Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 801Soru →

Noktalama işaretleri, metnin anlam akışını düzenleyen ve ifadelerin yanlış anlaşılmasını önleyen temel kurallar bütünüdür. Türkçede virgülün (,) kullanım alanlarından biri de tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerinden sonra kullanılmasıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) bu görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarınki toplantının gündem maddelerini sabah erkenden belirleriz, dedi.

Cevap

Doğrudan aktarma yapılan ve tırnak işareti kullanılmayan cümlenin sonuna virgül konulan seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta geçen 'Yarınki toplantının gündem maddelerini sabah erkenden belirleriz' ifadesi bir kişinin ağzından çıktığı gibi aktarılan bir cümledir. Bu cümle tırnak işareti içine alınmadığı durumlarda, aktarma fiilinden (dedi, demiş, diyor vb.) hemen önce virgül konulması TDK kuralları gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel kuralı analiz et.
Tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerinden sonra virgül kullanılması kuralı aranmaktadır.
Soruda istenen spesifik işlevin sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki virgül kullanımlarını işlevlerine göre sınıflandır.
Bir seçenekte alıntı, iki seçenekte farklı doğru işlevler, iki seçenekte ise hatalı kullanım tespit edildi.
Doğru işlevi diğerlerinden ayırt etmek için her kullanımın gerekçesi belirlenmelidir.
3
Alıntı cümlesini içeren yapıyı doğrula.
'Yarınki toplantının gündem maddelerini sabah erkenden belirleriz' ifadesinin bir başkasına ait söz (alıntı) olduğu belirlendi.
Seçilen cevabın soru köküyle tam uyumunu sağlamak için son kontroldür.

Anahtar Kavram

Virgülün Alıntı Cümlelerinde Kullanımı

İpuçları

1
Cümle içinde birinin konuşmasını aktaran 'dedi, demiş' gibi ifadelerin hemen önüne bakın.
2
Sıralı cümleler ve eş görevli sözcükler arasındaki virgül ile alıntı bildiren virgülün farkını ayırt edin.
3
Bir seçenekte başkasına ait bir ifade tırnak kullanılmadan aktarılmıştır; o cümlede virgülün yerine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'anlam karışıklığını önleme' (Genç, doktora baktı) görevi ile ilgili örnekleri inceleyerek uygulama farklarını pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Virgülün kaldırılıp yerine tırnak işareti getirilip getirilemeyeceğini kontrol edin. Eğer virgülü kaldırıp cümleyi tırnak içine alabiliyorsanız, o virgül alıntı cümlesinden sonra kullanılmıştır.
Tahmini Süre:55s
Soru 802Soru →

Türkçede özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel, sanat eseri vb. terimler küçük harfle başlar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Osman Hamdi Bey'in dünyaca ünlü "Kaplumbağa Terbiyecisi" Tablosu, Pera Müzesi'nde sergilenmektedir.

Cevap

Osman Hamdi Bey'in ünlü eserinden bahsedilen cümlede "Tablosu" sözcüğünün büyük harfle başlatılması yanlıştır; doğru yazımı "Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu" olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel, sanat eseri vb. terimler küçük harfle başlar. "Kaplumbağa Terbiyecisi" tablosu örneğinde özel isim sadece eserin adıdır; "tablosu" kelimesi bu isme dâhil olmadığı için büyük harfle başlatılması yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara eşlik eden tür adlarını belirle.
Batı Trakya, Türk Dili dergisi, Kaplumbağa Terbiyecisi Tablosu, İl İdaresi Kanunu, Uzak Doğu.
Yazım yanlışını tespit etmek için özel isimlerin sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Özel ada dâhil olmayan tür adlarının (gazete, dergi, tablo vb.) yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre özel ada dâhil olmayan tablo, heykel, dergi gibi sözler küçük harfle başlar.
Hatalı kullanımı ayırt etmek için temel kuralı uygulamak gerekir.
3
Sanat eserinin adını ve türünü analiz et.
Eserin adı 'Kaplumbağa Terbiyecisi'dir. 'Tablo' sözcüğü eserin kendi adına dâhil değildir.
Hangi kelimenin büyük hangi kelimenin küçük yazılacağını kesinleştirmek için eserin resmî adını kontrol etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür İsimlerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen eser, dergi ve bölge adlarının hangisinin 'özel ismin bir parçası' olduğunu düşünün.
2
Bir eserin adını söylerken kullandığınız 'tablosu', 'dergisi' gibi ek tanımlayıcıların o eserin kapağında veya imzasında yer alıp almadığını sorgulayın.
3
TDK'ye göre 'Türk Dili dergisi' doğruyken 'Resmî Gazete' bir istisnadır. Sanat eserlerinde ise 'Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu' örneğindeki gibi tür adları daima küçük yazılır.

Daha Fazla Pratik

Gazete ve dergi isimlerindeki büyük-küçük harf ayrımını pekiştirmek için 'Resmî Gazete' istisnasını ve 'Milliyet gazetesi' gibi örnekleri tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Eserin adını tırnak dışına çıkararak test edin: Kaplumbağa Terbiyecisi (isim) + tablosu (tür). Eğer 'tablosu' kelimesi eserin ayrılmaz bir parçası değilse küçük yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 803Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dil bilgisi kurallarına uygunluk, iletinin doğruluğu açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öyle bir çalışma yapalımki sonuçları tüm birimleri memnun etsin.

Cevap

Hatalı olan cümle, "ki" bağlacının bitişik yazıldığı seçenektir.
Hatalı olan seçenekte yer alan "yapalımki" ifadesindeki "ki", bir fiilden sonra gelmiştir. Türkçede fiillerden sonra gelen "ki" her zaman bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazımı "yapalım ki" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'ki' ifadesinin görevini belirle.
Fiilden (yapalım) sonra gelen 'ki' ifadesinin bağlaç olduğu tespit edildi.
Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman bağlaç görevindedir.
2
Bağlaç olan 'ki'nin yazım kuralını uygula.
'ki' bağlacı sözcükten ayrı yazılmalıdır.
Bağlaç olan 'de' ve 'ki' her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki de/da, ki ve mi kullanımlarını test et.
Diğer cümlelerdeki eklerin ve bağlaçların kurallara uygun yazıldığı görüldü.
Hal eki olan -de ve sıfat yapan -ki bitişik; bağlaç olan de ve soru eki mi ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

İpuçları

1
Fiillerden sonra gelen 'ki' ifadesinin görevine dikkat edin.
2
Cümledeki 'de' ve 'ki' ifadelerinin ek mi yoksa bağlaç mı olduğunu anlamak için onları cümleden çıkarmayı veya kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin.
3
'Öyle bir çalışma yapalım ki' cümlesinde 'ki' bağlaçtır; çünkü 'yapalımkiler' şeklinde bir kullanım mümkün değildir ve fiilden sonra gelmiştir.

Daha Fazla Pratik

İstisna olan 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Eğerki -bazı kaynaklarda-, Meğerki) sözcüklerindeki 'ki' bağlaç olmasına rağmen kalıplaştığı için bitişik yazılır. Bu istisnaları içeren soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Pratik Yol: 'ki' ekinin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' ekini getirin. Eğer kelime anlamlı oluyorsa (masadakiler, seninki-ler) bitişik yazılan bir ektir. Eğer anlamsız oluyorsa (yapalımki-ler, duydumki-ler) ayrı yazılan bir bağlaçtır.
Tahmini Süre:45s
Soru 804Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına uygun olarak yazılması, metnin profesyonelliği ve dil bilgisi doğruluğu açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yurt dışı görevlendirmeleri için personelin THY'nın internet sitesi üzerinden bilet alması gerekmektedir.

Cevap

Hava yolu şirketi kısaltmasının (THY) yer aldığı seçenekte, ek yanlış getirilmiştir; doğrusu 'THY'ye' olmalıdır.
Türk Hava Yolları'nın kısaltması olan 'THY' büyük harflerle yapılmıştır. Kural gereği, bu tür kısaltmalara gelen ekler son harfin okunuşuna (Te-He-Ye) göre belirlenir. 'THY'nın' yazımı kısaltmanın açılışına göre yapıldığı için hatalıdır; doğru yazım 'THY'nin' veya cümledeki bağlama göre 'THY'ye' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle.
THY, büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.
Büyük ve küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları farklıdır.
2
Son harfin okunuşuna göre uygun eki tespit et.
T-H-Y kısaltmasının son harfi 'Ye'dir. Bu harfe gelecek yönelme/ilgi eki 'ye/nin' olmalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım (Türk Hava Yolları) değil, harf okunuşu esastır.
3
Yazımı kontrol et.
'THY'nın' yazımı, açılıma göre ek getirildiği için hatalıdır.
Kurala göre 'THY'ye' veya 'THY'nin' şeklinde yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin yazımı

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda (MEB, TDK, THY gibi) eklerin nasıl getirildiğini hatırlayın.
2
Kısaltmanın açılımını (Türk Hava Yolları) değil, harf harf okunuşunu (T-H-Y) baz alarak eki kontrol edin.
3
T-H-Y şeklinde okuduğunuzda 'nın' eki mi yoksa 'nin' eki mi kulağa doğru geliyor?

Daha Fazla Pratik

Üst işareti içeren kısaltmaların (m², cm³) ek alırken kesme işareti kullanıp kullanmadığını araştırın.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 805Soru →

Türk Türkçesinde noktalama işaretleri, metnin doğru anlaşılmasını ve duraklamaların yerinde yapılmasını sağlar. Virgül (,,) bu işaretler arasında en çok işleve sahip olanlardan biridir; ancak belirli dil bilgisi yapılarının bulunduğu yerlerde virgül kullanımı kural ihlali sayılır.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,,) kullanımı noktalama yanlışlığına yol açmıştır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili birim yetkilisi, dosyaları sistem üzerinden kontrol edip, onay sürecini başlattı.

Cevap

İlgili birim yetkilisi, dosyaları sistem üzerinden kontrol edip, onay sürecini başlattı.
Doğru cevap olan cümlede 'kontrol edip' sözcüğü '-ip' zarf-fiil ekini almıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Eğer cümlede birden fazla zarf-fiil art arda sıralansaydı (örneğin: kontrol edip, onaylayıp...) aralarına virgül konulabilirdi; ancak bu cümlede tek bir zarf-fiil olduğu için virgül kullanımı noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin yerlerini ve bağlı oldukları sözcükleri tespit etmek.
Cümlede 'yetkilisi' kelimesinden sonra (özne vurgusu) ve 'edip' kelimesinden sonra (zarf-fiil sonrası) virgül kullanılmıştır.
Her bir kullanımın kurala uygunluğunu denetlemek gerekir.
2
Zarf-fiil eki almış kelimelerle ilgili kuralı hatırlamak.
TDK'ye göre metin içinde tek başına kullanılan zarf-fiillerden (-ip, -erek, -ince vb.) sonra virgül konmaz.
Noktalama yanlışlığının kaynağını belirlemek.
3
İncelemedeki bulguyu sonuçlandırmak.
'kontrol edip' ifadesindeki '-ip' eki bir zarf-fiil ekidir ve arkasından gelen virgül kural ihlalidir.
Doğru cevabı teyit etmek.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki zarf-fiil eklerine (-ince, -ip, -erek vb.) odaklanın.
2
TDK'ye göre zarf-fiil eklerinden sonra virgül gelip gelmeyeceği, o ekin cümlede kaç kez geçtiğine bağlıdır.
3
Eğer cümlede sadece bir tane zarf-fiil eki varsa, kendisinden sonra asla virgül getirilmez.

Daha Fazla Pratik

Şart ekinden (-sa/-se) ve tekrarlı bağlaçlardan (hem... hem..., ya... ya...) sonra da virgül kullanılmayacağını hatırlatan soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi virgül olmadan okumayı deneyin; eğer anlamda bir kopukluk olmuyor ve kural olarak zarf-fiil gibi 'virgül yasaklı' bir yapı varsa, o virgül gereksizdir.
Tahmini Süre:50s
Soru 806Soru →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçedeki çalılıkların arasından süzülen ateşböcekleri gecenin karanlığında masalsı bir görüntü oluşturuyordu.

Cevap

Cümledeki 'ateşböcekleri' sözcüğü, Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'ateş böcekleri' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği kurallara göre; hayvan adlarından biriyle kurulan birleşik kelimelerde, kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelime birleşme sırasında anlam değişikliğine uğramamışsa bu kelimeler ayrı yazılır. 'Ateş böceği' kelimesinde 'böcek' sözcüğü anlamını koruduğu için 'ateş böceği' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Cümlede bitişik yazılarak kural ihlali yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri (hazmetti, çörek otu, denizanası, ateşböcekleri, vişneçürüğü) tespit etmek.
Beş farklı kurala tabi sözcük belirlendi.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için her birini ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.
2
Yardımcı fiil ve ses olayı kuralını kontrol etmek.
'Hazım + etmek' birleşmesinde ünlü düşmesi olduğu için 'hazmetti' yazımı doğrudur.
Ses düşmesi veya türemesi olan yardımcı fiiller bitişik yazılır.
3
Anlam kaybı (anlam kayması) kuralını bitki, hayvan ve renk adlarına uygulamak.
'Denizanası' (ana anlamını yitirmiş) ve 'vişneçürüğü' (renk adı) bitişik yazılır; 'çörek otu' (otu anlamını koruyor) ayrı yazılır. Bu kullanımlar doğrudur.
İkinci kelimenin anlamını koruyup korumaması yazımı doğrudan belirler.
4
Hatalı olan seçeneği belirlemek.
'Ateş böceği' ifadesinde 'böcek' sözcüğü anlamını korumaktadır. TDK kuralına göre hayvan adlarında ikinci kelime anlamını koruyorsa kelime ayrı yazılmalıdır.
Kurala aykırı olarak bitişik yazılan 'ateşböcekleri' ifadesi yazım yanlışıdır.

Anahtar Kavram

Birleşik kelimelerin yazımında ikinci kelimenin anlamını koruması ve ses olaylarının etkisi.

İpuçları

1
Birleşik kelimeleri incelerken ikinci sözcüğün gerçek anlamını koruyup korumadığına dikkat edin.
2
'Dereotu' ve 'semizotu' bitişik yazılırken 'çörek otu' neden ayrı yazılıyor olabilir? TDK'nin bu konudaki istisnalarını ve genel hayvan/bitki adı kurallarını hatırlayın.
3
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde (etmek, olmak) ses olayı (düşme veya türeme) yoksa kelimeler ayrı yazılır. Ancak hayvan isimlerinde 'böcek' kelimesi anlamını koruyorsa yazım kuralı nasıldır?

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Birleşik Kelimelerin Yazımı' bölümündeki 'otu' ile biten kelimelerin (dereotu, semizotu vs.) ve 'ev' ile bitenlerin (huzurevi, öğretmenevi vs.) özel durumlarını tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri analiz ederken şu tabloyu zihninizde canlandırabilirsiniz: [İkinci kelime anlamını koruyor mu? Evet -> Ayrı / Hayır -> Bitişik] ve [Ses olayı var mı? Evet -> Bitişik / Hayır -> Ayrı].
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 807Soru →

Virgül (,), cümle içinde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek, eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını ayırmak veya sıralı cümleleri birbirinden bölmek gibi farklı görevlerde kullanılabilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kış mevsimi; beyaz örtüsü, soğuk havası ve uzun geceleriyle insanda farklı ama huzurlu duygular uyandırır.

Cevap

Kış mevsimi ile başlayan ve virgülün eş görevli sözcük gruplarını ayırmak için kullanıldığı cümle doğru cevaptır.
Kış mevsimi ile başlayan cümlede virgül, 'beyaz örtüsü' ve 'soğuk havası' gibi kışın özelliklerini belirten eş görevli kelime gruplarını birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Bu cümlede özne (Kış mevsimi), kendisinden sonra virgülle ayrılmış eş değer ögeler bulunduğu için noktalı virgül ile belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin öznelerini ve yüklemlerini belirleyin.
Tüm cümlelerde yüklemden önce gelen ve anlamca cümlenin faili olan uzun söz öbekleri bulunmaktadır.
Virgülün cümlenin temel ögeleriyle olan ilişkisini anlamak, kullanım görevini tespit etmenin ilk adımıdır.
2
Virgülün cümle içindeki konumunu ve çevresindeki kelimelerin türünü inceleyin.
Dört cümlede virgül doğrudan öznenin bitiminde yer alırken, kış mevsiminden bahseden cümlede virgülün öncesinde ve sonrasında benzer yapıda (tamlamalar) unsurlar bulunmaktadır.
Eş görevli sözcükleri ayırma görevi, kelimelerin cümle içindeki gramatikal rollerinin benzerliğiyle anlaşılır.
3
Noktalı virgülün varlığını ve bunun virgüle etkisini değerlendirin.
Kış mevsimi ile başlayan cümlede özneden sonra noktalı virgül kullanılması, sonrasında gelen virgülün 'eş görevli unsurları ayırma' görevinde olduğunu kanıtlar.
TDK kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek için noktalı virgül kullanılır; bu durum geri kalan virgüllerin listeleme yaptığını gösterir.

Anahtar Kavram

Virgülün Görevleri (Özne Vurgusu vs. Eş Görevli Kelime Ayrımı)

İpuçları

1
Cümlelerin öznelerini bulup virgülün bu öznelerden hemen sonra gelip gelmediğini kontrol edin.
2
Noktalı virgül (;) kullanılan cümleye dikkat edin; bu işaret genellikle virgüllerin görevini netleştirmek için oradadır.
3
Bir cümlede virgül benzer yapıdaki özellikleri listelerken, diğerlerinde sadece özneyi yüklemden ayırmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılan virgül ile ara sözleri ayırmak için kullanılan virgül arasındaki farkları inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Virgülü cümleden çıkarıp anlamın nasıl değiştiğine bakın. Eğer virgül kalktığında özne ile sonraki kelime arasında bir tamlama oluşma riski varsa (özne ayrımı), görev budur; eğer sadece bir listenin parçaları birbirine karışıyorsa (eş görevli ayrımı), görev odur.
Tahmini Süre:1m 5s
Soru 808Soru →

Evliya Çelebi’nin 1611 ( ) yılında İstanbul’da doğduğu rivayet edilse de bu konuda elimizde kesin bir belge yoktur. Seyahatname’deki o zengin kültürel tasvirler, Osmanlı coğrafyasının her köşesinden insan manzaraları, dilden dile dolaşan efsaneler ( ) Bu muazzam külliyatı tam anlamıyla kavramak için acaba yeterli donanıma sahip miyiz ( ) Kuşkusuz bu eser, Türk kültür tarihinin en önemli hazinelerinden biridir ( )

Bu parçada ayraçlarla belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (...) (?) (.)

Cevap

Metindeki boşluklara sırasıyla soru işareti (bilinmeyen tarih), üç nokta (eksiltili cümle), soru işareti (soru cümlesi) ve nokta (tamamlanmış cümle) getirilmelidir.
Metindeki ilk ayraç, kesin olmayan bir tarihi belirtmek için TDK kurallarına uygun olarak soru işareti gerektirir. İkinci ayraçta, yüklemi olmayan ve örneklerin devam edebileceği izlenimi veren bir yapı olduğu için üç nokta kullanılmalıdır. Üçüncü ayraç, soru edatı 'mi' ile kurulan gerçek bir soru cümlesini tamamlar. Son ayraç ise yargısı tamamlanmış, standart bir bildirme cümlesini bitirdiği için nokta ile kapatılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarih bilgisini analiz et.
(?) işareti getirildi.
1611 tarihinin kesin olmadığını belirten 'rivayet edilse de' ifadesi, buraya şüphe bildiren soru işaretinin gelmesini gerektirir.
2
Örneklemelerin yapıldığı cümleyi incele.
(...) işareti getirildi.
'tasvirler, manzaralar, efsaneler' şeklinde sıralanan ifadelerin bir yüklemi yoktur; dolayısıyla bu bir eksiltili cümledir.
3
Soru anlamını kontrol et.
(?) işareti getirildi.
'acaba yeterli donanıma sahip miyiz' ifadesi hem soru eki hem de soru anlamı taşıdığı için sonuna soru işareti gelmelidir.
4
Son cümleyi yargı açısından değerlendir.
(.) işareti getirildi.
'hazinelerinden biridir' ifadesiyle yargı tamamlanmıştır ve herhangi bir duygu/soru anlamı yoktur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, üç nokta) temel ve özel (bilinmeyen durumlar, eksiltili anlatım) görevleri.

İpuçları

1
Cümledeki 'rivayet edilse de' ve 'acaba' gibi anahtar kelimelerin hangi işaretleri gerektirdiğine odaklanın.
2
Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın; bu işaret genellikle üç noktadır.
3
TDK'ye göre parantez içindeki soru işareti (?) şüpheli bilgileri, üç nokta (...) ise bitmemiş cümleleri temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Üç noktanın alıntılarda ve kaba sayılan kelimelerin yerine kullanımını da içeren karma bir noktalama sorusu çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce en emin olduğunuz işaretleri (örneğin son iki cümledeki soru ve nokta) yerleştirerek seçenekleri eleme yöntemiyle hızla sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 809Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük harflerle yapılmasına, küçük harflerle yapılmasına veya sonunda nokta bulunup bulunmamasına göre farklılık gösterir. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilirken; küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kelimenin tam okunuşu esas alınarak getirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvurusu için gerekli belgeleri TDK'ya bizzat teslim etmeniz gerekiyor.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK' ifadesine getirilen ekin yanlış yazıldığı seçenek doğrudur.
Türkçede büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın açılımına değil, son harfin okunuşuna göre getirilir. 'TDK' kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ekin 'TDK'ye' olması gerekir. 'TDK'ya' yazımı 'ka' okunuşuna dayandığı için hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle
TDK büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.
Büyük harf kısaltmalarında eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi kuralını uygulamak için.
2
Son harfin okunuşunu kontrol et
T-D-K kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunur.
Türkçede 'K' sesi 'ka' değil, her zaman 'ke' olarak seslendirilir.
3
Eki okunuşa uygun hale getir
Te-De-Ke kelimesine gelecek ek 'ye' olmalıdır (TDK'ye).
Kısaltmanın sonundaki 'e' ince ünlüsü, kendisinden sonra gelecek ekin de ince ünlü (-ye) olmasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Büyük harf kısaltmalarında ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir; küçük harf kısaltmalarında ise kelimenin tam okunuşu esas alınır.

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin açılımını değil, harflerin okunuşunu düşünün.
2
Türkçede 'K' harfinin 'ka' diye bir okunuşu yoktur; alfabedeki tüm sessiz harfler yanına 'e' getirilerek okunur.
3
Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan ifadenin son harfi 'ke' olarak bittiği için, gelecek ek ince ünlüyle başlamalıdır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimleri ve unvan kısaltmalarının (m², Prof., vb.) ek alırken kesme işareti kullanılıp kullanılmadığını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmayı harf harf seslendirin (Te-De-Ke) ve en son duyduğunuz sese en uygun eki seçin. Eğer kısaltma küçük harfse (kg, cm, m), sadece o ölçü biriminin tam adını söyleyin ve eki ona göre ekleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 810Soru →

Türkçede noktalı virgül (;); ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma, tür veya takımları gruplandırma ve özneden sonraki anlam karışıklığını önleme gibi farklı işlevlerle kullanılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;), "cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak" amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klasik Türk müziğinde makamlar, usuller ve formlar; Batı müziğinde ise tonalite, armoni ve kontrpuan disiplinlerarası bir titizlikle incelenir.

Cevap

Klasik Türk müziği ve Batı müziği disiplinlerini ayıran seçenek doğru kullanımdır.
Müzik disiplinlerine dair verilen örnekte, 'makamlar, usuller ve formlar' bir grubu; 'tonalite, armoni ve kontrpuan' ise diğer bir grubu temsil eder. Bu iki farklı müzik ekolüne ait takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılması TDK kurallarına göre 'tür veya takımları ayırma' işlevine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretlerinin hangi ögeleri bağladığını inceleyin.
Noktalı virgülün sol tarafında Türk müziği unsurları, sağ tarafında ise Batı müziği unsurları yer almaktadır.
Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevini tespit etmek için gruplar arası geçişi bulmak gerekir.
2
Gruplandırmanın virgüllerle desteklenip desteklenmediğini kontrol edin.
Her iki grup içinde de kendi ögeleri virgüllerle (makamlar, usuller... / tonalite, armoni...) ayrılmıştır.
Tür veya takımları ayırma kuralı, grupların kendi içinde virgül barındırmasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

İpuçları

1
Noktalı virgülün ayırdığı kısımların birer 'liste' veya 'kategori' olup olmadığına bakın.
2
Cümlede yüklemleri mi yoksa benzer özelliklere sahip kelime gruplarını mı ayırdığını analiz edin.
3
Cümledeki 'Türk müziği' ve 'Batı müziği' gibi iki farklı alanı temsil eden kavram öbeklerine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın farkını pekiştirmek için 'açıklama' ve 'gruplandırma' arasındaki mantıksal farkı çalışan sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi ikiye böldüğünüzde, her iki tarafta da virgüllerle sıralanmış benzer nitelikli nesneler veya kavramlar görüyorsanız, bu 'tür veya takımları ayırma' görevidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 811Soru →

Noktalı virgül (;;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

Buna göre aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül bu göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaz tatilinde İzmir, Aydın, Muğla; kış tatilinde ise Erzurum, Bolu ve Kars tercih edilir.

Cevap

Tatil şehirlerini yaz ve kış mevsimlerine göre iki ayrı grup halinde sunan ve bu grupları noktalı virgülle ayıran seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte, İzmir, Aydın ve Muğla 'yaz tatili şehirleri' grubunu; Erzurum, Bolu ve Kars ise 'kış tatili şehirleri' grubunu temsil etmektedir. Her iki grup kendi içinde virgül içerdiği için, bu iki ana kümenin karışmaması için aralarına noktalı virgül konulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ögeleri ve virgülleri inceleyin.
İzmir, Aydın, Muğla (1. Grup) ve Erzurum, Bolu, Kars (2. Grup) kendi içlerinde virgüllerle ayrılmış şehir listeleridir.
Noktalı virgülün türleri ayırma görevini görebilmek için önce virgülle ayrılmış küçük listelerin varlığını saptamak gerekir.
2
İki liste arasındaki noktalama işaretini kontrol edin.
İki farklı şehir grubunun ortasında noktalı virgül (;;) bulunmaktadır.
Bu kullanım, kuralda belirtilen 'virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırma' görevine tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, cümle içerisinde zaten virgül kullanılmış olan farklı grupları (tür veya takımları) birbirinden ayırmaktır.

İpuçları

1
Cümle içinde meyveler-sebzeler veya erkek isimleri-kız isimleri gibi iki ayrı küme olup olmadığına bakın.
2
Noktalı virgülden önce ve sonra virgülle ayrılmış en az ikişer kelimelik listeler olması gerekir.
3
Doğru cevapta 'yaz şehirleri' ve 'kış şehirleri' şeklinde net bir gruplandırma yapılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Şimdi de noktalı virgülün 'özneden sonra kullanım' görevini içeren bir soru çözerek aradaki farkı pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Noktalı virgülü bir 'duvar' gibi düşünün. Bu duvarın solunda bir grup arkadaş, sağında ise başka bir grup arkadaş olmalı. Eğer duvardan önce hiç virgül yoksa, o duvarın (noktalı virgülün) orada olması genellikle hatalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 812Soru →

Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kitaplıkta şu tür kitaplar vardı: roman, öykü ve şiir.

Cevap

Kitaplıkta şu tür kitaplar vardı: roman, öykü ve şiir ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek ifadelerin öncesinde iki nokta kullanılır. Doğru cevapta hem iki nokta yerinde kullanılmış hem de örnekler (roman, öykü, şiir) cümle niteliği taşımadığı için kurala uygun olarak küçük harfle başlatılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki işlevi belirleyin.
Cümlede 'roman, öykü ve şiir' ifadeleriyle bir örneklendirme yapılmaktadır.
Noktalama işaretini doğru seçmek için cümlenin amacını anlamak gerekir.
2
Doğru noktalama işaretini seçin.
Örneklendirme yapılacağı için ilgili ifadeden önce iki nokta (:) gelmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.
3
Yazım kuralını kontrol edin.
Örnekler özel isim olmadığı ve bir cümle oluşturmadığı için küçük harfle başlamalıdır.
İki noktadan sonra gelen örnekler bağımsız bir cümle değilse küçük harfle başlatılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Örneklendirme İşlevi

İpuçları

1
Cümlede 'şunlar', 'şöyle' gibi ifadeler genellikle bir açıklama veya örnekleme geleceğini haber verir.
2
Açıklama ve örneklendirmeden önce kullanılan noktalama işareti iki noktadır; noktalı virgül ile karıştırmayın.
3
İki noktadan sonra gelen ifadelere dikkat edin; eğer sıralananlar bir cümle oluşturmuyorsa küçük harfle başlamalıdır.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra büyük harfle başlayan (cümle niteliğindeki) örneklerle ilgili bir soru çözerek kuralın diğer yönünü pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül koyup okumayı deneyin; eğer anlam bir listelemeye işaret ediyorsa noktalı virgülün orada yeri olmadığını fark edeceksiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 813Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük veya küçük harflerle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içermesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanedeki eski belgelerin tasnifi sırasında 19. yy.'dan kalma bazı ticari yazışmaların olduğu fark edildi.

Cevap

Cümledeki '19. yy.'dan' ifadesinde yapılan hata, sonunda nokta bulunan bir kısaltmaya gelen ekin kesme işaretiyle ayrılmış olmasıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu tür kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Kısaltmaların yazımında temel kural, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmamasıdır. '19. yy.'dan' yazımında nokta varken kesme işareti kullanıldığı için hata yapılmıştır; doğrusu '19. yy.dan' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve onlara gelen ekleri tespit et.
T.C., mm3mm^3 lük, yy.'dan, TÜBİTAK'ın, kg'dan.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Noktalı kısaltmaların ek kuralını hatırla.
Sonunda nokta olan kısaltmalarda (Alm., İng., yy. vb.) kesme işareti kullanılmaz.
Nokta zaten bir sınır belirleyicidir, kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Büyük ve küçük harfli kısaltmaların ek getirilme mantığını uygula.
Büyük harflerde son harf/okunuş (TÜBİTAK), küçük harflerde kelime okunuşu (kilogram) esas alınır.
Eklerin ses uyumuna girmesi için doğru telaffuzun seçilmesi şarttır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Nokta ve Kesme İşareti Uyumu

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda zaten bir işaret (nokta veya üs) varsa eklerin nasıl geldiğini hatırla.
2
Yüzyıl anlamına gelen 'yy.' kısaltmasına gelen ekler için TDK'nin özel bir ayrım yasağı olduğunu unutma.
3
Nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz kuralını bu cümlede ara.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'İng.' veya 'Alm.' gibi kısaltmalara ek getirerek pratik yapabilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 814Soru →

Doğa koruma memuru, kamp alanının dışındaki yasak bölgeye girmeye hazırlanan grubu fark edince sert bir sesle uyardı: "Durun, buraya girmek kesinlikle yasaktır ( )"

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere, cümlenin anlam ve tonlama özelliği dikkate alındığında aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlem işareti (!)

Cevap

Cümlede güçlü bir uyarı ve emir anlamı bulunduğu için sonuna ünlem işareti (!) getirilmelidir.
Ünlem işareti olan seçenek doğrudur çünkü cümlede memurun 'Durun' ve 'yasaktır' şeklindeki ifadeleri birer seslenme ve sert bir uyarı bildirmektedir. Türkçede seslenme, hitap ve uyarı içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin bağlamını ve yüklemini inceleyin.
"Durun" ve "yasaktır" ifadeleri birer uyarı ve kesin bir emir bildirmektedir.
Noktalama işareti seçimi, cümlenin sadece yapısına değil, aynı zamanda taşıdığı anlama da bağlıdır.
2
Kullanılan ifadelerin tonlamasını değerlendirin.
Cümle içerisinde yüksek bir duygu tonu ve sert bir hitap (seslenme) mevcuttur.
Seslenme ve hitap içeren ifadelerden sonra veya bu ifadelerin bulunduğu cümlelerin sonunda duygu değerini pekiştirmek gerekir.
3
Dil bilgisi kurallarına göre uygun işareti belirleyin.
Türkçe yazım kurallarına göre; heyecan, korku, şaşma gibi duyguları veya seslenme, hitap ve uyarıyı içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.
Ünlem işareti, bu tür güçlü ifadelerin metin içerisinde doğru tonlanmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Seslenme, hitap ve uyarı bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

İpuçları

1
Cümledeki 'Durun' ve 'yasaktır' kelimelerinin bir soru mu yoksa bir emir mi bildirdiğine odaklanın.
2
Seslenme, hitap ve sert uyarıların olduğu cümlelerde hangi noktalama işareti cümlenin tonunu yükseltir?
3
Heyecan, korku veya uyarı gibi yoğun duyguların metindeki karşılığı olan işareti seçmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Ünlem işaretinin cümle içinde ('Eyvah!' gibi) kullanımı ile cümle sonunda kullanımı arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 815Soru →

Bir araştırma laboratuvarının güvenlik protokolü ve çalışma düzeni hakkında hazırlanan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Numuneler, analiz aşamasında daha hızlı sonuç alabilmek için 9′ar9'ar adetlik setlere ayrılarak incelenmelidir.

Cevap

Cümlelerin yazımı incelendiğinde, üleştirme (paylaştırma) anlamı katan sayıların rakamla değil, her zaman yazıyla yazılması gerektiği görülmektedir. Bu kurala göre '9'ar' ifadesi yanlış olup 'dokuzar' şeklinde yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları gereği, paylaştırma bildiren üleştirme sayıları rakam kullanılarak yazılamaz. '9'ar' ifadesi rakam içerdiği için hatalıdır; bu ifadenin doğru yazımı 'dokuzar' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayıları ve sayı bildiren ekleri belirle.
08.1508.15, 2′nci2'nci, 11 milyon 250250 bin, 9′ar9'ar ve 'dört yüz elli' ifadeleri tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi tür sayı kullanımından kaynaklandığını bulmak için temel analiz yapılır.
2
Saat ve dakika yazımını kontrol et.
08.1508.15 yazımı doğrudur.
Türkçede saat ve dakika arasına sadece nokta (.) konur.
3
Sıra sayı eklerinin doğruluğunu denetle.
2′nci2'nci (iki-nci) yazımı doğrudur.
Sıra sayı ekleri getirilirken rakamın son sesindeki ünlü harf dikkate alınmalıdır.
4
Üleştirme sayı kuralını hatırla.
9′ar9'ar yazımı yanlıştır; doğrusu 'dokuzar' olmalıdır.
TDK'ye göre üleştirme sayıları hiçbir zaman rakamla (9′ar9'ar, 5′er5'er vb.) gösterilemez.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki üleştirme sayılarına (paylaştırma bildiren sayılara) odaklanın.
2
Saatlerde nokta kullanımı, sıra sayılarında ek-kök uyumu ve sayıların ayrı yazılması kurallarını hatırlayın.
3
TDK'ye göre üleştirme sayıları (5′er5'er, 9′ar9'ar gibi) rakamla yazılabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının eklerini kontrol ederken (örneğin 7′inci7'inci mi yoksa 7′nci7'nci mi?) sayının okunuşunun hangi sesle bittiğine dikkat etmeyi unutmayın.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 816Soru →

Kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili kurallar; kısaltmanın büyük veya küçük harfle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya kısaltmanın bir kelime gibi okunup okunmamasına göre değişiklik gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni yayın dönemindeki düzenlemeler hakkında bilgi almak üzere RTÜK'ne başvuruda bulundu.

Cevap

Yeni yayın dönemindeki düzenlemeler hakkında bilgi almak üzere RTÜK'ne başvuruda bulundu.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'RTÜK'ne' ifadesi hatalıdır. RTÜK gibi bir kelime olarak telaffuz edilen kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna göre getirilir. Dolayısıyla doğru yazım 'RTÜK'e' (Rü-tük-e) olmalıdır. 'Üst Kuruluna' şeklindeki açılım baz alınarak ek getirilmesi kural dışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü analiz et.
RTÜK, büyük harflerle yapılan ve bir kelime gibi okunan (Rü-tük) bir kısaltmadır.
Kısaltmaların okunuş biçimi, ekin nasıl getirileceğini belirleyen temel kuraldır.
2
Ekin getiriliş kuralını hatırla.
Kelime gibi okunan büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna (RTÜK'e) göre getirilir; açılımına (Üst Kuruluna) göre değil.
TDK kuralları gereği, kelimeleşmiş kısaltmalarda (NATO, UNESCO, BOTAŞ, RTÜK vb.) telaffuz esastır.
3
Yanlış kullanımı doğrula.
Cümlede 'RTÜK'ne' yazılarak ekin açılıma göre getirildiği görülmüştür, bu bir yazım yanlışıdır.
Doğru form 'RTÜK'e' olmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerde temel kural; büyük harflerde son harfin veya kelimenin okunuşu, küçük harflerde ise kelimenin açılışıdır.

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda ek getirirken kısaltmanın açılımını düşünmekten kaçının.
2
RTÜK, NATO, BOTAŞ gibi kısaltmaların bir kelime gibi okunduğunu ve ekin bu okunuşa göre geldiğini hatırlayın.
3
RTÜK'ü 'Radyo ve Televizyon Üst Kurulu' olarak değil, 'Rütük' olarak okuyun ve ekin sonuna 'e' gelmesi gerektiğini fark edin.

Daha Fazla Pratik

TDK ve 'K' harfi ile biten diğer kısaltmaların (SGK, BSK) eklerini inceleyerek 'ka' okunuşu hatasından kaçınma çalışmaları yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları iki gruba ayırın: Harf harf okunanlar (TRT, TDK) ve kelime gibi okunanlar (RTÜK, UNESCO). Harf harf okunanlarda son harfin sesine, kelime gibi okunanlarda ise kelimenin son hecesinin sesine odaklanarak eki kontrol edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 817Soru →

Türkçede kısa çizgi (-); kelimeler arasında "ve, ile, ila, arasında" anlamlarını vermek, ekleri göstermek veya ara sözleri belirtmek gibi amaçlarla kullanılır. Ancak bazı dil yapılarında kısa çizgi kullanımı kural dışıdır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizginin (-) kullanımı bir noktalama yanlışına yol açmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşe başlayalı aşağı-yukarı beş ay oldu ama henüz tam alışamadım.

Cevap

İkileme olan "aşağı yukarı" ifadesinin arasına kısa çizgi konulması yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekteki "aşağı yukarı" ifadesi bir ikilemedir. Türkçede "yavaş yavaş", "iyi kötü", "aşağı yukarı" gibi ikilemelerin arasına kısa çizgi dahil hiçbir noktalama işareti getirilemez. Bu nedenle buradaki kullanım bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısa çizgi kullanımlarını analiz et.
Seçeneklerde kısa çizginin; karşılaştırma, ek belirtme, ikileme, tarih aralığı ve güzergah belirtme amaçlı kullanıldığı görülmektedir.
Yanlış kullanımın hangi dil bilgisi kuralına aykırı olduğunu tespit etmek gerekir.
2
İkilemelerle ilgili noktalama kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ikilemeleri oluşturan sözcüklerin arasına virgül, kısa çizgi veya başka bir noktalama işareti getirilemez.
İkilemeler bir bütün olarak kabul edilir ve aralarına işaret konulması yazım yanlışı/noktalama yanlışı sayılır.
3
Hatalı ifadeyi belirle.
"Aşağı-yukarı" ifadesindeki kısa çizgi, kurala aykırı bir kullanımdır.
Bu ifade bir ikilemedir ve "aşağı yukarı" şeklinde ayrı ve işaretsiz yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

İkilemelerin arasına noktalama işareti konmaz.

İpuçları

1
Cümledeki kısa çizginin kelimeler arasında hangi anlamı kurduğuna dikkat et.
2
Türkçede "yavaş yavaş" veya "eş dost" gibi kelime gruplarına ne dendiğini ve bunların arasına işaret gelip gelmediğini hatırla.
3
"Aşağı yukarı" ifadesi bir ikilemedir ve ikilemelerin arasına kısa çizgi konulmaz.

Daha Fazla Pratik

Kısa çizgi ile uzun çizginin (konuşma çizgisi) farklarını ve kullanım alanlarını tekrar gözden geçirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Eğer iki kelime birleşerek bir karşılaştırma veya bağlantı (Ankara-İstanbul gibi) kurmuyorsa, bunun bir ikileme olup olmadığını kontrol ederek çözüme gidebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 818Soru →

Bir kamu kurumunun yayımladığı 'Taşınır Mal Yönetmeliği Uygulama Rehberi'nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Depodaki ürünlerin sevkiyatı sırasında, her bir kolinin içine 1010'ar adet koruyucu ambalaj malzemesi yerleştirilmesi zorunludur.

Cevap

Depodaki ürünlerin sevkiyatı sırasında her bir kolinin içine 'onar' adet koruyucu malzeme konulması gerektiğini belirten seçenek hatalıdır çünkü üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.
Türk Dil Kurumu'nun 'Sayıların Yazımı' kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) rakamla değil, sadece yazıyla belirtilir. Bu nedenle '10'ar' şeklinde rakam ve kesme işareti kullanılarak yapılan yazım hatalıdır; doğrusu 'onar' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayısal ifadeleri tespit et.
II. bölüm, 10'ar, 12'nci ve 2024 Eylül ifadeleri belirlendi.
Yazım kuralı ihlalinin hangi kelime grubunda olduğunu bulmak için ilk adımdır.
2
Üleştirme sayıları (paylaştırma) ile ilgili kuralı hatırla.
TDK'ye göre üleştirme sayıları (22'şer, 55'er, 1010'ar vb.) rakamla değil, her zaman yazıyla (ikişer, beşer, onar) yazılmalıdır.
KPSS'de en sık sorulan ve en çok karıştırılan sayı yazım kuralıdır.
3
Diğer sayıların yazım kurallarını kontrol et.
Sıra sayıları, Romen rakamları ve tarihlerin yazımında bir hata olmadığı teyit edildi.
Yanlış seçenekten emin olmak için diğer seçeneklerin doğruluğunu kanıtlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen sayıların hangi türde (sıra sayıları, üleştirme sayıları, tarih vb.) kullanıldığına dikkat edin.
2
Paylaştırma (üleştirme) anlamı katan sayı eklerinin (22'şer, 55'er gibi) rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.
3
Türk Dil Kurumu'na göre üleştirme sayıları asla rakamla yazılmaz; her zaman harflerle (beşer, onar vb.) ifade edilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının yanı sıra, sıra sayılarına getirilen eklerin (7'nci, 2'nci vb.) ünlü/ünsüz uyumuna da dikkat ederek benzer sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 819Soru →

Modern şehircilik anlayışında kısa mesafeli ulaşım ağlarında otobüs, metrobüs, tramvay ( ) uzun mesafeli yolculuklarda ise uçak, hızlı tren, feribot gibi araçlar daha verimli kullanılmaktadır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken en uygun noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Cümlede virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.
Verilen cümlede 'otobüs, metrobüs, tramvay' bir grubu; 'uçak, hızlı tren, feribot' ise başka bir grubu temsil etmektedir. Bu iki farklı ulaşım kategorisini (takımını) birbirinden net bir şekilde ayırmak için TDK kuralları gereği noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelime gruplarını analiz edin.
Cümlede 'otobüs, metrobüs, tramvay' (kısa mesafe) ve 'uçak, hızlı tren, feribot' (uzun mesafe) olmak üzere iki ayrı kategori bulunmaktadır.
Noktalama işaretini belirlemek için önce ögeler arasındaki anlamsal ilişkiyi kurmak gerekir.
2
Tür veya takımları ayırma kuralını uygulayın.
İki farklı ulaşım kategorisi virgüllerle ayrılmış kendi içinde ögelere sahiptir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün gruplandırma görevi

İpuçları

1
Cümledeki virgüllerin hangi kelimeleri birbirine bağladığına ve nerede bir grup değişimi olduğuna dikkat edin.
2
Cümlede 'kısa mesafe' ve 'uzun mesafe' şeklinde iki ayrı küme oluşturulmuştur. Bu kümelerin sınırını belirleyen işareti arıyoruz.
3
Tür veya takımları ayırma görevi, Türkçede sadece tek bir noktalama işaretine aittir; o da noktalı virgüldür.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer önemli görevi olan 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' kuralına dair örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer cümleyi iki ayrı cümleye bölmek isteseydik nokta koyabilirdik; ancak cümle yapısı 'ise' bağlacı ile birbirine bağlandığı için sadece bir ayraca ihtiyacımız var.
Tahmini Süre:45s
Soru 820Soru →

Bir kamu kurumundaki evrakların tasnif süreciyle ilgili hazırlanan yönetmelikte şu ifade yer almaktadır:

"Arşivleme sistemimizde faturalar, makbuzlar, çekler mali evraklar ( ) yönetmelikler, genelgeler, tutanaklar ise idari evraklar grubuna dâhil edilerek dosyalanır."

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Noktalı virgül (;;)
Cümlede 'mali evraklar' ve 'idari evraklar' şeklinde iki farklı küme oluşturulmuştur. Bu kümelerin kendi elemanları zaten virgülle ayrıldığı için, iki ana kümeyi birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını ve grupları analiz edin.
Cümlede 'mali evraklar' (faturalar, makbuzlar, çekler) ve 'idari evraklar' (yönetmelikler, genelgeler, tutanaklar) olmak üzere iki ana grup olduğu görülmektedir.
Noktalama işaretini belirlemek için önce ögeler arasındaki mantıksal ilişkiyi anlamak gerekir.
2
Grupların kendi içindeki noktalamasını kontrol edin.
Her iki grubun içindeki örnekler (faturalar, makbuzlar vb.) virgülle ayrılmıştır.
Eğer bir grupta zaten virgül kullanılmışsa, bu grupları birbirinden ayırmak için virgül yetersiz kalır.
3
Uygun kuralı uygulayın.
Tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) getirilmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak noktalı virgülün temel görevidir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

İpuçları

1
Cümlede iki farklı kategori (mali ve idari) olduğunu fark ettiniz mi?
2
Bu kategorilerin elemanları zaten virgülle ayrılmış. Grupları ayırmak için virgülden daha güçlü bir işarete ihtiyacınız var.
3
Tür veya takımları birbirinden ayıran noktalama işaretini hatırlayın: 'Manavdan elma, armut; pazardan marul, maydanoz aldım' örneğinde olduğu gibi.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' görevini de inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı cümle olarak düşünün. Eğer noktayla ayırsaydınız anlam bozulmazdı ancak bu iki grup birbiriyle ilişkili olduğu için tek cümlede 'noktalı virgül' ile bağlamak en profesyonel yaklaşımdır.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 41 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 41 | Examkin