklıkla karıştırılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak içinde verilen sözcük yazım kurallarına uygun bir biçimde yazılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanat dünyasının önde gelen isimleri, bu akşamki 'entelektüel' tartışma programında buluşacak.

Cevap

Sanat dünyasının önde gelen isimlerinin tartışma programında buluşacağını belirten cümlede geçen 'entelektüel' sözcüğü doğru yazılmıştır.
Sanat dünyasından bahseden cümledeki 'entelektüel' sözcüğü, Türk Dil Kurumu kurallarına göre tek 'l' ile yazılır. Fransızca kökenli bu sözcüğün yazımı birçok kaynakta 'entellektüel' olarak yanlış gösterilse de güncel imla kılavuzuna göre doğru yazımı 'entelektüel' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak içinde verilen ve yazımı sıklıkla karıştırılan sözcükleri (müsade, antreman, entelektüel, müşahade, gardrop) belirleyin.
Sözcüklerin tespiti yapıldı.
Yazım yanlışının hangi kelimede arandığını netleştirmek için.
2
Tespit edilen her bir sözcüğün TDK Güncel Yazım Kılavuzu'ndaki doğru hallerini hatırlayın.
Doğru formlar: müsaade, antrenman, entelektüel, müşahede, gardırop.
Kelime bazlı kontrol sağlayarak hatalı olanları elemek için.
3
Seçeneklerdeki kelimelerin yazımını doğru formlarla karşılaştırın.
A, B, D ve E seçeneklerinde harf eksikliği veya yanlış harf kullanımı tespit edildi; C seçeneğinde ise kelimenin doğru yazıldığı görüldü.
Kusursuz yazılmış olan tek seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcüklerin İmlası

Daha Fazla Pratik

Yazımı karıştırılan 'mütevazı' (alçakgönüllü) ve 'müvazi' (paralel) gibi diğer benzer kökenli sözcüklere de çalışmanız önerilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 712Soru

Yazarın şu tespiti aklımdan hiç çıkmıyordu: "... insan, en çok kendine geç kalır ( )" Bu düşüncelerle kalabalığın arasında yürürken eski bir dostla karşılaştım ( ) Bir an duraksadım ve şaşkınlıkla mırıldandım: "Siz ( )" Yılların yorgunluğunu taşıyan bir çehre, ağarmış saçlar, derin çizgiler ( ) O ise her zamanki vakur duruşuyla gülümsedi: "Nihayet ( )"

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (.) (?) (...) (!)

Cevap

Sırasıyla nokta, nokta, soru işareti, üç nokta ve ünlem işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekteki sıralama, metindeki dilbilgisel ve anlamsal yapıya tam uyum sağlar. İlk iki cümle yargıca tamamlandığı için nokta, 'Siz' ifadesi tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için soru işareti, yüklemi bulunmayan betimleme cümlesi için üç nokta ve duygu yoğunluğu içeren son ifade için ünlem işareti kullanılması kural gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz etme
Nokta (.)
Alıntı içindeki 'geç kalır' ifadesi yargı bildiren, tamamlanmış bir cümledir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Nokta (.)
'karşılaştım' yüklemiyle biten cümle kurallı ve tamamlanmış bir yargıdır.
3
Üçüncü boşluğu analiz etme
Soru İşareti (?)
'Siz' ifadesi soru kelimesi barındırmasa da vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için soru işareti gerektirir.
4
Dördüncü boşluğu analiz etme
Üç Nokta (...)
'derin çizgiler' ifadesinden sonra herhangi bir yüklem bulunmadığı için cümle eksiltilidir.
5
Son boşluğu analiz etme
Ünlem İşareti (!)
'Nihayet' kelimesi bir kavuşma anındaki güçlü bir duyguyu ve sevinci ifade ettiği için ünlem işaretiyle tamamlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Ayırımı

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri ve ünlem işaretinin parantez içindeki özel kullanım durumlarını (alay, kinaye) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 713Soru

Özel adlarla kurulan tamlamalarda sadece özel ad olan sözcük büyük harfle başlar; özel ada dâhil olmayan ve tür bildiren ikinci sözcük küçük harfle yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marketten aldığımız Hindistan Cevizi yağı, hem yemeklerde hem de kişisel bakımda kullanılıyor.

Cevap

Marketten aldığımız Hindistan Cevizi yağı... şeklinde başlayan cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar. Tür bildiren ikinci sözcükler (Hindistan cevizi, Antep fıstığı, Van kedisi, Maraş dondurması vb.) küçük harfle yazılmalıdır. Dolayısıyla 'Hindistan Cevizi' yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve bu adlarla kurulan tamlamaları tespit et.
Anadolu'nun güneyi, Millî Eğitim Bakanlığı, Tanzimat Dönemi, Hindistan Cevizi, Resmî Gazete.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Tür bildiren birleşik kelimelerin yazım kuralını uygula.
Hindistan cevizi, Antep fıstığı, Van kedisi gibi örneklerde ikinci kelimenin küçük harfle yazılması gerektiğini hatırla.
Özel ada dâhil olmayıp tür bildiren kelimeler küçük harfle başlatılmalıdır.
3
Tespit edilen hata ile seçenekleri karşılaştır.
Cevizi sözcüğünün büyük harfle (Cevizi) yazılmış olması TDK kurallarına aykırıdır.
Yanlış olan seçeneği belirleyerek çözümü tamamla.

Anahtar Kavram

Özel adlarla kurulan birleşik kelimelerin yazımı
Soru 714Soru

Resmî yazışmalarda ve kurumsal belgelerde kullanılan sözcüklerin imla kurallarına uygunluğu, hem dilin doğru kullanımı hem de belgenin ciddiyeti açısından büyük önem taşır. Özellikle yabancı dillerden Türkçeye geçen ve günlük dilde hatalı telaffuz edilen bazı kelimelerin yazımında sıklıkla yanlışlık yapılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yoğun denetim programı nedeniyle öğle molası veremeyen müfettişler, çalışma odasında hızlıca bir sandaviç yiyerek işlerine devam ettiler.

Cevap

Toplantı aralarında yenen yiyeceği ifade eden sözcüğün 'sandaviç' şeklindeki kullanımı yanlıştır; doğrusu 'sandviç' olmalıdır.
Türk Dil Kurumu güncel yazım kılavuzuna göre, iki ekmek dilimi arasına yerleştirilen malzemeyle yapılan yiyeceği ifade eden sözcüğün doğru yazımı 'sandviç' şeklindedir. Seçenekte kullanılan 'sandaviç' biçimi, halk ağzındaki yanlış telaffuzun yazıya yansımasıdır ve bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait yabancı kökenli ve teknik sözcüklerin (acente, şoför, pardösü, silüet, sandviç) tespit edilmesi.
Tespit edilen sözcüklerin TDK standartlarına göre imla kontrolü yapılır.
Soruda hedeflenen 'yazımı karıştırılan sözcükler' odağını belirlemek için ilk adım kelimeleri ayıklamaktır.
2
A, B, C ve D seçeneklerindeki 'acente', 'şoför', 'pardösü' ve 'silüet' sözcüklerinin yazım kurallarına uygunluğunun doğrulanması.
Bu sözcüklerin tamamı güncel imla kılavuzuna uygundur.
Yanlış olanı bulmak için doğru seçeneklerin elenmesi gerekir.
3
E seçeneğindeki 'sandaviç' sözcüğünün köken ve yazım bakımından incelenmesi.
Kelimenin 'sandaviç' değil, 'sandviç' olduğu saptanır.
Hatalı kullanımı belirleyerek sonuca ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Ödünçleme (Yabancı Kökenli) Sözcüklerin Yazımı
Tahmini Süre:55s
Soru 715Soru

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili aşağıda verilen cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasadaki 100 kr.un altındaki madenî paraların tedavülden kaldırılması hususunda TDK'ye danışılması uygun görüldü.

Cevap

Piyasadaki 100 kr.un altındaki madenî paraların tedavülden kaldırılması hususunda TDK'ye danışılması uygun görüldü.
Doğru seçenekte yer alan 'kr.un' ifadesi, kuruş kelimesinin küçük harfle yapılan kısaltmasıdır; bu tür kısaltmalarda nokta kullanılır ve ek kelimenin açılımına göre getirilir. 'TDK'ye' ifadesinde ise büyük harfle yapılan kısaltmalara getirilen ekin, kısaltmanın son harfinin okunuşuna uygun olması kuralı (te-de-ke-ye) hatasız uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmaların türlerini ve noktalama kurallarını incelemek
'kr.' küçük harf kısaltmasıdır ve nokta ile yazılır; 'TDK' büyük harf kısaltmasıdır ve noktasız yazılır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre büyük harf kısaltmalarında (istisnalar hariç) nokta kullanılmaz, küçük harf kısaltmalarında ise nokta kullanılır.
2
Eklerin getiriliş kurallarını uygulamak
'kr.un' (kuruşun) kelime okunuşuna göre; 'TDK'ye' (te-de-ke-ye) ise son harfin okunuşuna göre ek almıştır.
Küçük harf kısaltmalarında kelimenin tam okunuşu, büyük harf kısaltmalarında ise son harfin okunuşu (ünsüzlerin 'e' sesiyle bitmesi kuralıyla) esas alınır.
3
Ölçü birimi ve üst işaretli kısaltma kurallarını kontrol etmek
Ölçü birimlerinde nokta kullanılmadığı (cm), üst işaretli kısaltmalarda ise kesme işareti kullanılmadığı (m²) teyit edildi.
Standart ölçü birimleri ve kare/küp gibi üst işaretli ifadeler özel yazım kurallarına tabidir.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi
Soru 716Soru

Bir müzenin envanter güncelleme ve restorasyon raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Envanter kaydı yapılan her bir eser grubu için görevli memurlara 3'er adet barkod etiketi teslim edildi.

Cevap

Envanter kaydı yapılan eserler için kullanılan '3'er' ifadesi yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla (üçer) yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla belirtilir. Bu nedenle '3'er' kullanımı hatalıdır, doğrusu 'üçer' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı kullanımlarını tespit et.
A'da yüzyıl, B'de bütçe miktarı, C'de üleştirme sayısı, D'de mali tutar, E'de sıra sayısı ve tarih bulunmaktadır.
Yazım kuralları açısından riskli alanları belirlemek için.
2
Üleştirme sayılarının yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre üleştirme sayıları asla rakamla (3'er, 5'er vb.) yazılamaz, mutlaka yazıyla (üçer, beşer) yazılmalıdır.
Sayıların yazımındaki en temel ve sıkça karıştırılan kurallardan birini denetlemek için.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları doğrula.
Romen rakamı kullanımı (XVI.), sayıların ayrı yazımı (yetmiş beş bin), mali bitişik yazım (beşyüzkırk) ve ek uyumu (2'nci, 2023'te) kurallara uygundur.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olarak tek yanlışın C seçeneğinde olduğunu kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 717Soru

Noktalama işaretleri içerisinde iki nokta (:), kendisinden sonra açıklama yapılacağını veya örnek verileceğini bildiren işleviyle öne çıkar. Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen ifade bağımsız bir cümle niteliğinde ise büyük harfle, örnek niteliğindeki kelime veya kelime gruplarından oluşuyorsa küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya iki noktadan sonra gelen ifadenin yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ders çalışma programında bu hafta şu konulara ağırlık verilecek: Yazım kuralları, noktalama işaretleri ve paragrafta yapı.

Cevap

Ders çalışma programında bu hafta şu konulara ağırlık verilecek: Yazım kuralları, noktalama işaretleri ve paragrafta yapı.
C seçeneğinde iki noktadan sonra gelen 'Yazım kuralları, noktalama işaretleri ve paragrafta yapı' ifadesi bağımsız bir cümle niteliği taşımayıp örnekleme görevi üstlendiği için küçük harfle başlamalıydı. 'Yazım' kelimesinin büyük harfle başlatılması kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.
İki nokta, kendinden önceki 'şu konulara' ifadesini açıklayan örnekleri sıralamak için kullanılmıştır.
Kullanım amacı örneklemedir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısını inceleyin.
'Yazım kuralları, noktalama işaretleri ve paragrafta yapı' ifadesi bir yükleme sahip değildir ve bağımsız bir cümle niteliği taşımaz.
Bu ifade sadece bir örnek listesidir.
3
Yazım kuralını uygulayın.
Örnek niteliğindeki kelimelerle başlayan açıklamalarda ilk harf küçük olmalıdır. 'Yazım' sözcüğü özel isim olmadığına ve cümle kurmadığına göre 'yazım' şeklinde yazılmalıdır.
TDK'nin 'iki noktadan sonra gelen örnekler küçük harfle başlar' kuralı gereğidir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen örneklerin ve cümlelerin yazımı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle olup olmadığını anlamak için yüklemi olup olmadığını kontrol edin; yüklem varsa mutlaka büyük harfle başlayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 718Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;), "ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak" amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç araştırmacı deney sonuçlarını, verilerini bir dosyada topladı; bunları analiz edip, yorumlayıp raporuna ekledi.

Cevap

İçinde virgül bulunan iki ayrı cümleyi birbirine bağlayan seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte, içerisinde virgül bulunan iki tam cümle (sıralı cümle) birleştirilmiştir. TDK kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır. Bu cümlede de 'sonuçlarını, verilerini' ve 'analiz edip, yorumlayıp' bölümlerindeki virgüller nedeniyle iki cümle arasına noktalı virgül gelmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısını incelemek
Doğru seçenekte 'topladı' ve 'ekledi' yüklemleriyle kurulan iki ayrı yargı (sıralı cümle) olduğu tespit edildi.
Soru, sıralı cümlelerin ayrımıyla ilgili özel bir görevi sormaktadır.
2
Cümle içi noktalama işaretlerini kontrol etmek
İlk cümlede 'sonuçlarını, verilerini' ve ikinci cümlede 'analiz edip, yorumlayıp' ifadelerinde virgül kullanıldığı görüldü.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleler ancak noktalı virgülle birbirinden ayrılabilir.
3
TDK kuralları ile eşleştirmek
Bu kullanımın TDK'nin 'Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.' kuralına tam olarak uyduğu teyit edildi.
Diğer seçenekler ya farklı bir kurala (tür/takım ayrımı, özne vurgusu) hizmet etmekte ya da hatalı noktalama içermektedir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Sıralı Cümlelerde Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerin içinde virgül olup olmadığını ve birden fazla yüklem bulunup bulunmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneden sonra kullanıldığı durumlar ile ilgili örnekleri inceleyerek anlam karışıklığının nasıl önlendiğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 719Soru

Türkçede büyük harflerin kullanımı; unvanlardan yer adlarına, kurum ve kuruluş isimlerinden hukuk metinlerine kadar geniş bir yelpazede belirli kurallara bağlanmıştır. Bu kuralların hassasiyetle uygulanması, akademik ve resmî yazışmaların standartlara uygunluğu açısından büyük önem arz eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. Maddesi kapsamında istihdam edilen personel, özlük hakları bakımından belirli güvencelere sahiptir.

Cevap

Cümlede geçen '4. Maddesi' ifadesindeki 'madde' sözcüğü küçük harfle başlatılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; kanun, tüzük, yönetmelik adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. Ancak bu metinlerin içindeki 'madde' gibi kısımlar, özel ismin bir parçası sayılmadığı için küçük harfle yazılmalıdır. Dolayısıyla '4. Maddesi' yerine '4. maddesi' yazımı doğru olandır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel adları ve unvanları tespit et.
Devlet Memurları Kanunu, Madde, personelin özlük hakları.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
TDK'nin kanun ve madde yazımıyla ilgili kuralını hatırla.
Kanun, tüzük, yönetmelik adlarının her kelimesi büyük harfle başlar; ancak madde gibi kısımlar küçük harfle yazılır.
TDK Yazım Kılavuzu'nda 'Medeni Kanun'un 5. maddesi' örneğinde olduğu gibi madde sözcüğünün küçük yazılması gerektiği belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Kanun, Tüzük ve Yönetmelik Maddelerinin Yazımı
Soru 720Soru

Virgül (, , ), cümlede birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya kelime gruplarının arasına konur.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî yazışmalarda dilin doğru, etkili ve anlaşılır kullanılması büyük önem taşır.

Cevap

Resmî yazışmalarda dilin doğru, etkili ve anlaşılır kullanılmasına dair olan seçenek doğrudur.
Doğru, etkili ve anlaşılır kelimeleri cümlede aynı dil bilgisel göreve (sıfat/zarf işlevi) sahip olup arka arkaya sıralandıkları için aralarına virgül konulmuştur. Bu kullanım, Türk Dil Kurumu'nun belirttiği 'birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya kelime gruplarının arasına konur' kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki virgülün işlevini analiz etme
Virgülün 'eş görevli kelimeleri ayırma' görevi aranmaktadır.
Soruda virgülün en temel kurallarından biri olan sıralama görevi istenmiştir.
2
Seçeneklerdeki virgül kullanımlarını tek tek inceleme
Bir seçenekte sıfatların sıralandığı, diğerlerinde ise özne belirtme, hitap, anlam karışıklığı ve alıntı aktarma görevlerinin olduğu görülür.
Her bir virgül kullanımının Türk Dil Kurumu kuralları çerçevesinde hangi işleve sahip olduğunu belirlemek gerekir.
3
Doğru eşleştirmeyi yapma
Dilin 'doğru, etkili ve anlaşılır' olması ifadesindeki virgüllerin eş görevli sözcükleri ayırdığı saptanır.
Buradaki kelimelerin her biri 'kullanılması' fiilimsinin niteleyicisi (sıfat/zarf görevinde eş fonksiyonlu kelimeler) durumundadır.

Anahtar Kavram

Virgülün Eş Görevli Kelimeleri Ayırma İşlevi
ÖncekiSayfa 36 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 36 | Examkin