Examkin

Birleşik Kelimelerin Yazımı

137 soru

Soru 121Soru →

Kamu kurumlarının ulaşım ve altyapı hizmetlerine dair hazırladığı strateji belgelerinde dil bilgisi kurallarına hassasiyet gösterilmesi beklenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası heyet, teknik incelemeler yapmak üzere başkente havayolu aracılığıyla ulaşım sağladı.

Cevap

Uluslararası heyetin ulaşım biçimini belirten cümlede geçen 'havayolu' kelimesi, kural gereği 'hava yolu' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Cümledeki 'havayolu' sözcüğü, ulaşımla ilgili bir terim olduğu için Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre 'hava yolu' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Diğer tüm seçeneklerde (çevre yolu, deniz yolu, kara yolu, demir yolu) 'yol' sözcüğüyle kurulan yapılar doğru şekilde ayrı yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen birleşik kelimeleri tespit etme
çevre yolu, deniz yolu, kara yolu, havayolu, demir yolu.
Yazım yanlışının hangi kelimede olduğunu bulmak için birleşik yapıdaki sözcüklerin taranması gerekir.
2
TDK'nin ulaşımla ilgili birleşik kelimeler kuralını uygulama
Yol ve ulaşımla ilgili 'hava yolu, deniz yolu, kara yolu, demir yolu, çevre yolu' gibi ifadelerin tamamı ayrı yazılır.
Türkçede 'yol' sözcüğüyle kurulan ulaşıma dair birleşik kelimeler anlam değişikliğine uğramadıkları için ayrı yazılmaktadır.
3
Yanlış yazılan kelimeyi belirleme
Seçenekler arasında sadece 'havayolu' ifadesinin bitişik yazıldığı, bunun bir yazım yanlışı olduğu görülür.
Hava yolu ifadesi, tıpkı kara yolu veya deniz yolu gibi ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yol ve ulaşımla ilgili birleşik kelimelerin (hava yolu, kara yolu, vb.) yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'yol' sözcüğü ile kurulan birleşik kelimelere odaklanın.
2
TDK'ye göre hava, kara, deniz ve demir yolları her zaman ayrı yazılır.
3
'Hava yolu' sözcüğünün tabelalarda veya yaygın kullanımda bitişik görülmesi sizi yanıltmasın, doğru yazımı ayrıdır.

Daha Fazla Pratik

İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelimelerin (yurt dışı, yanı sıra vb.) yazımını inceleyerek bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'yol' ekinden ayırarak düşünün; eğer 'yol' kendi gerçek anlamını koruyorsa ve ulaşım rotası bildiriyorsa genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:50s
Soru 122Soru →

Resmî raporlar, akademik metinler ve kurumsal yazışmalarda birleşik kelimelerin yazımı, dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır. Özellikle "iç, dış, sıra" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler ile "ana, ön, öz" gibi niteleyici sözcüklerle oluşturulan terimlerin yazımında sıkça hata yapılmaktadır.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Disiplin yönetmeliğindeki değişikliklerin yanısıra, personelin özlük haklarına dair yeni düzenlemeler de yürürlüğe girdi.

Cevap

İkinci cümlede yer alan 'yanısıra' kelimesi hatalıdır; bu kelimenin 'yanı sıra' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu nedenle 'yanı sıra' ifadesinin bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri ve terimleri tespit etme
Ön söz, yanısıra, öz geçmiş, ana bilim dalı, sıra dışı.
Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için önce birleşik yapıları belirlemek gerekir.
2
'Dış, iç, sıra' sözcükleriyle ilgili kuralı uygulama
Yanı sıra ve sıra dışı ifadeleri ayrı yazılmalıdır.
TDK kuralına göre dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
3
'Ana, ön, öz' niteleyicileriyle kurulan terimlerin kuralını kontrol etme
Ön söz, öz geçmiş ve ana bilim dalı ifadeleri ayrı yazılmalıdır.
Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan terimler ayrı yazılır.
4
Hatalı kullanımı saptama
B şıkkındaki 'yanısıra' yazımı kurala aykırıdır.
Kural gereği ayrı yazılması gereken 'yanı sıra' bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'iç', 'dış' ve 'sıra' sözcüklerinin geçtiği birleşik yapıları inceleyin.
2
TDK'ye göre 'yanı sıra', 'peşi sıra' ve 'ardı sıra' gibi ifadelerin nasıl yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
'Dış, iç, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin daima ayrı yazıldığını, 'yanısıra' şeklindeki bitişik yazımın yanlış olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yanı sıra' ile karıştırılan 'ardı sıra' ve 'peşi sıra' kelimelerinin yazımını da TDK sözlüğünden kontrol ederek pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'ayrı mı bitişik mi' diye kontrol ederken, ikinci kelimenin gerçek anlamını koruyup korumadığına ve TDK'nin 'dış, iç, sıra' gibi özel anahtar kelime kurallarına odaklanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 123Soru →

Türkçede somut olarak yer bildiren 'alt' ve 'üst' sözleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılırken, somut olarak yer bildirmeyen (soyut/durum bildiren) bu tür sözcükler bitişik yazılır.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan klinik muayene sonucunda hastanın böbreküstü bezlerinde fonksiyonel bir sorun olduğu saptandı.

Cevap

Hastanın böbreküstü bezlerindeki sorunu belirten cümledeki kullanım yanlıştır; çünkü 'böbrek üstü' somut bir yer bildirdiği için ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre; somut olarak yer bildiren 'alt' ve 'üst' sözleriyle kurulan terim ve birleşik kelimeler ayrı yazılır. 'Böbrek üstü bezleri' ifadesi, vücutta böbreğin üzerinde bulunan gerçek bir bölgeyi işaret ettiği için bu kurala dahildir ve ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşik kelimeyi oluşturan 'alt/üst' sözcüklerinin anlamını inceleyin.
Cümlelerde geçen 'akşamüzeri', 'bilinçaltı', 'ayaküstü' ve 'böbreküstü' ifadeleri tespit edildi.
Yazım kuralının somutluk/soyutluk ayrımına dayandığını belirlemek gerekir.
2
Kelimelerin somut bir yer belirtip belirtmediğini kontrol edin.
'Akşamüzeri' (zaman), 'Bilinçaltı' (psikolojik kavram), 'Ayaküstü' (durum) soyut anlamdadır; 'Böbrek üstü' ise anatomik olarak gerçek bir konumu (böbreğin üst kısmı) işaret eder.
TDK kurallarına göre somut yer bildirenler ayrı, bildirmeyenler bitişik yazılır.
3
Hatalı yazımı belirleyin.
'Böbreküstü' şeklinde bitişik yazılan ifade, somut yer bildirdiği halde bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.
Kuralın istisnası olmayan net bir uygulama hatasıdır.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı

İpuçları

1
Birleşik kelimelerdeki 'alt' veya 'üst' kelimesi gerçekten bir yerin (altı veya üstü) tarifini mi yapıyor yoksa yeni bir kavram mı oluşturuyor?
2
Somut (elle tutulur, gözle görülür yer) bildiren 'su altı', 'toprak altı', 'böbrek üstü' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.
3
'Bilinçaltı' veya 'akşamüzeri' gibi ifadelerde bir yerin fiziksel üstünden veya altından bahsedilemeyeceği için bunlar bitişik yazılırken, anatomik bir bölge olan böbrek üstü ifadesi ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla 'yer altı' (gizli, yasa dışı) ve 'yer altı' (toprağın altı) arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin yerine 'gerçekten üstünde mi?' sorusunu sorun. Eğer cevap fiziksel/mekansal olarak 'evet' ise ayrı; 'hayır, bir durum veya zaman kastediliyor' ise bitişik yazın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 124Soru →

Türkçede birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Özellikle hayvan türlerinden birinin adıyla kurulan birleşik kelimeler (köpek balığı, uğur böceği gibi) genellikle bu kurala uyar. Ancak anlam kayması (yalıçapkını gibi) veya özel kurallar (renk adıyla kurulanlar gibi) nedeniyle bitişik yazılan istisnalar da mevcuttur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçedeki yaşlı çınar ağacının dalları arasında yuva yapan çalıkuşunun sesini duymak bizi çok mutlu etti.

Cevap

Çalı kuşu kelimesinin geçtiği seçenek yanlıştır; çünkü bu kelime bir tür adı olarak kullanıldığında ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, 'çalı kuşu' kelimesini bitişik yazarak hata yapmıştır. TDK kurallarına göre, hayvan türlerinden birinin adıyla kurulan ve birleşme sırasında ikinci kelimesi (kuş) anlamını yitirmeyen birleşik kelimeler ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Kılıç balığı, ateş böceği, yalıçapkını, karasinek ve çalıkuşu kelimeleri incelenir.
Sorunun odağı olan birleşik kelimelerin yapılarını belirlemek gerekir.
2
Genel kuralı uygulama (İkinci kelimenin anlamı)
Kılıç balığı, ateş böceği ve çalı kuşu kelimelerinde ikinci kelimeler (balık, böcek, kuş) anlamlarını korumaktadır.
TDK'ye göre ikinci kelimesi anlamını koruyan birleşik kelimeler ayrı yazılır.
3
İstisnaları ve özel kuralları kontrol etme
Yalıçapkını anlam kayması (bitişik), karasinek ise renk adı kuralı (bitişik) nedeniyle istisnadır.
Bazı kelimeler genel kuralın dışındaki spesifik yazım kurallarına tabidir.
4
Hatalı yazımı belirleme
Çalı kuşu kelimesi, kılıç balığı gibi ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.
Çalı kuşu, bir kuş türü olduğu ve ikinci kelimesi anlamını koruduğu için 'çalı kuşu' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde anlam korunması ve istisnai durumlar (renk adları ve anlam kayması).

İpuçları

1
Birleşik kelimenin ikinci sözcüğünün gerçek anlamını koruyup korumadığına dikkat edin.
2
Köpek balığı ve kılıç balığı gibi türlerde balık kelimesi anlamını korur. Çalı kuşu için de aynı kural geçerlidir.
3
Edebiyat tarihimizdeki ünlü 'Çalıkuşu' romanı bir istisna olarak bitişik yazılır ancak kuşun tür adı ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Diğer kuş ve böcek adlarını (saka kuşu, hamam böceği, uğur böceği) TDK sözlüğünden inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 125Soru →

Türkçede "etmek, olmak" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller; isim olan kelimede bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz türemesi) varsa bitişik yazılır. Eğer isimde herhangi bir ses olayı meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllar sonra karşılaştığı eski dostunu kalabalığın içinde hemen farketti.

Cevap

Kalabalığın içinde dostunu "farketti" ifadesindeki yazım yanlıştır; doğrusu "fark etti" şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen "farketti" kelimesi yanlıştır. "Fark" kelimesi ile "etmek" yardımcı fiili birleşirken ne bir ünlü düşmesi ne de bir ünsüz türemesi meydana gelir. Bu nedenle kelimelerin "fark etti" şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri tespit et.
Belirlenen fiiller: farketti, şükretti, hissetti, terk etti, kayboldu.
Kuralın uygulanacağı hedef kelimeleri belirlemek gerekir.
2
İsim köklerinde ses olayı olup olmadığını kontrol et.
Şükür (ü düştü), His (s türedi), Terk (olay yok), Kayıp (ı düştü), Fark (olay yok).
Yazım kuralı tamamen ses olayının varlığına bağlıdır.
3
Kuralı uygula: Ses olayı varsa bitişik, yoksa ayrı.
"Fark etti" kelimesinde ses olayı olmadığı halde bitişik yazıldığı için hata yapılmıştır.
Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı eylemle kurulan birleşik fiiller her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Birleşik fiillerin bitişik yazılması için kelimeler birleşirken bir ses değişikliği (düşme veya türeme) olması gerekir.
2
"Fark" kelimesini "etmek" fiiliyle birleştirdiğinizde, kelimenin orijinal halinde bir eksilme veya artma oluyor mu kontrol edin.
3
"Sabretmek" derken 'ı' harfi düşer ama "fark etmek" derken kelimeler olduğu gibi kalır. Değişim yoksa yazımdaki mesafe (boşluk) korunur.

Daha Fazla Pratik

Birleşik fiillerin yazımını pekiştirmek için 'arz etmek', 'vazgeçmek' ve 'ayırt etmek' gibi sık karıştırılan kelimeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 126Soru →

Kamu kurumları tarafından hazırlanan stratejik planlarda ve resmî raporlarda terimlerin yazım birliği, kurumsal ciddiyet ve dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetim raporunda, projenin uygulanması sırasında mevzuata aykırı birtakım sıradışı yöntemlerin izlendiği tespit edilmiştir.

Cevap

Denetim raporunda geçen 'sıradışı' sözcüğünün yer aldığı seçenek hatalıdır çünkü 'sıra dışı' ayrı yazılmalıdır.
Hatalı olan cümlede geçen 'sıradışı' sözcüğü bitişik yazılmıştır. Ancak TDK yazım kurallarına göre 'iç, dış ve sıra' kelimeleriyle kurulan birleşik kelime ve terimler her zaman ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla doğru yazım 'sıra dışı' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (hafta içi, çevrim içi, olağanüstü, yanı sıra, kamuoyu, birtakım, sıradışı, kurum içi) tespit et.
Tüm birleşik yapılar belirlendi.
Yazım kurallarını uygulamak için önce ilgili kelimelerin bulunması gerekir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) 'Dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimlerin yazımı kuralını hatırla.
Bu sözcüklerin (yurt dışı, hafta içi, yanı sıra vb.) her zaman ayrı yazılması gerektiği bilgisine ulaşıldı.
Türkçede bu kural, en sık karıştırılan ve sınavda seçici olan kurallardan biridir.
3
Tespit edilen 'sıradışı' kelimesini bu kurala göre değerlendir.
'Sıra dışı' şeklinde ayrı yazılması gerektiği, bitişik yazımının yanlış olduğu saptandı.
'Sıra' kelimesiyle kurulan birleşimler (ardısıra, peşi sıra, yanı sıra) ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözcükleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'iç', 'dış' ve 'sıra' sözcüklerine odaklanın; bu kelimelerle biten birleşik yapılarda özel bir kural vardır.
2
Olağanüstü, akşamüstü gibi kelimeler soyut anlamda bitişik yazılırken; yurt dışı, hafta içi, yanı sıra gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.
3
Sıradışı kelimesinin 'sıra' kuralına girip girmediğini kontrol edin. Yanı sıra ayrı yazılıyorsa sıra dışı nasıl yazılmalıdır?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin somut ve soyut anlamdaki yazım farklarını (böbrek üstü bezi vs. akşamüstü) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri tek tek test etmek yerine 'Dış-İç-Sıra = AYRI' formülünü (DİS formülü) aklınızda tutarak bu kelimeleri içeren cümleleri hızlıca eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 127Soru →

Türkçede "baş" sözüyle kurulan ve bir topluluğun yöneticisi ya da bir alanda en üstte bulunan kişiyi belirten sıfat tamlamaları bitişik yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni atanan baş hekim, personelle tanışmak için bir toplantı düzenledi.

Cevap

Yeni atanan baş hekim cümlesinde geçen 'baş hekim' ifadesi, kural gereği 'başhekim' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'baş' sözüyle kurulan sıfat tamlamaları (başhekim, başbakan, başkomutan, başyazar vb.) her zaman bitişik yazılır. 'Yeni atanan baş hekim...' cümlesinde bu kelime ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'başhekim' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'baş' sözcüğüyle oluşturulmuş birleşik kelimeleri tespit etme.
Seçeneklerde 'baş hekim', 'başöğretmen', 'başrol', 'başyazar' ve 'başkomutan' kelimeleri belirlenmiştir.
Yazım kuralının hangi kelime üzerinde sorgulandığını anlamak için.
2
'Baş' sözcüğünün başta olduğu sıfat tamlaması yapısındaki kelimelerin yazım kuralını hatırlama.
TDK kurallarına göre bu tür kelimelerin bitişik yazılması gerektiği bilgisine ulaşılır.
Kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek için.
3
Tespit edilen kelimeleri bu kurala göre inceleme.
'Baş hekim' ifadesinin ayrı yazıldığı, ancak kurala göre 'başhekim' şeklinde bitişik olması gerektiği fark edilir.
Yanlış yazılan kelimeyi bularak doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Baş Sözüyle Kurulan Birleşik Kelimeler

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'baş' kelimesinin bir ismi niteleyip nitelemediğine dikkat edin.
2
Unvan ve rütbe bildiren 'başhekim', 'başbakan' gibi kelimelerin ortak yazım kuralını düşünün.
3
'Baş' sözcüğü birleşik kelimenin başında geliyorsa (başrol, başhekim gibi) genellikle bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'baş' sözcüğünün kelimenin sonunda olduğu (elebaşı, aşçıbaşı) durumları da inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 128Soru →

Personel yönetimi ve kurumsal iletişim süreçlerinde kullanılan dilin, güncel yazım kurallarına uygunluğu profesyonelliğin temel göstergelerinden biridir. TDK tarafından yapılan son düzenlemelerle birlikte bazı birleşik kelimelerin yazımında değişikliğe gidilmiştir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu görevlilerinin vatandaşlara hizmet sunarken her türlü önyargı ve kalıplaşmış düşünceden uzak durması esastır.

Cevap

Kamu görevlilerinin tarafsızlığını ifade eden cümlede geçen 'önyargı' kelimesi yanlış yazılmıştır; bu ifade 'ön yargı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'önyargı' kelimesi bitişik yazılmıştır. Ancak TDK'nin güncel kılavuzuna göre 'ön yargı' kelimesi herhangi bir ses düşmesine uğramadığı veya anlam değişikliği kuralını (bitişik yazılmayı gerektiren özel durumları) karşılamadığı için ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri ve kalıplaşmış ifadeleri tespit etme
İş birliği, yeşilzeytin, önyargı, önsöz ve özgeçmiş kelimeleri analiz edilmek üzere belirlendi.
Yazım yanlışı sorusunu çözmek için önce kurala tabi olan birleşik yapılar saptanmalıdır.
2
TDK 2023 (12. Baskı) güncel yazım kurallarını uygulama
Özgeçmiş, önsöz ve yeşilzeytin kelimelerinin artık bitişik yazıldığı, iş birliği ve ön yargı kelimelerinin ise ayrı yazılmaya devam ettiği saptandı.
Güncel KPSS sınavları, TDK'nin yaptığı son değişiklikleri (özellikle 2023 güncellemelerini) sorgulama eğilimindedir.
3
Hatalı kullanımı belirleme
Diğer seçeneklerdeki güncellemeler doğru uygulanmışken, 'ön yargı' ifadesinin bitişik yazılması imla hatası olarak belirlendi.
'Ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerde 'önsöz' bitişik hale gelmiş olsa da 'ön yargı' ayrı yazılmaya devam etmektedir; bu durum önemli bir çeldiricidir.

Anahtar Kavram

TDK 2023 Güncellemeleri ve Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'önsöz' ve 'özgeçmiş' gibi kelimelerin son yıllarda yazım kuralının değişip değişmediğini düşünün.
2
TDK'nin 2023 güncellemesiyle 'yeşilzeytin', 'önsöz' ve 'özgeçmiş' artık bitişik yazılmaktadır. Hangi 'ön' ekiyle başlayan kelime hâlâ ayrı yazılıyor olabilir?
3
Önsöz bitişik yazılırken; ön yargı, ön sezi (önsezi hariç çoğu ön ekli kavram) ayrı yazılır. Bu soruda 'önyargı' kullanımı hatalıdır.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 2023 yılındaki diğer değişikliklerini (örneğin: unvan/ünvan, çiğbörek, altyazı) gözden geçirerek benzer tuzaklara karşı hazırlıklı olun.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 129Soru →

Resmî yazışmalarda, akademik raporlarda ve kamu personeli yönetim süreçlerinde dilin kurallara uygun kullanımı, kurumsal ciddiyetin ve iletişimin niteliği açısından temel bir ölçüttür. Özellikle birleşik kelimelerin yazımında, sözcüklerin anlamını koruyup korumaması veya belli eklerle kalıplaşması gibi hususlar dikkate alınmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje ekibi, sahadan gelen sıradışı verileri analiz ederek bölgedeki yatırım olanaklarını içeren bir rapor hazırladı.

Cevap

Seçenekler arasında yazım yanlışı yapılan cümle, "sıra dışı" ifadesinin bitişik yazıldığı seçenektir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu doğrultuda 'sıra dışı' ifadesinin de ayrı yazılması gerekirken cümlede 'sıradışı' şeklinde bitişik kullanılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: yanı sıra, ön söz, sıradışı, sağduyu, öz geçmiş.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle birleşik yapıdaki sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
Dış, iç ve sıra sözcükleriyle kurulan kelimelerin kuralını uygulama
"Yanı sıra" doğru yazılmışken, "sıradışı" kelimesi yanlış yazılmıştır (ayrı olmalıydı).
Türkçede dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
3
Ön ve öz sözcükleriyle kurulan yapıları kontrol etme
"Ön söz" ve "öz geçmiş" ifadelerinin ayrı yazılarak doğru kullanıldığı görülür.
Bu tür belirleyici sözcüklerle kurulan isim tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılır.
4
Kalıplaşmış yapıları kontrol etme
"Sağduyu" kelimesinin gelenekleşmiş olarak bitişik yazıldığı teyit edilir.
Anlamca kaynaşmış ve kalıplaşmış bazı birleşik kelimeler kural dışı olarak bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Dış, iç ve sıra sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle biten birleşik kelimelere odaklanın.
2
'Ön söz', 'öz geçmiş' ve 'sıra dışı' kelimelerinin TDK'ye göre nasıl yazıldığını hatırlayın; bu kelimelerin her üçü de aynı yazım mantığına sahiptir.
3
'Sıra dışı' kelimesi, tıpkı 'yanı sıra' veya 'hafta içi' gibi ayrı yazılması gereken bir yapıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'olağan dışı', 'yurt içi' ve 'peşi sıra' kelimelerinin yazımını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin ayrı mı bitişik mi yazılacağını anlamak için TDK'nin 'Dış, İç, Sıra' kuralını ezberlemek en güvenli yoldur: Bu üç kelimeyle biten birleşikler (sıra dışı, hafta içi, ardı sıra vb.) her zaman ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 130Soru →

Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde hazırlanan resmî raporlarda ve vatandaşla kurulan yazılı iletişimde dilin kurallara uygunluğu, kurumsal ciddiyetin bir göstergesidir. Birleşik kelimelerin yazımında yapılan küçük bir hata dahi metnin güvenilirliğini zayıflatabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni personelin uyum sürecinde sergilediği sağ duyu ve hoşgörü, ekip içerisindeki çalışma barışını güçlendirmiştir.

Cevap

Yeni personelin sergilediği tutumu anlatan cümlede geçen 'sağ duyu' ifadesi yanlıştır; bu kelime Türk Dil Kurumu kurallarına göre bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'sağduyu' kelimesi anlamca kaynaşmış ve kalıplaşmış bir birleşik sözcüktür. TDK yazım kurallarına göre bu tür kelimelerin bitişik yazılması zorunludur. Cümledeki 'sağ duyu' şeklindeki ayrı yazım bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: sağ duyu, başvuru, alt geçit, okuryazar, bilinçaltı.
Yazım hatasının hangi sözcük grubunda olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
TDK'nin birleşik kelimelerle ilgili temel kurallarını uygulama
Kalıplaşmış, anlamca kaynaşmış veya soyut anlam kazanan kelimelerin bitişik yazıldığı kuralı hatırlandı.
Doğru yazım biçimini belirlemek için kurumsal standartlara başvurulur.
3
Sözcük bazlı kontrol sağlama
'Sağduyu' sözcüğünün kalıplaşmış bir yapı olduğu ve her zaman bitişik yazılması gerektiği saptandı.
Hatalı yazımı diğer seçeneklerdeki doğru kullanımlardan ayırt etmek için kesin bilgi uygulanır.

Anahtar Kavram

Kalıplaşmış Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde yer alan ve iki kelimenin birleşmesiyle oluşan yapıların (sağduyu, başvuru vb.) anlamca kaynaşıp kaynaşmadığını kontrol edin.
2
'Alt' ve 'üst' kelimelerinin somut bir yer bildirip bildirmediğine dikkat edin; somut yer bildirmeyenler bitişik yazılır.
3
Sağduyu ve okuryazar kelimeleri, Türkçede kalıplaşmış yapılar oldukları için her zaman bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'iş birliği', 'ön yargı' ve 'yanı sıra' gibi sıkça karıştırılan ayrı yazılan birleşik yapıları çalışarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri tek tek TDK güncel sözlüğündeki kurallarla (anlam kayması, ses olayı, kalıplaşma) karşılaştırarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 131Soru →

Kamu hizmetlerinde toplumun tüm kesimlerine hitap eden projelerin yürütülmesinde görev alan personelin, dil bilgisi kurallarına hâkim olması beklenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphane haftası etkinliklerine katılan kitap sever öğrenciler, yazarlarla tanışma fırsatı buldu.

Cevap

Kitapsever sözcüğünün ayrı yazıldığı seçenek hatalıdır.
Türkçede '-sever' sözcüğüyle oluşturulan birleşik kelimeler (vatansever, kitapsever, hayvansever, sanatsever, doğasever vb.) her zaman bitişik yazılır. 'Kitap sever' ifadesinde bu kurala uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit et.
Seçeneklerde 'doğasever', 'kitap sever', 'hayvansever', 'sanatsever' ve 'vatansever' sözcükleri birleşik yapıdadır.
Yazım yanlışı sorusunu çözmek için önce ilgili kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
'-sever' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, '-sever' (vatansever, kitapsever vb.) ile kurulan birleşik kelimeler her zaman bitişik yazılır.
Birleşik kelimelerin yazımında son eklerin kalıplaşma durumu yazım şeklini belirler.
3
Kuralı seçeneklere uygula.
'Kitap sever' yazımı yanlıştır, 'kitapsever' olmalıdır.
Hatalı olan seçeneği kurala dayanarak doğrula.

Anahtar Kavram

'-sever' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen ve '-sever' ile biten kelimelere odaklanın.
2
Türkçede '-sever' sözcüğü ile biten tüm birleşik kelimeler için geçerli olan tek bir yazım kuralı vardır.
3
Vatansever, hayvansever gibi kelimelerin nasıl yazıldığını hatırlayın; kitapsever de aynı kurala tabidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde '-perest' (hayalperest) veya 'baş-' (başrol) ile kurulan birleşik kelimelerin yazım kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfat-fiil ekleriyle (an, er, mez, sever vb.) kurulan ve kalıplaşmış olan birleşik kelimelerin genel olarak bitişik yazıldığını hatırlamak süreci hızlandırabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 132Soru →

Hukuk sisteminde, bireylerin hak ve hürriyetlerini korumak amacıyla düzenlenen resmî belgelerde terimlerin doğru yazılması esas alınır. Yanlış yazılan bir ifade, belgenin hukuksal niteliğini ve kurumsal güvenilirliği zedeleyebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şüpheli şahısların emniyet müdürlüğünde göz altına alınma süreleri, hâkim kararıyla uzatılabilir.

Cevap

Cümledeki 'göz altına' ifadesi yanlış yazılmıştır; bu sözcük somut bir yer bildirmediği için 'gözaltına' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'alt, üst ve üzeri' sözleri, somut bir yer (bir nesnenin altı veya üstü gibi) belirtmediğinde bitişik yazılır. 'Gözaltı' kelimesi adli bir terim olarak gözetim altında tutulmayı ifade ettiği ve somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılmalıdır. Seçenekte ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme.
Tespit edilen kelimeler: birçok, yanı sıra, göz altına, ön inceleme, hukuk dışı.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle birleşik yapıdaki sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
TDK'nin 'alt, üst, üzeri' sözcükleriyle ilgili kuralını uygulama.
Somut olarak yer (alt/üst) bildirmeyen kelimeler bitişik yazılır.
Birleşik kelimenin bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağını belirleyen temel kural budur.
3
'Gözaltı' kelimesinin anlamını analiz etme.
'Gözaltı' burada fiziksel olarak gözün alt kısmını değil, bir gözetim/alıkoyma durumunu ifade etmektedir.
Kelime soyut/mecazi bir anlam kazandığı ve somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılması gerektiği sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Somut yer bildirmeyen 'alt, üst, üzeri' sözcüklerinin yazımı.

İpuçları

1
Birleşik kelimelerde 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin gerçek bir yer bildirip bildirmediğine bakın.
2
Adli bir terim olan ve 'gözetim' anlamına gelen kelimenin yazımını kontrol edin.
3
'Gözaltı' (alıkoyma) sözcüğü bitişik, 'göz altı' (gözün hemen altı) sözcüğü ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bilinçaltı, akşamüstü ve suçüstü gibi benzer kurala tabi sözcüklerin yazımını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Kelimenin yerine eş anlamlısını koyun; eğer 'gözetim' anlamındaysa bitişik yazılması gerektiğini hatırlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 133Soru →

Türkçede "ev" sözcüğüyle kurulan ve kurum, kuruluş veya yer bildiren birleşik kelimeler (öğretmenevi, orduevi, yayınevi vb.) bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye tarafından açılan aş evi, ihtiyaç sahiplerine her gün sıcak yemek sunuyor.

Cevap

Belediye tarafından açılan aş evi ifadesindeki 'aşevi' sözcüğü bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'ev' sözcüğüyle kurulan ve bir hizmeti veya kurumu temsil eden (aşevi, huzurevi, öğretmenevi vb.) birleşik kelimeler bitişik yazılır. İhtiyaç sahiplerine yemek sunulan yer anlamındaki 'aşevi' de bu kurala dahildir ve ayrı yazılması yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen birleşik kelimeleri belirleyin.
Tespit edilen kelimeler: deniz yılanı, dil bilgisi, aş evi, başyazar, bağ evi.
Yazım yanlışı olup olmadığını kontrol etmek için önce hedef kelimeleri bulmalıyız.
2
TDK'nin 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelere dair kuralını uygulayın.
Kural: Aşevi, bakımevi, basımevi gibi yer ve kurum bildiren kelimeler bitişik yazılır.
Sorunun kökünde belirtilen kuralın uygulamada doğru yapılıp yapılmadığını denetlemek gerekir.
3
Hatalı yazımı tespit edin.
Aş evi şeklinde ayrı yazılan ifade, kuralı ihlal etmektedir; doğru yazımı 'aşevi' olmalıdır.
Kalıplaşmış ve kurala bağlanmış birleşik yapıların ayrı yazılması yazım yanlışına yol açar.

Anahtar Kavram

Ev sözcüğüyle kurulan yer/kurum adlarının bitişik yazılması

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelere odaklanın ve özellikle 'ev' ile biten kelimeleri kontrol edin.
2
TDK'ye göre aşevi, bakımevi ve yayınevi gibi kelimeler nasıl yazılır, hatırlamaya çalışın.
3
Yer veya kurum adı bildiren 'ev' ekli birleşik kelimelerin istisnasız bitişik yazıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'baş' ile başlayan (başrol, başhekim) veya 'sever' ile biten (hayvansever, yardımsever) birleşik kelimelerin yazımını da inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 134Soru →

Türkçede "etmek, eylemek, olmak" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller; herhangi bir ses düşmesine veya türemesine uğramazsa ayrı, uğrarsa bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müdüriyete sunulacak haftalık raporu sabah saatlerinde arzettik.

Cevap

Haftalık raporun sunulmasını ifade eden cümlede geçen 'arzettik' sözcüğü, herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için 'arz ettik' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Arz kelimesi, etmek yardımcı fiiliyle birleştiğinde herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesine uğramaz. TDK kurallarına göre bu durumda kelimelerin ayrı yazılması gerekir. Doğru yazım 'arz ettik' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri (isim + yardımcı fiil) tespit et.
Analiz ettik, arzettik, not etti, kaydettik, ayırt ettik.
Yazım kuralının hangi kelime öbeklerinde aranacağını belirlemek için.
2
İsim olan ilk kelimede bir ses düşmesi veya ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.
Kayıt + etmek kelimesinde ünlü düşmesi var (kaydetmek). Arz + etmek kelimesinde ise hiçbir ses olayı yok.
Bitişik veya ayrı yazılma şartını (ses olayı varlığı) denetlemek için.
3
Kuralı uygula: Ses olayı yoksa ayrı yaz.
Arz ve etmek kelimeleri birleşirken yapı bozulmadığı için ayrı yazılmalıydı. 'Arzettik' yazımı bu kurala aykırıdır.
Hatalı yazımı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulmuş kelimelere odaklanın.
2
Bu tür birleşik fiillerin bitişik yazılması için kelimede ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gibi bir ses olayının gerçekleşmiş olması gerekir.
3
'Arz' kelimesi ile 'etmek' fiili birleşirken aralarında bir ses değişikliği olup olmadığını inceleyin; ses değişikliği yoksa ayrı yazılmaları gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde sıklıkla karıştırılan 'terk etmek', 'fark etmek' ve 'ayırt etmek' kelimelerini de bu kural çerçevesinde tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi sözlükteki kök haliyle (arz) ve fiil haliyle (etmek) ayrı ayrı okuduğunuzda telaffuzda bir kayıp veya eklenme olmuyorsa, yazıda da ayrı bırakılması gerektiğini düşünebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 135Soru →

Türkçede "-sever" sözüyle kurulan birleşik kelimeler her zaman bitişik yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehrin tarihi dokusuna hayran kalan sanat sever turistler bol bol fotoğraf çekti.

Cevap

Şehrin tarihi dokusuna hayran kalan sanat sever turistler bol bol fotoğraf çekti.
Türkçede "-sever" sözüyle kurulan tüm birleşik kelimeler (vatansever, kitapsever, doğasever, sanatsever vb.) anlam kaybına uğrayıp uğramadığına bakılmaksızın bitişik yazılır. Seçeneklerde yer alan "sanat sever" ifadesi ayrı yazılarak bu kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen ve "-sever" sözüyle kurulan birleşik kelimeleri belirleyin.
Hayvansever, kitapsever, sanat sever, barışsever ve müziksever kelimeleri tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kelimede olabileceğini daraltmak için gereklidir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) "-sever" sözüyle ilgili yazım kuralını hatırlayın.
TDK kuralına göre "-sever" sözüyle kurulan birleşik kelimeler daima bitişik yazılır.
Hangi kelimenin kurala aykırı yazıldığını belirlemek için temel dayanaktır.
3
Belirlenen kelimeleri kurala göre kontrol edin.
"Sanat sever" ifadesinin kuralın aksine ayrı yazıldığı görüldü.
Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için son kontroldür.

Anahtar Kavram

"-sever" Sözüyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen ve birleşik yapıdaki 'seven' anlamı taşıyan kelimelere odaklanın.
2
TDK'ye göre sonu '-sever' ile biten kelimelerin (doğasever, vatansever gibi) yazım kuralını düşünün.
3
"-sever" ekiyle kurulan kelimelerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılması gerektiğini kontrol edin. Hatalı olan seçenekte bu kelime ayrı yazılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili diğer bir önemli kural olan '-evi' (öğretmenevi, aşevi) sözcüğüyle kurulan kelimelerin yazımını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Aklınızda tutmak için: '-sever' sözcüğünü içeren her kelimeyi bir 'sevgi bağı' gibi düşünün ve bu bağın kopmaması için kelimelerin her zaman 'bitişik' kalması gerektiğini kodlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 136Soru →

Kamu kurumlarının mali yönetim süreçlerinde ve teknik raporlamalarda kullanılan birleşik kelimelerin yazımı, dilin kurallarına ve kurumsal ciddiyete uygunluk açısından titizlikle incelenmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fakülte bünyesindeki dönersermaye birimi, elde edilen geliri eğitim materyalleri için ayırdı.

Cevap

Cümledeki 'dönersermaye' ifadesi, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre bir sıfat tamlaması yapısındadır ve ayrı yazılmalıdır.
Döner sermaye sözcüğü, sıfat-fiil ekleriyle (-r, -ar, -er) kurulan bir sıfat tamlaması yapısında olduğu için TDK yazım kılavuzuna göre ayrı yazılmalıdır. Cümlede bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: akaryakıt, dönersermaye, basınçölçer, yazar kasa, buzkıran.
Yazım yanlışı olup olmadığını anlamak için önce birleşik yapıdaki sözcükler belirlenmelidir.
2
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan birleşik kelimelerin kurallarını uygulama
Basınçölçer ve buzkıran gibi alet adları kalıplaştığı için bitişik; yazar kasa ve döner sermaye gibi sıfat tamlaması yapısını koruyanlar ayrı yazılır.
TDK'nin bu iki yapı arasındaki ayrımı, kelimenin sıfat tamlaması özelliğini koruyup korumadığına dayanır.
3
Yanlış yazılan kelimeyi belirleme
Döner sermaye ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır.
TDK'ye göre döner sermaye, çalar saat ve tükenmez kalem gibi yapılar ayrı yazılan birleşik kelimeler kategorisindedir.

Anahtar Kavram

Sıfat-Fiil Ekleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Sıfat-fiil ekleri (-r, -ar, -er, -an, -en) ile kurulan birleşik kelimelerin bir kısmı bitişik, bir kısmı ayrı yazılır.
2
Kalıplaşarak bir alet veya nesne adı olan kelimeler (basınçölçer gibi) genellikle bitişik yazılırken, sıfat tamlaması özelliğini koruyanlar ayrı yazılır.
3
Döner sermaye ve yazar kasa gibi ifadeler birer sıfat tamlaması kabul edildiği için TDK'ye göre ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığı altındaki sıfat-fiil ekli örnekleri (çalar saat, tükenmez kalem, yazar kasa) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru →

Türkçede "ev" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler (kurum, kuruluş veya yer bildirenler) bitişik yazılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehrin en eski basım evi, teknolojinin gerisinde kaldığı için faaliyetlerini durdurdu.

Cevap

Basım evi ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır çünkü bu kelimenin bitişik yazılması gerekir.
Basımevi sözcüğü, Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre bir kurum/yer adı bildirdiği için bitişik yazılması gereken birleşik kelimeler arasındadır. Cümle içerisinde 'basım evi' şeklinde ayrı yazılması kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "ev" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeleri belirle.
Belirlenen kelimeler: aşevi, basım evi, gözlemevi, konukevi, yayınevi.
Yazım kuralının hangi kelimelere uygulanacağını tespit etmek gerekir.
2
TDK'nin "ev" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler hakkındaki kuralını hatırla.
Kural: Ev sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler (aşevi, bakımevi, basımevi vb.) bitişik yazılır.
Doğru yazım biçimini belirlemek için standart kuralı uygulamak gerekir.
3
Kuralı seçeneklere uygula ve yanlış olanı seç.
"Basım evi" ayrı yazıldığı için kural ihlal edilmiştir.
Yanlış yazılan kelimeyi bularak soruyu çözümlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Ev Sözcüğüyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
"Ev" sözcüğüyle biten birleşik kelimelerin nasıl yazıldığını düşünün.
2
TDK'ye göre aşevi, huzurevi ve yayınevi gibi kelimeler her zaman bitişik yazılır.
3
Cümlelerdeki kelimelerden biri, kurala rağmen ayrı yazılarak hata yapılmıştır; bu kelime 'basımevi'dir.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'ev'li kelimeleri (orduevi, polisevi, öğretmenevi) hatırlayarak kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 7 / 7
Birleşik Kelimelerin Yazımı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 7 | Examkin