Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1141Soru →

Arşivdeki tozlu raflar arasında ilerlerken birden durdu ( ) Karşısında duran, cildi yıpranmış devasa bir defter ( ) Acaba bu defterde hangi sırlar gizliydi ( ) Heyecanla kapağı araladı ( ) Ne muazzam bir keşif ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (...) (?) (.) (!)

Cevap

Parçada sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, nokta ve ünlem işareti kullanılmalıdır.
Doğru seçenek; yargısı biten cümlelerde noktayı, yüklemi olmayan eksiltili yapıda üç noktayı, soru soran cümlede soru işaretini ve hayranlık bildiren sonda ünlemi kullanarak TDK kurallarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz etme
Nokta (.)
"Arşivdeki tozlu raflar arasında ilerlerken birden durdu" cümlesi yargıca tamamlanmış bir cümledir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Üç Nokta (...)
"Karşısında duran, cildi yıpranmış devasa bir defter" ifadesinde yüklem bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Soru İşareti (?)
"Acaba bu defterde hangi sırlar gizliydi" cümlesi bir merak ve soru anlamı taşımaktadır.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme
Nokta (.)
"Heyecanla kapağı araladı" cümlesi yüklemi olan ve tamamlanmış bir yargıdır.
5
Beşinci cümleyi analiz etme
Ünlem İşareti (!)
"Ne muazzam bir keşif" cümlesi yüksek bir duygu, hayranlık ve şaşkınlık ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Tamamlanmış cümlelerde nokta, eksiltili cümlelerde üç nokta, soru cümlelerinde soru işareti ve duygu bildiren cümlelerde ünlem kullanılır.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek noktayı veya üç noktayı belirleyin.
2
Cümlede 'acaba' gibi soru sözcükleri veya yüksek bir heyecan/hayranlık ifadesi olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümleler ile yüklemi sonda olmayan (devrik) cümleleri birbirine karıştırmamaya dikkat edin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1142Soru →

Ankara Kalesi'nin o vakur duruşu, surların arasından süzülen akşam güneşi ( ) Hisar Kapısı'nın 1224 ( ) yılında onarıldığı söylense de kalenin ilk yapım tarihi tam olarak bilinmiyor ( ) Siz de bu tarihî dokuyu solurken kendinizi bir zaman yolculuğunda hissetmiyor musunuz ( ) Ne görkemli bir yapı ( ) Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (.) (?) (!)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta, soru işareti, nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Metnin ilk cümlesi yüklemi olmayan bir eksiltili cümledir, bu nedenle üç nokta (...) ile tamamlanmalıdır. 1224 yılından sonra gelen ayraç, bu tarihin kesin olmadığını belirttiği için soru işareti (?) almalıdır. '...bilinmiyor' ifadesi yargıyı bitirdiği için nokta (.), '...hissetmiyor musunuz' ifadesi soru bildirdiği için soru işareti (?), son cümle ise bir hayranlık ünlemi (!) ile bitmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi yapı bakımından inceleyin.
Eksiltili cümle (yüklemi yok).
Anlatımı daha etkileyici kılmak için yüklemi söylenmemiş cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
Tarih bilgisinin yanındaki yay ayracı değerlendirin.
Şüphe veya kesin olmama durumu.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan tarih, yer vb. durumlar için parantez içinde soru işareti (?) kullanılır.
3
Üçüncü ve dördüncü boşlukların bağlamını kontrol edin.
Tamamlanmış cümle ve soru cümlesi.
Yargı bildiren bitmiş cümlelerin sonuna nokta (.), soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
4
Son boşluktaki duygu değerini belirleyin.
Beğeni ve heyecan ifadesi.
Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru, ünlem, üç nokta) temel ve özel görevlerinin doğru ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Cümlenin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek başlayın; yüklemsiz cümleler özel bir işaret gerektirir.
2
Tarihlerin yanındaki yay ayraçlar genellikle o bilginin kesinliği hakkında şüphe uyandırır.
3
Soru işareti sadece cümlenin sonunda değil, şüphe duyulan bir bilginin hemen yanında da kullanılabilir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın cümle sonu işaretlerinden farkını pekiştirmek için sıralı cümle yapılarını çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle en emin olduğunuz boşlukları (örneğin sonuncu ünlem ve dördüncü soru işareti) doldurarak seçenekleri eleme yöntemiyle hızla sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 1143Soru →

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumunun güncel noktalama standartları göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ataması yapılan personelin gerekli belgeleri en geç mesai bitimine kadar Personel Dairesi Başkanlığı'na teslim etmesi gerekmektedir.

Cevap

Personel Dairesi Başkanlığı ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı cümle yanlıştır çünkü Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru yanıt olan cümlede 'Personel Dairesi Başkanlığı' bir birim/kurum adıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Başkanlığı'na' kullanımı bir noktalama hatasıdır; doğrusu 'Başkanlığına' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adlara, sayılara ve kurum isimlerine getirilen ekleri ve işaretleri incele.
Dört cümlede kurallara uygun (sayıya gelen ek, tırnak, kısa çizgi, yay ayraç) kullanım varken bir cümlede kurum adına gelen ekin ayrıldığı görülür.
Noktalama yanlışını tespit etmek için özel isim ve kurum ismi ayrımını yapmak gerekir.
2
TDK'nin kesme işaretiyle ilgili istisna kuralını hatırla.
Kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmayacağı kuralı hatırlanır.
Bu kural, KPSS Türkçe testlerinde en sık sorulan çeldiricilerden biridir.
3
Hatalı kullanımı saptayarak doğrula.
Personel Dairesi Başkanlığına şeklinde yazılması gereken ifadenin kesme işaretiyle ayrılması noktalama hatasıdır.
Birim adları da kurum/kuruluş kapsamındadır ve ek alırken ayrılmazlar.

Anahtar Kavram

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlere ve resmî makam adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığına odaklanın.
2
Kesme işaretinin en önemli istisnası, kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerdir.
3
Bakanlık, Başkanlık gibi kurum veya birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kuralı bozan bir seçenek arayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları kuralının tek istisnası olan 'Avrupa Birliği' kullanımıyla ilgili soruları inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer bir ismin kurum mu yoksa kişi/yer adı mı olduğundan emin değilseniz, o yapının bir devlet organı veya özel bir şirket/vakıf olup olmadığını düşünün; kurum yapısındaysa ekler ayrılmaz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1144Soru →

Cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış olan farklı tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kırtasiyeden kalem, defter, silgi; züccaciyeden bardak, tabak, sürahi alarak eve döndü.

Cevap

Kırtasiye ürünleri ile züccaciye ürünlerinin gruplandırıldığı seçenek doğrudur.
Kırtasiye ürünlerini (kalem, defter, silgi) ve züccaciye ürünlerini (bardak, tabak, sürahi) temsil eden kelime grupları, kendi içlerinde virgül barındırdıkları için bu iki ana grubu birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelime gruplarını belirleyin.
Cümlede 'kalem, defter, silgi' bir grubu; 'bardak, tabak, sürahi' ise diğer bir grubu temsil eder.
Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevini tespit etmek için önce bu grupları bulmak gerekir.
2
Gruplar arasındaki noktalama işaretini kontrol edin.
İki farklı ürün grubunun tam ortasında noktalı virgül (;) kullanılmıştır.
Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrıldığı için grupları birbirine karıştırmamak adına noktalı virgül kullanımı zorunludur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları (gruplandırmaları) ayırma görevi.

İpuçları

1
Cümlede birbirine benzeyen eşyaların nasıl gruplandığına dikkat edin.
2
Cümle içinde önce kırtasiye malzemeleri, sonra mutfak gereçleri sıralanmış. Bu iki farklı 'takımı' ayıran işareti bulun.
3
Doğru cevapta 'kalem, defter, silgi' bir gruptur; 'bardak, tabak, sürahi' ise başka bir gruptur. Bu iki farklı dünyayı ayıran işaret noktalı virgüldür.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneyi belirginleştirme' ve 'sıralı cümleleri ayırma' görevleri arasındaki farkları inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1145Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımıyla ilgili TDK kuralları ve resmî yazışma gelenekleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat tarihçileri, On Sekizinci Yüzyıl'ın sonlarından itibaren divan şiirinde mahallîleşme akımının güçlendiğini belirtir.

Cevap

Edebiyat tarihçilerinin görüşlerini aktaran cümlede 'On Sekizinci Yüzyıl' ifadesindeki kelimelerin büyük harfle yazılması yanlıştır; doğrusu 'on sekizinci yüzyıl' şeklinde olmalıdır.
Türkçede yüzyıl adları (on dokuzuncu yüzyıl, yirminci yüzyıl vb.) özel ad sayılmazlar. Dolayısıyla cümle içerisinde, cümlenin başında değilse küçük harfle başlatılmalıdır. 'On Sekizinci Yüzyıl' ifadesi bir çağ veya dönem (örneğin Tanzimat Dönemi veya Yeni Çağ gibi) adı olmadığı için büyük harfle yazılması hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve özel ad yerine kullanılan kelimeleri belirle.
Devlet Memurları Kanunu, Kanun (atıf), Türk Dil Kurumu, Kurum (atıf), Vali (makam), On Sekizinci Yüzyıl.
Yazım kurallarına uygunluğu kontrol edilecek kritik noktaları tespit etmek.
2
TDK'nin 'Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler' kural listesini yüzyıllar için kontrol et.
Tarihî olay, çağ ve dönem adları (İlk Çağ, Lale Devri vb.) büyük harfle başlar ancak yüzyıl/asır adları bu kapsamda değildir.
Yüzyılların özel ad olup olmadığını teyit etmek.
3
Diğer şıklardaki atıf ve makam adlarının kurallara uygunluğunu denetle.
Kanun ve Kurum kelimeleri belirli bir metne veya kuruluşa atıf yaptığı için, Vali kelimesi de makam adı olarak özel ad yerine kullanıldığı için büyük harfle yazılmalıdır.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak.

Anahtar Kavram

Özel ad yerine kullanılan makam/kurum adları ile yüzyıl adlarının yazım ayrımı

İpuçları

1
Çağ ve dönem adları (Orta Çağ, Tanzimat Dönemi) ile zaman dilimi bildiren yüzyıl adlarını karıştırmayın.
2
Resmî yazışmalarda 'Kanun, Yönetmelik, Makam' gibi kelimeler, asıl isimlerin yerine kullanıldıklarında özel ad değerini korurlar.
3
TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'yüzyıl' örneklerini düşünün; genellikle küçük harfle başlarlar (örneğin: '20. yüzyılın başlarında').

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını, Avrupa Birliği istisnasını da içerecek şekilde tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklarda 'yüzyıl' ifadesini gördüğünüzde hemen onu 'çağ' (Orta Çağ) ile kıyaslayın. Çağlar büyük yazılırken yüzyılların genellikle küçük yazıldığını (cümle başı hariç) hatırlamak sizi sonuca götürür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1146Soru →

Türkçede virgül (,), cümle içinde eş görevli sözcükleri ayırmaktan anlam karışıklığını önlemeye kadar geniş bir işlev yelpazesine sahiptir. Ancak bazı dil bilgisel yapılar ve ekler, virgülün kullanımını kısıtlar veya tamamen yasaklar. Bu kuralların ihlali, metnin profesyonel niteliğine zarar veren noktalama yanlışlarına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı bir noktalama yanlışlığına örnek teşkil eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili kanun teklifi komisyonda görüşülüp kabul edildi mi, resmî sürecin tamamlanması için Cumhurbaşkanlığı makamına sunulur.

Cevap

Kanun teklifinin kabul edilmesinden sonra kullanılan virgül yanlıştır; çünkü '-mı/-mi' eki zarf-fiil görevindedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, '-mı / -mi' eki cümleye zaman veya koşul anlamı katarak zarf-fiil işleviyle ( -ınca / -ince anlamında) kullanıldığında, bu ekten hemen sonra virgül getirilmesi bir noktalama hatasıdır. 'Kabul edildi mi' ifadesi 'kabul edilince' anlamını karşıladığı için ardından virgül gelmemelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki '-mi' ekinin işlevini analiz etme
'-mi' ekinin soru sormaktan ziyade zaman/koşul anlamı katarak '-ınca/-ince' zarf-fiilinin görevini üstlendiği belirlenmiştir.
Zaman anlamı katan '-mi' ekinden sonra virgül konulmayacağı kuralını test etmek.
2
Diğer seçeneklerdeki virgül işlevlerini kontrol etme
Diğer seçeneklerde virgülün özne belirginleştirme, eş görevli sözcük ayırma ve anlam karışıklığını önleme gibi doğru görevlerde kullanıldığı görülmüştür.
Yanlış seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek tek hatayı bulmak.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil işlevli eklerden sonra virgül kullanımı yasağı

İpuçları

1
Cümledeki '-mi' ekine dikkat edin; acaba burada bir soru mu soruluyor yoksa zaman anlamı mı katılıyor?
2
Zarf-fiil görevindeki eklerin ve yapıların ardından, eğer art arda sıralanmıyorlarsa, virgül getirilmemesi gerektiğini hatırlayın.
3
TDK'ye göre, '-mı/-mi' eki '-ınca/-ince' anlamında kullanıldığında tıpkı diğer zarf-fiiller gibi virgül kullanımını engeller.

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil eklerinden sonra virgülün ne zaman konulabileceğini (art arda sıralanma durumu) içeren örnekleri inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki virgülü kaldırıp yerine '-ınca/-ince' ekini getirin. Eğer anlam bozulmadan korunuyorsa, orada virgül kullanılması yanlıştır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1147Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde noktalama işaretlerinin yerinde kullanımı, iletilmek istenen mesajın doğruluğu açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) doğru kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki evrakları, dosyaları ve raporları titizlikle inceledi.

Cevap

Arşivdeki evrakları, dosyaları ve raporları titizlikle inceledi ifadesinde virgülün kullanımı doğrudur.
Doğru kabul edilen cümlede; 'evrakları', 'dosyaları' ve 'raporları' kelimeleri nesne görevindedir ve eş görevli bu sözcüklerin arasına virgül konması Türkçedeki standart yazım kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yapılarını ve virgülün hangi kelimelerden sonra geldiğini analiz etmek.
Bağlaçlar (ve, veya), şart eki (ise), zarf-fiil (bitirince) ve eş görevli sözcükler (evraklar, dosyalar) tespit edildi.
Virgülün kullanımının yasak olduğu durumları belirlemek için bu analiz gereklidir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) virgülün kullanılmayacağı yerlere dair kurallarını hatırlamak.
Bağlaçlardan, şart eklerinden ve tekil zarf-fiillerden sonra virgül konmayacağı kuralı hatırlandı.
Yanlış seçenekleri elemenin en güvenilir yolu bu kuralları uygulamaktır.
3
Doğru seçeneği belirlemek.
Eş görevli sözcüklerin (evrakları, dosyaları) arasında kullanılan virgülün kurala uygun olduğu onaylandı.
Eş görevli sözcük öbeklerini ayırmak virgülün en temel görevlerinden biridir.

Anahtar Kavram

Virgülün Eş Görevli Sözcükleri Ayırma Görevi ve Kullanılmayacağı Yerler

İpuçları

1
Cümlelerdeki 've', 'veya' ve 'ise' gibi bağlayıcı unsurlara dikkat edin.
2
Zarf-fiil eki almış (-ince) kelimelerden sonra virgül gelip gelmeyeceğini hatırlayın.
3
Virgülün asıl görevlerinden biri eş görevli sözcükleri (kitap, kalem, defter gibi) ayırmaktır; bu kuralın hangi seçenekte uygulandığını bulun.

Daha Fazla Pratik

Sıralı cümleleri (geldi, gördü, yendi) ayırmak için kullanılan virgül örneklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Virgülün 'yasak' olduğu yerleri (bağlaçlar, tamlamalar, şart ekleri) eleyerek doğru sonuca daha hızlı ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1148Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı restorasyon teknik şartnamesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapının strüktürel analizi için kullanılan 150150 mm.'lik çelik gergilerin, şartnamede belirtilen standartlara uygunluğu denetlenmiştir.

Cevap

Cümledeki '150 mm.'lik' ifadesinde ölçü birimi olan milimetrenin kısaltmasında nokta kullanılması hatalıdır; doğrusu '150 mm'lik' olmalıdır.
Türkçede ölçü birimlerinin kısaltmaları (mm, cm, m, kg vb.) sonuna nokta konulmadan yazılır. Bu kısaltmalara ek getirildiğinde ise kelimenin tam okunuşu (milimetre, kilogram vb.) esas alınır ve ek kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle 'mm.'lik' yazımı, nokta kullanımı sebebiyle yanlıştır; doğrusu 'mm'lik' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen kısaltmaları ve eklerini (yy.ın, mm.'lik, TRT'nin, TDK'nin, vb.lerinin) belirlemek.
Beş farklı kısaltma türü ve ek kullanımı tespit edildi.
Yazım kurallarına uygunluğun denetlenmesi için önce tüm aday yapıların belirlenmesi gerekir.
2
Ölçü birimlerinin kısaltma kurallarını (TDK yönergelerine göre) kontrol etmek.
Ölçü birimlerinin (metre, litre, gram ve katları) kısaltmalarında nokta kullanılmadığı ve ekin kelime okunuşuna göre geldiği teyit edildi.
Hatalı seçeneği belirlemek için ölçü birimleri ile diğer kısaltma türleri arasındaki noktalama farkını ayırt etmek gerekir.
3
Hatalı ifadenin düzeltilmiş biçimini oluşturmak.
'mm.'lik' yerine 'mm'lik' yazılması gerektiği sonucuna varıldı.
Ölçü birimlerinde nokta kullanımı kural ihlalidir; ekin ayrılması için sadece kesme işareti yeterlidir.

Anahtar Kavram

Ölçü Birimlerinin Kısaltılması ve Ek Getirilmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki ölçü birimi kısaltmalarına ve bu kısaltmalarda nokta kullanılıp kullanılmadığına odaklanın.
2
Küçük harfle yapılan kısaltmaların (yy., vb.) noktalama kuralları ile ölçü birimlerinin (m, kg) kuralları birbirinden farklıdır.
3
Milimetre (mm) gibi ölçü birimlerinin sonuna nokta konulmaz; ek kesme işaretiyle ayrılır ve kelimenin uzun okunuşuna göre gelir.

Daha Fazla Pratik

Büyük harf kısaltmalarında (Örn: SGK) ekin açılıma göre değil, harflerin okunuşuna göre getirildiği benzer soruları çözerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1149Soru →

Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için bu kısımların başına ve sonuna virgül konulabileceği gibi kısa çizgi (-) de konulabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizgi bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fuzuli -on altıncı yüzyılın büyük şairi- aşkın ve acının sesidir.

Cevap

Fuzuli'nin kim olduğunu açıklayan ara sözün başında ve sonunda kullanılan kısa çizgi, ara sözleri ayırma görevindedir.
Fuzuli isminden sonra gelen 'on altıncı yüzyılın büyük şairi' ifadesi, Fuzuli'nin kim olduğunu açıklayan bir ara sözdür. Bu tür ara sözler ve ara cümleler, cümlenin akışını kesmeden ek bilgi verir ve başında/sonunda kısa çizgi ya da virgül kullanılarak gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel kuralı analiz edin.
Kısa çizginin 'ara söz' veya 'ara cümle' başında ve sonunda kullanılması hedeflenmektedir.
Sorunun bizden istediği işlevi doğru anlamak için bu adım gereklidir.
2
Cümlelerdeki kısa çizgilerin çevrelediği kısımları inceleyin.
'On altıncı yüzyılın büyük şairi' ifadesinin bir önceki ismi (Fuzuli) açıklayan ek bir bilgi olduğu belirlenir.
Ara sözler, genellikle kendinden önceki ögeyi açıklayan veya cümle dışı açıklama sunan yapılardır.
3
Doğru kullanımın diğer işlevlerden farkını teyit edin.
A ve C seçeneklerinde 've/ile/arasında' ilişkisi, D seçeneğinde matematiksel değer, E seçeneğinde ise heceleme işlevi vardır.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşıldığını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Ara Sözlerin Noktalanması

İpuçları

1
Cümleden çıkarıldığında anlamı büyük ölçüde bozmayan, sadece ek açıklama yapan kısımlara odaklanın.
2
Cümlenin içinde bir ismin önüne gelerek onu açıklayan ifadenin başında ve sonunda kısa çizgi olup olmadığını kontrol edin.
3
Fuzuli isminden sonra gelen ve onun şairlik özelliğini anlatan ifadeye dikkat edin; bu bir ara sözdür.

Daha Fazla Pratik

Ara sözlerin hem virgül hem de kısa çizgi ile ayrılabileceğini unutmayın. Bir dahaki soruda virgülün bu işlevini test edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki kısa çizgilerin yerine virgül koymayı deneyin. Eğer cümle hala dil bilgisi açısından doğru bir 'ara söz' yapısını koruyorsa, o kısa çizgi ara sözleri ayırmak için kullanılmıştır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1150Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde noktalama işaretlerinin işlevsel özellikleri, metnin anlam hiyerarşisini ve yazım düzenini belirleyen temel unsurlardır. Özellikle iki noktanın (:) kullanımında, bu işaretten sonra gelen ifadenin niteliği (cümle olup olmaması) ve özel ad içermemesi durumu, yazım kuralları açısından belirleyicidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı ve ardından gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsanın karakterini şekillendiren üç temel değer vardır: dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük.

Cevap

İnsanın karakterini şekillendiren üç temel değer vardır: dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük.
Dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük ifadelerini içeren cümlede iki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek bir yargının sonuna konmuştur. Sıralanan bu kavramlar tam bir cümle oluşturmadığı ve özel isim olmadıkları için küçük harfle başlatılmaları yazım kurallarına tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlede iki noktanın işlevini belirleme
Cümlelerde iki noktanın ya örnekleme (A, B, D) ya da açıklama (C, E) görevinde kullanıldığı saptanmıştır.
İki noktanın ardından gelen ifadenin yazım kuralı, bu işlevin niteliğine bağlıdır.
2
İki noktadan sonraki ifadenin yapısal analizi
A, B ve D seçeneklerinde ifade bir 'liste/söz öbeği' iken; C ve E seçeneklerinde ifade 'tam bir cümle'dir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen bağımsız cümleler büyük harfle, cümle niteliğinde olmayan örnekler ise küçük harfle başlar.
3
Büyük-küçük harf ve noktalama işareti uyumunu denetleme
A seçeneğinde örnekleme yapılmış ve küçük harf kullanılarak kurala uyulmuştur. B'de örnekleme büyük harfle, C ve E'de cümleler küçük harfle başlatılarak hata yapılmıştır. D'de ise yanlış işaret (noktalı virgül) kullanılmıştır.
İlgili seçeneklerdeki yazım ve noktalama hataları bu kuralların ihlaliyle oluşmuştur.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen açıklama tam bir cümle ise büyük harfle, cümle niteliğinde olmayan örnekler ise küçük harfle başlar.

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa sadece kelime/kelime grubu listesi mi olduğuna dikkat edin.
2
Eğer iki noktadan sonraki ifade yüklemi olan tam bir yargıysa büyük harfle, değilse küçük harfle başlar.
3
'Dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük' bir cümle mi oluşturuyor yoksa sadece kavramları mı listeliyor? Bu ayrım büyük/küçük harf kararını belirler.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül (;) ile iki nokta (:) arasındaki farkı pekiştirmek için sıralı cümlelerin ayrımında kullanılan noktalama kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sağlama yapmak için; iki noktadan sonra gelen ifadeyi kendi başına bir cümle olarak söyleyip söyleyemeyeceğinize bakın. Eğer söylenemiyorsa (sadece liste ise) küçük harfle başlamalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1151Soru →

Müze yetkilisi, 1340 ( ) yılında kaleme alındığı tahmin edilen eseri incelemeye başladı ( ) Kaybolmaya yüz tutmuş bu nadide sayfalar ( ) İnsan bu emeği görünce hayrete düşüyor ( )

Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (.) (...) (!)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçanın başında verilen '1340' yılındaki belirsizlik soru işaretiyle ifade edilmelidir. İlk cümle yüklemi olan tam bir cümle olduğu için nokta ile bitmelidir. Takip eden ifade yüklemi söylenmediği için eksiltili yapıdadır ve üç nokta gerektirir. Son cümle ise 'hayrete düşüyor' ifadesiyle bir duygu yoğunluğu belirttiği için ünlem ile tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel verideki belirsizliği analiz etme
1340 (?)
Türkçede bilinmeyen veya şüpheyle karşılanan tarih, yer vb. durumlar için soru işareti parantez içinde kullanılır.
2
Cümlenin yargı durumunu kontrol etme
başladı (.)
Yüklemi olan ve yargısı tamamlanan cümlenin sonuna nokta konur.
3
Cümle yapısını inceleme
sayfalar (...)
Yüklemi söylenmemiş, anlamca tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.
4
Cümlenin duygu tonunu belirleme
düşüyor (!)
Korku, sevinç, şaşma ve hayranlık gibi kuvvetli duyguları ifade eden cümlelerin sonuna ünlem işareti getirilir.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin temel ve yan görevleri

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek eksiltili cümleleri tespit edin.
2
Tarihlerin yanında kullanılan ayraçların genellikle kesinlikten uzak bilgileri simgelediğini hatırlayın.
3
Hayret, şaşma gibi duyguların hakim olduğu cümlelerin hangi işaretle bittiğini düşünün; son cümlenin tonuna odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Soru işaretinin sözde soru cümlelerinde ve ünlemin küçümseme anlamındaki parantez içi kullanımlarını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Önce en emin olduğunuz (örneğin soru işareti veya üç nokta) işaretleri yerleştirip seçenekleri eleyerek ilerleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 1152Soru →

Türkçede virgülün (,) kullanım alanları oldukça geniştir; ancak bu işaretin kullanılması bazı durumlarda yazım ve noktalama kusuru olarak kabul edilir. Özellikle zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül kullanımı, Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirli bir kurala bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı TDK'nin belirlediği noktalama kurallarına aykırıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonomik verileri analiz edip, geleceğe yönelik risk öngörülerini içeren kapsamlı bir faaliyet raporu oluşturdu.

Cevap

Ekonomik verileri analiz eden kişinin rapor oluşturma sürecini anlatan seçenekte, virgülün tek bir zarf-fiilden sonra kullanılması kural ihlalidir.
Türk Dil Kurumu'nun 'Yazım Kuralları' ve 'Noktalama İşaretleri' kılavuzuna göre; metin içinde zarf-fiil eki (-ıp, -arak, -ınca, -madan vb.) almış kelimelerden sonra virgül konmaz. 'Analiz edip' ifadesinden sonra virgülün kullanılması bu kuralın açık bir ihlalidir çünkü cümlede bu zarf-fiili takip eden başka bir eş görevli zarf-fiil grubu bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin hangi kelimelerden sonra geldiğini ve bu kelimelerin türlerini saptayın.
Dört seçenekte virgül; eş görevli kelimeler, özne, sıralı cümle veya zarf-fiilden sonra gelmiştir.
Yanlış kullanımı bulmak için her bir virgülün görevini tanımlamak gerekir.
2
TDK'nin zarf-fiillerle ilgili özel kuralını hatırlayın.
Metin içinde tek zarf-fiilden sonra virgül gelmez; ancak birden fazla zarf-fiil sıralanıyorsa aralarına virgül konur.
KPSS'de en sık sorulan ve en çok karıştırılan 'istisnai' kurallardan biridir.
3
Hatalı olduğu düşünülen seçenekteki fiilimsileri inceleyin.
'Analiz edip' bir zarf-fiildir, ancak cümlede başka bir zarf-fiil yoktur ('içeren' sıfat-fiildir).
Virgülün doğru olması için 'edip' kelimesinden sonra bir başka zarf-fiil gelmeliydi.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil Sonrası Virgül Kullanımı Kısıtlaması

İpuçları

1
Cümlelerdeki fiillere eklenen -ıp, -arak gibi eklere (zarf-fiil) odaklanın.
2
Bir cümlede tek bir zarf-fiil varsa, o kelimeden sonra virgül gelip gelmeyeceğini kontrol edin.
3
TDK'nin 'Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.' kuralını 'analiz edip' kelimesi üzerinde test edin.

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil kuralının istisnası olan 'ardışık kullanım' durumunu pekiştirmek için benzer yapıda doğru ve yanlış cümleler kurmayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Cümleyi virgül olmadan okuyun. Eğer anlamda bir daralma veya bozulma olmuyorsa ve kelime bir zarf-fiilse, virgül muhtemelen gereksizdir. Ancak özne belirginleştirme veya eş görevli kelime listeleme gibi durumlar hariçtir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1153Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımı, bu sözcüklerin veya eklerin cümle içindeki görevlerine göre farklılık göstermektedir. Özellikle bağlaç olanlar ile ek olanların karıştırılması, resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde ciddi anlam kaymalarına yol açabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav sonuçları detaylıca incelendiğinde fark edildi ki bazı adaylar baraj puanını geçselerde kontenjan yetersizliği nedeniyle sıralamaya girememişler.

Cevap

Sınav sonuçlarının incelenmesiyle ilgili olan ve içeriğinde 'geçselerde' ifadesi bulunan cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'geçselerde' kelimesinde bir yazım hatası vardır. Buradaki 'de' bağlaçtır ve 'geçseler de' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Ayrıca bağlaç olan 'de/da' hiçbir zaman 'te/ta' şekline dönüşmez; bu durum sadece bulunma hal eki olan '-de/-da' için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' ifadelerini tespit et.
Tespit edilen ifadeler: 'fark edildi ki', 'geçselerde'.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için önce ilgili birimlerin bulunması gerekir.
2
'fark edildi ki' ifadesindeki 'ki'nin görevini belirle.
Fiilden sonra gelen 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılır. Yazımı doğrudur.
Fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman bağlaç görevindedir.
3
'geçselerde' ifadesindeki 'de'nin görevini belirle ve kuralı uygula.
'Geçseler' eyleminden sonra gelen 'de' cümleye 'dahi/bile' anlamı katan bir bağlaçtır. Bağlaç olan 'de' daima ayrı yazılmalıdır.
Bulunma hal eki olan '-de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulurken, bağlaç olan 'de' çıkarıldığında anlam daralsa da bozulmaz.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki'nin yazım kuralları ile istisnalar.

İpuçları

1
Cümledeki 'de'yi çıkarıp okuduğunuzda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.
2
Bağlaç olan 'de/da' asla 'te/ta' şeklinde yazılamaz. 'Geçseler de' yapısını bu kurala göre tekrar kontrol edin.
3
Kalıplaşmış olan 'ki' bağlaçlarını (SOMBAHÇEM: Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) hatırlayın; bunlar her zaman bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de' ile bulunma durum eki olan '-de' arasındaki farkı pekiştirmek için karışık cümleler üzerinde 'çıkarma testi' yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1154Soru →

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan 'Verimlilik Proje Ödülleri Başvuru Rehberi'nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Değerlendirme süreci sonunda her kategoride 11'er adet teşvik ödülü verilmesi planlanmaktadır.

Cevap

Her kategoride 11'er adet teşvik ödülü verileceğini belirten seçenek yanlıştır çünkü üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği yazım kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, yazıyla yazılmalıdır. Cümlede geçen '11'er' ifadesi bu kuralı ihlal etmektedir; ifadenin doğru yazımı 'on birer' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman ifadesini kontrol et.
17.00'de yazımı doğrudur (saat/dakika arası nokta kullanılır, ek son rakama göre getirilir).
TDK'ye göre saat ve dakika arasına sadece nokta konur.
2
Sıra sayılarını (inci/nci) incele.
25'inci ve 4'üncü yazımları doğrudur.
Sayıların okunuşuna göre getirilen ekler ünlü ve ünsüz uyumuna uygundur.
3
Kesirli sayıların yazımını kontrol et.
0,15 yazımı doğrudur.
Türkçede ondalık sayıları ayırmak için nokta değil, virgül kullanılır.
4
Üleştirme sayılarını kontrol et.
11'er yazımı yanlıştır; doğrusu 'on birer' olmalıdır.
Üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) rakamla yazılamaz, bu TDK'nin kesin bir kuralıdır.

Anahtar Kavram

Üleştirme sayılarının rakamla yazılamayacağı kuralı

İpuçları

1
Cümlelerdeki zaman, sıra, kesir ve üleştirme (paylaştırma) sayılarına odaklanın.
2
Özellikle üleştirme sayılarının (ikişer, üçer vb.) rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.
3
TDK'ye göre üleştirme sayıları asla rakamla gösterilmez, her zaman kelimelerle yazılır.

Daha Fazla Pratik

Romen rakamlarının nerelerde kullanılabileceği ve büyük sayıların (milyon, milyar) yazım kurallarına göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayılarını kontrol ederken sayıyı yazıyla okuyun (Örn: iki-inci mi iki-nci mi?) ve üleştirme sayılarını gördüğünüzde her zaman yazıyla yazılması gerektiğini bir 'altın kural' olarak hatırlayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1155Soru →

Kamu personelinin resmî yazışma ve raporlama süreçlerinde dil bilgisi kurallarına uyması, hazırlanan metinlerin ciddiyeti ve profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, 'de', 'ki' ve 'mi'nin yazımıyla ilgili kurallar titizlikle uygulanmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İllaki bir orta yol bulunacaktır; yeterki taraflar uzlaşma kültürünü kamu yararı çerçevesinde geliştirsinler.

Cevap

İllaki bir orta yol bulunacaktır; yeterki taraflar uzlaşma kültürünü kamu yararı çerçevesinde geliştirsinler.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'yeterki' sözcüğü yanlıştır. Türkçede bağlaç olan 'ki' her zaman ayrı yazılır. Sadece 'sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki' gibi sözcüklerde kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır. 'Yeter ki' bu istisnalardan biri olmadığı için ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' kullanımlarını tespit et.
A'da 'amirlerinin de', B'de 'Öyle ki' ve 'rapordaki', C'da 'kararda da', D'de 'İllaki' ve 'yeterki', E'de 'okudunuz mu' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için önce ilgili ögeleri belirlemek gerekir.
2
Bağlaç ve ek olan 'ki'nin ayrımını yap.
'İllaki' sözcüğü 'SOMBAHÇEMİ' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) kuralına göre bitişik yazılır. Ancak 'yeter ki' bu istisnalardan biri değildir.
Bağlaç olan 'ki' normalde ayrı yazılırken bazı sözcüklerde kalıplaşarak bitişik yazılır; 'yeter ki' bu kalıplaşmış sözcüklerden biri değildir.
3
'Yeterki' ifadesinin doğruluğunu kontrol et.
'Yeterki' ifadesi 'yeter ki' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Ayrı yazılması gereken bir bağlacın bitişik yazılması yazım yanlışına yol açar.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'ki'nin ve kalıplaşmış 'ki'lerin yazımı

İpuçları

1
'SOMBAHÇEMİ' kodlamasındaki sözcükleri hatırlayarak 'ki'nin istisnai bitişik yazımlarını kontrol edin.
2
'İllaki' kelimesi kalıplaşmış bir istisnadır ancak 'yeter ki' bu kurala dahil değildir.
3
Cümledeki 'yeterki' ifadesinin ayrı yazılması gerektiğini fark ettiniz mi? Bağlaç olan 'ki'yi kelimeye bitişik yazmak bir yazım yanlışıdır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin sertleşme kuralına (f, s, t, k, ç, ş, h, p) girip girmediğini test eden benzer bir soru çözerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1156Soru →

Türkçede "ev" sözcüğüyle kurulan ve yer bildiren birleşik kelimeler bitişik yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köydeki yaşlılar için açılan yeni huzur evi, herkes tarafından büyük beğeni topladı.

Cevap

Cümlede ayrı yazılan 'huzur evi' ifadesi yanlıştır; Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu sözcüğün 'huzurevi' şeklinde bitişik yazılması gerekir.
Türkçede yer, kurum veya topluluk bildiren ve sonu 'ev' sözcüğüyle biten birleşik kelimelerin tamamı bitişik yazılır. 'Huzur evi' ifadesi de bu kural kapsamındadır ve 'huzurevi' şeklinde yazılmalıdır. Bu kurala uyulmadığı için ilgili seçenek hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'ev' sözcüğüyle biten birleşik kelimeleri belirleyin.
Belirlenen sözcükler: kitabevi, huzur evi, gözlemevi, aşevi, konukevi.
Soruda 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerdeki yazım yanlışı sorulmaktadır.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) 'ev' sözcüğüyle ilgili kuralını uygulayın.
Kurala göre; yer veya kurum bildiren 'ev' ile biten tüm birleşik kelimeler (huzurevi, bakımevi, kitabevi vb.) bitişik yazılmalıdır.
Birleşik kelimelerin yazımında bazı kelime grupları kalıplaşmış olarak bitişik yazılır.
3
Seçeneklerdeki yazımları kural ile karşılaştırın.
'Huzur evi' ifadesinin ayrı yazılarak kuralın ihlal edildiği görülür.
Hatalı kullanımı tespit ederek doğru cevaba ulaşmak için son kontroldür.

Anahtar Kavram

'-evi' ile Biten Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen ve 'ev' sözcüğüyle biten birleşik kelimelere (kitabevi, huzurevi vb.) odaklanın.
2
Türk Dil Kurumu'na göre yer bildiren 'ev' sözcüğüyle kurulan yapılar bitişik mi yoksa ayrı mı yazılır? Hatırlamaya çalışın.
3
'Öğretmenevi' ve 'Polisevi' örneklerinde olduğu gibi, bu tür yer isimlerinin hepsi bitişik yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili diğer bir önemli kural olan 'hane' (dershane, pastane) kelimesiyle kurulan yapıları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1157Soru →

Resmî yazışmalarda dikkat edilmesi gereken temel kurallar, dilin özenli kullanımı, kurumsal üslup özellikleri ( ) Bu eğitimlerin kurum personeline gerçekten faydası olacak mı ( ) Eğitim modülünün 1985 ( ) yılından beri hiç güncellenmediği iddiası ise oldukça şaşırtıcıdır ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (?) (.)

Cevap

Üç nokta, soru işareti, soru işareti ve nokta şeklinde sıralanan seçenek doğrudur.
Parçadaki ilk ifade yüklemi olmadığı için eksiltili bir cümledir ve sonuna üç nokta getirilmelidir. İkinci ifade 'faydası olacak mı' sorusuyla bittiği için soru işareti gerektirir. Tarih bilgisindeki belirsizlik (1985?) yine soru işaretiyle gösterilir. Son cümle ise yargısı tamamlanmış bir bildirim cümlesi olduğu için nokta ile bitmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi yüklem yönünden inceleyin.
Cümlenin yüklemi bulunmamaktadır (eksiltili cümle).
Yüklemi olmayan veya tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümlenin anlamını değerlendirin.
Cümle cevap bekleyen bir soru anlamı taşımaktadır.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
3
Tarih bilgisinin yanındaki parantezi inceleyin.
1985 yılının kesinliğine dair bir şüphe ima edilmektedir.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için soru işareti (?) kullanılır.
4
Son cümleyi yapıca kontrol edin.
Cümle yargı bildirmekte ve tamamlanmış durumdadır.
Tamamlanmış cümlenin sonuna nokta (.) konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

İpuçları

1
İlk cümlede işlerin veya kuralların sayıldığını ancak bir yargıya bağlanmadığını (yüklem olmadığını) fark edin.
2
Parantez içindeki soru işareti, bilginin kesinliğinden şüphe duyulduğu anlamına gelir.
3
Soru işareti sadece soru cümlelerinin sonunda değil, bazen parantez içinde belirsizliği ifade etmek için de kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerde bazen üç nokta yerine iki nokta kullanıldığına dair yaygın bir hata vardır, bu farkı gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin yüklemlerini bularak ilerleyin; yüklemi olanlara nokta/soru işareti, yüklemi olmayanlara üç nokta getirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 1158Soru →

Resmî raporlarda ve akademik çalışmalarda noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, metnin ciddiyetini ve anlaşılırlığını sağlar. Virgül (,), birçok işlevi olan bir işaret olsa da Türkçede kesinlikle kullanılmaması gereken yerler kurallarla belirlenmiştir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelecek hafta yapılacak olan uluslararası sempozyum, alanında uzman pek çok akademisyeni bir araya getirecektir.

Cevap

Uluslararası sempozyum ile ilgili olan cümlede virgülün kullanımı doğrudur.
Doğru seçenekte virgül, uzun bir cümlede yüklemden (getirecektir) oldukça uzak düşmüş olan özneyi (gelecek hafta yapılacak olan uluslararası sempozyum) belirgin hale getirmek amacıyla kullanılmıştır. Bu, virgülün temel görevlerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgülün konumunu ve yüklemle ilişkisini belirleyin.
Virgülün 'sempozyum' kelimesinden sonra geldiği ve yüklemin 'getirecektir' olduğu görülmektedir.
Yüklemden uzak kalan özneyi vurgulamak için virgül kullanılır.
2
Diğer seçeneklerdeki virgül çevresindeki ekleri ve bağlaçları kontrol edin.
Şart eki (-sa), zarf-fiil (-ıp), bağlaç (veya) ve tamlama yapısı tespit edildi.
Türkçe yazım kurallarına göre bu yapılarla birlikte virgül kullanımı yasaktır.

Anahtar Kavram

Virgülün Kullanılmadığı Yerler ve Özne Belirtme Görevi

İpuçları

1
Cümlelerdeki bağlaçlara ve fiil eklerine (özellikle şart ve zarf-fiil ekleri) odaklanın.
2
Türkçe kurallarına göre 'veya' bağlacından hemen sonra virgül gelip gelemeyeceğini düşünün.
3
Şart eki (-sa/-se) ve tekil zarf-fiillerden (-ıp, -arak vb.) sonra virgül konulmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'sıralı cümleleri ayırma' ve 'anlam karışıklığını önleme' görevleriyle ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki virgülleri kaldırıp okuyun; anlamın bozulup bozulmadığını veya virgülün hangi kuralı (özne belirtme, eş görevli sözcük ayırma vb.) karşıladığını tek tek test edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1159Soru →

Türkçede "de", "ki" bağlaçları ile "mi" soru ekinin yazımı belirli kurallara bağlıdır. Bu kuralların ihlali yazım yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bunca yolu yürüyüp te yorulmamak mümkün mü?

Cevap

Bunca yolu yürüyüp te yorulmamak mümkün mü? cümlesinde "te" yazımı yanlıştır; bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılır ve asla "te/ta" biçimine dönüşmez.
Doğru cevap olan cümlede, "yürüyüp" kelimesinden sonra gelen "te" ifadesi bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da", kendinden önceki kelimenin sonundaki ünsüz ne olursa olsun her zaman yumuşak haliyle (de/da) ve ayrı yazılır. Bu cümlede "yürüyüp de" şeklinde yazılması gerekirken "te" olarak yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de/da" ve "ki" yapılarını tespit et.
"yürüyüp te" ifadesindeki "te" yapısı ve "mümkün mü" ifadesindeki "mü" yapısı incelenmelidir.
Yazım kurallarını denetlemek için önce ilgili ek ve bağlaçları bulmak gerekir.
2
Çıkarma testini uygula.
"Bunca yolu yürüyüp yorulmamak mümkün mü?" cümlesi hala anlamlıdır.
Eğer "de/da" cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
Sertleşme kuralını kontrol et.
Bağlaç olan "de/da" hiçbir zaman sertleşerek "te/ta" olmaz.
Türkçede bağlaçlar bağımsız sözcük değerinde olduğu için ses olaylarından (benzeşme) etkilenmezler.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır ve asla "te/ta" şeklini almaz.

İpuçları

1
Cümledeki 'de' ve 'te' yapılarına odaklanın.
2
Bağlaç olan 'de/da'yı cümleden çıkardığınızda anlamın tamamen bozulup bozulmadığını kontrol edin.
3
Bağlaç olan 'de/da' hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılmaz; bu sadece ek olan '-de/-da' için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile bağlaç olan 'ki' arasındaki farkı pekiştirmek için 'ki'den sonra '-ler' ekleme kuralını daha fazla örnekle çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Pratik bir yol olarak; 'de' bağlacı yerine 'bile' veya 'dahi' kelimelerini koyabiliyorsanız o bir bağlaçtır ve her zaman ayrı yazılmalıdır. Ayrıca 'ki' gördüğünde kelimeye '-ler' eki getir; 'sokaktakiler' anlamlı olduğu için bitişik, 'olmalı kiler' anlamsız olduğu için ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1160Soru →

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel noktalama kılavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yayımladığı 100. Yıl Albümü, Millî Mücadele dönemi (1919-1923) fotoğraflarını içeriyor.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ifadesinde kesme işaretinin kullanılması yanlıştır çünkü kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Doğru cevap olan cümlede 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' bir kurum adıdır ve TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. Doğru yazım 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde olmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kurum ve kuruluş adlarını tespit et.
Cümlede 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' bir kurum adıdır.
TDK kurallarına göre kurum adlarına gelen eklerin yazımı özel bir kurala bağlıdır.
2
Kurum adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırla.
TDK kuralı: 'Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.'
Bu kuralın tek istisnası Avrupa Birliği'dir.
3
Seçeneklerdeki diğer noktalama işaretlerini (kısa çizgi, yay ayraç, tırnak) kontrol et.
1919-1923 arasındaki kısa çizgi ve yay ayraç kullanımı doğrudur ancak kurum adındaki kesme işareti yanlıştır.
Bir cümlede birden fazla noktalama işareti bulunsa da temel kural ihlali sorunun cevabını belirler.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum ve kuruluş adlarına dikkat edin.
2
Özel isimler normalde kesme ile ayrılır ancak kurum adları bu kuralın istisnasıdır.
3
Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kurumdur; ekler ayrılmadan yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Avrupa Birliği kurum adı olmasına rağmen ekleri kesme işaretiyle ayrılan tek istisnadır, bu farkı mutlaka not edin.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında karmaşık görünen cümlelerde önce en çok hata yapılan 'istisna' kuralları (kurum adları, unvanlar, büyük harf-tarih uyumu) kontrol etmek zaman kazandırır.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 58 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 58 | Examkin