Yazım ve Noktalama

1356 soru

Müfettiş raporunda yer alan ve liyakat tartışmalarını alevlendiren o satırlar, kurumun arşivlerinden çıkarılarak heyetin dikkatine sunuldu: "Yıllardır süregelen bu ihmaller silsilesi, devletin vakarına yakışmayan tutumlar (I) (...) " Heyet başkanı, elindeki dosyayı masaya sertçe bırakarak tanığa döndü: "Görev yeriniz (II) (?) " Tanığın tereddüt etmesi üzerine müfettişin sesi salonda yankılandı: "Sorulara derhâl cevap veriniz (III) (!) Hakikatin tecellisi için bir saniye bile kaybedilemez (IV) (.) "

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(...) – (.) – (!) – (.)

(...) – (?) – (!) – (.)

(.) – (?) – (.) – (!)

(...) – (?) – (.) – (.)

(!) – (?) – (!) – (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) – (?) – (!) – (.)

Cevap

Sırasıyla üç nokta, soru işareti, ünlem işareti ve nokta getirilmelidir.

Parçadaki ilk cümle yüklemi olmadığı için eksiltili bir yapıdadır ve üç nokta gerektirir. İkinci ifade, soru sözcüğü barındırmasa da bağlam gereği bir bilgi talebi (intonasyonlu soru) içerdiğinden soru işaretiyle bitmelidir. Üçüncü cümle, keskin bir emir ve yüksek bir ses tonu belirttiği için ünlem gerektirirken; son cümle tam bir yargı bildirdiği için nokta ile sonlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

İlk cümlenin yargısını kontrol et.

Yüklem bulunmadığı saptandı.

Tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta getirilir.

İkinci ifadenin anlam ve tonlamasını incele.

Soru eki veya kelimesi olmamasına rağmen soru anlamı taşıdığı görüldü.

Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru kastedilen ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Üçüncü cümlenin duygu ve kip yapısını değerlendir.

Kesin bir emir ve şiddetli bir sesleniş olduğu saptandı.

Hitap, ünlem ve emir bildiren ifadelerin sonuna ünlem işareti getirilir.

Dördüncü cümlenin yapısını kontrol et.

Yargı tamamlanmış ve duygu yoğunluğu standart düzeydedir.

Tamamlanmış kurallı cümlelerin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümleler ile devrik cümleleri birbirine karıştırmamaya dikkat edilmelidir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 722Soru →

Aşağıdaki parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Devlet protokolünün uygulandığı o büyük salon, her köşesi ihtişamla bezenmiş kadim sütunlar ( ) Konuklar, yerlerine geçmek için büyük bir vakarla bekliyorlardı ( ) Kapıdaki görevli, davetiyesini gösteren diplomata hafifçe eğilerek sordu: Unvanınız ( ) Lütfen, tören süresince protokol kurallarına riayet ediniz ( )

(...) (.) (?) (!)

(.) (.) (.) (.)

(...) (...) (?) (.)

(.) (?) (.) (!)

(...) (.) (.) (!)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (.) (?) (!)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta, nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.

Doğru seçenekteki işaretler metnin yapısına tam uyum sağlar. İlk cümlede 'sütunlar'dan sonra yüklem gelmediği için üç nokta; ikinci cümlede yargı bittiği için nokta; 'Unvanınız' ifadesinde soru tonlaması olduğu için soru işareti; 'riayet ediniz' ifadesinde ise emir/uyarı tonu olduğu için ünlem işareti kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümle yapılarını incele

İlk cümlenin yüklemi bulunmamaktadır (eksiltili), ikinci cümle ise tam bir yargı bildirmektedir.

Yüklemi olmayan cümlelerin sonuna üç nokta (...), tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

Anlam ve vurguyu analiz et

'Unvanınız' ifadesi soru eki almasa da bir soru yöneltmektedir; son cümle ise bir talimat ve uyarı içermektedir.

Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan ifadelerde soru işareti (?), emir ve uyarı tonu yüksek cümlelerde ünlem işareti (!) kullanılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem) işlevsel kullanımı.

Tahmini Süre:50s

Soru 723Soru →

Kurum içi disiplin soruşturmasını yürüten heyet başkanı, tanık kürsüsündeki memura dönerek elindeki evrakları incelemesini istedi (I) — Bu belgelerdeki imza size mi ait (II) Memur, belgelerdeki tahrifatı görünce bir an duraksadı ve mahcup bir edayla cevap verdi: — Efendim, o günkü evrak yoğunluğu, gelen emirlerin ivediliği (III) Başkan, kalemi masaya sertçe vurarak ayağa kalktı: — Bu ne cesaret (IV) İsim (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (?) (...) (!) (?)

(.) (?) (.) (.) (?)

(.) (?) (...) (.) (!)

(.) (.) (...) (!) (.)

(.) (?) (!) (!) (?)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (?) (...) (!) (?)

Cevap

Doğru noktalama sıralaması nokta, soru işareti, üç nokta, ünlem işareti ve soru işareti şeklinde olmalıdır.

Metinde ilk cümle yargısı tamamlandığı için nokta, ikinci cümle soru eki içerdiği için soru işareti, üçüncü cümle yüklemi eksik bırakıldığı için üç nokta, dördüncü cümle şiddetli bir duygu belirttiği için ünlem ve son ifade soru sözcüğü olmasa da soru anlamı taşıdığı (intonasyon) için soru işareti gerektirmektedir.

Adım Adım Çözüm

İlk cümlenin yargı durumunu kontrol et.

Nokta (.)

Cümle, 'istedi' yüklemiyle biten, tamamlanmış bir haber cümlesidir.

İkinci ifadenin soru anlamını incele.

Soru İşareti (?)

Cümlede '-mi' soru eki kullanılarak doğrudan bir soru sorulmuştur.

Üçüncü ifadenin yükleminin olup olmadığını belirle.

Üç Nokta (...)

Cümlede yargı bitirilmemiş, yüklem söylenmeyerek anlatım eksiltili bırakılmıştır.

Dördüncü ifadedeki duygusal tonu analiz et.

Ünlem İşareti (!)

İfade, yüksek bir kızgınlık ve tepki (nida) belirttiği için ünlem gerektirir.

Son ifadenin vurgusunu kontrol et.

Soru İşareti (?)

Soru kelimesi olmasa da intonasyon (vurgu) yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti kullanılmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevleri

Soru 724Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve yazışmalarda noktalama işaretlerinin kurallara uygun kullanılması, bilginin netliği ve resmî dilin korunması açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) doğru kullanılmıştır?

Kurumun yeni stratejik planında şu hedefler belirlendi; mali disiplin, verimlilik ve sürdürülebilirlik.

Envanter çalışmasında şu malzemelerin eksik olduğu görüldü: Defter, kalem ve silgi.

Bakanlık yetkilisi, yeni düzenlemeyi şu sözlerle duyurdu: Kamu binalarında enerji tasarrufu sağlamak için yeni bir proje başlatıyoruz.

Yapılan incelemeler sonucunda: dosyada bazı teknik hataların bulunduğu saptandı.

Pazarlama departmanı saha verilerini topladı: üretim departmanı ise bu verileri analiz etti.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlık yetkilisi, yeni düzenlemeyi şu sözlerle duyurdu: Kamu binalarında enerji tasarrufu sağlamak için yeni bir proje başlatıyoruz.

Cevap

Bakanlık yetkilisi, yeni düzenlemeyi şu sözlerle duyurdu: Kamu binalarında enerji tasarrufu sağlamak için yeni bir proje başlatıyoruz.

Doğru seçenekte iki nokta, bir açıklama cümlesinden önce kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa bu cümle büyük harfle başlar. 'Kamu binalarında...' ile başlayan ifade tam bir cümle olduğu için 'Kamu' kelimesinin büyük harfle başlaması ve iki noktanın kullanımı tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.

İki nokta, kendisinden sonra bir açıklama yapılacağını veya bir aktarma cümlesi geleceğini bildirmektedir.

Kullanım amacının doğru tespit edilmesi, ardından gelecek kelimenin büyük veya küçük harfle başlaması gerektiğini belirler.

İki noktadan sonraki bölümün cümle yapısını analiz edin.

İki noktadan sonra gelen 'Kamu binalarında enerji tasarrufu sağlamak için yeni bir proje başlatıyoruz.' ifadesi bağımsız bir cümledir.

TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.

Hatalı seçeneklerdeki kuralları denetleyin.

Noktalı virgül ile iki noktanın karıştırılması, listelerde gereksiz büyük harf kullanımı ve yapısal olarak noktalama gerektirmeyen yerlerde işaret kullanımı hataları tespit edilmiştir.

Doğru seçeneğe ulaşmak için yaygın çeldiriciler olan büyük harf ve noktalı virgül hataları elenmelidir.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük Harf ve Açıklama Kuralı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 725Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Resmî kurumlarla yapılan yazışmalarda, hazırlanan raporların incelenmek üzere en geç Cuma günü TDK'ya teslim edilmesi gerekiyor.

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen son ölçümlerde, numunelerin ağırlığında yaklaşık 250 kg.'lık bir değişim gözlemlendi.

Yeni yapılan çevre düzenlemesi planına göre, çocuk parkının toplamda 400

m^2

'lik bir alanı kapsaması kararlaştırıldı.

Kamu personeli alımlarında adayların yabancı dil yeterliliğini ölçmek amacıyla İng.yi aktif kullanabilme düzeyleri test edilmektedir.

Ulaştırma Bakanlığının yayımladığı rapora göre, T.H.Y.'nin son çeyrekteki doluluk oranları hedeflenen seviyeye ulaştı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu personeli alımlarında adayların yabancı dil yeterliliğini ölçmek amacıyla İng.yi aktif kullanabilme düzeyleri test edilmektedir.

Cevap

Küçük harflerle yapılan ve sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen eklerde, kelimenin okunuşu esas alınır ve kesme işareti kullanılmaz; bu nedenle 'İng.yi' ifadesinin yer aldığı cümle doğrudur.

Küçük harflerle yapılan ve sonunda nokta bulunan kısaltmalarda ek, kelimenin tam okunuşuna göre getirilir. Ayrıca sonunda nokta bulunduğu için ek kesme işaretiyle ayrılmaz. 'İngilizceyi' okunuşundan hareketle getirilen '-yi' eki, 'İng.' kısaltmasına doğrudan eklenerek 'İng.yi' şeklinde yazılır ve bu kurala tam uygunluk gösterir.

Adım Adım Çözüm

Büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanımını incele

T.C. ve T. dışındaki büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaz. 'T.H.Y.' yazımı yanlıştır.

Gelenekleşmiş iki istisna dışında büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaması kuralı vardır.

Büyük harfli kısaltmalara getirilen ekleri kontrol et

'TDK' kısaltması 'te-de-ke' olarak okunduğu için 'TDK'ye' olmalıdır. 'TDK'ya' yazımı yanlıştır.

Türkçede 'k' harfi 'ka' değil 'ke' diye okunur ve ek buna göre getirilir.

Ölçü birimleri ve üslü ifadelerdeki ek ayrımını incele

Ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz (kg.'lık yanlış). Üslü ifadelerde kesme kullanılmaz (

m^2

'lik yanlış).

Ölçü birimleri uluslararası standartlara göre noktasız yazılır; üslü ifadeler ise kendi içinde ayırıcı bir işarete sahip kabul edilir.

Noktalı küçük harf kısaltmalarını kontrol et

'İng.yi' yazımında kelime okunuşu (İngilizceyi) esas alınmış ve nokta olduğu için kesme kullanılmamıştır. Doğrudur.

TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme ile ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirme Kuralları

Soru 726Soru →

Bir Sayıştay denetçisinin, bir toplu taşıma kurumunun harcamalarına ve iştiraklerine yönelik hazırladığı denetim raporunda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

İlgili iştirakin muhasebe kayıtlarında tespit edilen #Yüzbinbeşyüz# Türk liralık açık, düzenlenen tahsilat makbuzlarıyla karşılaştırılmıştır.

Toplu taşıma filosuna dahil edilen yeni araçların her birine 3'er adet yangın söndürme tüpü yerleştirilmesi zorunlu kılınmıştır.

Kurumun 1923'te kabul edilen temel tüzüğü, 92'nci yıl dönümünde kapsamlı bir revizyona tabi tutulmuştur.

Hattın ikinci etabının ihale bedeli olan seksen beş milyon yedi yüz elli bin Türk lirası, ilgili banka hesabına yatırılmıştır.

XVIII. yüzyıldan kalan tarihi gar binasının restorasyon çalışmaları, kurulun 4'üncü oturumunda gündeme alınmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplu taşıma filosuna dahil edilen yeni araçların her birine 3'er adet yangın söndürme tüpü yerleştirilmesi zorunlu kılınmıştır.

Cevap

Toplu taşıma filosuna dahil edilen araçlarla ilgili cümlede geçen '3'er' ifadesi yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla (üçer) yazılmalıdır.

Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, her zaman yazıyla gösterilmelidir. Bu nedenle araçlara yerleştirilecek tüp sayısını belirten '3'er' ifadesi yerine 'üçer' yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki sayı gruplarını ve sayıya dayalı ekleri belirlemek.

#Yüzbinbeşyüz#, 3'er, 1923'te, 92'nci, seksen beş milyon, XVIII. yüzyıl ve 4'üncü ifadeleri tespit edilir.

Yazım kuralları açısından denetlenecek öğeleri ayrıştırmak.

Üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) için TDK kuralını uygulamak.

TDK kuralına göre üleştirme sayıları rakamla (3'er) değil, sadece yazıyla (üçer) yazılabilir.

Sayıların yazımındaki en temel ve kesin kurallardan birini kontrol etmek.

Diğer seçeneklerdeki finansal, kronolojik ve sıra bildiren ifadelerin doğruluğunu teyit etmek.

Ticari evraklarda bitişik yazım (#Yüzbinbeşyüz#), tarihlerdeki ünsüz benzeşmesi (1923'te) ve sıra sayısı eklerinin (92'nci, 4'üncü) doğru olduğu görülür.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olarak hatalı seçeneği kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Soru 727Soru →

Resmî kurumlar arasındaki yazışmalarda ve hukuki metinlerde terimlerin yazım kurallarına uygun kullanımı, ifadenin netliği ve belgelerin resmiyeti açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı yanlış bir sözcük kullanılmıştır?

Sınav sonuçlarının açıklanmasını müteakip tercih süreci başlayacaktır.

Zorlu arazi şartlarında yürütülen çalışmaların büyük bir meşakkat gerektirdiği bilinmektedir.

Noter huzurunda yapılan işlemlerin geçerli olabilmesi için belgelerin tastik edilmesi şarttır.

Uzmanlar, tıbbi bir zorunluluk bulunmadıkça sezaryen yöntemine başvurulmamasını önermektedir.

Davacı tarafın öne sürdüğü iddia ve deliller, mahkeme heyeti tarafından incelenmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noter huzurunda yapılan işlemlerin geçerli olabilmesi için belgelerin tastik edilmesi şarttır.

Cevap

Noter huzurunda yapılan işlemlerin geçerli olabilmesi için belgelerin tasdik edilmesi şarttır.

Doğrulama ve onaylama anlamına gelen "tasdik" sözcüğü Arapça kökenlidir ve bünyesindeki "d" ünsüzüyle yazılır. Türkçede bu sözcüğün "tastik" şeklinde telaffuz edilmesi veya yazılması bir imla hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde geçen ve yazımı karıştırılabilecek yabancı kökenli terimleri (müteakip, meşakkat, tastik, sezaryen, iddia) belirleyiniz.

Potansiyel hatalı sözcükler tespit edildi.

Yazım yanlışı sorularında odak noktası genellikle yabancı kökenli veya ses olayı içeren sözcüklerdir.

Belirlenen sözcüklerin TDK Yazım Kılavuzu'ndaki doğru formlarını teyit ediniz.

"Müteakip", "meşakkat", "sezaryen" ve "iddia" sözcüklerinin kılavuzdaki halleriyle uyuştuğu görüldü.

Resmi sınav formatında TDK sözlüğü tek geçerli kaynaktır.

"Tasdik" sözcüğünün kökenini ve yazımını kontrol ediniz.

Sözcüğün doğrusunun "tasdik" olduğu, "tastik" yazımının yanlış olduğu saptandı.

Arapça kökenli olan bu sözcükte "d" ünsüzü korunur; ünsüz benzeşmesine uğramış gibi düşünülerek "t" ile yazılması hatadır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 728Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" sözcüklerinin yazımı, bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Mademki resmî belgeler tamamlandı, atama kararnamesinin bir an önce yayımlanması gerekir.

İnanıyoruz ki bu yılki bütçe planlaması, kurumun temel ihtiyaçlarını karşılamada yeterli olacaktır.

Yeni hazırlanan yönetmelikteki maddeleri personelin tamamına duyurdukta henüz bir geri dönüş alamadık.

Sözleşmenin ilgili maddesinde de personelin sosyal haklarıyla ilgili önemli iyileştirmeler bulunuyor.

Amirimiz kurumun yeni hedeflerini anlattı mı tüm ekip büyük bir heyecanla çalışmaya başlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni hazırlanan yönetmelikteki maddeleri personelin tamamına duyurdukta henüz bir geri dönüş alamadık.

Cevap

Yeni hazırlanan yönetmelikteki maddeleri personelin tamamına duyurdukta henüz bir geri dönüş alamadık cümlesinde yazım yanlışı yapılmıştır.

Cümle içerisinde bağlaç görevinde kullanılan 'de/da' her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Ayrıca bağlaç olan 'de/da', ünsüz benzeşmesi kuralına girmez; yani hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamaz. 'Duyurduk da' şeklinde yazılması gereken ifade, hem bitişik yazıldığı hem de 'ta' şeklinde sertleştirildiği için hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki 'de/da' ve 'ki' yapılarının görevlerini belirleme

'duyurdukta' ifadesindeki 'da' bir bağlaçtır; 'yönetmelikteki' sözcüğündeki 'ki' ise sıfat yapan ektir.

Yazım kurallarını doğru uygulamak için sözcüğün bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlamak gerekir.

Bağlaç olan 'de/da'nın yazım kuralını uygulama

Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde sertleşmeye uğramaz.

Cümleye 'dahi/bile' anlamı katan bağlaçlar, eklerden farklı olarak müstakil sözcüklerdir.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de', 'ki' ve 'mi'nin yazımı ile eklerin ayrımı.

Soru 729Soru →

Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yürütülen bir iç soruşturma sırasında, soruşturma müfettişinin ilgili personelin savunmasını dinlerken kullandığı şu ifadelerde boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

'Dosyaların tasnifini ve dijital arşive aktarılmasını bugün mesai bitimine kadar tamamladınız ( ) Doğrusu, bu kadar hacimli bir evrak setinin bu kadar kısa sürede incelenebileceğini pek öngörmemiştik ( ) Peki, bu denli süratli bir çalışma yürütmenizdeki temel motivasyonu neye borçluyuz ( ) Lütfen, bu başarınızın teknik ayrıntılarını derhal bir raporla ilgili birime sunun ( ) Şayet raporunuzda usul hataları tespit edilirse ( )'

(?) (.) (?) (!) (...)

(.) (.) (?) (!) (...)

(?) (.) (?) (.) (...)

(?) (.) (?) (!) (.)

(!) (.) (?) (!) (...)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (.) (?) (!) (...)

Cevap

Cümle sonu işaretleri sırasıyla soru işareti, nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta şeklinde olmalıdır.

Soru işareti, nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta dizilişi; metindeki sırasıyla vurgu yoluyla soru, tamamlanmış yargı, soru sözcüğüyle kurulan soru, emir-talimat ve eksiltili cümle yapılarını tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Vurgu analizi

İlk cümle soru eki içermese de bir onay beklentisiyle kurulduğu için 'intonasyon (vurgu)' yoluyla soru cümlesidir.

Türkçede soru eki veya sözcüğü olmadığı halde soru vurgusuyla kurulan cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Yargı tamlığı kontrolü

İkinci cümle yargısı tamamlanmış, bilgi veren bir cümledir.

Tamamlanmış yargıların sonuna nokta konur.

Soru sözcüğü tespiti

Üçüncü cümlede 'neye' sözcüğü soru anlamını sağlamaktadır.

Soru bildiren sözcük içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Duygu ve komut şiddeti ölçümü

Dördüncü cümle 'sunun' emriyle kesin bir talimat içermektedir.

Emir, hitap ve şiddetli duygu bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Eksiltili yapı kontrolü

Son cümle 'Şayet... tespit edilirse' ile başlamış ancak sonuç bölümü yazılmamıştır.

Herhangi bir nedenle bitirilmemiş, anlatımı tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Vurgu ve Yapıya Göre Belirlenmesi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 730Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, cümlede üstlendikleri görevlere göre (ek, bağlaç veya edat) farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Sokakta ki kalabalık, akşam saatlerine doğru iyice artmaya başladı.

Sende bu konuyla ilgili herhangi bir çalışma programı var mı?

Halbuki biz toplantının saat kaçta başlayacağını çoktan öğrenmiştik.

Bugün işlerini vaktinde bitirdin mi yarın için çok rahat edersin.

Kitapta da belirtildiği gibi bu yöntemlerin uygulanması oldukça zordur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sokakta ki kalabalık, akşam saatlerine doğru iyice artmaya başladı.

Cevap

"Sokakta ki kalabalık..." cümlesindeki "-ki" ekinin ayrı yazılması yanlıştır; sıfat yapan ek olduğu için bitişik yazılmalıdır.

"Sokakta ki kalabalık" ifadesinde yer alan "-ki", bir ismi (kalabalık) yer bakımından niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Türkçede sıfat yapan "-ki" eki kelimeye bitişik yazılır; bu nedenle ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki '-ki' yapısının görevini belirle.

Cümledeki 'kalabalık' ismini niteleyen 'sokaktaki' ifadesi sıfat tamlaması kurmuştur.

Sıfat yapan '-ki' ekinin her zaman bitişik yazılması gerektiğini kontrol etmek gerekir.

Hatalı yazımı düzelt.

Doğru yazım 'Sokaktaki' şeklinde olmalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre bağlaç olmayan ekler kelimeye bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan '-ki' eki ile bağlaç olan 'ki'nin ayrımı

Tahmini Süre:45s

Soru 731Soru →

Müze müdürü, restorasyon çalışmalarının büyük bir titizlikle yürütüldüğü tarihî salona girerek elindeki belgeleri masaya bıraktı ve asistanına dönerek sordu:

— Envanter (I)

Asistan, çekinerek cevap verdi. Müdür, tozlanmış eserlere ve yarım kalmış onarımlara bakarak iç geçirdi:

— Ne eşsiz bir miras (II) İşlenmiş mermerler, devrilmiş sütunlar, zamana direnen kitabeler (III) Bu sessiz çığlığı duyacak birilerini bulabilecek miyiz (IV) Lütfen işinizi ciddiyetle yapın (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(?) (.) (...) (?) (.)

(?) (!) (...) (?) (!)

(.) (!) (...) (.) (!)

(?) (!) (.) (?) (!)

(?) (.) (.) (?) (!)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (!) (...) (?) (!)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla soru işareti, ünlem işareti, üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.

Parçanın birinci boşluğunda soru eki bulunmasa da 'Envanter' sözcüğü bir soru niteliği taşıdığı için soru işareti kullanılmalıdır. İkinci boşlukta 'Ne eşsiz bir miras' ifadesiyle hayranlık dile getirildiği için ünlem işareti uygundur. Üçüncü boşluktaki cümle, yargısı tamamlanmamış (eksiltili) bir yapı olduğundan üç nokta ile bitirilmelidir. Dördüncü boşlukta açık bir soru anlamı olduğu için soru işareti, son boşlukta ise kesin bir talimat ve emir vurgusu olduğu için ünlem işareti kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin anlam ve tonlama özelliklerini analiz etmek.

(I) numaralı yerde soru eki olmamasına rağmen tonlama yoluyla soru anlamı kurulmuştur.

Soru eki veya sözcüğü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Duygu bildiren ve yapısı tamamlanmamış cümleleri belirlemek.

(II) numaralı cümle hayranlık bildirir, (III) numaralı cümle ise yüklemi söylenmemiş bir eksiltili cümledir.

Sevinç, hayranlık gibi duygulardan sonra ünlem; tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Son iki cümlenin işlevini değerlendirmek.

(IV) numaralı cümle standart bir soru cümlesidir, (V) numaralı cümle ise kesinlik ve emir bildiren vurgulu bir yapıdır.

Soru cümleleri soru işaretiyle, emir ve uyarı niteliğindeki vurgulu cümleler ünlem işaretiyle sonlandırılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanım görevleri

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 732Soru →

Maarif heyeti başkanı, tanzim edilen raporları masaya bırakıp derin bir iç çekti: “Bunca mesai, onca fedakârlık ve nihayetinde elimizde kalan bu kısıtlı rapor (I)” Karşısındaki memura dik dik bakarak sordu: “Adınız (II)” Memurun kekelemesi üzerine sesini iyice yükselterek sertçe ekledi: “Derhâl işinizin başına dönün ve evrakları hazırlayın (III)” Başkan, memur odadan çıkınca masadaki eski bir metinden şu satırları mırıldandı: “(IV) adaletin ve liyakatin tesisi, devletin bekası için elzemdir.”

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(...) / (?) / (!) / (...)

(.) / (?) / (!) / (.)

(...) / (.) / (!) / (...)

(...) / (?) / (.) / (!)

(!) / (?) / (!) / (...)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) / (?) / (!) / (...)

Cevap

Sırasıyla üç nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta getirilmelidir.

Metnin ilk cümlesi yüklemi olmayan bir eksiltili yapı sunduğundan üç nokta; ikinci ifade soru sözcüğü olmasa da tonlamayla soru anlamı kattığından soru işareti; üçüncü ifade yüksek duygu ve emir içerdiğinden ünlem; son kısım ise alıntıda atlanan yeri belirttiğinden üç nokta kullanımını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

Birinci parantezi analiz etme

Bunca mesai... kısıtlı rapor (...)

Yüklemi bulunmayan, eksiltili cümlelerin (eksiltili cümle) sonuna üç nokta getirilir.

İkinci parantezi analiz etme

Adınız (?)

Soru eki veya sözü içermediği hâlde, sadece vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti getirilir.

Üçüncü parantezi analiz etme

evrakları hazırlayın (!)

Emir, hitap, heyecan veya şiddetli duygu bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti getirilir.

Dördüncü parantezi analiz etme

(...) adaletin ve liyakatin...

Alıntı yapılan metinlerin başında, ortasında veya sonunda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine üç nokta konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Görevleri

Daha Fazla Pratik

Cümle sonunda soru işaretinin ancak tam bir soru cümlesi veya vurgusu olduğunda kullanıldığını, dolaylı soru cümlelerinde ise (örn. 'Neden gelmediğini bilmiyorum') nokta kullanılması gerektiğini unutmayın.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 733Soru →

Kamu kurumlarındaki idari süreçlerin ve liyakat sisteminin değerlendirildiği aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Bakanlık; fen liselerine, sosyal bilimler liselerine, anadolu liselerine; mesleki eğitim merkezlerine ve halk eğitim bürolarına yönelik yeni bir bütçe planlaması hazırladı.

Liyakat ilkesinin kamu personeli rejimi üzerindeki temel etkisi şudur; personelin yetkinliklerine göre görevlendirilmesi ve kariyer basamaklarında adil bir şekilde yükselmesi.

Yönetim kurulu, gündem maddelerini tek tek oyladı; kararların gerekçelerini, yasal dayanaklarını ve beklenen etkilerini müteakip tutanağa titizlikle geçirdi.

Yeni genel müdür; vizyoner, kararlı, uzlaşmacı kişiliğiyle dikkat çekmiş; kurum içindeki verimliliği artırmak adına bir dizi yapısal reformu hayata geçirmiştir.

Fizik, kimya, biyoloji; tarih, coğrafya, felsefe dersleri, öğrencilerin farklı bilişsel becerilerini geliştirmeye yönelik hazırlanan müfredatın temel taşlarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Liyakat ilkesinin kamu personeli rejimi üzerindeki temel etkisi şudur; personelin yetkinliklerine göre görevlendirilmesi ve kariyer basamaklarında adil bir şekilde yükselmesi.

Cevap

Liyakat ilkesinin etkisinin açıklandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.

Liyakat ilkesinin etkisinin açıklandığı cümlede, 'şudur' ifadesinden sonra bir tanım ve açıklama yapılmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır. Noktalı virgülün böyle bir görevi bulunmadığı için kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yapılarını ve noktalı virgülün kullanım amaçlarını inceleyin.

A, C, D ve E seçeneklerinde noktalı virgülün gruplandırma, sıralı cümleleri ayırma veya özneyi belirginleştirme görevleri kurallara uygundur.

TDK kurallarına göre noktalı virgül; türleri ayırmak, sıralı cümleleri bağlamak veya karmaşık özneleri ayırmak için kullanılır.

Anlamsal olarak bir açıklama veya tanım yapılıp yapılmadığını kontrol edin.

Liyakat ilkesiyle ilgili cümlede 'şudur' ifadesi bir açıklamanın geleceğini haber vermektedir.

Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Noktalı virgülün 'açıklama yapma' gibi bir görevi olup olmadığını sorgulayın.

Noktalı virgülün açıklama yapma görevi yoktur, bu nedenle kullanımı hatalıdır.

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerinin karıştırılması yaygın bir imla hatasıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 734Soru →

Türkçede bazı sözcüklerin yazımı; telaffuzdaki söyleyiş özellikleri, yabancı kökenli olmaları veya ses olayları nedeniyle sıklıkla karıştırılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Şehrin kuzeyindeki yeni yerleşim alanı için başlatılan hafriyat çalışmaları tüm hızıyla devam ediyor.

Tarihî binaların mimari yapısındaki zarafet, yerli ve yabancı turistlerin büyük ilgisini çekiyor.

İhale sürecinde, müteahhit firmanın sunduğu teknik şartların yönetmeliğe uygunluğu incelendi.

Gıda güvenliği testlerini gerçekleştirmek üzere merkez laboratuarında kapsamlı bir çalışma başlatıldı.

Belediye ekipleri, kış mevsimi gelmeden önce ana caddelerdeki asfalt yenileme işlemlerini tamamladı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gıda güvenliği testlerini gerçekleştirmek üzere merkez laboratuarında kapsamlı bir çalışma başlatıldı.

Cevap

Laboratuvar sözcüğünün 'v' harfi eksik yazılarak 'laboratuar' şeklinde kullanıldığı cümle hatalıdır.

Laboratuvar sözcüğü Fransızca kökenli bir kelime olup Türkçede 'v' harfiyle yazılır. Cümle içerisinde 'laboratuarında' şeklinde kullanılması, yaygın bir söyleyiş hatasının yazıya aktarılmasıdır ve yazım yanlışı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait anahtar sözcükleri (hafriyat, zarafet, müteahhit, laboratuar, asfalt) belirleme.

Belirlenen sözcükler yazım kuralları açısından incelemeye alınmıştır.

Yazım yanlışını bulmak için riskli kelimelerin tespiti gerekir.

Bu sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu'ndaki standart yazımlarıyla karşılaştırılması.

Laboratuvar sözcüğünün doğru yazımında 'v' harfinin bulunduğu, ancak cümlede 'laboratuarında' şeklinde yazılarak bu harfin atlandığı tespit edilmiştir.

Hatalı söyleyişlerin yazıya aktarılması yazım yanlışına neden olur.

Diğer seçeneklerdeki kelimelerin (hafriyat, zarafet, müteahhit, asfalt) doğruluğunun teyit edilmesi.

Hafriyat (doğru), Zarafet (doğru), Müteahhit (doğru), Asfalt (doğru) olarak doğrulanmıştır.

Kesin sonuca ulaşmak için çeldiricilerin doğru yazıldığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcüklerin İmlası

Daha Fazla Pratik

TDK Yazım Kılavuzu'nda 'Yazımı Karıştırılan Sözcükler' listesini düzenli aralıklarla gözden geçirmek, bu tip sorularda hızı artıracaktır.

Tahmini Süre:50s

Soru 735Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı hizmet içi eğitim programı ve uygulama yönergesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Eğitim programının 7'nci maddesi uyarınca, derslere devam zorunluluğu toplam sürenin %80'i olarak belirlenmiştir.

Seminer sonunda başarılı olan katılımcılara, kurum müdürlüğü tarafından hazırlanan on beş bin Türk lirası değerinde ödül çeki verilecektir.

Sözleşme kapsamında düzenlenecek olan ödeme emri belgesinde tutar, #DörtyüzellibinTL# şeklinde bitişik olarak yazılacaktır.

Uygulama aşamasında kursiyerler, her bir uzman eğitmen eşliğinde 5'şerli çalışma gruplarına ayrılarak atölye çalışmalarına katılacaktır.

Kurumun akademik takvimi gereğince II. dönem sınavları, Haziran ayının üçüncü haftasında saat 10.00'da başlayacaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uygulama aşamasında kursiyerler, her bir uzman eğitmen eşliğinde 5'şerli çalışma gruplarına ayrılarak atölye çalışmalarına katılacaktır.

Cevap

Çalışma gruplarının sayısını belirten '5'şerli' ifadesi, üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılması gerektiği kuralına aykırıdır; doğrusu 'beşerli' olmalıdır.

Türk Dil Kurumu'nun yazım kuralları kılavuzuna göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) kesinlikle rakamla yazılamaz; bu sayıların her zaman harflerle yazılması zorunludur. Dolayısıyla '5'şerli' kullanımı hatalıdır, doğrusu 'beşerli' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki sayıları ve sayı eklerini tespit et.

7'nci, %80'i, on beş bin, #DörtyüzellibinTL#, 5'şerli, II., 10.00'da ifadeleri incelenmelidir.

Yazım kuralları açısından riskli bölgeleri belirlemek.

Üleştirme sayıları için TDK'nin özel kuralını uygula.

5'şerli ifadesinin rakamla yazıldığı görülmektedir.

TDK'ye göre üleştirme sayıları asla rakamla yazılamaz, mutlaka harflerle belirtilmelidir (beşer, ikişer vb.).

Sıra sayıları ve mali terimlerin yazımını kontrol et.

7'nci (yedi-nci) doğrudur. Mali belgelerde bitişik yazım (Dörtyüzellibin) doğrudur.

Diğer seçeneklerde çeldirici olarak kullanılan kuralların doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımı ve Üleştirme Sayıları Kuralı

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarında (7'nci, 2'nci) ünlü uyumuna ve üleştirme sayılarının sadece yazıyla yazıldığına dikkat ederek benzer soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 736Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı vardır?

Marketten elma, armut ve taze sebzeler alarak eve döndü.

Genç adam; dürüst, çalışkan ve azimli biri olarak tanınırdı.

Ankara-Sivas hızlı tren hattı bölge ekonomisine canlılık kattı.

Servetifünun Dönemi (1896-1901) Türk edebiyatında Batılılaşmanın hızlandığı bir devirdir.

Peyami Safa'nın "Dokuzuncu Hariciye Koğuşu"'nu mutlaka okumalısın.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Peyami Safa'nın "Dokuzuncu Hariciye Koğuşu"'nu mutlaka okumalısın.

Cevap

Eser adından sonra tırnak işareti kullanıldığı halde ayrıca kesme işaretine yer verilen cümlede noktalama yanlışı yapılmıştır.

Türkçede tırnak içine alınan vurgulanmış kelimelerden veya eser adlarından sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. Eser adı olan ifadenin sonundaki tırnak işareti, eki ayırmak için yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki noktalama işaretlerini inceleyin.

Cümlede hem tırnak işareti hem de kesme işareti üst üste kullanılmıştır.

Bir sözcüğün sonundaki ekleri ayırmak için tırnak işareti zaten ayırıcı bir işlev görür.

Türk Dil Kurumu'nun ilgili kuralını hatırlayın.

TDK kurallarına göre tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.

Yazım kuralları gereği tırnak işareti kesme işaretinin işlevini de üstlendiği için ikinci bir işarete gerek yoktur.

Anahtar Kavram

Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen eklerin yazımı

Tahmini Süre:45s

Soru 737Soru →

Bir kamu kurumunun yayımladığı teknik şartnamede yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Şartnamede belirtilen cihazların her birinin ağırlığı

20

kg.'dan fazla olmayacak şekilde paketlenmelidir.

Kurumun yürüteceği projelerin tanıtım stratejileri için TRT'da görev yapan uzmanlardan danışmanlık alınacaktır.

Teknik şartnamedeki terimlerin doğruluğu için TDK'nin güncel yazım kılavuzundaki tanımlar esas alınmıştır.

Saha çalışmalarında görev alacak teknik personelin ulaşımı T.H.Y.'nin tarifeli seferleriyle sağlanacaktır.

Montaj sırasında kullanılacak vidaların çapının

5

mm'dan geniş olması durumunda işlem durdurulmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik şartnamedeki terimlerin doğruluğu için TDK'nin güncel yazım kılavuzundaki tanımlar esas alınmıştır.

Cevap

Teknik şartnamedeki terimlerin doğruluğu için TDK'nin güncel yazım kılavuzundaki tanımlar esas alınmıştır.

Doğru kabul edilen cümlede, TDK kısaltması büyük harflerle yapılmış ve ek, son harf olan 'K'nin (ke) okunuşuna uygun olarak '-nin' şeklinde getirilmiştir. Ayrıca kısaltma arasında nokta kullanılmamıştır, bu da güncel yazım kurallarına tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

Büyük harfle yapılan kısaltmaların yazımını kontrol etme.

TRT, THY ve TDK kısaltmaları incelendiğinde; TRT ve THY örneklerinde ek veya noktalama hatası varken, TDK'nin örneği kurallara uygundur.

Büyük harfli kısaltmalarda araya nokta konmaz ve ekler son harfin okunuşuna göre belirlenir.

Küçük harfli ve ölçü birimi kısaltmalarını inceleme.

kg ve mm örneklerinde noktalama ve ek getirme hataları tespit edilmiştir.

Ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz ve ekler kelimenin tam açılımına (kilogram, milimetre) göre getirilir.

Yanlışsız olan seçeneği belirleme.

TDK'nin yazımı, hem noktalama hem de ek uyumu açısından TDK kurallarına tam olarak uymaktadır.

K harfi 'ke' olarak okunduğu için getirilen 'nin' eki doğrudur.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi

Tahmini Süre:50s

Soru 738Soru →

"Kırtasiyeden kalem, silgi, defter ve cetvel alarak hazırlıklarını tamamladı." cümlesinde virgülün ( $,$ ) kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.

Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur.

Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için konur.

Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra konur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

Cevap

Virgül, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

Verilen cümlede 'kalem', 'silgi' ve 'defter' sözcükleri tür ve görev bakımından aynı (eş görevli) kelimelerdir. Türkçede birbiri ardınca sıralanan bu tür kelimelerin arasına virgül konulması temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki virgüllerin hangi kelimelerin arasında yer aldığını tespit edin.

Virgüller 'kalem', 'silgi' ve 'defter' kelimeleri arasında kullanılmıştır.

Noktalama işaretinin görevini belirlemek için çevrelediği kelimelerin yapısını anlamak gerekir.

Bu kelimelerin cümledeki dil bilgisi görevlerini inceleyin.

Bu kelimelerin tamamı 'almak' fiilinin nesnesi durumundadır ve aynı görevdedir.

Aynı görevdeki kelimelerin sıralandığı durumlarda virgül kullanılır.

Tespit edilen bu kullanımı ilgili kural ile eşleştirin.

Bu durum 'eş görevli kelimelerin ayrılması' kuralına uymaktadır.

Seçenekler arasında bu kuralı ifade eden tanım doğru cevaptır.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

Soru 739Soru →

Batıdan esen sert rüzgârlar, kıyıya vuran dev dalgalar ve martıların kulakları tırmalayan çığlıkları ( ) Fırtınanın ortasındaki bu küçük teknede herkesin aklında aynı soru: Kurtulabilecek miyiz ( ) Kimsenin ağzını bıçak açmıyor, herkes korkuyla birbirine bakıyordu ( ) Kaptan, dümene asılarak mürettebata bağırdı: Herkes yerini alsın ( ) Sonra denizin derinliklerine bakarak fısıldadı: Ya sonrası ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(...) (?) (.) (!) (?)

(.) (?) (.) (!) (?)

(...) (?) (.) (.) (?)

(...) (?) (!) (!) (?)

(...) (?) (.) (!) (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (.) (!) (?)

Cevap

Parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, nokta, ünlem işareti ve soru işareti getirilmelidir.

Parçadaki ilk ifade yüklemi bulunmayan bir betimleme (eksiltili cümle) olduğu için üç nokta ile bitirilmelidir. İkinci kısımda doğrudan bir soru sorulduğu için soru işareti gerekir. Üçüncü kısım yargısı tamamlanmış standart bir cümle olduğundan nokta, dördüncü kısım sert bir emir/komut bildirdiğinden ünlem işareti almalıdır. Son kısım ise 'Ya sonrası?' şeklinde tonlama ile soru anlamı taşıdığı için soru işaretiyle tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Eksiltili cümle analizi

İlk cümlenin yüklemi bulunmadığı için sonuna üç nokta (...) konur.

Yüklemi olmayan (tamamlanmamış) cümlelerde anlatım gücünü artırmak için üç nokta kullanılır.

Soru işareti tespiti

'Kurtulabilecek miyiz' ifadesi doğrudan bir soru cümlesidir ve sonuna soru işareti (?) getirilir.

Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Tamamlanmış yargı kontrolü

'...birbirine bakıyordu' ifadesi yargısı tamamlanmış düz bir cümle olduğu için nokta (.) ile bitmelidir.

Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.

Duygu ve emir tonlaması analizi

'Herkes yerini alsın' bir emir ve heyecan bildirdiği için ünlem işareti (!) kullanılmalıdır.

Hitap, ünlem ve emir bildiren ifadelerin sonuna ünlem işareti konur.

Soru tonlaması (vurgu) analizi

'Ya sonrası' ifadesinde soru eki olmasa da soru anlamı korunduğu için soru işareti (?) getirilir.

Soru sözü veya eki kullanılmasa da tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu noktalama işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) bağlama göre doğru kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Soru işareti ve ünlemin bir arada kullanıldığı (?! veya !?) durumlar ile ilgili örnekleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 740Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî yazışmalarda ve raporlarda noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, ifadenin netliği açısından büyük önem arz etmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün ( $,$ ) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Gelecek yılın bütçe görüşmeleri, ilgili bakanlık temsilcilerinin katılımıyla önümüzdeki hafta Ankara'da gerçekleştirilecektir.

Kurumun yeni stratejik planı; verimlilik, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri üzerine inşa edilerek kamuoyuna duyuruldu.

Başvuru sahipleri, mülakat günü yanlarında sınav giriş belgesi ile geçerli bir kimlik kartı bulundurmak zorundadırlar.

Verilen talimatları harfiyen uygulayıp, raporu mesai bitimine kadar genel müdürlüğe ulaştırmanız gerekmektedir.

Genç, doktorun odasından gelen sesleri duyunca merakla kapıya doğru yönelerek içeride neler olduğunu anlamaya çalıştı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verilen talimatları harfiyen uygulayıp, raporu mesai bitimine kadar genel müdürlüğe ulaştırmanız gerekmektedir.

Cevap

Verilen talimatları harfiyen uygulayıp ifadesinden sonra virgülün kullanıldığı cümle, noktalama bakımından yanlıştır.

Doğru yanıt olan cümlede, 'uygulayıp' sözcüğü bir zarf-fiildir. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Cümlede sıralı bir zarf-fiil grubu (örneğin: uygulayıp, kontrol edip...) bulunmadığı için bu kullanım hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki virgül ve noktalı virgül kullanımlarının görevlerini analiz etmek.

A, C ve E seçeneklerinde virgülün özneyi belirtme ve anlam karışıklığını önleme görevlerinde olduğu; B seçeneğinde ise noktalı virgülün özneyi gruplardan ayırdığı görülür.

Noktalama yanlışını bulmak için her bir işaretin TDK kurallarına uygunluğunu denetlemek gerekir.

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanım kuralını hatırlamak.

Türkçede -ip, -ince, -erek gibi zarf-fiil eklerinden sonra virgül konulmaz; ancak art arda sıralanan zarf-fiiller varsa aralarına virgül konabilir.

Sorunun odak noktası olan zarf-fiil sonrası virgül kullanımı, KPSS sınavlarında sıkça sorulan bir kuraldır.

Hatalı cümleyi tespit etmek.

Uygulayıp kelimesinden sonra kullanılan virgülün, cümlede başka bir zarf-fiil grubuyla eşleşmediği için hatalı olduğu saptanmıştır.

Tek başına kullanılan zarf-fiil eki cümlede bağlama görevini üstlendiği için ek bir işarete ihtiyaç duymaz.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı kuralı

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiillerin art arda sıralandığı durumlarda virgülün nasıl kullanıldığını (örneğin: 'Gidip, görüp, geldi.') inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 37 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram