Yazım ve Noktalama

1356 soru

Türkçede virgülün ( $,$ ) en temel görevlerinden biri eş görevli sözcükleri ayırmak veya sıralı cümleleri bağlamaktır. Ancak bazı dil bilgisi yapılarının arasına virgül getirilmesi kural dışıdır.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün ( $,$ ) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?**

Pazardan elma, armut ve taze sebzeler alarak eve döndü.

Akşam oldu, sokaktaki lambalar birer birer yanmaya başladı.

Genç, doktorun yanına giderek şikâyetlerini bir bir anlattı.

Eski, evin bahçesinde oynayan çocukların sesi buraya kadar geliyordu.

Sayın Bakanım, törenimize katıldığınız için çok teşekkür ederiz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eski, evin bahçesinde oynayan çocukların sesi buraya kadar geliyordu.

Cevap

Hatalı olan cümle, virgülün bir sıfat tamlaması olan 'Eski ev' ifadesinin arasına yerleştirildiği seçenektir.

Doğru cevapta geçen 'Eski evin bahçesinde' ifadesi bir tamlama grubudur. 'Eski' sözcüğü 'ev' sözcüğünün sıfatıdır. Türkçede sıfatlar ile isimler arasına veya isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına virgül konulması kural dışıdır. Bu nedenle bu kullanım bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki virgül kullanımlarını incelemek.

Dört cümlede virgülün temel görevleri (eş görevli sözcük, sıralı cümle, hitap, anlam karışıklığını önleme) yerine getirilmiştir.

Virgülün hangi kurala dayanarak kullanıldığını anlamak çözüm için ilk adımdır.

Tamlamalar arası noktalama kuralını hatırlamak.

Türkçede isim veya sıfat tamlamalarında, tamlayan ile tamlanan arasına herhangi bir noktalama işareti konulmaz.

Tamlamalar bir bütün olduğu için parçalanamazlar.

Hatalı yapıyı tespit etmek.

'Eski, evin bahçesinde' ifadesinde 'Eski' sıfatı 'ev' ismini niteler. Aradaki virgül bu bağı kopardığı için yanlıştır.

Sıfat ile isim arasına virgül konulması kural ihlalidir.

Anahtar Kavram

Tamlamaların Arasında Virgül Kullanılmaz

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamaları ve sıfat tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına hiçbir noktalama işareti gelmeyeceğini unutmayın.

Tahmini Süre:45s

Soru 742Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı teknik raporda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Kurumun yeni stratejik planı TDK'nın son yayımladığı yazım kılavuzuna göre yeniden düzenlendi.

T.H.Y. personeli için hazırlanan yeni kıyafetler düzenlenen bir törenle kamuoyuna tanıtıldı.

İthal edilen ürünlerin 50 kg'den az olması durumunda gümrük muafiyeti uygulanacağı belirtildi.

TRT'nin eğitim ve kültür programları, yeni dönemde de geniş bir izleyici kitlesine ulaşmayı hedefliyor.

Yapılan incelemelerde cihazın dış kaplamasında 2 mm. kalınlığında bir çatlak tespit edildi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TRT'nin eğitim ve kültür programları, yeni dönemde de geniş bir izleyici kitlesine ulaşmayı hedefliyor.

Cevap

TRT'nin ifadesinin yer aldığı seçenek, büyük harfli kısaltmalara getirilen eklerin son harfin okunuşuna göre belirlenmesi kuralına uygun olduğu için yazım yanlışı içermez.

Doğru seçenekte kullanılan 'TRT'nin' ifadesi, büyük harfle yapılan kısaltmaların son harfinin okunuşuna göre ek alması (Te-Re-Te-nin) kuralına tam olarak uymaktadır. Ayrıca büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaması kuralı da doğru uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Kısaltmaların türünü (büyük/küçük harf) ve türüne göre ek kuralını belirleyin.

Büyük harflerde son harfin okunuşu (TRT-nin), küçük harflerde kelimenin açılımı (kilogram-dan) esas alınır.

Yazım kuralları bu iki tür kısaltma için farklı ek getirme yöntemleri belirlemiştir.

Noktalama işaretlerinin (nokta) kullanımını kontrol edin.

Büyük harfli kısaltmalarda (istisnalar hariç) ve ölçü birimlerinde nokta kullanılmadığı tespit edilir.

THY ve mm gibi kısaltmalarda nokta kullanımı yazım yanlışına yol açar.

Seçeneklerdeki ifadeleri kurallarla karşılaştırarak doğru seçeneği işaretleyin.

TRT'nin kullanımı kurala uygundur; TDK'nın, T.H.Y., kg'den ve mm. kullanımları hatalıdır.

Sadece bir seçenek tüm yazım kurallarına eksiksiz uyum sağlamaktadır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde kısaltmanın büyük veya küçük harfle yapılmış olması temel ölçüttür.

Tahmini Süre:50s

Soru 743Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yatırım planları yapılırken bölgenin iklim koşullarının gözardı edilmesi büyük bir risk taşıyor.

Proje ekibi, önümüzdeki hafta içi bir araya gelerek hazırlanan son raporu değerlendirecek.

Bahçesinden topladığı kuşburnu meyveleriyle kış için şifalı ve doğal bir çay hazırladı.

Son günlerde bölgede hissedilen yoğun sis nedeniyle ulaşımda bazı aksamalar yaşanıyor.

Çocukluk yıllarında yaşanan olayların bilinçaltında bıraktığı izler uzmanlarca inceleniyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırım planları yapılırken bölgenin iklim koşullarının gözardı edilmesi büyük bir risk taşıyor.

Cevap

Yatırım planları yapılırken bölgenin iklim koşullarının 'göz ardı' edilmesi ifadesinde yazım yanlışı vardır; çünkü 'göz ardı' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.

TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'göz ardı' ifadesi ayrı yazılan birleşik kelimeler kategorisindedir. Cümlede 'gözardı' şeklinde bitişik yazılması bir yazım kusurudur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik yapıları ve fiilleri tespit etme

gözardı, hafta içi, kuşburnu, hissedilen, bilinçaltı.

Birleşik sözcüklerin yazım kurallarına uygunluğunu denetlemek için önce bu yapılar belirlenmelidir.

Belirlenen sözcükleri TDK birleşik kelimelerin yazımı kurallarına göre analiz etme

'göz ardı' ayrı, 'hafta içi' ayrı, 'kuşburnu' bitişik (anlam kaybı), 'hissedilen' bitişik (ses türemesi), 'bilinçaltı' bitişik (soyut yer) yazılmalıdır.

Her bir kelime grubunun kendine has yazım kuralı (anlam değişmesi, ses olayı, yer bildirme vb.) bulunmaktadır.

Hatalı olan seçeneği işaretleme

'gözardı' şeklinde bitişik yazılan ifade kural ihlalidir.

'Göz ardı etmek' birleşik fiilinde yer alan 'göz ardı' ifadesi her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 744Soru →

Kamu kurumlarında yürütülen resmî yazışmalarda ve akademik raporlarda noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun bir biçimde kullanılması, iletilmek istenen iletinin netliği ve dilin kurallara uygunluğu açısından elzemdir. Özellikle virgülün ( $,$ ) cümlede üstlendiği işlevlerin doğru analiz edilmesi, anlatım bozukluklarının ve anlam kaymalarının önüne geçer.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün ( $,$ ) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?**

Vatandaşlar, belediye hizmetlerine dair şikâyet ve önerilerini yeni oluşturulan dijital platform üzerinden kolayca iletebilirler.

Genç, müdürün odasından gelen sesleri duyunca koridorda bekleyen diğer personelin yanına gitti.

Kurumun stratejik hedefleri; verimlilik, sürdürülebilirlik ve teknolojik dönüşüm temelleri üzerine kurulmuştur.

İlgili birimler tarafından hazırlanan teknik raporu inceleyip, onay sürecini başlatmak için genel sekreterliğe ilettiler.

Saha çalışmalarını yerinde gözlemleyip, elde edilen verileri raporlaştırarak üst yönetime sundular.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili birimler tarafından hazırlanan teknik raporu inceleyip, onay sürecini başlatmak için genel sekreterliğe ilettiler.

Cevap

İlgili birimler tarafından hazırlanan teknik raporu inceleyip, onay sürecini başlatmak için genel sekreterliğe ilettiler.

Doğru yanıt olan cümlede 'inceleyip' kelimesi zarf-fiil görevindedir. Türkçede metin içinde tek başına kullanılan zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Ancak art arda gelen (eş görevli) zarf-fiiller varsa aralarına virgül konabilir. Bu cümlede 'inceleyip' sözcüğünden sonra bir başka zarf-fiil değil, isim-fiil ('başlatmak') geldiği için virgül kullanımı kural dışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki fiilimsilerin türlerini belirlemek.

Hatalı cümlede 'inceleyip' sözcüğü zarf-fiil (-ip), 'başlatmak' sözcüğü ise isim-fiil (-mak) ekini almıştır.

Virgülün zarf-fiillerle olan ilişkisini değerlendirmek için kelimenin türünü doğru tespit etmek gerekir.

Zarf-fiillerden sonra virgül kullanımı kuralını uygulamak.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz; ancak art arda gelen eş görevli zarf-fiiller varsa aralarına virgül konur.

Cümlede 'inceleyip' zarf-fiilinden sonra 'başlatmak' isim-fiili geldiği için eş görevli bir zarf-fiil dizisi oluşmamıştır.

Yanlış kullanımı tespit etmek.

Tek başına kullanılan 'inceleyip' zarf-fiilinden sonra gelen virgül, yazım kuralı ihlalidir.

Cümle yapısında zarf-fiil ile yüklem arasına gereksiz işaret konularak anlam akışı bozulmuştur.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil Eki Almış Kelimelerden Sonra Virgül Kullanımı

Soru 745Soru →

Bir kamu kurumunda hazırlanan resmî raporun taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde, kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kurumun kütüphanesinde TDK'nin hazırladığı güncel yazım kılavuzu bulunmaktadır.

Lojistik biriminden gelen son verilere göre, taşınan yükün

500

kg'dan fazla olduğu tespit edildi.

Yeni hazırlanan tanıtım filmi, gelecek haftadan itibaren TRT'nin tüm ana kanallarında yayımlanacak.

Personelin özlük dosyaları için T.H.Y.'nin uçuş belgelerinin asılları birimimize ulaştırılmalıdır.

Teknik şartnamedeki hata payını en aza indirmek için ölçümlerin mm'lik hassasiyetle yapılması isendi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Personelin özlük dosyaları için T.H.Y.'nin uçuş belgelerinin asılları birimimize ulaştırılmalıdır.

Cevap

Türk Hava Yolları'nın kısaltması olan 'THY' ifadesinin arasına veya sonuna nokta konulması yazım yanlışıdır.

Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda (T.C. ve T. istisnaları hariç) nokta kullanılmaz. 'T.H.Y.' ifadesinde harflerin arasına ve sonuna nokta konulması, Türk Dil Kurumu yazım kurallarına aykırıdır; bu ifadenin 'THY' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki kısaltmaları ve türlerini (büyük harfli kısaltma, ölçü birimi) tespit edin.

Cümlelerde TDK, kg, TRT, T.H.Y. ve mm kısaltmaları bulunmaktadır.

Kısaltmaların türü, hangi yazım kuralının uygulanacağını belirler.

Büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanımı kuralını uygulayın.

T.C. ve T. dışındaki büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaz; bu yüzden 'T.H.Y.' yazımı yanlıştır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre büyük harfli kısaltmalar arasına nokta konulmaz.

Ölçü birimlerine getirilen eklerin doğruluğunu kontrol edin.

kg'dan (kilogramdan) ve mm'lik (milimetrelik) kullanımları doğrudur.

Küçük harfli ölçü birimi kısaltmalarında ek, kısaltmanın değil kelimenin tam okunuşuna göre getirilir.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi

Tahmini Süre:45s

Soru 746Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yeni bir iş bulabilmek için ilgili kuruma başvurdu.

Doğanın eşsiz manzarasını balkonundan saatlerce seyretti.

Evin bütün pencereleri güneydoğu yönüne bakıyordu.

Bize yaptığı yardımlar için herkese tek tek teşekkür etti.

Yaşadığı bütün zorluklara rağmen her zaman sabır etti.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaşadığı bütün zorluklara rağmen her zaman sabır etti.

Cevap

Yaşanan her şeye rağmen uzun süre 'sabır etti' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; doğrusu 'sabretti' olmalıdır.

Doğru cevap, 'sabır etti' ifadesinin kullanıldığı cümledir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, 'etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde, ilk kelimede bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi meydana gelirse bu fiiller bitişik yazılır. 'Sabır' kelimesi 'etmek' fiiliyle birleştiğinde 'ı' ünlüsü düşer ve kelime 'sabretti' halini alır. Bu düşme gerçekleştiği halde kelimenin ayrı yazılması yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik kelimeleri ve yardımcı fiille kurulan yapıları belirle.

Tespit edilen kelimeler: başvurdu, seyretti, güneydoğu, teşekkür etti, sabır etti.

Yazım yanlışını bulmak için önce ilgili yapıları saptamak gerekir.

Yardımcı fiille (etmek, olmak) kurulan yapılarda ses olayı olup olmadığını kontrol et.

'Seyir + etti' yapısında 'i' düşmüş ve bitişik yazılmıştır (doğru). 'Teşekkür + etti' yapısında ses olayı yoktur ve ayrı yazılmıştır (doğru). 'Sabır + etti' yapısında 'ı' ünlüsünün düşmesi gerekir.

Türkçede yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi varsa kelimeler bitişik yazılır.

Hatalı yazılan sözcüğü belirle.

'Sabır etti' ifadesi ses olayı gerçekleştiği halde ayrı yazıldığı için yanlıştır. Doğru yazımı 'sabretti' şeklindedir.

Ses olayı (ünlü düşmesi) gerçekleşen birleşik fiillerin ayrı yazılması TDK kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Soru 747Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi işaretlerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Türk Dil Kurumunun son yayımladığı "Türkçe Sözlük"te yer alan bazı maddeler, dilin yaşayan yapısına uygun olarak yeniden düzenlenmiştir.

Batı Anadolu’daki bazı antik yerleşim merkezlerinde (Efes, Milet, Priene) arkeolojik kazı çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle sürdürülmektedir.

Boğaz Köprümüz'ün eşsiz manzarası, İstanbul'un simgelerinden biri olarak dünya çapında tanınmakta ve her yıl milyonlarca turisti ağırlamaktadır.

Yazar; Tanzimat, Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati dönemlerini "Doğu-Batı" sentezinin estetik bir zeminde tartışıldığı süreçler olarak nitelendirir.

Prof. Dr. Mehmet Bey'in hazırladığı "Anadolu Florası" adlı çalışma, 1923-1950 yılları arasındaki bitki çeşitliliğini tüm detaylarıyla kapsamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğaz Köprümüz'ün eşsiz manzarası, İstanbul'un simgelerinden biri olarak dünya çapında tanınmakta ve her yıl milyonlarca turisti ağırlamaktadır.

Cevap

Boğaz Köprümüzün ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.

Türk Dil Kurumu'nun 'Kesme İşareti' başlığı altındaki 3. kuralına göre; sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada (Boğaz Köprüsü), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Boğaz Köprümüz) kesme işareti konmaz. Bu nedenle 'Boğaz Köprümüz'ün' değil, 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde bitişik yazılması gerekmektedir. Bu kural, sınavda sıkça sorulan üst düzey bir bilgi noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki özel adlara getirilen eklerin (kesme işareti) kurallara uygunluğunu denetlemek.

Özel adlardaki iyelik eki değişimleri ve kurum adları kuralları hatırlandı.

Kesme işaretinin en çok hata yapılan istisnai durumlarını tespit etmek gerekir.

Tırnak işareti ve yay ayraç içindeki ifadelerden sonra gelen eklerin durumunu kontrol etmek.

Tırnak içindeki ifadeden sonra ayrıca kesme işareti gerekmediği doğrulandı.

Yazım kurallarında işaretlerin üst üste gelme durumlarını incelemek önemlidir.

Kısa çizginin tarih aralıkları ve tamlamalardaki işlevini analiz etmek.

Sayılar ve karşıt kavramlar arasındaki kısa çizgi kullanımı doğru bulundu.

Kısa çizginin 've, ile, arası' anlamındaki kullanımları doğrulanmalıdır.

Hatalı olan 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesini kural çerçevesinde değerlendirmek.

İyelik eki değişikliği nedeniyle kesme işaretinin gereksiz olduğu sonucuna varıldı.

TDK kuralına göre 3. kişi iyelik eki düşüp yerine başka bir iyelik eki gelirse kesme kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Özel Adlarda İyelik Eki Değişimi ve Kesme İşareti Kuralı

Soru 748Soru →

Türkçede özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler için de benzer bir kural geçerlidir. Bu bilgiler ve genel noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Edebiyatımızın tarihî seyrini inceleyen araştırmacılar, Batılılaşma'nın dilde ve kültürde yarattığı köklü değişimi farklı perspektiflerle ele alıyorlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan yeni kanun teklifi, sosyal güvenlik hakları konusunda kapsamlı düzenlemeler içeriyor.

Yazar; roman, hikâye ve denemelerinde 'saf Türkçe' idealini savunarak Millî Edebiyat anlayışının en önemli temsilcilerinden biri olmuştur.

Namık Kemal (1840-1888), eserlerinde hürriyet kavramını bireysel bir meseleden ziyade toplumsal bir gaye olarak işleyen bir sanatçıdır.

Antik Yunan felsefesinin etkileri, Rönesans Avrupası'nda yeniden canlanarak modern bilimin ve sanatın temellerinin atılmasını sağlamıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyatımızın tarihî seyrini inceleyen araştırmacılar, Batılılaşma'nın dilde ve kültürde yarattığı köklü değişimi farklı perspektiflerle ele alıyorlar.

Cevap

Batılılaşma ifadesi, 'Batı' özel isminden türetilmiş ve yapım ekleri almış bir sözcük olduğu için kendisinden sonra gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Doğru cevapta yer alan 'Batılılaşma' sözcüğü, 'Batı' özel adına getirilen '-lı', '-laş' ve '-ma' yapım ekleriyle türetilmiştir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Batılılaşma'nın' şeklindeki kullanım hatalıdır; doğrusu 'Batılılaşmanın' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki özel isimleri ve onlara getirilen ekleri belirlemek.

'Batı' köküne gelen '-lı', '-laş', '-ma' eklerinin yapım eki olduğu tespit edildi.

Yapım eki almış özel adların noktalama durumunu kontrol etmek gerekir.

TDK'nin yapım eki almış özel adlarla ilgili kuralını uygulamak.

'Batılılaşma' sözcüğü yapım eki aldığı için sonrasındaki '-nın' eki kesmeyle ayrılmaz.

Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmaz kuralı mevcuttur.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Yapım Ekleri ve Kesme İşareti İstisnası

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş adlarındaki kesme işareti istisnalarını ve 'Avrupa Birliği' ayrımını pekiştirmek için benzer örnekleri inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 749Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili olarak; kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur ve bu örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar. Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur ve açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya sonrasındaki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yeni projenin temel dayanaklarını şu şekilde sıralayabiliriz: sürdürülebilirlik, verimlilik ve inovasyon.

Bu sınavda adaylara iki temel soru yöneltildi: Mesleki hedefleriniz nelerdir ve neden bu kurumu tercih ettiniz?

Kütüphanede bulunan kaynaklar üç ana bölüme ayrılmıştır: süreli yayınlar, akademik kitaplar ve nadir eserler.

Resmî evrakların dosyalanmasında şu kriterlere dikkat edilmelidir: Tarih sırası, konu başlığı ve gönderen kurum bilgisi.

Ünlü düşünürün şu sözü bize ışık tutmaktadır: 'Eğitim, ferdin yaşama sanatını öğrenmesidir.'

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî evrakların dosyalanmasında şu kriterlere dikkat edilmelidir: Tarih sırası, konu başlığı ve gönderen kurum bilgisi.

Cevap

İki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde olmadığında küçük harfle başlamalıdır; bu nedenle 'Tarih sırası' ile başlayan seçenek hatalıdır.

Doğru cevap olan seçenekteki iki noktadan sonra gelen ifade ('Tarih sırası, konu başlığı...'), 'kriterler' kelimesine yönelik bir örnekler dizisidir ve bağımsız bir cümle niteliği taşımaz. Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse ve özel isim içermiyorsa küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Tarih' sözcüğünün 'tarih' şeklinde küçük harfle başlatılmaması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki iki noktanın işlevini tespit ediniz.

İncelenen cümlede iki nokta, 'kriterler' sözcüğüne yönelik örnekleri sıralamak amacıyla kullanılmıştır.

Kullanım amacını belirlemek, sonrasındaki yazım kuralını (büyük/küçük harf) tayin etmek için gereklidir.

İki noktadan sonra gelen ifadenin dil bilgisel niteliğini kontrol ediniz.

'Tarih sırası, konu başlığı ve gönderen kurum bilgisi' ifadesi yüklemi olmayan bir örnekler dizisidir, bağımsız bir cümle değildir.

TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle ise büyük, örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.

Özel isim kontrolü yapınız.

'Tarih' sözcüğü bir tür ismidir ve cümle başında bulunmadığı sürece (veya özel bir isim grubuna dahil değilse) büyük harfle yazılmasına gerek yoktur.

Özel isimler her durumda büyük harfle başlar, bu durum colon kuralından bağımsızdır.

Yazım hatasını saptayınız.

'Tarih' sözcüğü 'tarih' şeklinde küçük harfle başlamalıdır.

İki noktadan sonraki örnek listesi küçük harfle başlamalı kuralı ihlal edilmiştir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen örneklerin ve cümlelerin yazım kuralları

Soru 750Soru →

Soruşturma heyeti başkanı, önüne yığılan dosyaların arasından başını kaldırıp tanığa sert bir bakış fırlattı:
— Olay mahalli yakınlarında siyah renkli bir araç mı gördünüz ( )
Tanık, elleri titreyerek ve sesi kısılarak cevap verdi:
— Tam emin değilim efendim ama sanki lacivert bir ( )
Başkan, hayret ve şüpheyle sözünü kesti:
— Lacivert bir ( )
Tanık sessiz kalınca başkan otoriter bir tavırla ekledi:
— Bize bildiğiniz her şeyi olduğu gibi anlatın ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

(?) (...) (?) (!)

(?) (.) (?) (!)

(?) (...) (.) (!)

(?) (.) (.) (!)

(?) (...) (?) (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (...) (?) (!)

Cevap

Parantez içindeki yerlere sırasıyla Soru İşareti (?), Üç Nokta (...), Soru İşareti (?) ve Ünlem İşareti (!) getirilmelidir.

Doğru seçenekteki işaretler metnin akışına tam uygundur: İlk cümle soru ekiyle kurulmuş bir sorudur (?). İkinci cümle yüklemi olmayan, yarıda bırakılmış bir ifadedir (...). Üçüncü cümle, soru kelimesi olmadan sadece tonlama ile soru anlamı kazanan bir birimdir (?). Son cümle ise otoriter bir emir ve uyarı içermektedir (!).

Adım Adım Çözüm

Birinci parantezin kontrolü

Soru İşareti (?)

"Araç mı gördünüz" ifadesinde "mı" soru eki bulunduğu için cümle soru işareti ile bitmelidir.

İkinci parantezin kontrolü

Üç Nokta (...)

"Sanki lacivert bir..." ifadesinde yüklem söylenmemiş, yargı tamamlanmamıştır; bu nedenle eksiltili cümle kategorisindedir.

Üçüncü parantezin kontrolü

Soru İşareti (?)

"Lacivert bir" ifadesi soru eki veya sözcüğü içermez ancak soru yoluyla onay veya bilgi isteme amacı (tonlama) taşıdığı için soru işareti almalıdır.

Dördüncü parantezin kontrolü

Ünlem İşareti (!)

"Anlatın" ifadesi burada sadece bir yüklem değil, otoriter bir emir ve uyarı anlamı taşıdığı için sonuna ünlem işareti konmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin bağlamsal ve anlamsal işlevleri

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 751Soru →

Türkçede tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında Batılılaşma süreci başlamıştır.

Fransız İhtilali tüm dünyada milliyetçilik akımının yayılmasına neden olmuştur.

Lale Devri'nde matbaanın Osmanlı'ya gelişi önemli bir gelişmedir.

Tarihçiler eski taş devri insanlarının mağaralarda yaşadığını belirtmektedir.

Millî Mücadele yıllarında halk vatan savunması için birleşmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarihçiler eski taş devri insanlarının mağaralarda yaşadığını belirtmektedir.

Cevap

Eski taş devri ifadesinin geçtiği cümle yazım yanlışı içermektedir; çünkü tarihî dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlamalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar. 'Eski Taş Devri' bir tarihî dönem adı olduğu için cümle içerisinde her kelimesinin ilk harfi büyük yazılmalıdır. Bu seçenekte ise 'taş' ve 'devri' sözcükleri küçük harfle başlatılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Tarihî dönem, çağ ve olay adlarının yazım kuralını hatırlamak.

Bu tür özel adların her kelimesinin büyük harfle başlaması gerektiğini saptamak.

TDK kurallarına göre tarihî nitelik taşıyan dönem ve çağ adları özel ad statüsündedir.

Cümlelerdeki özel ad kullanımlarını incelemek.

Tanzimat Dönemi, Fransız İhtilali, Lale Devri ve Millî Mücadele kullanımlarının doğru; 'eski taş devri' kullanımının ise yanlış olduğunu belirlemek.

Eski Taş Devri ifadesi belirli bir tarihî dönemi temsil ettiği için 'Taş' ve 'Devri' kelimeleri büyük harfle yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Büyük Harflerin Yazımı (Tarihî Olay, Çağ ve Dönem Adları)

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Yeni Çağ', 'Cilalı Taş Devri', 'Milli Edebiyat Dönemi' gibi kullanımların yazımını tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 752Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı; bu sözcüklerin cümlede bağlaç, ek veya edat olarak kullanılmasına bağlı olarak değişiklik göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Öyle anlaşılıyor ki bu yılki bütçe planlamasında, personel giderlerine de önemli bir pay ayrılmış.

Hâlbuki senin hazırladığın rapor tamamlandı ancak bizimki henüz onay aşamasında bekliyor.

Bu araştırmada, adaylar da görülen psikolojik değişimler ve sınav kaygısının nedenleri detaylıca analiz edilmiştir.

Kurumdaki uzmanlar mı bu raporu hazırladı, yoksa dışarıdan profesyonel bir destek mi alındı?

Mademki bu görevi üstlendin, işin bitti mi bizi bilgilendirmen gerektiğini de unutmamalısın.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu araştırmada, adaylar da görülen psikolojik değişimler ve sınav kaygısının nedenleri detaylıca analiz edilmiştir.

Cevap

C seçeneğinde yer alan "adaylar da" ifadesindeki "da", bulunma durum eki olduğu halde bağlaç gibi ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

C seçeneğinde verilen cümlede "adaylar da görülen" ifadesindeki "da", bulunma durum ekidir. Cümledeki psikolojik değişimlerin nerede veya kimde meydana geldiğini (adayların bünyesinde/içinde) belirttiği için kelimeye bitişik yazılmalıdır. Doğru yazım "adaylarda" şeklinde olmalıdır. Bu sözcük cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaktadır, bu da onun bir ek olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki "de", "ki" ve "mi" kullanımlarını belirleme

Tüm seçeneklerde bu yapıların farklı görevlerde (ek, bağlaç, edat) kullanıldığı tespit edildi.

Yazım kurallarını uygulamak için kelimenin cümledeki görevini anlamak gerekir.

Bağlaç olan "de/da" ile bulunma durum eki olan "-de/-da" ayrımını kontrol etme

"Adaylar da görülen..." ifadesinde "da" cümleden çıkarıldığında anlamın bozulduğu ve cümlenin "adayların içinde görülen" anlamı taşıdığı fark edildi.

Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmazken, ek olan '-de' çıkarıldığında anlam bozulur.

Kalıplaşmış "ki" bağlaçlarını (SOMBAHÇEM) ve soru eklerini kontrol etme

Mademki ve Hâlbuki kelimelerinin bitişik, soru ve zaman anlamlı 'mi' eklerinin ayrı yazıldığı doğrulandı.

İstisnai durumların ve standart edat yazımlarının doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Bulunma durum eki (-de) ile bağlaç olan 'de'nin ayrımı; sıfat yapan ve ilgi zamiri olan '-ki' ile bağlaç olan 'ki'nin ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' biçiminde yazılmayacağını hatırlamak için 'kazanıp da' örneğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 753Soru →

Noktalı virgül (;) kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

Yeni şiirimiz; özgünlükten uzak, taklide dayalı, sığ bir anlayışın pençesinde kıvranıyor.

Takımda forvetler, kanat oyuncuları; defansta ise stoperler ve bekler yoğun bir antrenman programı uyguladı.

Sizden tek bir isteğim var; dürüstlükten asla ödün vermeyin.

Masa temizlendi, örtü serildi; tabaklar, çatallar ve bıçaklar özenle yerleştirildi.

İç Anadolu'da buğday, arpa, yulaf; Ege'de ise narenciye, zeytin, incir yetiştirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizden tek bir isteğim var; dürüstlükten asla ödün vermeyin.

Cevap

Sizden tek bir isteğim var; dürüstlükten asla ödün vermeyin. (Cümlesindeki kullanım yanlıştır.)

Doğru cevap, 'Sizden tek bir isteğim var' ifadesinden sonra noktalı virgül kullanan seçenektir. Türk Dil Kurumu standartlarına göre, bir cümle kendisinden sonra gelecek olan bir açıklamayı veya örneği işaret ediyorsa orada iki nokta (:) kullanılmalıdır. Noktalı virgülün böyle bir görevi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cümle yapısını ve anlam ilişkisini incele.

"Sizden tek bir isteğim var" ifadesinin ardından bu isteğin ne olduğuna dair bir açıklama yapıldığı görüldü.

Noktalama işaretinin işlevini belirlemek için cümlenin ne amaçla devam ettiğini anlamak gerekir.

Açıklama ve örnekleme kurallarını hatırla.

TDK kurallarına göre, kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Noktalı virgül ve iki nokta arasındaki en temel farklardan biri açıklama işlevidir.

Noktalı virgülün görevleriyle karşılaştır.

Noktalı virgülün gruplandırma, virgüllü sıralı cümleleri ayırma veya özneyi belirginleştirme gibi görevleri vardır; ancak açıklama yapma görevi yoktur.

Hatalı kullanımın nedenini teknik olarak doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 754Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Akademik kariyeri boyunca başucu kitabı olarak nitelendirdiği bu eseri yanından hiç ayırmadı.

Hazırlanan yeni eğitim programında öğrencilerin ana dili becerilerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Sanatçının sergilediği sıra dışı performans, izleyiciler ve eleştirmenler tarafından ayakta alkışlandı.

Adayların mülakat öncesinde sisteme yükledikleri öz geçmiş belgeleri komisyon tarafından incelendi.

Ülkemizin kalkınması için sanayi ve üniversite sektörlerinin her alanda güçbirliği yapması elzemdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkemizin kalkınması için sanayi ve üniversite sektörlerinin her alanda güçbirliği yapması elzemdir.

Cevap

Cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapıldığı sorulduğunda; 'güçbirliği' ifadesinin bitişik yazıldığı seçenek doğru cevaptır çünkü bu sözcük 'güç birliği' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Doğru cevap olan seçenekte 'güçbirliği' sözcüğü bitişik yazılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'güç birliği', 'iş birliği', 'gönül birliği' gibi yapılar, sözcüklerin anlamını koruması ve herhangi bir ses olayı gerçekleşmemesi nedeniyle ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.

Tespit edilen sözcükler: başucu, ana dili, sıra dışı, öz geçmiş, güçbirliği.

Yazım kuralı sorgulanan kelime gruplarını belirlemek analizin ilk adımıdır.

TDK birleşik kelimelerin yazımı kurallarına göre sözcükleri denetle.

'Başucu' (mecaz anlam - bitişik), 'ana dili' (ayrı), 'sıra dışı' (dış/sıra kuralı - ayrı), 'öz geçmiş' (ayrı) kullanımları kurallara uygundur.

Her bir kelimenin yapısal veya anlamsal özelliklerine göre ayrı mı bitişik mi yazılacağı kural bazlı kontrol edilir.

Hatalı olan 'güçbirliği' sözcüğünü analiz et.

'Güç birliği' ifadesinde herhangi bir ses olayı (türeme, düşme) yoktur ve sözcükler kendi anlamlarını korumaktadır. Bu tür kavramsal birliktelikler ayrı yazılır.

Türkçede kural gereği 'birliği' ile kurulan 'dil birliği', 'gönül birliği', 'güç birliği' gibi yapılar ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Ayrı ve Bitişik Yazılanlar)

Daha Fazla Pratik

Benzer kuralları içeren 'iç, dış, sıra' kelimelerinin yazımını (örneğin: hafta içi, çağ dışı, peşi sıra) tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 755Soru →

Bir arkeolojik kazı raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kazı alanından çıkarılan çömlek parçaları, uzmanlar tarafından 8'erli gruplara ayrılarak tasnif edildi.

Bölgedeki buluntuların MÖ VI. yüzyıla ait olduğu, yapılan karbon testleri sonucunda kesinleşti.

Kazı çalışmalarının 2'nci etabında, antik kentin tiyatro bölümündeki sütunlar gün yüzüne çıkarıldı.

Restorasyon çalışmaları için ayrılan üç yüz elli bin liralık bütçe, bakanlık tarafından onaylandı.

Kazı ekibi, bölgedeki ilk önemli keşfini 1984'te yaparak arkeoloji dünyasında büyük yankı uyandırdı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kazı alanından çıkarılan çömlek parçaları, uzmanlar tarafından 8'erli gruplara ayrılarak tasnif edildi.

Cevap

Arkeolojik buluntuların gruplandırılmasını anlatan seçenekteki '8'erli' ifadesi hatalıdır; üleştirme sayıları her zaman 'sekizerli' şeklinde yazıyla belirtilmelidir.

Türkçe yazım kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) kesinlikle rakamla yazılamaz. '8'erli' yazımı bu kurala aykırıdır ve doğrusu 'sekizerli' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki sayı içeren ifadeyi tespit et.

'8'erli' ifadesi bir üleştirme (paylaştırma) anlamı taşımaktadır.

Sayıların yazım kurallarında üleştirme sayılarının özel bir kuralı vardır.

Türk Dil Kurumu (TDK) üleştirme sayıları kuralını hatırla.

TDK'ye göre üleştirme sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla yazılır.

Yazım birliğini sağlamak ve karmaşayı önlemek için bu kural getirilmiştir.

Hatalı kullanımı düzelt.

'8'erli' yerine 'sekizerli' yazılmalıdır.

Soru kökünde istenen yanlışlık bu seçenekte yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Sıra sayıları ve tarihlerin getirdiği eklerde ses olaylarına (benzeşme ve ünlü düşmesi) dikkat etmek için benzer sorular çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 756Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilirken; küçük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin tam okunuşu esas alınır. Ayrıca sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yeni sınav takvimindeki güncellemeleri kontrol etmek için TDK'nın internet sitesine girdi.

Pazardan aldığı elmaların toplamda 5 kg'dan fazla gelmesi onu oldukça şaşırttı.

Üniversitedeki hocası Prof. Dr. Ahmet Bey'in yeni kitabını kütüphaneden ödünç aldı.

İng.yi çok kısa bir sürede öğrenerek yurt dışındaki projelere katılmaya hak kazandı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni sınav takvimindeki güncellemeleri kontrol etmek için TDK'nın internet sitesine girdi.

Cevap

Yeni sınav takvimindeki güncellemeleri kontrol etmek için TDK'nın internet sitesine girdi.

Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ek '-ye' olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı, kısaltmanın 'Türk Dil Kurumu'nun' şeklinde açılımına veya hatalı bir 'Ka' sesine göre ek getirilmesinden kaynaklanan bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki büyük harfli kısaltmayı (TDK) tespit et.

TDK kısaltması büyük harflerden oluşmaktadır.

Büyük harfli kısaltmalarda kural, son harfin okunuşuna göre ek getirmektir.

Kısaltmanın son harfinin Türkçe okunuşunu belirle.

T-D-K (Te-De-Ke).

Türkçede 'K' harfi her zaman 'Ke' olarak okunur, 'Ka' okunuşu hatalıdır.

Okunuşa uygun eki getir ve yazımı kontrol et.

Te-De-Ke + ye = TDK'ye.

Cümlede 'TDK'nın' yazılarak 'Ka' okunuşu esas alınmıştır, bu da yazım hatasına yol açar.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Kuralları

İpuçları

Büyük harfli kısaltmalarda açılıma (kurum adına) değil, harflerin okunuşuna odaklanın.

Türkçede 'K' harfinin 'Ke' olarak okunduğunu unutmayın. Bu, ek getirirken en çok yapılan hata kaynağıdır.

TDK'nın yazımı 'Te-De-Ka-nın' gibi bir okunuşu varsayar; ancak doğru okunuş 'Te-De-Ke'dir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'SGK' ve 'TÜBİTAK' gibi sık kullanılan kısaltmalara ek getirerek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna eki getirmeden önce harfleri tek tek sesli olarak okuyun (Te-De-Ke). Eğer getirdiğiniz ek bu sese uyuyorsa yazım doğrudur.

Tahmini Süre:45s

Soru 757Soru →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar (TDK) dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Kamu yönetiminde aklıselim sahibi bürokratların varlığı, devlet geleneğinin korunması açısından hayati bir öneme sahiptir.

Akademik çevrelerde büyük yankı uyandıran bu sıradışı çalışma, uluslararası alanda birçok ödülün de sahibi oldu.

Uzmanlar, yapısal reformların yanı sıra para politikalarında da köklü değişiklikler yapılmasını öneriyor.

Şehrin batı yakasındaki imar sorunlarının, yeni kentsel planlamalarla kısa sürede çözüleceği öngörülüyor.

Toplantı sonunda hazırlanan teknik rapor, incelenmek üzere ilgili üst kurula resmen arz edildi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akademik çevrelerde büyük yankı uyandıran bu sıradışı çalışma, uluslararası alanda birçok ödülün de sahibi oldu.

Cevap

Akademik çevrelerde yankı uyandıran çalışmanın anlatıldığı seçenekte geçen 'sıradışı' kelimesi yanlış yazılmıştır; doğru yazımı 'sıra dışı' şeklinde ayrı olmalıdır.

Türkçe yazım kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılmalıdır. 'Sıra dışı', 'yanı sıra', 'yurt dışı', 'hafta içi' gibi kullanımlar bu kuralın en yaygın örnekleridir. 'Sıradışı' şeklinde bitişik yazım, TDK kılavuzuna göre bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik kelimeleri (aklıselim, sıradışı, yanı sıra, öngörülüyor, arz edildi) tespit et.

Beş farklı kurala tabi birleşik yapı belirlendi.

Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için kelime türlerini ayrıştırmak gerekir.

TDK'nin 'Dış, İç ve Sıra' sözcükleriyle ilgili kuralını hatırla.

Ahlak dışı, çağ dışı, hafta içi, yanı sıra, peşi sıra gibi örneklerin ayrı yazılması gerektiğini onayla.

Sıra dışı ifadesi bu kural grubuna dahildir ve sıklıkla yanlışlıkla bitişik yazılır.

Diğer seçeneklerdeki kalıplaşmış (aklıselim, öngörmek) ve yardımcı fiilli (arz etmek) yapıları kontrol et.

Diğer yapıların kurallara tam uyum sağladığı görüldü.

Soruda tek bir hata olduğu için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Dış, İç ve Sıra Sözleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

Cümlelerde geçen 'dış' ve 'sıra' gibi eklerle oluşturulan kelimelerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılması gerektiğini düşünün.

TDK'ye göre 'yanı sıra', 'peşi sıra' gibi ifadelerle aynı kurala tabi olan başka bir sözcükte hata yapılmıştır.

Dış, iç ve sıra kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılır. Bu kuralı 'sıra dışı' kelimesine uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yurt dışı', 'olağan dışı' ve 'hafta içi' gibi kelimelerin de ayrı yazıldığını hatırlayarak bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 758Soru →

Türkçede cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül ( $;$ ) kullanılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül ( $;$ ) bu işleviyle kullanılmıştır?

Devlet arşivlerinde Osmanlı Türkçesiyle yazılmış fermanlar, beratlar, vakfiyeler; Cumhuriyet Dönemi'ne ait ise kanunlar, kararnameler, tutanaklar büyük bir titizlikle muhafaza edilmektedir.

Arşiv uzmanı, tozlu raflar arasında saatlerce çalışmış; aradığı nadir yazmayı, dehlizlerin en karanlık köşesinde bulmuştu.

Tarihî vesikalar; geçmişin izlerini bugüne taşıyan, toplumun hafızasını tazeleyen ve geleceğe ışık tutan en kıymetli hazinelerdir.

Kataloglama birimi yeni gelen eserleri şu başlıklara ayırdı: teknik raporlar, akademik dergiler ve biyografiler.

Kütüphane müdürlüğüne bağlı olan şubeler, birimler, bölge temsilcilikleri denetimden geçirilerek gerekli raporlar hazırlandı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet arşivlerinde Osmanlı Türkçesiyle yazılmış fermanlar, beratlar, vakfiyeler; Cumhuriyet Dönemi'ne ait ise kanunlar, kararnameler, tutanaklar büyük bir titizlikle muhafaza edilmektedir.

Cevap

Devlet arşivlerindeki belgelerin dönemlerine göre gruplandırıldığı cümle doğrudur.

Arşiv belgeleriyle ilgili cümlede, Osmanlı Dönemi'ne ait belgeler (ferman, berat, vakfiye) kendi içinde virgüllerle ayrılmış bir gruptur. Cumhuriyet Dönemi'ne ait belgeler de (kanun, kararname, tutanak) benzer şekilde bir gruptur. Bu iki farklı 'takımı' veya 'grubu' birbirinden ayırmak için Türk Dil Kurumu kuralları gereği araya noktalı virgül konulmuştur.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki noktalı virgülün konumunu ve çevresindeki kelime gruplarını inceleyin.

Noktalı virgülden önce 'fermanlar, beratlar, vakfiyeler' (Osmanlı Dönemi) grubu; sonra ise 'kanunlar, kararnameler, tutanaklar' (Cumhuriyet Dönemi) grubu yer almaktadır.

Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, içinde virgül bulunan farklı kategorileri birbirinden ayırmaktır.

Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını eleyin.

Araştırmacı ile başlayan cümlede sıralı cümleleri ayırma, tarihî vesikalar ile başlayan cümlede ise özneyi belirginleştirme görevi görülmektedir.

TDK kurallarına göre noktalı virgülün üç farklı temel görevi vardır ve her biri farklı yapısal ihtiyaçlara cevap verir.

İşlevsel eşleşmeyi kontrol edin.

Arşiv belgelerinin tasnifine dair cümledeki kullanım, 'tür veya takımları ayırma' kuralıyla tam olarak örtüşmektedir.

Cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış alt gruplar (ferman-berat / kanun-kararname) arasında daha üst bir ayırıcıya (noktalı virgül) ihtiyaç duyulmuştur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

İpuçları

Cümledeki öğelerin kendi içinde gruplanıp gruplanmadığına bakın; örneğin 'meyveler-sebzeler' veya 'erkek isimleri-kız isimleri' gibi bir ayrım var mı?

Noktalı virgülden önce ve sonra gelen kelime öbeklerinin benzer türden olup olmadığını kontrol edin. Bir tarafta Osmanlı belgeleri, diğer tarafta Cumhuriyet belgeleri listelenmiş mi?

Tür veya takım ayrımı görevinde noktalı virgül, cümlenin ortasında bir 'duvar' görevi görür; bir yandaki kümeyi diğer yandaki kümeden kesin olarak ayırır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneden sonra kullanım' kuralı ile ilgili soruları çözerek iki görev arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye bölmeyi deneyin. Eğer her iki bölüm de kendi içinde virgüllerle sıralanmış listeler barındırıyorsa, bu iki listeyi birleştiren işaret muhtemelen 'tür ve takım ayırıcı' görevindedir.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 759Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Hafta sonu orman yürüyüşünde gördüğümüz kuşburnu çalıları meyve vermeye başlamıştı.

Tarihî belgeleri incelerken olayları birbirinden ayırt etmek için titiz bir çalışma yürüttü.

Şiddetli yağışın ardından şehrin üzerinde beliren muazzam gök kuşağı herkesi büyüledi.

Yeni çıkan kitabın ön söz kısmında yazarın çocukluk anılarına yer verilmiş.

Filmde başrol oynayan oyuncu, performansıyla eleştirmenlerden tam not almayı başardı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şiddetli yağışın ardından şehrin üzerinde beliren muazzam gök kuşağı herkesi büyüledi.

Cevap

Şiddetli yağışın ardından beliren gök kuşağı ifadesindeki 'gökkuşağı' kelimesi bitişik yazılmalıdır.

Gökkuşağı kelimesi, doğa olaylarını bildiren ve anlamca kalıplaşmış bir birleşik sözcük olduğu için TDK kuralları gereği bitişik yazılmalıdır. Cümlede 'gök kuşağı' şeklinde ayrı yazılarak yazım hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri tespit edin.

Tespit edilen kelimeler: kuşburnu, ayırt etmek, gök kuşağı, ön söz, başrol.

Yazım yanlışı sorusunu çözmek için önce odaklanılacak birleşik yapılar belirlenmelidir.

Her bir kelimenin TDK birleşik kelime kurallarına uygunluğunu kontrol edin.

Kuşburnu (bitki adı, bitişik), Ayırt etmek (ses olayı yok, ayrı), Ön söz (kural gereği ayrı), Başrol (baş- ön ekiyle, bitişik) kurallara uygundur.

Birleşik kelimelerin yazımı anlam kayması, ses olayı veya belirli eklerin kullanımına göre değişir.

Doğa olaylarını ve kalıplaşmış birleşik yapıları değerlendirin.

Gökkuşağı kelimesi kalıplaşmıştır ve her zaman bitişik yazılmalıdır.

Cümlede ayrı yazılarak 'Birleşik Kelimelerin Yazımı' kuralına aykırı davranılmıştır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazım Kuralları (Anlam Kayması ve Kalıplaşma)

İpuçları

Cümlelerdeki birleşik isimlere ve yardımcı fiillere odaklanın.

Gökkuşağı, kuşburnu gibi kelimeler anlamca kalıplaşmış mıdır yoksa gerçek anlamlarını koruyorlar mı?

Ön söz ve ayırt etmek kelimelerinin ayrı yazıldığını hatırlayın; gökyüzündeki o renkli yayın ismine bir kez daha bakın.

Daha Fazla Pratik

Buna benzer olarak 'sıra dışı', 'yanı sıra' gibi kelimelerin de her zaman ayrı yazıldığını çalışarak bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi oluşturan unsurlardan ikincisi gerçek anlamını koruyor mu diye bakın. Eğer korumuyorsa (kuşburnu, aslanağzı gibi) veya bir doğa olayı/hastalık gibi yeni bir kavramı karşılıyorsa genellikle bitişik yazılır.

Tahmini Süre:50s

Soru 760Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve Türk Dil Kurumunun belirlediği yazım kuralları çerçevesindeki sınırlılıklar göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Gelecek kuşaklara daha yaşanabilir bir dünya bırakma idealini benimseyen sanatçı, eserlerinde doğa sevgisini estetik bir dille işlemektedir.

İhtiyar, adamın kendisine uzattığı yardım elini önce bir süre süzdü, sonra titreyen parmaklarıyla sıkıca kavradı.

Uluslararası ticaretin kurallarını belirleyip, gümrük birliği anlaşmalarını güncelleyerek ekonomik entegrasyonu güçlendirmeyi hedefliyorlar.

Sektördeki teknolojik dönüşüm hız kazanırken, küçük ölçekli işletmeler ise, bu sürece uyum sağlamakta zorlanmaktadır.

Resmî yazışmalarda dilin inceliklerine dikkat edilmesi; kurumsal itibarın korunması, yanlış anlaşılmaların önlenmesi ve bürokratik sürecin hızlanması açısından hayatidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sektördeki teknolojik dönüşüm hız kazanırken, küçük ölçekli işletmeler ise, bu sürece uyum sağlamakta zorlanmaktadır.

Cevap

Küçük ölçekli işletmelerden sonra gelen 'ise' bağlacının ardından virgül kullanılması hatalıdır; çünkü Türkçede 'ise' bağlacından sonra virgül konmaz.

Doğru cevap olan cümlede 'işletmeler ise' ifadesinde yer alan 'ise' bir bağlaçtır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre metin içinde 've', 'veya', 'ise', 'de' gibi bağlaçlardan sonra virgül kullanılamaz. Bu durum bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki virgüllerin işlevlerini analiz etme

A, B, C ve E seçeneklerindeki virgül ve noktalı virgül kullanımlarının Türk Dil Kurumu kurallarına uygun olduğu tespit edilmiştir.

Her seçenekteki noktalama işareti belirli bir kuralı (özne vurgusu, sıralı cümle, eş görevli sözcük dizisi vb.) temsil etmektedir.

Zarf-fiil ve bağlaç kurallarını kontrol etme

İnceleyip/güncelleyerek örneğinde (C seçeneği) iki zarf-fiil olduğu için virgül doğrudur; ancak 'işletmeler ise' yapısında (D seçeneği) 'ise' bağlacından sonra virgül konması kural hatasıdır.

Zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra normalde virgül konmaz ancak birden fazla zarf-fiil sıralanmışsa konur. 'İse' gibi bağlaçlardan sonra ise asla konmaz.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan (ve, veya, ise, ya da vb.) sonra virgül kullanılmaz kuralı.

İpuçları

Cümlelerdeki zarf-fiillere ve bağlaçlara odaklanın.

Zarf-fiillerden sonra virgül gelip gelmeyeceği, cümlede kaç tane zarf-fiil olduğuna bağlıdır.

'İse' bağlacının virgülle olan ilişkisini Türk Dil Kurumu kurallarına göre hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlaçlarla ve zarf-fiillerle kullanılan diğer noktalama sınırlılıklarını (örneğin -ınca/-ince ekinden sonra virgül kullanımı) tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında şüpheye düştüğünüzde, virgülün kaldırılması durumunda anlamın bozulup bozulmadığını veya kuralın 'yasaklayıcı' (bağlaçlar gibi) olup olmadığını kontrol edin.

Tahmini Süre:2m 0s

ÖncekiSayfa 38 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik