Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1121Soru →

Mavi ile yeşilin kucaklaştığı, insanı hayallere daldıran o muazzam manzara (I) Rüzgârın fısıltısı, yaprakların hışırtısı (II) İnsan bu dinginlikte kaybolmak istemez mi (III) Sahi, bu bölgedeki eski yerleşimin tam olarak (IV) 1240 (V) yılında başladığı kesin midir?

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) – (...) – (?) – (?) – (?)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve soru işareti getirilmelidir.
Üç nokta ve üç adet soru işaretinin sıralandığı seçenek doğrudur; çünkü ilk iki yapı yüklemsizdir (...), üçüncü ve beşinci yapılar soru sormaktadır (?), dördüncü yapı ise tarihteki kesinlik eksikliğini (?) belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ve ikinci cümlelerin yapısını incele.
Bu cümlelerin yüklemi bulunmadığı için 'eksiltili cümle' kategorisindedirler.
Yüklemi olmayan, tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
Üçüncü cümlenin anlamını değerlendir.
Cümle bir soru sormaktadır ve 'mi' soru ekiyle desteklenmiştir.
Soru bildiren cümlelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.
3
Dördüncü parantezin işlevini belirle.
Tarihin yanındaki bu işaret, bilginin kesin olmadığını veya şüpheyle karşılandığını belirtir.
Bilinmeyen veya kesin olmayan tarihler için parantez içinde soru işareti (?) kullanılır.
4
Beşinci ve son işaretin türüne karar ver.
Metnin en sonundaki yapı bir soru cümlesidir.
Metnin ana sorusu olan 'kesin midir?' ifadesi soru işareti (?) ile sonlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Üç nokta, eksiltili cümlelerde; soru işareti ise doğrudan soru sormak veya belirsiz tarihleri belirtmek için kullanılır.

İpuçları

1
Yüklemi olmayan cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
2
Tarihlerin yanındaki soru işaretinin 'belirsizlik' anlamı kattığını unutmayın.
3
İlk iki cümlenin betimleme odaklı ve yüklemsiz olduğuna dikkat ederek işaretleme yapın.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerin yüklemleri varmış gibi okunması durumunda yapılan hataları inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1122Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı yıllık faaliyet raporunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20242024 yılı yatırım bütçesinin yüzde 1515’lik kısmı, bölgedeki altyapı çalışmalarının iyileştirilmesi için ayrılmıştır.

Cevap

Yatırım bütçesinin yüzde 15’lik kısmından bahsedilen seçenek doğrudur.
Doğru olan ifadede, sayılar ayrı yazılmış ve yüzde işareti ile sayı arasında boşluk bırakılmadan ek doğru şekilde getirilmiştir. 2024 yılı ifadesi de standart kullanıma uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sayı ifadelerini tespit et.
A'da tarih ve yüzde, B'de üleştirme, C'de sıra sayısı, D'de metin içi sayı, E'de saat ifadesi bulunmaktadır.
Her bir sayı türünün kendine has yazım kuralları vardır.
2
TDK sayıların yazımı kurallarını uygula.
Üleştirme sayıları rakamla yazılamaz (4'er yanlış), sıra sayı ekleri son sese uymalıdır (2'inci yanlış), sayılar ayrı yazılmalıdır (onbeşbin yanlış), saatlerde nokta kullanılır (14:00 yanlış).
Yazım yanlışlarını kural bazlı elemek için.

Anahtar Kavram

TDK Sayıların Yazımı Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki üleştirme sayılarına ve saatlerin arasındaki noktalama işaretine odaklanın.
2
Sıra sayılarını (2, 7 vb.) okurken son harfin ünlü mü ünsüz mü olduğuna dikkat edin.
3
Üleştirme sayıları (paylaştırma bildirenler) asla rakamla yazılmaz; her zaman yazıyla yazılır.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının yazımı ve saatlere getirilen eklerin (00:00 durumunda) kuralını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1123Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kullanılan kısaltmaların yazımıyla ilgili kurallara uyulması büyük önem taşır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler son harfin okunuşuna göre getirilirken, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin tam okunuşu esas alınır. Ayrıca sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aradığınız terimlerin anlamlarını TDK'nın web sitesinden kontrol edebilirsiniz.

Cevap

Türk Dil Kurumunun kısaltması olan 'TDK' ifadesi 'Te-De-Ke' şeklinde okunur ve getirilen ek son harfe uygun olarak 'TDK'nin' şeklinde olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilen ekin 'TDK'nin' olması gerekir. 'TDK'nın' yazımı, harfin 'ka' olarak yanlış okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan kısaltmaları ve onlara getirilen ekleri belirle.
kg'dan, Prof. Dr., TDK'nın ve İng.den kısaltmaları tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için ilk adımdır.
2
Büyük harfli kısaltmaların (TDK) son harfinin okunuşunu kontrol et.
TDK kısaltması 'Te-De-Ke' olarak okunur; dolayısıyla ek '-nın' değil '-nin' olmalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin ses değerine uyması zorunludur.
3
Küçük harfli ve noktalı kısaltmaların kurallarını hatırla.
kg'dan (kilogramdan) okunuşu doğruyken, İng.den yazımında nokta olduğu için kesme işareti kullanılmaması da doğrudur.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek hatadan emin olunur.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralları

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda (THY, TRT) eki getirmeden önce kısaltmanın son harfini sesli olarak oku.
2
Türkçede 'K' harfinin okunuşuna dikkat et; bu harf her zaman 'e' sesiyle bitmelidir.
3
Kısaltmanın sonunda nokta (.) varsa, ekten önce kesme işareti (') koymana gerek olmadığını hatırla.

Daha Fazla Pratik

Üs işaretli kısaltmalarda (m², cm³) eklerin nasıl getirildiğini ve kesme işareti kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken 'K' harfini içerenleri 'Ke' olarak kodlamak (örneğin: Se-Ge-Ke, Te-De-Ke), ek hatalarını önlemenin en garantili yoludur.
Tahmini Süre:45s
Soru 1124Soru →

Türk edebiyatının tarihî gelişimi içinde Tanzimat Dönemi'nde roman, hikâye ve tiyatro ( ) Divan Edebiyatı'nda ise gazel, kaside ve mesnevi türleri ön plana çıkmıştır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;;)

Cevap

Cümlede virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (Tanzimat türleri ve Divan türleri) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) getirilmelidir.
Verilen cümlede iki ayrı 'tür/takım' grubu bulunmaktadır. Birinci grup 'Tanzimat Dönemi türleri' (roman, hikâye, tiyatro), ikinci grup ise 'Divan Edebiyatı türleri'dir (gazel, kaside, mesnevi). Bu grupların kendi içindeki ögeler virgülle ayrıldığı için, iki grubu birbirinden ayıran en uygun işaret TDK kuralları gereği noktalı virgüldür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını ve ögeleri inceleyin.
Cümlede iki farklı edebi dönem (Tanzimat ve Divan) ve bunlara ait türler listelenmiştir.
Noktalama işaretini belirlemek için cümlenin anlamca hangi bölümlere ayrıldığını anlamak gerekir.
2
Virgülün kullanım yerlerini tespit edin.
Roman, hikâye ve tiyatro kendi içinde virgülle ayrılmıştır. Aynı şekilde gazel ve kaside arasında da virgül vardır.
Eğer bir grup içinde virgül kullanılmışsa, bu grubu başka bir gruptan ayırmak için daha güçlü bir durak olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulur.
3
TDK kurallarını uygulayın.
TDK'ye göre 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.' kuralı geçerlidir.
Anlam karışıklığını önlemek ve yapısal bütünlüğü sağlamak için en uygun işaret budur.

Anahtar Kavram

Tür veya Takımları Ayırma Kuralları

İpuçları

1
Cümledeki 'roman, hikâye, tiyatro' ve 'gazel, kaside, mesnevi' kelime öbeklerinin birbirlerinden farklı kategoriler oluşturup oluşturmadığına dikkat edin.
2
Eğer bir cümlede zaten virgüller kullanılmışsa ve siz bu virgüllü grupları ana bir çizgide ayırmak istiyorsanız, virgülün bir üst kademesi olan işareti kullanmalısınız.
3
TDK'nin 'meyveler ile sebzeleri' veya 'erkek isimleri ile kız isimlerini' ayırırken kullandığı temel kuralı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer bir görevi olan 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' kuralıyla ilgili bir örnek inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1125Soru →

Kamu İdaresi Geliştirme Merkezi (KİGEM) tarafından yayımlanan "Resmî Yazışma ve Raporlama Standartları Rehberi"nde, metin içerisinde sayısal verilerin kullanımıyla ilgili kesin kurallar belirlenmiştir. Bu rehberdeki kurallar göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik planlama çalışmaları kapsamında görevlendirilen uzman ekiplerin, saha denetimlerini 10'ar günlük periyotlarla tamamlaması öngörülmektedir.

Cevap

Üleştirme sayısının rakamla yazıldığı seçenek yanlıştır; bu ifadenin 'onar' şeklinde yazıyla belirtilmesi gerekir.
Sayıların yazımı kuralları uyarınca, üleştirme (paylaştırma) sayıları her durumda yazıyla belirtilmelidir. '10'ar' ifadesi rakamla yazıldığı için hatalıdır; doğrusu 'onar' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sayısal ifadeleri ve ekleri tespit edin.
Seçeneklerdeki %25'lik, 10'ar, 2'nci ve 14.00'te ifadeleri incelendi.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını belirlemek için ilk adımdır.
2
Üleştirme sayılarına ilişkin yazım kuralını hatırlayın.
TDK'ye göre üleştirme sayıları asla rakamla (10'ar, 5'şer) yazılmaz.
Bu kural, KPSS ve diğer kurumsal sınavlarda en çok sorulan çeldiricilerden biridir.
3
Saat ve sıra sayılarına gelen eklerin ses uyumunu kontrol edin.
14.00 (on dört) ifadesine gelen '-te' eki sertleşme kuralına uygundur; 2'nci (iki-nci) yazımı ise doğrudur.
Çeldirici seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneği kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki paylaştırma (üleştirme) anlamı taşıyan ifadelere dikkat edin.
2
Saatlerde dakikalar '00' olduğunda ekin nasıl getirildiğini ve üleştirme sayılarının rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.
3
TDK'ye göre 2'şer, 5'er, 10'ar gibi yazımlar yanlıştır; bu sayılar mutlaka 'ikişer, beşer, onar' şeklinde yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının yazımında nokta (.) kullanımı ile ek kullanımı arasındaki farkları inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sayılarla ilgili sorularda şu kontrol listesini uygulayın: 1. Üleştirme mi? (Yazıyla olmalı) 2. Saat mi? (Son sese göre ek) 3. Sıra sayısı mı? (Ünlü-ünsüz uyumu) 4. Büyük sayı mı? (Bin, milyon yazıyla olabilir).
Tahmini Süre:1m 20s
Soru 1126Soru →

Kentin turizm potansiyelini artırmak amacıyla tarihî mekânlar, müzeler, antik kentler ( ) konaklama imkânlarını iyileştirmek için ise oteller, pansiyonlar, sosyal tesisler restore edilmelidir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı Virgül (;;)

Cevap

Cümlede yay ayraçla belirtilen yere noktalı virgül (;;) getirilmelidir.
Doğru cevap olan noktalı virgül seçeneği, Türk Dil Kurumu'nun 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.' kuralına tam olarak uymaktadır. Cümlede 'tarihî mekânlar, müzeler, antik kentler' birinci grubu; 'oteller, pansiyonlar, sosyal tesisler' ise ikinci grubu temsil eder. Bu iki kümenin arasına noktalı virgül getirilerek gruplandırma netleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını ve kelime gruplarını inceleyin.
Cümlede iki ana grubun olduğu görülmektedir: 'tarihî mekânlar, müzeler, antik kentler' (gezilecek yerler) ve 'oteller, pansiyonlar, sosyal tesisler' (konaklama yerleri).
Noktalama işaretini belirlemek için cümlenin mantıksal bölümlerini anlamak gerekir.
2
Grupların kendi içindeki noktalama işaretlerini kontrol edin.
Her iki grubun da kendi içinde eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül (,,) kullandığı tespit edilmiştir.
Eğer bir grupta zaten virgül varsa, bu grupları birbirinden ayırmak için virgül yerine noktalı virgül kullanılması TDK kuralları gereğidir.
3
TDK noktalı virgül kuralını uygulayın.
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılır kuralı uyarınca boşluğa bu işaret getirilmelidir.
Anlam karışıklığını önlemek ve gruplandırmayı netleştirmek için en uygun işaret noktalı virgüldür.

Anahtar Kavram

Tür veya Takımları Ayırmada Noktalı Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki öğelerin 'gezi alanları' ve 'konaklama alanları' olarak ikiye ayrılıp ayrılmadığına dikkat edin.
2
Her iki grup da kendi içinde virgül içeriyor mu? Eğer öyleyse, bu grupları ayırmak için virgülden daha güçlü bir işaret gerekir.
3
Pazardan elma, armut, kiraz; manavdan patlıcan, biber, domates aldım cümlesindeki mantığı bu soruya uyarlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'öge arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' görevini pekiştirmek için benzer bir örnek inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı cümleye bölmeyi deneyin. Eğer bölündüğünde 'ise' bağlacı anlamlı bir karşılaştırma oluşturuyorsa, bu iki öbeğin birer 'takım' olduğunu ve aralarına noktalı virgül gelmesi gerektiğini anlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1127Soru →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi noktalama işaretlerinin kullanımı belirli kurallara ve bu kuralların istisnalarına bağlıdır. Bu kurallar ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983)'in "Çile" adlı şiir kitabı, Türk edebiyatının mistik ve felsefi derinliği olan en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.

Cevap

Necip Fazıl Kısakürek isminden sonra gelen iyelik ekinin, yay ayraç içindeki tarihlerden sonra değil, isimden hemen sonra getirilmesi gerekir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce konur (Örn: Yunus Emre'nin (1240?-1320)). Bu cümlede ise ek, yay ayraçtan sonra getirilerek hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlara getirilen eklerin yay ayraç (parantez) ile kullanım kuralını hatırlayın.
TDK'ye göre özel adlara getirilen ekler, yay ayraçtan önce yazılır.
Ekin asıl ait olduğu yer özel isimdir, parantez içindeki açıklama ekten sonra gelmelidir.
2
Cümledeki kullanımı inceleyin.
"Kısakürek (1904-1983)'in" şeklinde bir kullanım görülmektedir.
Burada tamlayan eki (-in), parantez içindeki tarihten sonra getirilmiştir.
3
Hatalı yapıyı düzeltin.
Doğru yazım: "Necip Fazıl Kısakürek'in (1904-1983)" olmalıdır.
Noktalama kuralları gereği ek, asıl kelimeye kesme işaretiyle bağlanmalı, parantezli açıklama sona bırakılmalıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Eklerin Yay Ayraçla Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki özel isimlerin ve eser adlarının yanındaki eklere dikkat edin.
2
Özellikle tarih içeren yay ayraçlı (parantezli) bölümlerde ekin nereye geldiğini kontrol edin.
3
TDK'ye göre ek parantezden sonra mı yoksa önce mi gelmeli? 'Yunus Emre'nin (1240-1320)' örneğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmama kuralını ve Avrupa Birliği istisnasını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1128Soru →

Bir teknoloji dergisinin "Yapay Zekânın Geleceği ve Toplumsal Etkileri" başlıklı dosya konusundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konferansın 5050'inci yıl özel oturumunda, teknolojinin etik sınırları üzerine akademik kadrolar tarafından kapsamlı bir panel düzenlendi.

Cevap

Konferansın 50'inci yıl özel oturumu ifadesinde sayıların yazımı yanlıştır; doğrusu 50'nci olmalıdır.
Doğru cevap olan 'Konferansın 50'inci yıl...' ifadesinde bir yazım yanlışı vardır. 5050 sayısının okunuşu 'elli' şeklindedir ve bu kelime bir ünlüyle ('i') biter. Sıra sayı ekleri (-(i)nci) getirilirken kelimenin son sesi ünlü ise ek sadece '-nci' olarak yazılır. Dolayısıyla doğru yazım '5050'nci' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayısal ifadeleri ve bu ifadelere getirilen ekleri tespit etmek.
İncelemeye konu olan beş farklı yapı (sayıların ayrı yazımı, yüzdeler, üleştirme sayıları, sıra sayıları ve saatler) belirlendi.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle kuralların uygulanacağı kritik alanları saptamak gerekir.
2
Tespit edilen sıra sayı ekinin (50'inci) kök kelime ile uyumunu analiz etmek.
5050 sayısının okunuşu olan 'elli' sözcüğünün 'i' ünlüsü ile bittiği, bu nedenle getirilen '-inci' ekinin bir ünlü çakışmasına neden olduğu saptandı.
Türkçede ünlü ile biten sayılara getirilen sıra sayı ekleri '-(i)nci' kuralına göre 'i' sesini korumaz.
3
Hatalı yazımı kurala uygun hale getirmek.
Doğru yazım 'elli-nci' yani 5050'nci şeklinde olmalıdır.
TDK kurallarına göre rakamdan sonra gelen ek, okunuşun son sesine tam uyum sağlamalıdır.

Anahtar Kavram

Sıra Sayı Eklerinin Sayı Sonu Ünlüleriyle Uyumu

İpuçları

1
Cümlelerdeki sayıların okunuşlarını zihninizde canlandırın ve gelen eklerin bu okunuşlara uyup uymadığını kontrol edin.
2
Özellikle ünlü ile biten sayılara (2, 7, 20, 50 gibi) getirilen sıra sayı eklerine ve üleştirme sayılarının rakamla yazılıp yazılamayacağına dikkat edin.
3
50 sayısının okunuşu 'elli'dir. Bu kelimeye '-inci' eki getirdiğinizde ortaya çıkan 'elliinci' telaffuzu yazımda da bir ünlü fazlalığına işaret eder.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayıları ve saatlere getirilen eklerin (özellikle tam saatlerdeki '00' durumu) olduğu benzer zorlukta sorular çözerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hatalı şıkkı bulmak için rakamı silip yerine okunuşunu yazın: 'Ellii-nci' yazımındaki hata bu şekilde daha net görülebilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1129Soru →

Türkçede yabancı kökenli bazı sözcüklerin yazımı, halk arasındaki telaffuz alışkanlıkları ve ses benzerlikleri nedeniyle sıklıkla karıştırılabilmektedir. Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde bu tür sözcüklerin doğru yazılması dil bilinci açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Restoranın menüsünde vejeteryan misafirler için özel olarak hazırlanmış seçenekler bulunuyor.

Cevap

Menüde 'vejeteryan' misafirler için seçenekler olduğu belirtilen cümle hatalıdır; sözcüğün doğru yazımı 'vejetaryen' olmalıdır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'vejeteryan' şeklinde bir yazım yanlıştır. Et yemeyen kişileri ifade eden bu sözcüğün doğru yazımı 'vejetaryen' şeklindedir. Kelimenin ortasındaki sesli harf 'e' değil, 'a' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı karıştırılması muhtemel sözcükleri (enstantane, kolektif, orijinal, vejeteryan, direkt) tespit et.
Tespit edilen sözcüklerin TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel halleriyle karşılaştırılması gerekir.
Yazım yanlışını bulmak için sözcüklerin kökenine ve standart yazımına odaklanılmalıdır.
2
'Vejeteryan' sözcüğünün harf yapısını incele.
Sözcüğün ortasındaki 'e' harfinin yanlış olduğu, doğrusunun 'a' ile 'vejetaryen' olduğu belirlenir.
Fransızca 'végétarien' kökeninden gelen bu sözcük, Türkçeye 'vejetaryen' olarak geçmiştir.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Sözcüklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'kolektif', 'orijinal' ve 'vejeteryan' gibi yabancı kökenli kelimelerin ünlü ve ünsüz uyumlarına dikkat edin.
2
Özellikle beslenme biçimini ifade eden sözcüğün kökenine ve içindeki 'a' harfinin varlığına odaklanın.
3
TDK'ye göre sözcük 'vejeteryan' değil, 'vejetaryen' şeklinde yazılır.

Daha Fazla Pratik

Buna benzer 'doküman', 'inisiyatif' ve 'stajyer' gibi sözcüklerin yazımını da TDK üzerinden kontrol ederek pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yazımı karıştırılan yabancı kökenli sözcüklerde, kelimenin orijinal dildeki (Fransızca veya İngilizce) yazımını hatırlamak bazen Türkçedeki 'i' veya 'a' gibi kritik harfleri bulmanıza yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 1130Soru →

Denetleme memuru, dilekçedeki eksiklerin ne zaman giderileceğini size bildirdi mi (I) Biz de kurum olarak bu resmi cevabı büyük bir sabırsızlıkla bekliyoruz (II) 1342 (III) yılında kaleme alındığı düşünülen bu kanunnamede, devlet memurlarının görevleri ve uyması gereken kurallar ayrıntılarıyla anlatılmıştır. Metinde öyle ifadeler yer alıyor ki (IV) Vatandaşa hizmet etmek ne asil bir görev (V)

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) – (.) – (?) – (...) – (!)

Cevap

Soru işareti, nokta, soru işareti, üç nokta ve ünlem işareti şeklinde yapılan sıralama doğrudur.
Parçadaki ilk cümle doğrudan bir soru sorduğu için soru işaretiyle bitmelidir. İkinci cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta gerektirir. Üçüncü ayraçta yer alan tarih, kesinliği bilinmeyen bir durumu ifade ettiği için soru işaretiyle belirtilmelidir. Dördüncü cümlede 'ki' bağlacından sonra yargı açık bırakıldığı için üç nokta, son cümlede ise hayranlık duygusu baskın olduğu için ünlem işareti kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ayracı analiz etme
Soru işareti (?)
'bildirdi mi' ifadesi bir soru sorma amacı taşıdığı için cümlenin sonuna soru işareti konmalıdır.
2
İkinci ayracı analiz etme
Nokta (.)
Yargı tamamlanmış ve herhangi bir özel duygu veya soru anlamı içermeyen bir bildiri cümlesi olduğu için nokta konmalıdır.
3
Üçüncü ayracı analiz etme
Soru işareti (?)
1342 tarihinin yanındaki ayraç, bilginin kesin olmadığını veya şüpheyle karşılandığını belirtmek için soru işareti gerektirir.
4
Dördüncü ayracı analiz etme
Üç nokta (...)
'Öyle ... ki' kalıbıyla biten cümlelerde anlatım tamamlanmadığı için eksiltili cümle kuralı gereği üç nokta kullanılmalıdır.
5
Beşinci ayracı analiz etme
Ünlem işareti (!)
'Ne asil bir görev' ifadesi yüksek bir beğeni ve takdir duygusu içerdiği için sonuna ünlem işareti konmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanım alanları (soru, bildiri, eksiltili, ünlem ve şüphe durumları)

İpuçları

1
Cümlelerin sadece sonuna değil, ayraç içindeki anlam kaymalarına (şüphe, yarım kalmışlık vb.) dikkat edin.
2
'mı/mi' ekine ve 'ki' ile biten cümlelerin yüklem durumuna odaklanın.
3
Tarihlerin yanındaki parantezlerin genellikle kesin olmayan bilgileri göstermek için soru işareti aldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Dolaylı soru cümlelerinde (Örn: Neden gelmediğini sordu.) neden soru işareti kullanılmadığını araştırarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Her cümleyi kendi içinde bağımsız bir birim olarak değerlendirip, cümlenin okunuşundaki vurgu ve tonlamayı hayal ederek işaretleri belirleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1131Soru →

Türkçede virgül (,) kullanımının temel işlevlerinden biri de cümle içinde anlam karışıklığını önlemek veya eş görevli ögeleri ayırmaktır. Ancak bazı durumlarda virgülün kullanılması noktalama hatasına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlığın, önümüzdeki yıl içerisinde hayata geçirmeyi planladığı sosyal sorumluluk projeleri toplumun her kesimine hitap edecek niteliktedir.

Cevap

Bakanlığın projelerini niteleyen ifadelerin arasına virgül konulması hatalıdır çünkü isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına hiçbir noktalama işareti girmez.
Doğru seçenekte 'Bakanlığın' sözcüğü ile başlayan ve 'projeleri' sözcüğü ile biten bir belirtili isim tamlaması bulunmaktadır. Türkçede isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına virgül konulması temel bir noktalama hatasıdır. Cümledeki yapı 'Bakanlığın projeleri' şeklindedir ve araya giren niteleyici ifadeler bu kuralı değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki tamlama yapısını analiz edin.
'Bakanlığın ... projeleri' yapısı bir belirtili isim tamlamasıdır.
Virgülün tamlamaları bölüp bölmediğini kontrol etmek gerekir.
2
Virgülün kullanım kurallarını ve yasaklarını hatırlayın.
TDK kurallarına göre isim ve sıfat tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına virgül konmaz.
Cümle uzun olsa dahi tamlama bütünlüğü bozulmamalıdır.
3
Yanlış kullanılan seçeneği belirleyin.
Doğru yanıt olan seçenek, tamlamayı böldüğü için hatalıdır.
Diğer seçeneklerde virgül; özne belirtme, sıralı cümle veya ara söz ayırma gibi meşru görevlerdedir.

Anahtar Kavram

Tamlamalar Arasında Virgül Kullanımı Yasağı

İpuçları

1
Cümlelerin uzunluğu sizi yanıltmasın; her virgülün bir kurala dayanıp dayanmadığını kontrol edin.
2
İsim tamlamaları ve sıfat tamlamaları bir bütündür; bu bütünlük noktalama işaretleriyle bozulamaz.
3
'Bakanlığın... projeleri' yapısına dikkat edin; tamlayan eki (-ın) ile tamlanan eki (-i) arasındaki bağı görün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde zarf-fiil eklerinden (-arak, -ınca, -ıp vb.) sonra virgül gelip gelmeyeceği durumlarını da çalışarak karmaşık kuralları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleden virgülü çıkarıp okuduğunuzda anlamda bir kopukluk veya bozulma olmuyorsa ve yapı bir tamlamaysa, orada virgülün gereksiz olduğunu fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1132Soru →

"Uluslararası standartlara uyum sağlamak amacıyla geliştirilen yeni veri güvenliği protokolü, tüm kamu kurumlarının dijital altyapılarını siber tehditlere karşı daha dirençli hale getirmeyi hedeflemektedir." Bu cümlede virgülün (,) kullanım işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek

Cevap

Cümlede virgül, yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek amacıyla kullanılmıştır.
Verilen cümlede 'hedeflemektedir' yüklemi cümlenin en sonunda yer alırken, bu eylemi gerçekleştiren özne ('Uluslararası standartlara uyum sağlamak amacıyla geliştirilen yeni veri güvenliği protokolü') cümlenin başında yer almaktadır. Arada giren diğer ögeler nedeniyle öznenin anlamca kaybolmaması için virgül kullanılarak vurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini belirle
"hedeflemektedir"
Cümlenin yargısını ve eylemini bulmak diğer ögeleri doğru tespit etmeyi sağlar.
2
Yükleme 'ne/kim' sorusunu sorarak özneyi bul
"Uluslararası standartlara uyum sağlamak amacıyla geliştirilen yeni veri güvenliği protokolü"
Eylemi gerçekleştiren temel ögeyi belirlemek virgülün işlevini anlamaya yardımcı olur.
3
Virgülün cümledeki konumunu ve yapısını analiz et
Virgül, özne grubunun hemen sonunda yer almaktadır.
Özne ile yüklem arasında birçok kelime grubu bulunduğu için özneyi belirginleştirmek Türk Dil Kurumu kuralları gereğidir.

Anahtar Kavram

Uzun cümlelerde özneyi vurgulamak için virgül kullanımı

İpuçları

1
Cümlenin en sonundaki eylemi (yüklemi) ve bu eylemi yapanı (özneyi) bulun.
2
Virgülün cümlenin öznesinden hemen sonra gelip gelmediğini kontrol edin.
3
Özne ile yüklem arasında çok fazla kelime varsa, özneyi belirtmek için hangi noktalama işareti kullanılır?

Daha Fazla Pratik

Cümledeki özneyi başka bir yere taşıyıp virgülün gerekliliğini tekrar test eden benzer sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1133Soru →

Türkçede büyük harflerin yazımıyla ilgili TDK (Türk Dil Kurumu) kuralları ve bu kurallara dair istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçen hafta okuduğum Sinekli Bakkal Romanı, Türk Dil Kurumu tarafından düzenlenen bilimsel bir panelde farklı yönleriyle ele alındı.

Cevap

Sinekli Bakkal romanı ifadesinde 'roman' sözcüğünün büyük harfle başlatılması yanlıştır; özel isme dahil olmayan tür adları küçük harfle yazılmalıdır.
Sinekli Bakkal romanı ifadesinde 'roman' kelimesi eserin özel adına dahil değildir. TDK kurallarına göre özel ada dahil olmayan roman, dergi, tablo gibi sözcükler küçük harfle başlatılmalıdır. Bu nedenle 'Sinekli Bakkal Romanı' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Sinekli Bakkal romanı' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki özel adları ve onlara bağlı tür adlarını tespit et.
Çevre Kanunu, Tanzimat edebiyatı, Bilge Kağan Abidesi, İç Anadolu'nun batısı, Sayın Vali, Sinekli Bakkal Romanı.
Yazım kuralının hangi kelime grubunda aranacağını belirlemek için gereklidir.
2
Kanun ve makam adlarının kısaltmalı (aslı kastedilen) kullanımlarını kontrol et.
Aslı kastedilen 'Kanun' ve 'Sayın Vali' kullanımları TDK kurallarına göre doğrudur.
Kurum, kuruluş, merkez veya kanun adları asılları kastedildiğinde büyük harfle başlar.
3
Edebi dönem ve eser adlarının yazımını incele.
'Tanzimat edebiyatı'ndaki 'edebiyat' küçük, 'Sinekli Bakkal Romanı'ndaki 'Roman' ise büyük yazılmış.
Özel isme dahil olmayan tür adlarının (roman, tablo, edebiyat vb.) yazımı kurala bağlıdır.
4
TDK'nin eser adlarına dair özel ada dahil olmayan tür isimleri kuralını uygula.
Eserin tam adı 'Sinekli Bakkal'dır. 'Romanı' sözcüğü türe aittir ve küçük harfle yazılmalıdır.
Kural: Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel, roman, şarkı vb. sözler büyük harfle başlamaz.

Anahtar Kavram

Eser Adlarına Dahil Olmayan Tür İsimlerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki eser, kanun ve makam adlarının yazımına odaklanın.
2
Bir eserin adının nerede bittiğini ve hangi kelimenin o eserin türünü belirttiğini ayırt edin.
3
TDK'ye göre roman, dergi ve gazete kelimeleri, eserin kendi ismine dahil olmadıkça küçük harfle yazılır; ancak 'Resmî Gazete' bu kuralın istisnasıdır çünkü 'Gazete' kelimesi isme dahildir.

Daha Fazla Pratik

Kurum, kuruluş ve kanun adlarına gelen eklerin ayrılması (kesme işareti kuralı) ile ilgili soruları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eser adını tırnak içine alarak okumayı deneyin: "Sinekli Bakkal" romanı. Eğer tırnak dışındaki kelime anlamı bozmadan tür bildiriyorsa, o kelime küçük yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1134Soru →

Onun bu tavırlarını görünce hayret etmemek elde mi (I) Sözde bize her konuda yardım edecekti (II) Ne yazık ki ne bir ses ne bir nefes (III) Bu yaştan sonra yeni bir şehre taşınmak, yeni bir düzen kurmak (IV) Doğrusu ya, tüm bunları yapacak gücü kendinde nasıl bulduğunu hâlâ anlayabilmiş değilim (V)

Bu parçadaki numaralanmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) – (.) – (...) – (...) – (.)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta, üç nokta ve nokta getirilmelidir.
Doğru seçenek olan dizilimde, ilk cümledeki soru edatı soru işaretini; tamamlanmış yargı bildiren ikinci cümle noktayı; yüklemi bulunmayan üçüncü ve dördüncü cümleler eksiltili yapıları gereği üç noktayı; son cümle ise bir soru sözcüğü içermesine rağmen bildirme cümlesi (dolaylı soru) yapısında olduğu için noktayı temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki anlamı incele
Soru işareti (?)
'elde mi' ifadesi bir soru edatı içerir ve sözde soru cümlesi olsa dahi soru işareti gerektirir.
2
İkinci cümledeki yargıyı incele
Nokta (.)
'yardım edecekti' yüklemiyle yargı tamamlanmıştır ve düz bir bildirme cümlesidir.
3
Üçüncü ve dördüncü cümlelerdeki yapısal durumu incele
Üç nokta (...)
'Ne bir ses ne bir nefes' ve 'düzen kurmak' ifadelerinin yüklemleri söylenmemiş, yargı tamamlanmamıştır (eksiltili cümle).
4
Son cümledeki yüklemi ve anlamı incele
Nokta (.)
'nasıl' soru sözcüğü bulunsa da ana yüklem 'anlayabilmiş değilim' olduğu için bu bir dolaylı soru/bildirme cümlesidir, soru işareti konmaz.

Anahtar Kavram

Soru işareti içeren ancak soru anlamı taşımayan bildirme cümleleri ile yüklemi düşmüş eksiltili cümlelerin ayrımı.

İpuçları

1
Cümlelerin sonunda yüklem olup olmadığına dikkat edin; yüklemi olmayan cümleler eksiltili kabul edilir.
2
Soru edatı (mi) bulunan cümleler cevap beklenmese de soru işareti alır; ancak soru sözcüğü (nasıl) içeren bazı cümleler bildirme cümlesi olabilir.
3
'Merak ediyorum', 'bilmiyorum', 'anlayamadım' gibi yüklemlerle biten cümleler soru işareti değil, nokta alır.

Daha Fazla Pratik

Soru işareti ve ünlem işaretinin yay ayraç içinde (?) (!) kullanım amaçlarını inceleyerek bu konudaki karmaşık soru tiplerine hazırlık yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri yüksek sesle okuyarak duraklama ve tonlama noktalarını belirlemek, eksiltili cümleleri ve soru vurgusunu ayırt etmenize yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1135Soru →

Bir yerel yönetimin yayımladığı "Kültür ve Sanat Etkinlikleri Kataloğu"ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Etkinlikler kapsamında çocuklara yönelik boyama setleri 44'erli paketler hâlinde hediye edilecektir.

Cevap

Boyama setlerinin paketlenme biçimini ifade eden seçenekteki üleştirme sayısı rakamla yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.
Üleştirme sayıları (paylaştırma anlamı taşıyan sayılar) Türkçede kesinlikle rakamla yazılmaz. Hediye paketlerinin sayısını belirten '4'erli' ifadesi bu kuralı ihlal ettiği için yanlıştır; doğru yazımı 'dörderli' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı içeren ifadeleri tespit et.
Tespit edilenler: 'yedi yüz elli', '1515'inci', '44'erli', '2525 Aralık 20262026'.
Yazım kuralları açısından incelenecek odak noktalarını belirlemek için.
2
Üleştirme sayıları ile ilgili TDK kuralını hatırla.
TDK'ye göre üleştirme sayıları (22'şer, 55'er vb.) asla rakamla yazılmaz, daima yazıyla (ikişer, beşer) belirtilir.
Hatalı kullanımı tespit eden temel kuralı uygulamak için.
3
Hatalı seçeneği doğrula.
'44'erli' ifadesi rakam kullanılarak yazıldığı için yanlıştır; doğrusu 'dörderli' olmalıdır.
Soruda istenen yanlışlığı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen paylaştırma (üleştirme) bildiren sayılara odaklanın.
2
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları (22'şer, 55'er, 1010'ar vb.) rakamla mı yoksa sadece yazıyla mı yazılır?
3
Bir sayının yanına '-er / -ar' eki getirilerek yapılan üleştirme ifadeleri rakamla yazıldığında yazım yanlışı oluşur. Seçeneklerdeki '44'erli' kullanımını bu açıdan inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının ek alırken (22'nci mi yoksa 22'inci mi?) son harfe göre nasıl değiştiğini pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayıları ve tarihler gibi kullanımlar rakamla yazılabilirken, üleştirme anlamı veren (-er, -ar) eklerinin rakamlara eklenemeyeceğini 'sadece yazı' kuralı olarak kodlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1136Soru →

Türkçede iki nokta (:); kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvurusu için gerekli belgeleri sıralayalım: Nüfus cüzdanı, öğrenim belgesi ve iki adet vesikalık fotoğraf.

Cevap

Sınav başvurusu için gerekli belgeleri sıralayan ifadede 'nüfus' sözcüğünün büyük harfle başlatılması yanlıştır; çünkü bu bölüm bağımsız bir cümle değil, bir örnek listesidir.
İlgili seçenekte iki noktadan sonra getirilen 'Nüfus cüzdanı, öğrenim belgesi ve iki adet fotoğraf' ifadesi bağımsız bir cümle niteliği taşımayan bir örnek listesidir. Yazım kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen kısım tam bir cümle değil de sadece örneklerden oluşuyorsa, bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlatılmalıdır. 'Nüfus' sözcüğü özel isim olmadığından ve burada cümle kurulmadığından küçük harfle yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktadan sonra gelen bölümün yapısını inceleyin.
Hatalı seçenekte iki noktadan sonra 'Nüfus cüzdanı, öğrenim belgesi...' şeklinde bir listeleme yapılmıştır.
Yazım kuralını belirlemek için ifadenin cümle mi yoksa örnek listesi mi olduğunu anlamak gerekir.
2
Büyük/küçük harf kuralını uygulayın.
İfade tam bir cümle olmadığı için küçük harfle (nüfus) başlamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen örnekler, özel isim değilse küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen açıklamaların ve örneklerin büyük/küçük harf düzeni.

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa bir kelime listesi mi olduğuna dikkat edin.
2
Eğer iki noktadan sonra gelen kısım tam bir cümle değilse, özel isim olmadığı müddetçe küçük harfle başlamalıdır.
3
'Sınav başvurusu' ile başlayan cümlede sıralanan belgeler birer örnektir, dolayısıyla listenin başındaki kelime büyük yazılamaz.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen özel isimlerin (örneğin şehir isimleri) her zaman büyük harfle başladığını unutmayın; kural sadece cins isimlerle başlayan örnek listeleri için geçerlidir.

Alternatif Yöntem

Cümleyi şu şekilde kontrol edebilirsiniz: İki noktadan sonraki kısmı tek başına okuduğunuzda bir yargı bildirmiyorsa (yüklemi yoksa ve eksiltili cümle de değilse) küçük harfle başlamalıdır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1137Soru →

Türkçede 've, veya, yahut, ya... ya...' gibi bağlaçlardan önce ve sonra virgül (,) kullanılması noktalama yanlışına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu projenin tamamlanması için ya ek bütçe ayrılmalı, ya da mevcut kaynaklar daha verimli kullanılmalıdır.

Cevap

Cümlede geçen 'ya... ya...' tekrarlı bağlacının arasına virgül konulması bir noktalama yanlışıdır.
Doğru seçenekte kullanılan 'ya... ya...' yapısı bir tekrarlı bağlaçtır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu tür bağlaçların arasına hiçbir noktalama işareti konulmaz. Burada virgül kullanılması bir kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki bağlaçları ve noktalama işaretlerini tespit et.
İlk cümlede 'ya... ya...' tekrarlı bağlacı ve arasına konulan virgül görülmektedir.
Kuralın ihlal edilip edilmediğini görmek için bağlaçların çevresi incelenmelidir.
2
Bağlaçlarla ilgili noktalama kuralını hatırla.
Türkçede 'ya... ya...', 'hem... hem...', 'ne... ne...' gibi bağlaçların arasına veya 've, veya' gibi bağlaçların önüne/arkasına virgül gelmez.
Bağlaçlar zaten kelime veya cümleleri birbirine bağladığı için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Tespit edilen kullanımı kural ile karşılaştır.
Hatalı kullanımın bulunduğu seçenek belirlenmiş olur.
Kurala aykırı olan tek seçenek bağlacın arasına virgül konulan seçenektir.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan önce ve sonra virgül kullanılmaz kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 've, veya, ya... ya...' gibi bağlaçları bulun ve çevrelerindeki işaretleri kontrol edin.
2
Bağlaçlar zaten birer 'köprü' görevi gördüğü için yanlarına ek bir işaret (virgül gibi) istemezler.
3
Özellikle 'ya... ya...' gibi iki parçadan oluşan bağlaçların tam ortasında virgül olması bir KPSS klasiği olan hatadır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaçlar dışında, zarf-fiil eklerinden (-ınca, -erek gibi) sonra tek başlarına kullanıldıklarında virgül gelip gelmeyeceğini araştırın.

Alternatif Yöntem

Cümleden bağlacı çıkarıp virgülü bırakmayı deneyin; eğer anlam bozuluyorsa veya bağlaç orada zaten ayırma işlemini yapıyorsa virgül gereksizdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 1138Soru →

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar; kelimelerin yapısal özelliklerine, ses olaylarına veya anlam kaymalarına göre değişiklik gösterebilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorunun çözümü için hazırlanan raporu en kısa sürede üst makama arzederek gerekli onayın alınmasını beklediler.

Cevap

Dilekçe veya raporun sunulması anlamındaki eylemin 'arz ederek' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Raporun üst makama sunulması anlamında kullanılan eylemde, 'arz' kelimesi herhangi bir ses olayına (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) uğramadığı için yardımcı fiil olan 'etmek' (burada zarf-fiil eki almış haliyle 'ederek') ile ayrı yazılmalıdır. Doğru yazım 'arz ederek' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelerin tespit edilmesi
İş birliği, öz geçmiş, birtakım, arzederek, başucu sözcükleri belirlenmiştir.
Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için önce birleşik yapıdaki kelimeleri ayıklamak gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerin kuralını uygulama
'Arz' kelimesinde herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmemiştir.
Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan yapılar, isim soylu kelimede ses olayı yoksa ayrı yazılır.
3
Diğer kelimelerin yapısal kurallarını kontrol etme
İş birliği ve öz geçmiş ayrı; birtakım ve başucu bitişik yazılır.
TDK kurallarına göre 'iş, öz, dış, iç' gibi kelimelerle kurulan birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılırken; baş ve belgisizlik bildiren bazı yapılar bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki yardımcı fiille (etmek, olmak) kurulan kelimeyi inceleyin; ses olayı var mı?
2
'Arz' kelimesi 'etmek' ile birleşirken ünlü düşmesine veya ünsüz türemesine uğrar mı?
3
Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı eylemler ayrı yazılır; 'not etmek' veya 'terk etmek' gibi 'arz etmek' de ayrı olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde ses olayı olmadığı halde sıkça karıştırılan 'hak etmek', 'terk etmek' ve 'sağ ol' kelimelerinin yazımını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi telaffuz ederken hece düşmesi veya ses artışı olup olmadığını kontrol edin; eğer telaffuzda bir değişiklik zorunlu değilse genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1139Soru →

Bir kalkınma ajansının hazırladığı "Kırsal Ekonomik Altyapının Güçlendirilmesi" raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modernizasyon çalışmaları kapsamında bölgeye tahsis edilen 6’şar adet traktör, düzenlenen törenle hak sahibi çiftçilere teslim edildi.

Cevap

Bölgeye tahsis edilen araç sayısının '6’şar' şeklinde rakamla belirtildiği seçenek yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla ifade edilmelidir.
Doğru cevap olan seçenekte '6'şar' ifadesi kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, her zaman yazıyla (altışar, yedişer, onar vb.) yazılmalıdır. Bu kuralın ihlali bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı ifadelerini ve eklerini tespit et.
Dörder, yüzde seksen beş, 12’nci, 6’şar ve 10.45 ifadeleri incelenmelidir.
Yazım kuralları açısından riskli alanları belirlemek için.
2
Üleştirme sayıları kuralını (paylaştırma) kontrol et.
TDK'ye göre üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
En sık yapılan ve KPSS'de sıkça sorgulanan sayı yazımı kuralı budur.
3
Hatalı kullanımı düzelt.
6'şar ifadesi 'altışar' şeklinde yazılmalıdır.
Rakamla üleştirme yazımı Türkçede yazım yanlışı kabul edilir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki paylaştırma (üleştirme) bildiren sayılara ve bu sayıların rakamla mı yoksa yazıyla mı yazıldığına dikkat edin.
2
Sıra sayılarına getirilen ekleri (12'nci, 7'nci vb.) sayının okunuşuna göre kontrol edin.
3
TDK kurallarına göre '3'er', '5'er', '6'şar' gibi kullanımlar yazım yanlışıdır; bu sayılar mutlaka 'üçer', 'beşer', 'altışar' şeklinde yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarına getirilen eklerde ünlü uyumu ve ünsüz düşmesi (2'nci örneğindeki gibi) kurallarıyla ilgili daha fazla alıştırma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sayıların yazımını kontrol ederken şu yöntemi izleyin: 1. Üleştirme mi? (Her zaman yazı). 2. Saat mi? (Araya nokta). 3. Birden fazla kelime mi? (Genellikle ayrı). 4. Sıra sayısı eki mi? (Son harfe bak).
Tahmini Süre:50s
Soru 1140Soru →

Yazılı anlatımda iki noktanın (:) temel işlevi, kendisinden sonra yapılacak bir açıklama veya verilecek örnekler için metinde bir hazırlık zemini oluşturmaktır. Bu işaretten sonra gelecek olan ifadenin büyük veya küçük harfle başlaması ise o ifadenin yapısal özelliğine, yani bağımsız bir cümle olup olmamasına bağlıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Enstitü bünyesinde açılan mesleki eğitim kursları şu başlıklar altında toplanmıştır: İleri düzey İngilizce, temel bilgisayar programcılığı ve diksiyon teknikleri.

Cevap

İleri düzey İngilizce, temel bilgisayar programcılığı ve diksiyon teknikleri şeklinde sıralanan seçenek, örnekler cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlamalıydı.
Doğru cevap olan seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'İleri düzey İngilizce, temel bilgisayar programcılığı ve diksiyon teknikleri' ifadesi bir cümle niteliği taşımamaktadır. Türk Dil Kurumu'nun 'İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.' kuralı gereğince 'İleri' sözcüğünün küçük harfle (ileri) başlaması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki iki noktanın kullanım amacını belirle.
Tüm seçeneklerde iki nokta açıklama yapmak veya örnek sıralamak amacıyla kullanılmıştır.
İki noktanın işlevini belirlemek, sonrasındaki yazım kuralını (büyük/küçük harf) uygulamak için gereklidir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadelerin yapısal özelliğini incele.
Hatalı seçenekte sıralanan 'İleri düzey İngilizce, temel bilgisayar...' ifadesi bir yüklemi olmayan, bağımsız bir cümle niteliği taşımayan bir örnekler dizisidir.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.
3
Yazım kurallarını kontrol et.
Hatalı seçenekte 'İleri' sözcüğünün büyük harfle başlaması kural ihlalidir; doğru yazım 'ileri' şeklinde olmalıdır.
Örnekler özel isimle başlamıyorsa veya tam bir cümle değilse küçük harf zorunluluğu vardır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük ve Küçük Harf Kullanımı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa sadece bir örnek listesi mi olduğunu kontrol edin.
2
Eğer iki noktadan sonra gelen bölümün yüklemi yoksa ve özel isimle başlamıyorsa küçük harfle başlamalıdır.
3
Kurs başlıklarının sıralandığı seçenekteki 'İleri' kelimesinin neden büyük yazıldığını ve bunun TDK kurallarına uyup uymadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül (;) ve iki nokta (:) arasındaki farkları test eden sorular çözerek bu karmaşık konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi okurken iki noktadan sonra 'yani' veya 'şunlardır' gibi ifadelerin geldiğini ve sonrasının bir liste mi yoksa açıklayıcı bir cümle mi olduğunu anlamaya çalışmak eleme yapmanızı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 57 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 57 | Examkin