Examkin

Birleşik Kelimelerin Yazımı

137 soru

Soru 21Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müdür Bey, hazırladığı raporu yönetim kuruluna arzettiğinde salonda derin bir sessizlik oldu.

Cevap

Hazırladığı raporu yönetim kuruluna 'arzettiğinde' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; çünkü bu ifade 'arz ettiğinde' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'arzettiğinde' ifadesi hatalıdır. 'Arz etmek' birleşik fiili kurulurken herhangi bir ses düşmesi (sabretmek gibi) veya ses türemesi (reddetmek gibi) meydana gelmez. TDK kurallarına göre yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır. Bu nedenle ifade 'arz ettiğinde' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: çörek otu, addetti, ayırt etti, arzettiğinde, hanımeli.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu bulmak için ilk adımdır.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiilleri (etmek/olmak) ses olayı yönünden incele.
'Addetti' (ad+etmek) sözcüğünde ünsüz türemesi olduğu için bitişik yazılması doğrudur. 'Ayırt etti' ve 'arz etti' fiillerinde ses olayı yoktur.
Türkçede yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin bitişik yazılması için ses düşmesi veya türemesi şarttır.
3
Anlam kaymasına uğrayan bitki ve nesne adlarını kontrol et.
'Hanımeli' anlam kaymasına uğradığı için bitişik, 'çörek otu' ise 'ot' kelimesi anlamını koruduğu için ayrı yazılır.
Birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılmasındaki en temel kurallardan biri anlam değişimidir.
4
Hatalı olan seçeneği belirle.
'Arz etti' ifadesinde ses olayı olmamasına rağmen bitişik yazılması kural ihlalidir.
Kurala aykırı kullanımı tespit ederek doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiiller ve Anlam Kayması Kuralı

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde ses olayı olmayan 'terk etmek' ve 'sağ ol' gibi yapıların yazımını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 22Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Memur, masanın üzerindeki bütün evrakları titizlikle inceledikten sonra sisteme kayıt etti.

Cevap

Memur tarafından evrakların sisteme 'kayıt etti' şeklinde girildiğini belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte 'kayıt etti' ifadesi yanlıştır. Türkçede 'kayıt' sözcüğü 'etmek' fiiliyle birleştiğinde 'ı' ünlüsü düşer (kaydetti). TDK kurallarına göre, bu tür ses olaylarının gerçekleştiği durumlarda birleşik fiil bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşik fiili incele
'Kayıt etti' ifadesi 'kayıt' ismi ve 'etmek' yardımcı fiilinden oluşmaktadır.
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerin yazım kuralını belirlemek için.
2
Ses olayı kontrolü yap
'Kayıt' kelimesi 'etmek' ile birleştiğinde 'ı' ünlüsü düşer ve 'kaydetti' halini alır.
TDK kurallarına göre ses düşmesi veya türemesi olan birleşik fiiller bitişik yazılır.
3
Doğru yazımı belirle
İfadenin 'kaydetti' şeklinde yazılması gerekirken 'kayıt etti' şeklinde ayrı yazılması yanlıştır.
Ses olayı gerçekleşen yapıların ayrı yazılması yazım hatasıdır.

Anahtar Kavram

Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi varsa kelimeler bitişik yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 23Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanayi hamlelerinin başarısı için ağır yük taşımacılığında demiryolu kullanımına daha fazla ağırlık verilmelidir.

Cevap

Sanayi hamlelerinin başarısı için ağır yük taşımacılığında demiryolu kullanımına daha fazla ağırlık verilmelidir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre; dış, iç, sıra, yol sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılmalıdır. Bu kural uyarınca 'kara yolu', 'hava yolu' ve 'deniz yolu' terimlerinde olduğu gibi 'demir yolu' terimi de ayrı yazılmalıdır. Cümlede 'demiryolu' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Belirlenen sözcükler: vadetmek, keçiboynuzu, dereotu, kuzeybatı, demiryolu.
Yazım yanlışını bulabilmek için önce birleşik yapıda olan tüm sözcüklerin incelenmesi gerekir.
2
TDK'nin birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallarını her bir sözcük için süzgeçten geçir.
Vadetmek (ses olayı var, bitişik), Keçiboynuzu (anlam kayması var, bitişik), Dereotu (istisna, bitişik), Kuzeybatı (ara yön, bitişik) kurallara uygundur.
Her birleşik sözcüğün kendine özgü yazım kuralları (ses olayı, anlam değişmesi, kalıplaşma vb.) bulunmaktadır.
3
'Yol' sözcüğüyle kurulan birleşik terimlerin kuralını hatırla.
TDK'ye göre hava yolu, kara yolu, deniz yolu ve demir yolu ifadeleri her zaman ayrı yazılır.
Yol, dış, iç, sıra gibi sözcüklerle oluşturulan terimlerin ayrı yazılması kuralı gereğince 'demiryolu' bitişik değil, 'demir yolu' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Ayrı ve Bitişik Yazılma Kuralları

Alternatif Yöntem

Sözcüğün ayrı mı bitişik mi yazılacağına karar verirken ikinci kelimenin anlamını koruyup korumadığına bakabilirsiniz. Eğer ikinci kelime (örneğin 'demir yolu'ndaki 'yol') gerçek anlamını koruyorsa, kelime genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 24Soru →

Türkçede 'ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılırken, bazı sözcükler anlamca kalıplaştığı için bitişik yazılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkemizde sanayileşme hamlesinin başlamasına ön ayak olan isimlerin hayat hikâyeleri, gelecek kuşaklar için ilham verici birer örnektir.

Cevap

D seçeneğinde yer alan 'ön ayak' ifadesi, 'öncülük eden, yol açan' anlamında kullanıldığı için 'önayak' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'ön' sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılır (ön söz, ön yargı, ön ad vb.). Ancak 'önsezi', 'öngörü' ve 'önayak' (öncülük etmek anlamında) sözcükleri bu kuralın istisnasıdır ve bitişik yazılmaları gerekir. Doğru cevabın bulunduğu cümlede 'öncülük eden' anlamındaki sözcüğün ayrı yazılması bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen 'ön' sözcüğüyle kurulmuş birleşik yapıları tespit etmek.
'ön söz', 'ön yargı', 'önsezi', 'ön ayak' ve 'öngörü' ifadeleri belirlenmiştir.
Sorunun odaklandığı birleşik kelime grubunu analiz etmek için gereklidir.
2
TDK'nin 'ön' sözcüğüyle ilgili genel kuralını ve istisnalarını hatırlamak.
Genel kural 'ön' ile kurulanların ayrı yazılmasıdır (ön söz, ön yargı gibi). Ancak 'önsezi', 'öngörü' ve 'önayak' kalıplaşmış istisnalardır.
Kural ve istisna ayrımını yaparak hatalı kullanımı bulmak için gereklidir.
3
Hatalı seçenekteki sözcüğün anlamını ve yazımını kontrol etmek.
'Önayak' sözcüğü mecaz anlamda (öncü) kullanıldığında bitişik; gerçek anlamda (hayvan ayağı) kullanıldığında ayrı yazılır. Cümlede mecaz anlamda kullanılmıştır.
Bağlam üzerinden doğru yazım biçimine karar vermek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ön sözcüğü ile kurulan kalıplaşmış birleşik kelimelerin (önsezi, öngörü, önayak) yazımı.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'iç', 'dış' ve 'sıra' sözcükleriyle kurulan (yasa dışı, hafta içi, yanı sıra) birleşik kelimelerin yazım kurallarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru →

Türkçede birleşik kelimelerin bitişik veya ayrı yazılması; kelimelerin anlam kaybına uğramasına, ses olaylarının gerçekleşmesine veya kalıplaşmış yapılara göre belirlenir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zorluklar karşısında bu kadar çabuk vaz geçmen bizi hayal kırıklığına uğrattı.

Cevap

Zorluklar karşısında bu kadar çabuk vaz geçmen bizi hayal kırıklığına uğrattı.
Cümlelerin hangisinde hata yapıldığı sorulmaktadır. 'Vazgeçmek' fiili, Türkçede anlamca kaynaşmış birleşik fiiller grubuna girer. Bu tür fiiller (başvurmak, varsaymak, öngörmek vb.) gelenekselleşmiş olarak bitişik yazılır. Seçenekte geçen 'vaz geçmen' ifadesi ayrı yazıldığı için bir yazım yanlışı oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik yapıdaki sözcükleri (birçoğu, başvurmanız, kaybolmuş, vaz geçmen, yavruağzı) tespit edin.
Sözcükler belirlendi.
Yazım yanlışı aramadan önce ilgili sözcükleri bulmak gerekir.
2
Tespit edilen her bir sözcüğü Türk Dil Kurumu'nun (TDK) birleşik kelimelerle ilgili yazım kuralları açısından inceleyin.
Dört seçenekteki sözcüklerin kurallara uygun olduğu, bir seçenekte ise kural ihlali yapıldığı görüldü.
Birleşik fiillerin, renk adlarının ve belgisiz sözcüklerin yazım kuralları birbirinden farklıdır.
3
'Vazgeçmek' fiilinin yapısını analiz edin.
Vazgeçmek fiili anlamca kaynaşmış birleşik bir fiildir.
Bu tür fiiller gelenekselleşmiş olarak her zaman bitişik yazılır.
4
Hatalı yazılan 'vaz geçmen' ifadesinin bulunduğu seçeneği belirleyin.
D seçeneğinde 'vaz geçmen' ifadesinin ayrı yazılarak hata yapıldığı saptandı.
Kural gereği 'vazgeçmen' şeklinde bitişik yazılmalıydı.

Anahtar Kavram

Anlamca kaynaşmış birleşik fiillerin yazımı
Tahmini Süre:50s
Soru 26Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bunca yıllık emeğini bir çırpıda terketmesi hepimizi hayal kırıklığına uğrattı.

Cevap

Bunca yıllık emeğini bir çırpıda terketmesi hepimizi hayal kırıklığına uğrattı cümlesindeki 'terketmesi' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'terk etmesi' olmalıdır.
Cümledeki 'terketmesi' sözcüğü birleşik bir fiildir. Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı eylemlerle kurulan birleşik fiillerde, isim olan ilk kelimede herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılmalıdır. 'Terk' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken bir ses olayı yaşanmadığı için 'terk etmesi' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik yapılı sözcükleri (birleşik fiiller ve birleşik isimler) tespit edin.
arz etti, ateş böcekleri, hissetti, imambayıldı ve terketmesi sözcükleri incelenmek üzere belirlendi.
Yazım kurallarının uygulanacağı hedef sözcükleri belirlemek için.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde (etmek, olmak) ses olayı olup olmadığını kontrol edin.
'Arz etti' ve 'terketmesi' fiillerinde ses olayı yoktur; 'hissetti' fiilinde ünsüz türemesi vardır.
Ses olayı varsa bitişik, yoksa ayrı yazılması kuralını işletmek için.
3
Anlam kaybı kuralını bitki, hayvan ve yemek adları üzerinden değerlendirin.
'İmambayıldı' sözcüğünde her iki kelime de gerçek anlamını yitirmiş (yemek adı), 'ateş böceği' sözcüğünde ise ikinci kelime (böcek) anlamını korumuştur.
İkinci kelime anlamını koruyorsa ayrı, kaybediyorsa bitişik yazılması kuralını kontrol etmek için.
4
Tespit edilen kural ihlalini belirleyin.
'Terk' ve 'etmek' birleşirken ses olayı yaşanmadığı halde bitişik yazıldığı görüldü.
Yanlış yazılan seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Alternatif Yöntem

Birleşik fiillerde bitişik yazım için mutlaka 'his-s-etmek' (türeme) veya 'sab(ı)r-etmek' (düşme) gibi bir ses değişimi olup olmadığını kontrol ederek sonuca gidebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 27Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öğrencilerin akademik başarılarını artırmak için kendi öğrenme stratejilerini belirleyebilecekleri özdenetim mekanizmaları güçlendirilmelidir.

Cevap

İçerisinde 'özdenetim' ifadesi geçen cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; bu sözcük 'öz denetim' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre 'öz' sözcüğüyle oluşturulan tamlamalar genel olarak ayrı yazılır. 'Öz güven', 'öz saygı' ve 'öz denetim' bu kurala tabidir. Ancak 'özeleştiri' ve 'özveri' sözcükleri bu kuralın istisnası olarak bitişik yazılmaktadır. Sorudaki cümlede 'öz denetim' sözcüğü bitişik yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: öz güven, özeleştiri, baklaçiçeği, özdenetim, methettiler.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
'Öz' kelimesiyle kurulan birleşik yapıları incele.
'Öz güven' ayrı, 'özeleştiri' bitişik, 'öz denetim' ise ayrı yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre 'öz' ile kurulan tamlamaların çoğu (öz saygı, öz güven, öz denetim vb.) ayrı yazılırken; 'özeleştiri' ve 'özveri' gibi az sayıda kelime bitişik yazılır.
3
Renk adları ve yardımcı fiillerle kurulan yapıları kontrol et.
'Baklaçiçeği' renk adı olduğu için bitişik, 'methetmek' ise ses olayı içerdiği için bitişik yazılır.
Anlam kaymasına uğrayan renk adları ve ses olayına (düşme/türeme/değişim) uğrayan yardımcı fiilli birleşik fiiller bitişik yazılır.
4
Yanlış yazılan kelimeyi belirle.
'Özdenetim' kelimesi kurallara aykırı olarak bitişik yazılmıştır.
'Öz denetim' yapısı herhangi bir ses olayına veya kalıplaşmış bir istisnaya sahip olmadığı için ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Öz sözcüğüyle kurulan tamlamalarda bitişik ve ayrı yazılan kelimelerin ayrımı (Özeleştiri/Özveri vs. Öz güven/Öz denetim).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 28Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye bünyesinde faaliyet gösteren aş evi, her gün binlerce kişiye sıcak yemek ulaştırıyor.

Cevap

Sıcak yemek dağıtılan yer anlamındaki 'aşevi' sözcüğünün bitişik yazılması gerekirken ayrı yazıldığı cümle yanlışlık içermektedir.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'ev' sözcüğüyle kurulan ve bir topluluğa hizmet veren yerleri karşılayan 'aşevi, huzurevi, yayınevi, polisevi' gibi birleşik sözcükler bitişik yazılır. Bu nedenle belediyenin yemek ulaştırdığı yeri tanımlayan ifadenin 'aşevi' şeklinde bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılması yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik yapıları (dağ evi, aş evi, yayınevi, huzurevi, bağ evi) belirleyin.
Tespit edilen yapılar: dağ evi, aş evi, yayınevi, huzurevi, bağ evi.
Yazım kuralının hangi sözcük öbeği üzerinde yoğunlaştığını anlamak için gereklidir.
2
TDK'nin 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelere dair kuralını hatırlayın.
Kural: 'Ev' sözcüğüyle kurulan ve bir hizmet, kurum veya topluluk adı bildiren sözcükler (aşevi, basımevi, huzurevi vb.) bitişik yazılır; ancak 'dağ evi', 'bağ evi' gibi yapılar ayrı yazılır.
Hangi kelimelerin istisna, hangilerinin kurala tabi olduğunu belirlemek için gereklidir.
3
Tespit edilen kelimeleri kurala göre denetleyin.
'Aşevi' bitişik olmalıydı, 'dağ evi' ve 'bağ evi' ayrı olmalıydı.
Yanlış yazımı tespit ederek doğru seçeneğe ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ev sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik yapıların hangilerinin kurum adı, hangilerinin ise sadece yer belirten tamlama olduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'başı' ve 'evi' ile kurulan diğer birleşik kelimeleri (ustabaşı, aşçıbaşı, yayınevi, konukevi) TDK üzerinden inceleyerek istisnaları not edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cüzdanını nerede kayıp ettiğini bir türlü hatırlayamadı.

Cevap

Cümledeki 'kayıp ettiğini' ifadesinin yazımı yanlıştır; bu sözcük grubunda ses düşmesi meydana geldiği için 'kaybettiğini' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'etmek' ve 'olmak' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde; isim soylu ilk kelimede bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi (ses olayı) meydana gelirse bu kelimeler bitişik yazılır. 'Kayıp' kelimesi 'etmek' fiili ile birleştiğinde 'ı' ünlüsü düşer ve kelime 'kaybetmek' halini alır. Bu nedenle 'kayıp etti' şeklindeki ayrı yazım bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşik fiili oluşturan kelimeleri belirleyin.
'Kayıp' ismi ve 'etmek' yardımcı fiili bir araya gelmiştir.
Yardımcı fiillerle kurulan yapıların yazım kuralını belirlemek için temel bileşenler incelenir.
2
Kelimeler birleşirken bir ses olayı olup olmadığını kontrol edin.
'Kayıp' kelimesindeki 'ı' ünlüsü düşmekte ve 'p' ünsüzü 'b'ye dönüşmektedir.
TDK kurallarına göre yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi varsa kelimeler bitişik yazılır.
3
Kuralı uygulayarak doğru yazımı tespit edin.
Doğru yazım 'kaybetti' şeklindedir.
Ses olayı gerçekleştiği halde kelimelerin ayrı yazılması bir yazım yanlışına yol açar.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Okula yeni başlayan tüm öğrencilerin isimlerini sisteme hızlıca kayıt etti.

Cevap

Öğrencilerin isimlerinin sisteme 'kayıt etti' şeklinde girildiği cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'kaydetti' olmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'kayıt etti' ifadesi kullanılmıştır. Ancak Türkçede 'etmek' yardımcı fiiliyle birleşen isimlerde ünlü düşmesi meydana gelirse (kayıt -> kayd-) bu sözcükler bitişik yazılır. Dolayısıyla ifadenin 'kaydetti' şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: 'birkaç', 'pek çok', 'aslanağzı', 'kayıt etti', 'kuzeydoğu'.
Yazım kurallarına uygunluğun denetlenmesi için önce hedef kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerin yazım kuralını uygula.
'Kayıt' ve 'etmek' birleşirken 'ı' ünlüsü düşer. Kural gereği ses olayı gerçekleşen bu tür yapılar bitişik yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre ses düşmesi veya türemesi olan yardımcı fiilli birleşik kelimeler bitişik yazılmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Ses düşmesi veya türemesine uğrayan yardımcı fiilli birleşik kelimelerin bitişik yazılması kuralı.
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzik başlayınca salondaki herkes neşeyle dansetti.

Cevap

Müzik başlayınca salondaki herkesin 'dans etti' şeklinde ayrı yazılması gereken ifadeyi bitişik yazması yanlıştır.
Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmiyorsa kelimeler ayrı yazılır. 'Dans' kelimesi 'etmek' fiiliyle birleşirken bir ses olayı yaşamadığı için 'dans etti' şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapıları (gülkurusu, güneybatı, yer elması, affetti, dansetti) tespit edin.
Hangi sözcüklerin birleşik yazım kurallarına tabi olduğu belirlenir.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle incelenecek kelimeleri seçmek gerekir.
2
'Etmek' yardımcı fiiliyle kurulan yapıları ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) yönünden inceleyin.
'Affetti' sözcüğünde ünsüz türemesi varken, 'dansetti' sözcüğünde herhangi bir ses olayı yoktur.
Türkçe yazım kurallarına göre yardımcı fiille kurulan birleşimlerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazım Kuralları
Tahmini Süre:40s
Soru 32Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının bu eserindeki ince detayları diğerlerinden ayırdetmek derin bir bilgi birikimi gerektirir.

Cevap

Sanatçının eserindeki detayları ayırmaktan bahseden cümlede geçen 'ayırdetmek' sözcüğü yanlıştır; bu sözcüğün 'ayırt etmek' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Sanatçının eserindeki ince detaylardan bahseden cümlede kullanılan 'ayırdetmek' ifadesi yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'etmek, olmak' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, isim soylu kelimede bir ses düşmesi veya türemesi yoksa kelimeler ayrı yazılır. 'Ayırt' kelimesinde bir ses olayı olmadığı için 'ayırt etmek' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşik fiillerin yazım kuralını hatırlamak.
Etmek, olmak, eylemek yardımcı fiilleriyle kurulan yapılar, isim kısmında bir ses olayı (düşme veya türeme) varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır.
Yazım yanlışını tespit etmek için temel kuralın uygulanması gerekir.
2
'Ayırt etmek' ve 'arz etmek' yapılarını analiz etmek.
'Ayırt' ve 'arz' kelimelerinde yardımcı fiille birleşirken herhangi bir ses olayı gerçekleşmez. Dolayısıyla bu kelimelerin ayrı yazılması gerektiği belirlenir.
Cümledeki kullanımın kurala uygunluğu denetlenir.
3
Diğer birleşik kelimeleri (hanımeli, gökkuşağı, ada çayı) kurallara göre kontrol etmek.
Hanımeli ve gökkuşağı anlam kayması nedeniyle bitişik; ada çayı ise anlamını koruduğu için ayrı yazılır. Bu kullanımların doğru olduğu teyit edilir.
Tüm seçeneklerin doğruluğu kontrol edilerek hata noktası netleştirilir.

Anahtar Kavram

Birleşik Fiillerin ve İsimlerin Yazım Kuralları

Daha Fazla Pratik

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili özellikle 'ayrı yazılanlar' başlığı altındaki bitki ve hayvan adlarını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 33Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar arasındaki işbirliğinin artırılması amacıyla düzenlenen toplantıya, sektörün önde gelen temsilcileri katılım sağladı.

Cevap

Kurumlar arasındaki 'iş birliği' ifadesi, TDK kuralları gereği ayrı yazılmalıdır.
Ortak bir hedef için birlikte çalışma anlamına gelen 'iş birliği' ifadesinde, kelimelerin her ikisi de gerçek anlamını korumaktadır ve kelimeler arasında herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi, ünsüz türemesi vb.) gerçekleşmemiştir. TDK kurallarına göre bu tür birleşik yapılar ayrı yazılır. Bu nedenle 'işbirliği' şeklindeki yazım yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
İşbirliği, vişneçürüğü, sıra dışı, yurt içi, suçüstü, dereotu.
Yazım yanlışı analizi için temel birimleri belirlemek gerekir.
2
TDK'nin 'Dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime kurallarını uygula.
Sıra dışı, yurt içi, yasa dışı ifadeleri ayrı yazılmalıdır (Doğru uygulanmış).
Bu sözcükler kural gereği her zaman ayrı yazılır.
3
Anlam kaybı ve kalıplaşma durumlarını kontrol et.
Vişneçürüğü (renk adı), suçüstü (soyut anlam), dereotu (istisna) bitişik yazılırken; iş birliği ayrı yazılmalıdır.
İş birliği ifadesinde her iki kelime de anlamını korumakta ve bir ses olayı bulunmamaktadır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Ayrı ve Bitişik Yazılma Esasları
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 34Soru →

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar; kelimelerin anlam kaybına uğrayıp uğramamasına, ses olaylarının gerçekleşmesine veya belirli eklerin kullanımına göre değişiklik göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllardır emek verdiği bu kurumdan ayrılmak ve her şeyi bir anda terketmek ona çok zor geldi.

Cevap

Yardımcı fiille kurulan ve herhangi bir ses olayına uğramayan 'terk etmek' sözcüğünün ayrı yazılması gerekirken bitişik yazıldığı seçenek yanlıştır.
Türkçede 'etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır. 'Terk' kelimesi 'etmek' fiiliyle birleşirken hiçbir ses değişikliğine uğramadığı için 'terk etmek' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Bu nedenle bitişik yazıldığı seçenek hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki birleşik kelimeleri (çörek otu, terketmek, kahrolmak, vişneçürüğü, akşamüzeri) belirle.
Odaklanılacak sözcükler tespit edildi.
Yazım kuralı incelemesi yapabilmek için önce ilgili sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Yardımcı fiillerle kurulan 'kahrolan' ve 'terketmek' sözcüklerini ses olayı yönünden incele.
'Kahrolan' sözcüğünde ünlü düşmesi olduğu için bitişik yazım doğru; 'terketmek' sözcüğünde ses olayı olmadığı için bitişik yazım yanlıştır.
TDK kurallarına göre etmek/olmak fiilleri ses olayı varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır.
3
Diğer birleşik kelimeleri (bitki adı, renk adı, zaman kavramı) ilgili kurallara göre kontrol et.
'Çörek otu' (anlam korunumu), 'vişneçürüğü' (renk adı) ve 'akşamüzeri' (soyut yer/zaman) yazımlarının kurallara uygun olduğu görüldü.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak için her bir kuralın sağlaması yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Alternatif Yöntem

Yardımcı fiil sorularında kelimeyi heceleyerek veya köküne ayırarak bir ses olayı olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. 'Te-rek' veya 'ter-re-ket-mek' gibi bir ses türemesi veya 'terk' kelimesinde bir düşme yoktur, bu yüzden ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 35Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kitabın önsöz kısmında yazarın hayatına dair ilginç detaylar yer alıyor.

Cevap

Kitabın önsöz kısmında yazarın hayatına dair ilginç detaylar yer alıyor.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre; 'dış, iç, öte, ön, yan' gibi belirleyici sözlerle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılmalıdır. Bu kural gereği 'ön söz' ifadesinin ayrı yazılması gerekirken, seçenek içerisinde 'önsöz' şeklinde bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen birleşik kelimeler belirlenir.
Belirlenen kelimeler: önsöz, akşamüstü, kuşburnu, özveri, kaydetti.
Yazım yanlışı taraması yapabilmek için önce aday kelimeler tespit edilmelidir.
2
Belirlenen kelimelerin TDK yazım kurallarına uygunluğu kontrol edilir.
'Ön' sözcüğüyle kurulan 'ön söz' ifadesinin bitişik yazıldığı (önsöz) tespit edilir.
TDK'ye göre 'dış, iç, öte, ön, yan' gibi sözlerle oluşturulan birleşik kelimeler ayrı yazılmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kelimelerin kuralları teyit edilir.
Akşamüstü (zaman bildirdiği için), kuşburnu (anlam kayması), özveri (kalıplaşmış) ve kaydetti (ses olayı) sözcüklerinin bitişik yazılmasının doğru olduğu onaylanır.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak kesin cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazımı
Tahmini Süre:50s
Soru 36Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kendisine sunulan bu cazip teklifi, daha iyisini haketmediğini düşünerek geri çevirdi.

Cevap

Kendisine sunulan bu cazip teklifi, daha iyisini haketmediğini düşünerek geri çevirdi.
'Etmek' yardımcı fiiliyle kurulan birleşik fiillerde herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır. 'Hak etmek' kelimesinde de herhangi bir ses olayı bulunmadığı için 'haketmediğini' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır; doğrusu 'hak etmediğini' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri (kuzeybatı, itburnu, sabretti, haketmediğini, çörek otu) belirleyin.
İnceleme yapılacak hedef sözcükler doğru şekilde tespit edildi.
Yazım yanlışını bulabilmek için önce birleşik yapılı sözcüklerin teşhis edilmesi gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan 'haketmediğini' sözcüğünü ses olayları (düşme veya türeme) açısından inceleyin.
Sözcükte herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi olmadığı görüldü.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ses olayı barındırmayan yardımcı fiillerin (etmek, olmak) ayrı yazılması gerektiğini doğrulamak için.
3
Hatalı yazımı tespit ederek kuralı uygulayın.
'Haketmediğini' yazımının yanlış olduğu, sözcüğün 'hak etmediğini' şeklinde ayrı yazılması gerektiği sonucuna varıldı.
Ses olayı içermeyen birleşik fiillerin ayrı yazılması kuralına aykırılığı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 37Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni hazırlanan yönetmeliğin yanısıra eski kuralların da bir süre uygulanacağı belirtildi.

Cevap

Yeni hazırlanan yönetmeliğin yanısıra eski kuralların da bir süre uygulanacağı belirtildi cümlesinde 'yanı sıra' ifadesi ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'yanı sıra' ifadesi ayrı yazılmalıdır. Cümlede bu ifadenin 'yanısıra' şeklinde bitişik yazılmış olması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcüklerin tespit edilmesi.
Çörek otu, kaydedilmesi, yanısıra, aslanağzı ve terk etti ifadeleri incelenmek üzere belirlenmiştir.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle kurallara tabi olan sözcük yapılarını ayırt etmek gerekir.
2
'Dış, iç, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik yapıların incelenmesi.
'Yanı sıra' ifadesinin 'sıra' sözcüğüyle kurulduğu ve TDK kuralları gereği ayrı yazılması gerektiği tespit edilmiştir.
Türkçede 'yanı sıra, hafta içi, yurt dışı' gibi yapılar kural gereği her zaman ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki birleşik sözcüklerin kurallara uygunluğunun denetlenmesi.
Kaydedilmesi (ses düşmesi var, bitişik), aslanağzı (anlam kayması var, bitişik), çörek otu (anlam kaybı yok, ayrı) ve terk etti (ses olayı yok, ayrı) yazımlarının doğru olduğu onaylanmıştır.
Doğru cevabı teyit etmek için çeldiricilerin kural ihlali yapmadığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Dış, İç ve Sıra Sözleriyle Oluşturulan Birleşik Kelimelerin Yazımı
Soru 38Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilim insanları, çöle düşen göktaşının hangi gezegenden geldiğini belirlemek için inceleme başlattı.

Cevap

Bilim insanlarının çöle düşen 'gök taşı' ile ilgili inceleme başlattığını belirten cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallarına göre gök cisimlerini karşılayan terimler (gök taşı, meteor taşı, kutup yıldızı vb.) ayrı yazılır. Bu nedenle cümlede geçen 'göktaşının' ifadesi hatalıdır; doğru yazım 'gök taşının' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit etme
Tespit edilen sözcükler: akşamüzeri, gökyüzü, gök taşı, suçüstü, yanı sıra, pek çok.
Yazım yanlışı olan birleşik yapıyı bulmak için önce tüm aday kelimeleri belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcükleri TDK yazım kurallarına göre analiz etme
Gök taşı sözcüğünün ayrı yazılması gerektiği halde bitişik yazıldığı görüldü.
Türkçede gök cisimlerini belirten terimler (gök taşı, kuyruklu yıldız vb.) kural gereği ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Gök cisimlerinin ve soyut yer bildiren alt/üst sözcüklerinin yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eski evrakların dijital ortama aktarılması sürecinde bazı verilerin kayıp edildiği tespit edilince idari bir inceleme başlatıldı.

Cevap

Eski evrakların dijital ortama aktarılması sürecinde bazı verilerin kayıp edildiği tespit edilince idari bir inceleme başlatıldı.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'kayıp edildiği' ifadesi birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurala aykırıdır. 'Kayıp' sözcüğü 'etmek' yardımcı fiiliyle birleştiğinde 'ı' sesi düşer ve 'p' sesi yumuşayarak 'b'ye dönüşür. Ses olayı (ünlü düşmesi) gerçekleştiği için sözcüğün 'kaybedildiği' şeklinde bitişik yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: yanı sıra, kayıp edildiği, hanımeli, hizmet içi, kuzeybatı.
Yazım yanlışı olan birleşik yapıyı bulmak için önce aday sözcükleri belirlemek gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan 'kayıp edildiği' yapısını TDK kuralları çerçevesinde incele.
Kayıp + etmek birleşiminde 'ı' ünlüsü düşer ve 'p' ünsüzü 'b'ye dönüşür. Ses olayı gerçekleştiği için bu yapı bitişik yazılmalıdır.
Etmek ve olmak fiilleriyle kurulan yapılarda ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazım zorunludur.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları doğrula.
Yanı sıra ve hizmet içi (ayrı), hanımeli (anlam kaybı-bitişik), kuzeybatı (ara yön-bitişik) kullanımlarının tamamı doğrudur.
Hatalı şıkkın doğruluğundan emin olmak için diğer seçeneklerin kurallara uygunluğunu kontrol etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
Tahmini Süre:50s
Soru 40Soru →

Verilen cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımı konusunda bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje dosyasında yer alan teknik çizimlerin yanısıra maliyet analizleri de detaylı bir şekilde sunulmuştur.

Cevap

Doğru cevap, 'yanı sıra' ifadesinin bitişik yazıldığı seçenektir.
Türkçe yazım kuralları uyarınca 'iç, dış, sıra' sözcükleri ile kurulan birleşik kelime ve terimlerin ayrı yazılması gerekmektedir. 'Yanı sıra' ifadesi de bu kurala tabi olduğu için bitişik yazılması bir yazım yanlışına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri (kuşburnu, köpek balığı, kuzeybatı, yanısıra, vadetti) tespit et.
Beş farklı kuralı temsil eden birleşik yapılar belirlendi.
Yazım kurallarını denetlemek için önce birleşik yapıların doğru tespit edilmesi gerekir.
2
TDK'nin birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili temel kurallarını (anlam kaybı, ara yönler, yardımcı eylemlerde ses olayı, sıra sözcüğü kuralı) uygula.
Kuşburnu (bitişik), köpek balığı (ayrı), kuzeybatı (bitişik) ve vadetti (bitişik) sözcüklerinin kurallara uygun olduğu; ancak 'yanısıra' sözcüğünün kuralı ihlal ettiği saptandı.
Türkçede 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik yapılar (yanı sıra, ardı sıra, yurt dışı vb.) her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 2 / 7Sonraki