Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 761Soru →

Resmî yazışma kurallarına göre bir metinde yazım yanlışının bulunması belgenin niteliğini ve kurumsal ciddiyeti olumsuz etkilemektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilindiği gibi projedeki aksaklıklar kısa sürede giderilerek çalışmalara devam edilmiştir.

Cevap

Projedeki aksaklıkların giderildiğini belirten cümlede herhangi bir yazım yanlışı yoktur.
Doğru seçenekte yer alan "projedeki" sözcüğündeki "-ki" eki sıfat yapan ektir. Sıfat yapan "-ki" ekleri eklendiği sözcüğe her zaman bitişik yazılır. Cümlede başka bir yazım kuralı ihlali bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
"de" ekini ve bağlacını kontrol et.
Denetimler kelimesindeki "de" bulunma hali olduğu için bitişik, "Siz de" ifadesindeki "de" bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ek (bitişik), bozulmuyor sadece daralıyorsa bağlaçtır (ayrı).
2
"ki" ekini ve bağlacını kontrol et.
"Projedeki" kelimesindeki "ki" ismi nitelediği için ek (bitişik), "Anladım ki" veya "O ki" örneklerindeki gibi yargı bağlayanlar ayrı yazılır.
İsimlere gelip yer veya zaman bildiren "-ki" her zaman bitişik yazılır.
3
"mi" soru ekini kontrol et.
"sundunuzmu" ifadesindeki soru eki ayrı yazılmalıdır.
Türkçede soru eki olan mı, mi, mu, mü her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

İpuçları

1
"de" ve "ki"nin bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlamak için cümleden çıkararak okumayı deneyin.
2
"mi" soru eki, soru anlamı katsın ya da katmasın her zaman kelimeden ayrı yazılır.
3
"ki" ekine "-ler" ekleyebiliyorsanız (projedekiler) ek olduğu için bitişik, ekleyemiyorsanız (oki-ler olmuyor) bağlaç olduğu için ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Kalıplaşmış olan ve bitişik yazılan 'ki' bağlaçlarını (SOMBOHÇEM: Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) ezberlemek bu konudaki hataları önler.

Alternatif Yöntem

"-ki"nin yazımı için "-ler" kuralını uygulayın: Kelimeye "-ler" takısı getirdiğinizde anlamlı bir bütün oluşuyorsa bitişik (projedekiler), oluşmuyorsa ayrı yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 762Soru →

Türkçede "alt", "üst" ve "üzeri" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler; somut olarak yer bildiriyorsa ayrı, somut olarak yer bildirmiyorsa bitişik yazılır. Ayrıca, iki kelimeden ikincisi veya her ikisi anlam değişikliğine uğrayan birleşik kelimeler de kural olarak bitişik yazılır.

Bu kurallar göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilim insanları, stres hormonlarının böbreküstü bezleri üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde inceledi.

Cevap

Cümledeki 'böbreküstü bezleri' ifadesi, somut bir yer bildirdiği için 'böbrek üstü bezleri' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; 'alt' ve 'üst' sözcükleri somut olarak bir yer bildiriyorsa (örneğin bir organın fiziksel konumu gibi) ayrı yazılmalıdır. 'Böbrek üstü bezleri' ifadesinde 'üst' sözcüğü bezlerin böbreğin üzerindeki fiziksel yerini belirttiği için bu birleşik kelimenin ayrı yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit et.
Tespit edilen kelimeler: bilinçaltı, böbreküstü, ana dili, oldubitti, suçüstü.
Yazım yanlışı analizi için önce hedef sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
'Alt/Üst' sözcüklerinin kullanım amacını (somut/soyut) kontrol et.
Bilinçaltı ve suçüstü soyut anlamdadır (bitişik doğru); böbrek üstü ise somut yer bildirir (ayrı olmalı).
TDK kurallarına göre somut yer bildiren alt/üst sözleri ayrı yazılır.
3
Diğer kelimelerin özel kurallarını (anlam kayması, gelenekselleşmiş ayrı yazım) kontrol et.
Oldubitti anlam kaymasına uğramıştır (bitişik doğru); ana dili ise kural gereği ayrı yazılır (doğru).
Her kelimenin kendi kategorisindeki yazım kuralına uygunluğu denetlenmelidir.

Anahtar Kavram

Somut Yer Bildiren Alt/Üst Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'alt' ve 'üst' ile kurulan birleşik kelimelerin fiziksel bir yer mi yoksa soyut bir kavram mı bildirdiğine odaklanın.
2
Somut olarak yer bildiren 'deri altı', 'su altı', 'böbrek üstü' gibi ifadelerin 'suçüstü' veya 'bilinçaltı' gibi kelimelerden farklı yazıldığını hatırlayın.
3
Anatomi terimlerinde 'üst' kelimesi genellikle gerçek konum bildirdiği için ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

TDK kılavuzundaki 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' ve 'Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler' bölümlerindeki alt/üst istisnalarını karşılaştırarak çalışın.

Alternatif Yöntem

Kelimelerin anlamlarını düşünün: Eğer 'üst' kelimesini cümleden çıkardığınızda veya 'üzerinde' şeklinde düşündüğünüzde fiziksel bir konumu işaret ediyorsa (böbreğin üzerindeki bez) ayrı yazılması gerektiğini fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 763Soru →

Bir belediyenin insan kaynakları birimi tarafından yayımlanan hizmet içi eğitim yönergesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizinde bildiğiniz üzere mesai saatlerine uyum konusunda azami hassasiyet gösterilmelidir.

Cevap

Mesai saatlerine uyumla ilgili cümlede geçen "Sizinde" ifadesindeki "de" bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Cümlede yer alan "Sizinde" ifadesindeki "de", dahi/bile anlamı katan bir bağlaçtır. Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması da bu ifadenin bir bağlaç olduğunu kanıtlamaktadır. Doğru yazımı "Sizin de" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki', 'mi' ifadelerini tespit et ve görevlerini belirle.
Hatalı cümlede 'Sizinde' kelimesinde 'de' eki/bağlacı bulunmaktadır.
Yazım kuralını doğru uygulamak için sözcüğün bağlaç mı yoksa hal eki mi olduğunu anlamak gerekir.
2
'de' ifadesini cümleden çıkararak anlamı kontrol et.
"Sizin bildiğiniz üzere..." şeklinde okunduğunda anlam bozulmamaktadır.
Bağlaç olan 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır.
3
Anlam bozulmadığı için ifadenin bağlaç olduğuna karar ver ve yazımı kontrol et.
Bağlaç olan 'de' ayrı yazılmalıdır ancak cümlede bitişik yazılmıştır.
TDK kurallarına göre bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ile hal eki olan '-de'nin ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'de' ekini çıkarıp cümleyi tekrar okumayı deneyin.
2
Eğer cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
'Sizinde' kelimesindeki 'de'yi çıkarınca anlam bozuluyor mu?

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin istisnası olan 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki...) kelimelerini ezberlemek bu konudaki diğer soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de'nin yanına bir 'de' daha ekleyemezsiniz (Sizinde de diyemeyiz), ancak ek olan '-de'nin yanına bağlaç olan 'de' gelebilir (Evde de beklerim). Bu yöntemle de ayrım yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 764Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan son laboratuvar ölçümlerine göre göldeki su seviyesinin 15 cm3’lu¨k15\text{ cm}^3\text{'lük} bir azalma gösterdiği saptandı.

Cevap

Seçenekler arasında yer alan '15 cm³'lük' ifadesindeki kesme işareti kullanımı yanlıştır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, üst işareti bulunan kısaltmalara (m², cm³ gibi) ek getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Ek, doğrudan üst işaretinin okunuşuna göre yazılır. Bu nedenle 'cm³lük' yazımı doğruyken 'cm³'lük' yazımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini belirle.
Cümlelerde m², Alm., TDK, cm³ ve DSİ kısaltmaları kullanılmıştır.
Hatanın hangi kısaltma türünde olduğunu bulmak için tarama yapılır.
2
Üst işaretli kısaltmaların ek kuralını uygula.
cm³'lük yazımında kesme işareti kullanıldığı görülür.
TDK kurallarına göre m² ve cm³ gibi üst işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme ile ayrılmaz.
3
Diğer şıkların doğruluğunu teyit et.
m²lik (kesmesiz), Alm.dan (noktalı/kesmesiz), TDK'nin (ke-nin) ve DSİ'ye kullanımları doğrudur.
Hatalı seçeneğin tek olduğundan emin olmak için kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Üst İşaretli Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Üst işaretli kısaltmalara (m², cm³ gibi) ek getirirken kullanılan özel kuralı hatırlayın.
2
Kısaltmanın sonunda nokta veya üst işareti varsa kesme işareti ( ' ) kullanılıp kullanılmayacağını kontrol edin.
3
TDK kurallarına göre, m²ye veya cm³lük gibi ifadelerde ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Nokta ile biten kısaltmalara (vb., İng., Alm.) getirilen eklerin yazımını tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 765Soru →

Türkçede özel adlara dâhil olan unvanlar, yapı adları, kurum isimleri ve belirli bir dönemi ifade eden kavramlar büyük harfle başlar. Bu kurala uyulmaması yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: UNESCO tarafından dünya mirası listesine alınan Selimiye camisi, Edirne'nin en görkemli yapısıdır.

Cevap

UNESCO tarafından dünya mirası listesine alınan Selimiye camisi, Edirne'nin en görkemli yapısıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt, cami gibi yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar. 'Selimiye Camisi' ifadesinde 'cami' sözcüğü de yapının özel adına dâhil olduğu için 'C' harfi büyük yazılmalıdır. Cümlede 'camisi' şeklinde küçük harfle yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve onlara bağlı tür adlarını tespit edin.
Amasya Genelgesi, Millî Mücadele, Cumhuriyet Dönemi, Devlet Nişanı, Toros Dağları ve Selimiye camisi gibi ifadeler belirlendi.
Özel adların sınırlarını çizmek, yazım kuralının hangi kelimeye uygulanacağını belirlemek için gereklidir.
2
Yapı adlarına (saray, köşk, han, kale, köprü, kule, cami vb.) dair TDK kuralını uygulayın.
'Selimiye camisi' ifadesindeki 'cami' sözcüğünün özel adın bir parçası olduğu görüldü.
Yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar; 'Selimiye Camisi' şeklinde yazılmalıdır.
3
Dönem, belge ve yön isimlerinin kurallarını kontrol edin.
'Amasya Genelgesi', 'Cumhuriyet Dönemi' ve 'Toros Dağları' gibi kullanımların doğruluğu teyit edildi.
Diğer seçeneklerdeki yazımların doğruluğundan emin olarak hatalı seçeneği netleştirin.

Anahtar Kavram

Yapı adlarının (saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt, cami vb.) bütün kelimeleri büyük harfle başlar.

İpuçları

1
Cümlelerde geçen 'genelge', 'dönem', 'dağ' ve 'cami' gibi sözcüklerin özel ismin bir parçası olup olmadığını düşünün.
2
Yapı adları (saray, kale, cami vb.) ile idari birim adlarını (il, ilçe, köy) birbirine karıştırmayın; yapı adlarının tamamı büyük harfle başlar.
3
Selimiye kelimesi tek başına yeterli değildir, kastedilen yapının tam adı 'Selimiye Camisi'dir ve yapı adları büyük harfle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Ankara Kalesi', 'Galata Köprüsü' ve 'İshak Paşa Sarayı' gibi yapı adlarındaki yazımları çalışarak kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 766Soru →

Resmî yazışmalar ve teknik raporlar hazırlanırken kelimelerin imla kurallarına uygunluğu, metnin doğruluğu ve ciddiyeti açısından büyük önem arz eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yol yapım çalışmaları kapsamında yürütülen harfiyat işlemlerinin bu ay sonunda tamamlanması planlanıyor.

Cevap

Yol yapım çalışmalarıyla ilgili cümlede geçen 'harfiyat' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'hafriyat' olmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'harfiyat' sözcüğü kullanılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumuna göre bu kelimenin doğru yazımı 'hafriyat' şeklindedir. Kelime, Arapça kazmak anlamına gelen 'hafr' kökünden türetilmiştir ve 'f' harfi 'r' harfinden önce gelmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri (entelektüel, harfiyat, laboratuvar, kupür, öge) tespit et.
Beş farklı teknik terim ve yaygın yanlış kullanılan sözcük belirlendi.
Hatanın hangi sözcükte olduğunu bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK Güncel Yazım Kılavuzu'ndaki karşılıklarını kontrol et.
'Entelektüel', 'laboratuvar', 'kupür' ve 'öge' sözcüklerinin yazımının kılavuza uygun olduğu; 'harfiyat' sözcüğünün ise 'hafriyat' olması gerektiği görüldü.
Akademik ve resmî dilde TDK kuralları esastır.
3
Hatalı sözcüğün kökenini ve fonetik yapısını analiz ederek yanlışın türünü belirle.
'Hafriyat' sözcüğünde seslerin yer değiştirmesi (metatez) yoluyla 'harfiyat' şeklinde yanlış bir kullanım yapıldığı saptandı.
Kelime, Arapça 'kazmak' anlamına gelen 'hafr' kökünden türetilmiştir.

Anahtar Kavram

Yazımı karıştırılan sözcüklerin TDK kurallarına göre doğru yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen yabancı kökenli terimlerin ve 'v' ünsüzü ile 'ğ' harfinin kullanımına odaklanın.
2
Kazı işlemleri anlamına gelen kelime, 'harf' sözcüğünden değil, Arapça 'hafr' (kazma) kökünden gelir.
3
'Harfiyat' olarak yazılan kelimenin fonetik yapısını kontrol edin; 'f' ve 'r' harflerinin yerini değiştirerek tekrar okuyun.

Daha Fazla Pratik

TDK Yazım Kılavuzu'nda yer alan 'Yazımı Karıştırılan Sözcükler' listesinden her gün 5 kelime seçerek cümle içinde kullanma alıştırması yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin kökenini düşünmek (Etimoloji) yazım yanlışlarını bulmada yardımcı olur. Örneğin 'entelektüel' kelimesinin Latince 'inter' ve 'legere' köklerinden geldiğini bilmek veya 'hafriyat'ın 'kazı' ile ilgisini kurmak hata yapma riskini azaltır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 767Soru →

Noktalama kuralları (kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi) dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir kullanım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli evrakları teslim etmek için Ankara Üniversitesi Rektörlüğü'ne bir dilekçe yazdım.

Cevap

Ankara Üniversitesi Rektörlüğü bir kurum/birim adı olduğu için gelen ekin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekmektedir.
Türk Dil Kurumu kuralları uyarınca; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ankara Üniversitesi Rektörlüğü bir birim/kuruluş adı olduğu için 'Rektörlüğüne' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerini (kısa çizgi, tırnak, yay ayraç, kesme) tespit et.
A'da kısa çizgi, B'de tırnak, C'de kesme, D'de yay ayraç ve kısa çizgi, E'de kesme işareti kullanılmıştır.
Soruda hedeflenen işaretlerin doğru kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek için ilk adımdır.
2
Kesme işaretinin özel adlara ve kurumlara geliş kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre kurum, kuruluş ve birim adlarına gelen ekler kesme ile ayrılmaz (Örn: Türk Dil Kurumuna, Ankara Üniversitesine).
En sık karıştırılan ve KPSS'de sıkça sorulan 'kurum eki' kuralını test etmek içindir.
3
Hatalı olan seçeneği belirle.
Rektörlük ifadesine gelen ekin ayrıldığı seçenek kuralı ihlal etmektedir.
Rektörlük bir birim/kuruluş adıdır ve kural gereği ek bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Birim Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlere getirilen eklere ve kurum isimlerine odaklanın.
2
TDK'nin kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerle ilgili özel bir kuralı olduğunu hatırlayın.
3
Rektörlük, Bakanlık gibi birim adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılıp ayrılmayacağını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile kurum kısaltmaları arasındaki kesme işareti farkını pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 768Soru →

Bir kamu kurumunun "Sıfır Atık Projesi" kapsamında hazırladığı bilgilendirme metninden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çevre kirliliğini önlemek adına sizde üzerinize düşen sorumluluğu yerine getirmelisiniz.

Cevap

Sorumluluk bilincini ifade eden 'siz de' ifadesindeki 'de' bağlaçtır ve kelimeden ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'siz de' ifadesindeki 'de' bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması (Siz üzerinize düşen sorumluluğu...) bu sözcüğün bir bağlaç olduğunu ve mutlaka ayrı yazılması gerektiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' ifadelerini tespit et.
Tüm seçeneklerde bu kuralları test eden yapılar bulunmaktadır.
Yazım yanlışının hangi kuraldan kaynaklandığını bulmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
'de/da' için cümleden çıkarma testini uygula.
'Çevre kirliliğini önlemek adına SİZ üzerinize düşen sorumluluğu yerine getirmelisiniz' dendiğinde anlam bozulmamaktadır.
Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ancak daralabilir; ek olan '-de' çıkarıldığında anlam tamamen bozulur.
3
'ki' ve 'mi' için kalıplaşmış ve genel kuralları kontrol et.
'Oysaki' kalıplaşmış bir yapı olduğu için bitişik, 'mi' ise soru eki olduğu için ayrı yazılmıştır.
İstisnalar ve standart kurallar göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki'nin ayrı, ek olanların bitişik yazılması kuralı.

İpuçları

1
'de'nin bağlaç mı ek mi olduğunu anlamak için kelimeyi cümleden çıkarıp okumayı deneyin.
2
'ki' ekinin sonuna '-ler' getirerek anlamlı olup olmadığını kontrol edin (Odadakiler -> anlamlı, o halde ektir).
3
'Oysaki' gibi kelimeleri SOMBAHÇEM şifresiyle (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Eğerki, Meğerki) hatırlayabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Soru ekinden sonra gelen eklerin (aldınız mı, gelecek misin vb.) nasıl yazıldığını tekrar etmek için soru eki alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'de/da' yazımını kontrol ederken 'da/de' yerine 'dahi' veya 'bile' kelimelerini koyun. Eğer anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 769Soru →

Türkçede "alt, üst ve üzeri" sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler; şayet somut olarak bir yer bildirmiyorsa bitişik, somut olarak bir yer bildiriyorsa ayrı yazılır.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan son araştırmalar, insan psikolojisinde bilinç altı süreçlerin önemini ortaya koymaktadır.

Cevap

İnsan psikolojisindeki süreçleri ifade eden ve somut bir yer bildirmeyen 'bilinçaltı' kelimesinin bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen 'alt, üst ve üzeri' sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Bilinçaltı' kelimesi de somut bir yerin altını değil, zihinsel bir durumu ifade ettiği için bitişik yazılmalıdır. Cümlede ayrı yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'alt, üst, üzeri' ile kurulan birleşik kelimeleri tespit et.
Akşamüzeri, bilinç altı, olağanüstü, yer altı, su altı.
Kuralın hangi kelimelere uygulanacağını belirlemek gerekir.
2
Bu kelimelerin somut bir yer bildirip bildirmediğini kontrol et.
'Bilinçaltı' soyut bir kavramdır; 'yer altı' ve 'su altı' somut yerlerdir; 'akşamüzeri' ve 'olağanüstü' soyut/zaman anlamlıdır.
Yazım şekli (bitişik/ayrı) bu ayrım üzerine kuruludur.
3
Kuralı uygula: Somut yer bildirmeyenler bitişik olmalı.
'Bilinç altı' ayrı yazıldığı için yanlıştır, 'bilinçaltı' olmalıdır.
TDK kurallarına göre soyut anlamlı 'alt/üst' kelimeleri bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen 'alt' ve 'üst' sözcüklerine odaklanın.
2
Kelimelerden hangisi gerçekten bir yerin (fiziksel olarak) altını veya üstünü belirtmiyor?
3
'Bilinç' somut bir yer değildir; dolayısıyla 'bilinçaltı' ifadesi de somut bir yerin altını göstermez.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir kural olan 'ara yönlerin (güneybatı, kuzeydoğu vb.)' her zaman bitişik yazıldığını unutmayın.

Alternatif Yöntem

Ezberlemek yerine mantık yürütün: Elinizi o bölgeye fiziksel olarak koyabiliyorsanız (yer altı, su altı gibi) genellikle ayrı; koyamıyorsanız (bilinçaltı, akşamüstü, olağanüstü gibi) bitişik yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 770Soru →

Cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül, bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yatırım portföyünde hisse senedi, tahvil, bono; gayrimenkul tarafında ise konut, arsa ve dükkân yatırımları bulunmaktadır.

Cevap

Şirketin yatırım portföyünde hisse senedi, tahvil, bono; gayrimenkul tarafında ise konut, arsa ve dükkân yatırımları bulunmaktadır.
Doğru seçenekte 'hisse senedi, tahvil, bono' bir türü (kağıt varlıklar), 'konut, arsa ve dükkân' ise başka bir türü (gayrimenkuller) temsil eder. Bu iki farklı türün arasında kullanılan noktalı virgül, gruplandırma işlevini tam olarak yerine getirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin kullanım amacını analiz et.
Hisse senedi, tahvil, bono kelimeleri arasında ve konut, arsa, dükkân kelimeleri arasında virgül kullanıldığı görüldü.
Virgüllerin aynı türden kelimeleri (eş görevli sözcükleri) ayırdığını tespit etmek gerekir.
2
Cümledeki anlam kümelerini belirle.
Birinci küme 'Finansal Araçlar', ikinci küme ise 'Taşınmazlar' olarak ikiye ayrılmaktadır.
Noktalı virgülün tür veya takım ayırma görevini yerine getirip getirmediğini anlamak için bu gruplandırma yapılmalıdır.
3
Gruplar arasındaki noktalama işaretini kontrol et.
İki farklı grubun tam ortasında noktalı virgül kullanılmıştır.
Virgüllerle ayrılmış grupları birbirine bağlarken karmaşayı önlemek için noktalı virgül kullanımı kurala uygundur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (gruplandırmaları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

İpuçları

1
Cümlede iki ayrı liste olup olmadığını kontrol edin.
2
Noktalı virgülün 'sol tarafındaki kelimeler' bir grubu, 'sağ tarafındaki kelimeler' başka bir grubu mu temsil ediyor?
3
İçinde açıklama (:) veya sıralı cümle (; ) olan şıkları eleyip sadece 'tür ve takımlara' odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer bir görevi olan 'özneyi kendisinden sonraki virgüllü ögelerden ayırma' kuralı ile ilgili örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine virgül koymayı deneyin. Eğer cümlenin başındaki öğeler ile sonundaki öğeler birbirine karışıyor ve anlam bozuluyorsa (hepsi tek bir listeymiş gibi görünüyorsa), orada noktalı virgülün gruplandırma görevi vardır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 771Soru →

Türkçede "alt, üst ve üzeri" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler; şayet somut olarak yer bildiriyorsa ayrı, somut olarak yer bildirmiyor ve soyut bir anlam taşıyorsa bitişik yazılır.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirket, kriz dönemini atlatmak için olağan üstü önlemler almayı kararlaştırdı.

Cevap

Şirketin kriz döneminde aldığı tedbirleri anlatan cümlede geçen 'olağanüstü' kelimesi, somut bir yer bildirmeyip soyut bir durum ifade ettiği için bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap, kriz dönemindeki önlemlerden bahseden seçenektir. 'Olağanüstü' kelimesi, bir şeyin fiziksel olarak üstünü değil, alışılmışın dışındaki bir durumu (soyut anlam) ifade eder. TDK kurallarına göre bu tür soyut anlam kazanan kelimeler bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'alt' ve 'üst' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeleri (akşamüstü, bilinçaltı, böbrek üstü, olağan üstü, su altı) belirleyin.
Beş farklı kullanım tespit edildi.
Kuralın uygulanacağı hedef kelimeleri seçmek için.
2
Tespit edilen kelimelerin somut bir yer (bir nesnenin altı veya üstü gibi) bildirip bildirmediğini analiz edin.
Böbrek üstü ve su altı somut yer bildirirken; akşamüstü, bilinçaltı ve olağanüstü soyut anlam taşımaktadır.
TDK'nin bitişik/ayrı yazım kuralının temel kriterini uygulamak için.
3
Soyut anlam taşıyan 'olağanüstü' kelimesinin yazımını kontrol edin.
Kelimede 'olağan üstü' şeklinde ayrı yazım yapıldığı görülmektedir.
Hatalı kullanımı saptamak için.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin gerçek anlamda (fiziksel olarak) bir yer gösterip göstermediğine bakın.
2
Eğer sözcük bir nesnenin altını veya üstünü işaret ediyorsa ayrı; zaman veya durum gibi soyut bir kavramı karşılıyorsa bitişik yazılır.
3
'Olağanüstü' kelimesi alışılmışın dışında demektir; gökyüzü gibi somut bir yerin üstünü kastetmez.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin (yurt içi, hafta içi, sıra dışı vb.) her zaman ayrı yazıldığını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yer Bildirimi Testi: 'Elimi masanın altına koydum' cümlesindeki 'masanın altı' gibi elinizle gösterebileceğiniz somut bir yer mi var, yoksa 'suçüstü' gibi gösterilemeyen bir durum mu var? Gösterilebiliyorsa ayrı, gösterilemiyorsa bitişik.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 772Soru →

Yazım kuralları açısından kelimelerin doğru kullanımı, hem günlük dilde hem de akademik ve sanatsal metinlerde anlatımın gücünü ve ciddiyetini doğrudan etkiler. Bazı sözcükler, özellikle yabancı kökenli olmaları veya ses olaylarına uğramaları nedeniyle sıkça hatalı yazılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının mütevazı kişiliği ile entelektüel birikimi arasındaki denge, eserlerine benzersiz bir derinlik katmaktadır.

Cevap

Mütevazı ve entelektüel sözcüklerinin geçtiği cümle doğru yazılmıştır.
Mütevazı ve entelektüel ifadelerinin yer aldığı cümledeki tüm sözcükler TDK kurallarına uygundur. Entelektüel kelimesi yaygın hatanın aksine tek 'l' ile yazılır; mütevazı kelimesi ise 'alçak gönüllü' anlamında sonunda 'ı' harfi ile doğru kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait anahtar kelimeleri tespit et.
Mütevazı, entelektüel, kollektif, muvaffakat, siluet, insiyatif kelimeleri belirlendi.
Yazım yanlışı sorularında genellikle yabancı kökenli veya telaffuzu zor kelimeler odak noktasıdır.
2
Tespit edilen kelimeleri TDK Güncel Yazım Kılavuzu kurallarına göre analiz et.
Kolektif (tek l), Muvafakat (tek f), Silüet (ü ile), İnisiyatif (i ile) doğruları saptandı.
Hatalı yazımları eleyerek doğru seçeneğe ulaşmak için güncel kurallar temel alınmalıdır.
3
Mütevazı ve Mütevazi ayrımını kontrol et.
Cümledeki 'alçak gönüllü' anlamı için 'mütevazı' kullanımı doğrudur.
Mütevazi 'paralel' anlamına gelirken, mütevazı 'alçak gönüllü' anlamına gelir; bağlama uygunluk kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli kelimelerin ünsüz tekrarlarına (l, f gibi) dikkat edin.
2
Özellikle 'inisiyatif' ve 'silüet' kelimelerindeki ünlü harflerin eksik olup olmadığını kontrol edin.
3
'Entelektüel' ve 'kolektif' kelimelerinin Fransızca orijinallerinde çift ünsüz olsa da Türkçede tek ünsüzle yazıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'egzoz', 'stajyer' ve 'doküman' gibi KPSS'de sıkça sorulan diğer kelimelerin yazımını da inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri heceleyerek telaffuz etmek bazen 'inisiyatif' gibi kelimelerdeki eksik ünlüleri fark etmenize yardımcı olabilir (i-ni-si-ya-tif).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 773Soru →

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 'Dijital Dönüşüm ve Arşiv Modernizasyonu Projesi' sonuç raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkez binada gerçekleştirilen veri doğrulama toplantısı, teknik ekibin katılımıyla saat 15.00'da sona ermiştir.

Cevap

Toplantının bitiş saatinin belirtildiği cümlede, saat 15.00'da ifadesi yanlış yazılmıştır; doğru yazım 15.00'te olmalıdır.
Saatlere getirilen eklerde saatin okunuşu esas alınır. '15.00' ifadesi 'on beş' şeklinde okunur. Türkçede 'ş' sert ünsüzü ile biten kelimelere gelen bulunma durumu eki (-da/-de), ünsüz benzeşmesi kuralı gereği sertleşerek '-ta/-te' olur. Bu nedenle doğru yazım '15.00'te' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Saatlere gelen eklerin kuralını hatırla.
Saat tam sayı olduğunda (dakika 00 olduğunda), ek saatin okunuşuna göre getirilir.
Dakika kısmı sıfır olduğunda okunuşa dahil edilmez.
2
15.00 ifadesinin okunuşunu ve son sesini belirle.
15.00 = 'On beş'. Son ses 'ş' ünsüzüdür.
Ekin belirlenmesi için kelimenin son sesine bakılır.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralını uygula.
'ş' sert ünsüzünden sonra gelen '-da' eki '-te'ye dönüşür.
Fıstıkçı Şahap ünsüzlerinden sonra yumuşak ünsüzle başlayan ekler sertleşir.

Anahtar Kavram

Saatlere Getirilen Eklerin Yazımı ve Ünsüz Benzeşmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki saat, üleştirme ve sıra sayılarına odaklanın.
2
Saat 15.00'ı zihninizden okurken dakika kısmını (sıfır sıfır) dahil etmeden okuyun ve ekin son harfle uyumuna bakın.
3
'On beş' kelimesi hangi harfle biter? Bu harf 'Fıstıkçı Şahap' grubunda mıdır?

Daha Fazla Pratik

Saatlerin dakikalı kullanımlarında (örneğin 15.30) ekin nasıl geldiğini tekrar etmek için benzer sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 774Soru →

Noktalı virgül (;;), cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül bu göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul, Aslan; kız çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül adları verilir.

Cevap

Erkek ve kız çocuk isimlerinden oluşan iki farklı grubu birbirinden ayırmak için kullanılan seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte 'erkek isimleri' ve 'kız isimleri' olmak üzere iki ayrı kategori (takım) oluşturulmuştur. Bu kategorilerin her biri kendi içinde virgüllerle ayrılmış öğeler barındırdığı için, iki kategorinin birbirine karışmasını engellemek amacıyla araya noktalı virgül konulmuştur. Bu, noktalı virgülün en temel ve klasik görevlerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelime gruplarını belirleyin.
Birinci grup: 'Doğan, Tuğrul, Aslan' (Erkek isimleri); İkinci grup: 'İnci, Çiçek, Gönül' (Kız isimleri).
Noktalı virgülün temel görevlerinden biri tür veya takımları ayırmaktır.
2
Grupların içindeki noktalama işaretlerini kontrol edin.
Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış öğeler içermektedir.
Kendi içinde virgül bulunan gruplar, birbirlerinden ancak noktalı virgül ile ayrılabilirler.
3
Noktalı virgülün yerini teyit edin.
Noktalı virgül, 'Aslan' kelimesinden sonra gelerek iki farklı tür listesini birbirinden ayırmıştır.
Bu kullanım, tanımda belirtilen 'tür veya takımları ayırma' görevine tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür ve takım (kategori) ayırma görevi.

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin 'erkek' ve 'kız' isimleri olarak iki ayrı gruba ayrılıp ayrılmadığına bakın.
2
Noktalı virgülün solundaki ve sağındaki kelime gruplarının farklı kategorilere ait olup olmadığını kontrol edin.
3
Eğer bir cümlede manav ürünleri ile kasap ürünlerini ayrı ayrı listeliyorsanız, bu iki listeyi birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneden sonra kullanım' görevini pekiştirmek için benzer bir örnek inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 775Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı "Dijital Dönüşüm Strateji Belgesi"nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni sistem devreye alındı mı kurumsal işleyişteki hızın artacağı sizce de aşikâr değil midir?

Cevap

Yeni sistemin devreye alınmasıyla ilgili kurumsal işleyişi anlatan cümlede tüm yazımlar doğrudur.
Doğru seçenekteki cümlede 'devreye alındı mı' ifadesindeki 'mi' zaman anlamı katsa da edat olduğu için ayrı yazılmıştır. 'işleyişteki' kelimesindeki '-ki' sıfat yapan ektir ve bitişik yazımı doğrudur. 'sizce de' ifadesindeki 'de' bağlaçtır ve ayrı yazılmıştır. 'değil midir?' ifadesindeki 'mi' soru ekidir ve ayrı yazımı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' ifadelerini tespit et.
Cümlelerde bağlaç, ek ve soru edatı olarak kullanılan yapılar belirlendi.
Yazım kuralının hangi kategoriye (bağlaç mı, ek mi) girdiğini anlamak için gereklidir.
2
Bağlaç ve ek ayrımı kurallarını uygula.
Bulunma eki olan '-de' ve sıfat yapan '-ki'nin bitişik; bağlaç olan 'de' ve 'ki'nin (istisnalar hariç) ayrı yazıldığı kontrol edildi.
Türkçedeki temel yazım kurallarını doğrulamak için.
3
Kalıplaşmış (istisna) durumları kontrol et.
'Mademki' gibi kalıplaşmış bağlaçların bitişik yazılması gerektiği tespit edildi.
Kural dışı durumların (SOMBAHÇEM) gözden kaçmaması için.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' ayrı yazılırken; ek olan '-de' (bulunma) ve '-ki' (sıfat/ilgi) bitişik yazılır. 'mi' edatı her zaman ayrı yazılır.

İpuçları

1
'de' ve 'ki' ifadelerini cümleden çıkarıp okumayı deneyin; anlam bozulmuyorsa genellikle bağlaçtırlar ve ayrı yazılırlar.
2
'Mademki' ve 'Oysaki' gibi kalıplaşmış bağlaçların her zaman bitişik yazıldığını unutmayın.
3
'mi' edatı soru sormasa bile (zaman veya pekiştirme anlamı katsa bile) her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki' ile sıfat/zamir yapan '-ki' ekini ayırt etmek için kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin (Örn: masadakiler - anlamlıysa ek/bitişik; duydumkiler - anlamsızsa bağlaç/ayrı).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 776Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımıyla ilgili TDK kuralları, tarihî dönem adları, kurum/makam temsil eden sözcükler ve özel adlarla kurulan tamlamalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arkeolojik kazılar, bu yerleşim yerinin tarihinin Cilalı Taş devrinden itibaren kesintisiz bir şekilde devam ettiğini kanıtlamaktadır.

Cevap

Arkeolojik kazıların anlatıldığı seçenek, Cilalı Taş Devri ifadesindeki 'Devri' sözcüğünü küçük harfle başlattığı için hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre tarihî olay, çağ ve dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlamalıdır. 'Cilalı Taş Devri' ifadesi bir devir adı olduğu için 'Devri' sözcüğü büyük harfle yazılmalı ve getirilen ek kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Seçenekte 'devrinden' şeklinde küçük harfle yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihî dönem ve devir adlarının yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.
Cilalı Taş Devri, Orta Çağ gibi ifadeler belirli bir tarihî dönemi karşılayan özel adlardır.
2
Diğer seçeneklerdeki çeldirici kuralları denetle.
'Tanzimat edebiyatı' (küçük 'e'), 'Batı medeniyeti' (küçük 'm'), 'Meclis' (büyük 'M') yazımları doğrudur.
Edebiyat ve medeniyet sözcükleri özel ada dâhil olmayan tamlamalarda küçük harfle başlar; Meclis sözcüğü ise kurum yerine kullanıldığında büyük yazılır.

Anahtar Kavram

Tarihî Dönem, Çağ ve Devir Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Dönem, devir ve çağ adlarının nasıl yazıldığını kontrol edin.
2
'Tanzimat Dönemi' ile 'Tanzimat edebiyatı' arasındaki yazım farkına dikkat edin; biri dönem adıdır diğeri tür/alan belirtir.
3
Cilalı Taş Devri bir tarihî devir adıdır. TDK'ye göre Lale Devri, Orta Çağ gibi bu tür adların her kelimesi büyük harfle başlatılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılmadığı ancak kanun adlarına gelen eklerin ayrıldığı kuralını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki büyük harfleri tek tek inceleyin: Özel adlar, yönler, kurum adları ve dönem adları kurallara uygun mu? 'Devir' ve 'Dönem' sözcüklerinin özel adın bir parçası olup olmadığını sorgulayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 777Soru →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'nin güney batı kıyıları, yaz aylarında yerli ve yabancı turistlerin gözdesidir.

Cevap

Güney batı ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır çünkü ara yönler bitişik yazılmalıdır.
Türkçe yazım kurallarına göre ara yönler (kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu, güneybatı) her zaman bitişik yazılır. Güney batı ifadesinin ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri belirle.
Belirlenen kelimeler: hanımeli, affetmek, güney batı, dershane, sütlaç.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıdaki sözcükleri tespit etmek gerekir.
2
Ara yönlerin yazım kuralını hatırla.
Kural: Kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu ve güneybatı gibi ara yönler her zaman bitişik yazılır.
Türkçede yön isimleri tek başınayken ayrı, ara yön oluştururken bitişik yazılır.
3
Tespit edilen kelimeyi kurala göre kontrol et.
'Güney batı' ifadesi ayrı yazılmıştır, kural gereği 'güneybatı' şeklinde bitişik olmalıdır.
Hatalı kullanımı tespit ederek doğru seçeneği belirlemek için son aşamadır.

Anahtar Kavram

Ara Yönlerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yön bildiren sözcüklerin nasıl yazıldığına dikkat etmelisin.
2
Türkçede ara yönler (kuzey, güney, doğu, batı kelimelerinin birleşimiyle oluşanlar) için özel bir kural vardır.
3
Kuzeydoğu, güneybatı gibi kelimelerin her zaman bitişik yazılması gerektiğini unutmamalısın.

Daha Fazla Pratik

Diğer birleşik kelime kurallarından olan 'alt-üst-üzeri' sözcüklerinin somut/soyut kullanımına göz atabilirsin.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'ayrı yazılma testi'ne tabi tutabilirsin: Eğer kelimelerden biri veya her ikisi gerçek anlamını koruyorsa genellikle ayrı yazılır ancak ara yönler bu mantığın dışında kalan, kesinleşmiş bir bitişik yazım kuralına sahiptir.
Tahmini Süre:45s
Soru 778Soru →

Köy meydanındaki o kadim çınar ağacı, yaşlıların bitmek bilmeyen sohbetleri, sokaklarda yankılanan çocuk sesleri ( ) Bu yerleşim yerinin 1740 ( ) yılında kurulduğu rivayet edilse de buna dair resmi bir kayıt bulunmuyor ( ) Eldeki kısıtlı bilgiler araştırmacıları oldukça zorluyor ( ) Acaba köyün tarihini aydınlatacak yeni bir belgeye ulaşılabilir mi ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (.) (.) (?)

Cevap

Sırasıyla üç nokta, soru işareti, nokta, nokta ve soru işareti gelmelidir.
Parçadaki ilk boşlukta yüklemi söylenmemiş örneklerin devamı için üç nokta (...), 1740 tarihinin kesin olmadığını belirtmek için soru işareti (?), biten yargılar için nokta (.) ve son soruyu belirtmek için soru işareti (?) kullanılması dil bilgisi kurallarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluğu analiz etme
Üç nokta (...)
Cümlenin başında yüklem bulunmamakta ve benzer örneklerin devam edebileceği sezdirilmektedir (Eksiltili cümle yapısı).
2
İkinci boşluğu analiz etme
Soru işareti (?)
Bir bilginin veya tarihin kesin olmadığını, şüpheyle karşılandığını belirtmek için ayraç içinde soru işareti kullanılır.
3
Üçüncü ve dördüncü boşlukları analiz etme
Nokta (.)
Tamamlanmış, yargı bildiren haber cümlelerinin sonuna nokta konur.
4
Beşinci boşluğu analiz etme
Soru işareti (?)
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel İşlevleri

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek başlayın.
2
Bir tarihin yanındaki parantez, genellikle bilginin kesinliği hakkında bir ipucu verir.
3
İlk kısım örneklerin devam ettiğini, ikinci kısım şüpheyi, son kısım ise doğrudan bir soruyu ifade etmektedir.

Daha Fazla Pratik

Ünlem işaretinin (ayraç içinde) alay ve küçümseme anlamında kullanımına dair örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri tek tek okuyup anlamca bitip bitmediklerini kontrol ederek işaretleri yerleştirip seçeneklerle eşleştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 779Soru →

Türkçede yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar; tür bildiren ikinci kelimeler ise küçük harfle yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sağlıklı yaşam listelerinde sıkça yer alan Hindistan Cevizi, tropikal bölgelerin en değerli ürünlerinden biridir.

Cevap

Cümledeki 'Hindistan Cevizi' ifadesinde 'cevizi' kelimesinin küçük harfle başlaması gerekir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar. 'Hindistan cevizi' ifadesinde 'Hindistan' özel ad olduğu için büyük, 'cevizi' ise tür adı olduğu için küçük harfle yazılmalıdır. Dolayısıyla bu seçenekte yapılan büyük harf kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlarla kurulan birleşik kelime kuralını hatırla.
Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde (Antep fıstığı, Van kedisi vb.) sadece özel ad büyük harfle başlar.
Tür bildiren ikinci isimler özel isme dahil değildir, o türün genel adıdır.
2
Cümledeki kullanımı incele.
'Hindistan' özel addır ve büyük harfle yazılması doğrudur; ancak 'cevizi' kelimesi tür bildirdiği için küçük harfle başlamalıdır.
Yazım kuralları gereği 'Hindistan cevizi' şeklinde yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yer, Millet ve Kişi Adlarıyla Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Birleşik kelimelerdeki 'tür' isimlerinin (çiçek, meyve, hayvan vb.) yazımına dikkat edin.
2
'Van kedisi' veya 'Antep fıstığı' örneklerini hatırlayarak 'Hindistan cevizi' ifadesini tekrar değerlendirin.
3
Yer ismi olan 'Hindistan' büyük yazılırken, ona bağlı olan genel nesne ismi 'cevizi' küçük yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'İngiliz anahtarı', 'Brüksel lahanası' ve 'Maraş dondurması' gibi kullanımları da çalışarak bu kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 780Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kullanılan kısaltmaların türlerine (büyük harf, küçük harf, noktalı veya üslü) göre ek getirme kuralları değişkenlik göstermektedir. Bu kurallar bütünü dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Laboratuvar ortamında hazırlanan karışım için her bir tüpte 25 cm325\text{ cm}^3'lük hacim sınırına sadık kalınması gerekmektedir.

Cevap

Hacim birimi olan santimetreküp ifadesinin üslü kısaltmasına (cm3cm^3) getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek hatalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalar (vb., Alm., yy.) ve üslü kısaltmalar (m2m^2, cm3cm^3) ek aldığında kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla 'cm3cm^3'lük' ifadesindeki kesme işareti bir yazım yanlışıdır. Doğru yazım 'cm3cm^3 lük' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Üslü kısaltmaları belirleme
cm3cm^3, m2m^2 gibi ifadeler üslü kısaltmalardır.
Kısaltmanın türünü belirlemek, uygulanacak kuralı seçmek için ilk adımdır.
2
Üslü ifadelere ek getirme kuralını uygulama
TDK kurallarına göre üslü kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Üs işareti zaten bir ayrım noktası oluşturduğu için ekstra bir noktalama işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Hatalı kullanımı tespit etme
cm3cm^3'lük yazımı yerine cm3cm^3 lük yazımı olmalıdır.
Yazım kurallarına aykırılık teşkil eden gereksiz kesme işareti kullanımı hatayı oluşturur.

Anahtar Kavram

Üslü Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralları

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda nokta veya üs işareti varsa kesme işaretinin kullanılıp kullanılmayacağını hatırlayın.
2
Üslü ifadelerde (m2m^2, cm3cm^3) ek, üssün okunuşuna göre eklenir; örneğin 'metrekareye', 'santimetreküpe' şeklinde.
3
TDK kurallarına göre m2m^2 ye doğruyken m2m^2'ye yanlıştır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimlerinin küçük harfle yapılan kısaltmaları ile kurum adlarının büyük harfle yapılan kısaltmalarına getirilen eklerin farkını pekiştirmek için karışık alıştırmalar çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmayı zihninizde açarak okuyun (santimetreküplük), eğer kısaltma üslü veya noktalı ise ekin önüne kesme işareti gelip gelmediğini kontrol edin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 39 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 39 | Examkin