Examkin

İki Noktanın Kullanımı

123 soru

Soru 101Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde noktalama işaretlerinin işlevsel özellikleri, metnin anlam hiyerarşisini ve yazım düzenini belirleyen temel unsurlardır. Özellikle iki noktanın (:) kullanımında, bu işaretten sonra gelen ifadenin niteliği (cümle olup olmaması) ve özel ad içermemesi durumu, yazım kuralları açısından belirleyicidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı ve ardından gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsanın karakterini şekillendiren üç temel değer vardır: dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük.

Cevap

İnsanın karakterini şekillendiren üç temel değer vardır: dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük.
Dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük ifadelerini içeren cümlede iki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek bir yargının sonuna konmuştur. Sıralanan bu kavramlar tam bir cümle oluşturmadığı ve özel isim olmadıkları için küçük harfle başlatılmaları yazım kurallarına tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlede iki noktanın işlevini belirleme
Cümlelerde iki noktanın ya örnekleme (A, B, D) ya da açıklama (C, E) görevinde kullanıldığı saptanmıştır.
İki noktanın ardından gelen ifadenin yazım kuralı, bu işlevin niteliğine bağlıdır.
2
İki noktadan sonraki ifadenin yapısal analizi
A, B ve D seçeneklerinde ifade bir 'liste/söz öbeği' iken; C ve E seçeneklerinde ifade 'tam bir cümle'dir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen bağımsız cümleler büyük harfle, cümle niteliğinde olmayan örnekler ise küçük harfle başlar.
3
Büyük-küçük harf ve noktalama işareti uyumunu denetleme
A seçeneğinde örnekleme yapılmış ve küçük harf kullanılarak kurala uyulmuştur. B'de örnekleme büyük harfle, C ve E'de cümleler küçük harfle başlatılarak hata yapılmıştır. D'de ise yanlış işaret (noktalı virgül) kullanılmıştır.
İlgili seçeneklerdeki yazım ve noktalama hataları bu kuralların ihlaliyle oluşmuştur.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen açıklama tam bir cümle ise büyük harfle, cümle niteliğinde olmayan örnekler ise küçük harfle başlar.

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa sadece kelime/kelime grubu listesi mi olduğuna dikkat edin.
2
Eğer iki noktadan sonraki ifade yüklemi olan tam bir yargıysa büyük harfle, değilse küçük harfle başlar.
3
'Dürüstlük, sabır ve alçakgönüllülük' bir cümle mi oluşturuyor yoksa sadece kavramları mı listeliyor? Bu ayrım büyük/küçük harf kararını belirler.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül (;) ile iki nokta (:) arasındaki farkı pekiştirmek için sıralı cümlelerin ayrımında kullanılan noktalama kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sağlama yapmak için; iki noktadan sonra gelen ifadeyi kendi başına bir cümle olarak söyleyip söyleyemeyeceğinize bakın. Eğer söylenemiyorsa (sadece liste ise) küçük harfle başlamalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 102Soru →

Türkçede iki noktadan (:) sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çantanın içinde şunlar vardı: Cüzdan, anahtarlık ve birkaç bozuk para.

Cevap

Çantanın içinde şunlar vardı ifadesinden sonra gelen örnek sıralamasının küçük harfle başlaması gerekirken büyük harfle başlandığı seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan cümlede iki noktadan sonra gelen 'Cüzdan, anahtarlık ve birkaç bozuk para' ifadesi bir örnek sıralamasıdır. Bu ifade tam bir cümle teşkil etmediği ve özel isim içermediği için küçük harfle (cüzdan) başlamalıdır. Kurala aykırı olarak büyük harfle başlatıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktadan sonraki ifadeyi incele.
'Cüzdan, anahtarlık...' ifadesinin bir örnek sıralaması olduğu belirlendi.
Kuralın uygulanması için ifadenin cümle mi yoksa örnek mi olduğunun anlaşılması gerekir.
2
İfadenin cümle niteliği taşıyıp taşımadığını kontrol et.
İfadenin bir yüklemi yoktur ve tam bir cümle değildir.
Sadece örneklerden oluşan diziler küçük harfle başlar.
3
Yazım kuralını uygula.
'Cüzdan' kelimesinin 'cüzdan' şeklinde yazılması gerektiği tespit edildi.
Özel isim olmayan örnek sıralamaları küçük harfle başlamalıdır.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen ifadelerin büyük/küçük harfle başlama kuralı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa sadece kelime listesi mi olduğuna bakın.
2
Tam bir yargı bildiren cümleler büyük harfle başlar, ancak liste halindeki örnekler küçük harfle başlar.
3
'Cüzdan, anahtarlık...' ifadesinin bir yüklemi var mı? Eğer yoksa bu bir örnektir ve küçük harfle başlamalıdır.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen özel isimlerin her durumda büyük harfle başladığını unutmayın (Örn: En sevdiğim şairler: Yahya Kemal, Nazım Hikmet).
Tahmini Süre:45s
Soru 103Soru →

Yazılı anlatımda noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metindeki düşüncelerin doğru bir hiyerarşiyle sunulmasını ve anlam karmaşasının önlenmesini sağlar. İki noktanın (:) kullanımında, bu işaretten sonra gelen ifadenin bağımsız bir cümle mi yoksa bir örnekleme mi olduğu, yazım kuralları açısından en kritik belirleyicidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rönesans dönemi sanat anlayışında şu teknikler ön plana çıkmıştır: Perspektif kullanımı, ışık-gölge oyunları ve doğal betimlemeler.

Cevap

Rönesans dönemi sanat anlayışında şu teknikler ön plana çıkmıştır: Perspektif kullanımı, ışık-gölge oyunları ve doğal betimlemeler.
Sanat tekniklerinin sıralandığı cümlede, iki noktadan sonra gelen 'Perspektif kullanımı...' ifadesi bağımsız bir cümle niteliği taşımadığı ve 'perspektif' kelimesi özel isim olmadığı için küçük harfle başlamalıydı. Büyük harfle başlatılması kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirlemek.
İki nokta, kendisinden önceki yargıya dair örnekleri sıralamak amacıyla kullanılmıştır.
Sıralanan ifadelerin ('perspektif kullanımı', 'ışık-gölge oyunları' vb.) birer örnek niteliğinde olduğu görülmektedir.
2
TDK'nin iki noktadan sonraki yazım kuralını uygulamak.
TDK kuralına göre; iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliğinde değilse veya özel isim değilse küçük harfle başlar.
'Perspektif kullanımı...' ifadesi yargı bildiren bir cümle değildir.
3
Sözcüğün yazımını kontrol etmek.
'Perspektif' kelimesi özel isim olmadığı ve ifade bir cümle kurmadığı halde büyük harfle başlatılmıştır.
Bu durum yazım kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Gelen İfadelerin Büyük/Küçük Harfle Başlama Kuralı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen ifadenin 'yargı bildirip bildirmediğine' (cümle olup olmadığına) dikkat edin.
2
TDK'ye göre örnek sıralamaları küçük harfle başlar. Özel isimler bu kuralın dışındadır.
3
'Teknikler şunlardır: perspektif...' dediğinizde 'perspektif' bir cümle başı değildir, sadece bir örnektir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını çözerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonraki ifadeyi tek başına okuyun. Eğer bu ifade kendi başına bir mesaj veriyorsa (yüklemi varsa) cümledir ve büyük başlar. Eğer sadece bir varlığın adını söylüyorsa örnektir ve küçük başlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 104Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, yazılı anlatımda düşüncelerin netleşmesini ve akıcılığı sağlar. İki noktanın (:) kullanımında, bu işaretten sonra gelen bölümün bir 'bağımsız cümle' mi yoksa 'örnekler dizisi' mi olduğu, yazım kuralını belirleyen en temel ölçüttür.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya ardından gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern şehircilik anlayışında odaklanılması gereken temel bir ilke vardır: doğayı tahrip etmeden insan için yaşanabilir alanlar inşa etmek.

Cevap

Modern şehircilik anlayışıyla ilgili cümlede, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşımasına rağmen küçük harfle başlatılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'doğayı tahrip etmeden insan için yaşanabilir alanlar inşa etmek' ifadesi, 'inşa etmek(tir)' yüklemiyle biten bir açıklama cümlesidir. Kurallara göre bu tür cümlelerin büyük harfle başlaması gerekirken 'doğayı' kelimesi küçük harfle başlatılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktadan (:) sonraki ifadeyi gramer açısından incele.
İfadenin 'doğayı tahrip etmeden... inşa etmek(tir)' şeklinde bir yükleme sahip olduğu ve bir yargı bildirdiği görülür.
Yazım kuralını belirlemek için ifadenin cümle mi yoksa örnek listesi mi olduğunu saptamak gerekir.
2
İki noktadan sonra gelen açıklamalarla ilgili büyük/küçük harf kuralını uygula.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını denetlemek.
3
Hatalı seçeneği belirle.
'doğayı' kelimesinin küçük harfle başlaması yanlıştır; 'Doğayı' şeklinde olmalıdır.
Cümle niteliğindeki açıklamaların büyük harf zorunluluğunu ihlal eden seçeneği bulmak.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

İpuçları

1
İki noktadan sonraki ifadenin bir yargı (yüklem) bildirip bildirmediğine odaklanın.
2
Eğer iki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir cümle kuruyorsa, yazım kuralı değişir.
3
Yüklemi olan ve açıklama yapan bir ifade küçük harfle başlayamaz; 'doğayı' kelimesinin bu cümledeki durumunu inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonraki kısmın sonuna nokta koyup koyamayacağınıza bakın. Eğer nokta konulabiliyorsa o bir cümledir ve büyük harfle başlamalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 105Soru →

İki noktanın (:) kullanım işlevleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dünyaca ünlü yazar şu tespitiyle dikkat çeker: Sanatçı, içinde yaşadığı toplumun aynasıdır.

Cevap

Dünyaca ünlü yazarın sanatçıyı toplumun aynası olarak tanımladığı cümledeki kullanım ve yazım doğrudur.
Doğru olan cümlede iki nokta, bir tespiti açıklamak amacıyla kullanılmıştır. İki noktadan sonra gelen 'Sanatçı, içinde yaşadığı toplumun aynasıdır.' ifadesi tam bir cümle teşkil ettiği için büyük harfle başlatılmıştır. Bu kullanım Türkçenin güncel yazım ve noktalama kurallarına tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın kullanım amacını belirle
Cümlede 'şu tespitiyle' ifadesinden sonra bir açıklama yapılacağı görülmektedir.
İki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin niteliğini kontrol et
'Sanatçı, içinde yaşadığı toplumun aynasıdır.' ifadesi bir yüklemi olan, bağımsız bir cümledir.
İfadenin cümle mi yoksa sadece kelime grubu mu olduğu, büyük harf kuralının uygulanması için kritiktir.
3
Büyük/küçük harf kuralını uygula
İfadenin ilk harfi 'S' büyük yazılmıştır, bu da kurala uygundur.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.
4
Diğer seçeneklerdeki işaret ve yazım hatalarını ayıkla
Noktalı virgül hatası, gereksiz büyük harf kullanımı ve yanlış virgül kullanımı tespit edilmiştir.
Sadece tek bir seçeneğin hem noktalama hem de yazım kurallarına tam uyum sağladığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen açıklama cümle niteliğindeyse büyük harfle, örnek niteliğindeyse (özel ad değilse) küçük harfle başlar.

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle mi yoksa sadece örneklerin sıralandığı bir liste mi olduğuna dikkat edin.
2
Cümlelerde açıklama yaparken genellikle ':' kullanılırken, virgül veya noktalı virgül kullanımı bu durumlarda hatalıdır.
3
Bağımsız bir yargı bildiren açıklamalar (yüklemi olanlar) büyük harfle başlar; sebze, meyve, renk gibi örnek listeleri küçük harfle başlar.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün (;) özneleri ayırmak veya gruplar oluşturmak için kullanıldığı durumlar ile iki noktanın farkını pekiştirmek adına karma noktalama soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonra gelen ifadeye 'Nedir bu?' sorusunu sorun; eğer cevap bir cümle ise büyük harfle başlatın, eğer sadece isimler ise küçük harfe yönelin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 106Soru →

İki nokta (:) işareti; kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur. İki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece özel isim olmayan örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanenin raflarında birçok türde kitap bulunuyordu: Romanlar, öykü kitapları ve şiir antolojileri.

Cevap

Kütüphanenin raflarında birçok türde kitap bulunuyordu: Romanlar, öykü kitapları ve şiir antolojileri.
Doğru cevap olan cümlede, iki noktadan sonra gelen 'Romanlar, öykü kitapları ve şiir antolojileri' ifadesi bir cümle niteliği taşımamaktadır ve özel isim içermeyen bir örnek listesidir. Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre, bu tür durumlarda iki noktadan sonra gelen ilk kelime küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Romanlar' sözcüğünün büyük harfle başlatılması kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.
İki nokta, 'bulunuyordu' ifadesinden sonra örneklerin sıralanacağını belirtmek için kullanılmıştır.
İşlevi belirlemek, ardından gelecek yazım kuralını (büyük/küçük harf) seçmek için gereklidir.
2
İki noktadan sonra gelen kısmın yapısal özelliğini inceleyin.
'Romanlar, öykü kitapları ve şiir antolojileri' ifadesi tam bir cümle değildir ve özel isim içermemektedir.
Tam cümle olmayan ve özel isim içermeyen örnek dizilerinin yazım kuralını uygulamak gerekir.
3
Yazım kuralını uygulayarak hatayı tespit edin.
Kural gereği, cümle niteliği taşımayan cins isim örnekleri küçük harfle başlamalıdır. 'Romanlar' sözcüğü küçük 'r' ile başlamalıydı.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre örnekleme yapılan durumlarda büyük harf kullanımı yanlıştır.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonraki harf büyüklüğü kuralı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın bir cümle olup olmadığını kontrol edin.
2
Cümle niteliği taşımayan örnek listelerinde, ilk kelime özel isim değilse küçük harf kullanılır.
3
'Romanlar' kelimesi ile başlayan listenin bir cümle kurup kurmadığına ve özel isim olup olmadığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını çözerek bu ayrımı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi şu şekilde test edebilirsiniz: İki noktadan sonraki kısım tek başına yargı bildiriyorsa büyük harf, sadece bir nesne veya kavram listesiyse küçük harf gereklidir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 107Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı, metnin anlam dünyasını belirginleştirdiği gibi yazım kurallarıyla olan bütünlüğü de sağlar. İki noktanın (:) kullanımında, kendisinden sonra gelen ifadenin cümle niteliği taşıyıp taşımaması veya özel ad olup olmaması büyük/küçük harf tercihini belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya bu işaretten sonraki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazardan çantasına şunları yerleştirdi: Pırasa, ıspanak, lahana ve bir miktar taze fasulye.

Cevap

Pazardan çantasına şunları yerleştirdi ile başlayan cümlede 'Pırasa' sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
Pazardan alınan sebzelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'pırasa' sözcüğü bir cins isimdir ve ifade bir cümle niteliği taşımamaktadır. TDK kuralları gereği, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Pırasa' şeklinde büyük harfle yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın kullanım amacını belirle.
Tüm seçeneklerde iki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacağını veya örnek verileceğini belirtmektedir.
İki noktanın temel işlevlerinden biri örnekleme veya açıklama yapmaktır.
2
İki noktadan sonraki ifadenin niteliğini incele.
İfadenin bağımsız bir cümle mi yoksa bir örnek listesi mi olduğunu kontrol et.
Yazım kuralı (büyük/küçük harf) bu ayrım üzerinden belirlenir.
3
Büyük/küçük harf kuralını uygula.
Cümle ise büyük harf, özel ad değilse ve sadece örnek sıralanıyorsa küçük harf kullanılmalıdır.
TDK Yazım Kuralları gereği örnekler (özel isim değilse) küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonraki Yazım Kuralları

İpuçları

1
İki noktadan sonraki kısmın bir cümle mi yoksa sadece örneklerin sıralandığı bir liste mi olduğuna dikkat edin.
2
Cins isimlerin (pırasa, ıspanak gibi) bir cümle niteliği taşımadan sıralanması durumunda TDK'nin hangi harf büyüklüğünü şart koştuğunu hatırlayın.
3
Özel isimler (Ahmet Haşim gibi) her durumda büyük başlar; ancak cins isimler sadece cümle başı olduklarında büyük başlarlar.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karıştıran soruları çözerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki iki noktadan sonrasını kapatın ve o kısmın tek başına bir yargı bildirip bildirmediğine bakın. Bildirmiyorsa ve özel isim değilse küçük harf arayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 108Soru →

Yazılı anlatımda metnin akışını düzenleyen ve ifadeler arasındaki mantıksal bağı kuran en önemli işaretlerden biri de iki noktadır. Bu işaret; kendisinden sonra açıklama yapılacak, örnek verilecek veya doğrudan alıntı yapılacak durumlarda kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yeni dönemdeki stratejik hedefleri belirlendi; dijitalleşme, verimlilik ve katılımcı yönetim anlayışı.

Cevap

Kurumun stratejik hedeflerinin sıralandığı seçenekte, açıklama ve örnekleme öncesinde noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Stratejik hedeflerin açıklandığı ve örneklerin (dijitalleşme, verimlilik...) sıralandığı cümlede, bu ifadeden hemen önce noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılması gerekir. Noktalı virgülün böyle bir giriş veya açıklama görevi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yükleminden sonra gelen kısmın işlevi belirlenir.
İkinci cümlede 'stratejik hedeflerin' neler olduğu örneklenerek sıralanmaktadır.
Bir kavramın içeriği açıklanırken veya örnekler sıralanırken uygun noktalama işaretini seçmek gerekir.
2
Örnekleme ve açıklama öncesinde kullanılan işaret kontrol edilir.
Cümlede örnekler öncesinde noktalı virgül (;) kullanıldığı görülmektedir.
TDK kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır.
3
İki noktadan sonra gelen ifadenin yazım kuralı (büyük/küçük harf) denetlenir.
B seçeneğindeki hata işaret seçimidir; ancak diğer seçeneklerdeki büyük/küçük harf kullanımları da kurallara (cümle ise büyük, örnek ise küçük) uygundur.
Hatalı olan seçeneği teyit etmek ve diğer çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak için bu adım kritiktir.

Anahtar Kavram

İki noktanın açıklama ve örnekleme görevleri ile noktalı virgülden ayrılan yönleri

İpuçları

1
Cümlede bir liste veya açıklama başlıyorsa hangi işaretin kullanılması gerektiğini hatırlayın.
2
Noktalı virgül (;) genellikle ögeleri arasında virgül bulunan cümleleri veya grupları ayırmak için kullanılır, açıklama yapmak için değil.
3
Stratejik hedeflerin sayıldığı cümlede kullanılan işareti, örnekleme kuralıyla karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başladığını pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki işareti kaldırıp yerine 'örneğin' veya 'yani' sözcüklerini getirmeyi deneyin. Eğer bu sözcükler anlamlı bir şekilde oturuyorsa, orada iki nokta (:) kullanılması gerektiğini anlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 109Soru →

Noktalama kuralları çerçevesinde iki noktadan (:) sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, bir cümle niteliği taşımayıp sadece örneklerden oluşuyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlar.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı tutanağında belirtilen kararlar şunlardır; mesai saatlerinin düzenlenmesi, verimliliğin artırılması ve eğitimlerin başlatılması.

Cevap

Toplantı tutanağı ile başlayan cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra örnekler sıralandığı için noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Toplantı tutanağında belirtilen kararların sıralandığı seçenekte 'şunlardır' kelimesinden sonra noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Oysa Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak ifadelerin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır. Dolayısıyla burada bir noktalama hatası mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin yerini ve işlevini belirleyin.
Hatalı cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra bir sayıp dökme/örnekleme başlatıldığı saptanmıştır.
Bir cümlede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak durumlarda hangi işaretin geleceğine karar vermek için işlev tespiti yapılmalıdır.
2
İki nokta ile noktalı virgülün görevlerini karşılaştırın.
Örnekleme veya açıklama yapılacak yerlerde noktalı virgül değil, iki nokta kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
TDK kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda iki nokta kullanılır; noktalı virgül ise genellikle öğeleri arasında virgül bulunan takımları veya sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Noktalı Virgül ile Farkı

İpuçları

1
Cümlelerde 'şunlar', 'şu', 'şöyle' gibi işaret sözcüklerinden sonra bir açıklama gelip gelmediğine dikkat edin.
2
Noktalı virgül genellikle cümle içindeki karmaşıklığı gidermek veya takımları ayırmak için kullanılır, açıklama yapmak için değil.
3
Hatalı olan cümlede bir liste başlatılmadan hemen önce noktalı virgül (;) işareti kullanılmıştır; oysa bu görev iki noktaya (:) aittir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin büyük mü yoksa küçük mü başlayacağı kuralını pekiştirmek için farklı örnekler inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 110Soru →

Resmî bir rapor taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje dosyasında yer alan eksiklikler şunlardır; imza eksikliği, tarih hatası ve mühür eksikliği.

Cevap

Proje dosyasındaki eksikliklerin sıralandığı cümlede kullanılan noktalı virgül yanlıştır; burada örnekleme yapıldığı için iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan 'Proje dosyasında yer alan eksiklikler şunlardır; imza eksikliği...' cümlesinde, 'şunlardır' ifadesiyle bir örnekleme yapılacağı belirtilmiştir. TDK kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır. Cümlede ise bu görevde noktalı virgül (;) kullanılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin görevini belirleyin.
İncelenen cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra bir liste/örnekleme gelmektedir.
Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda iki nokta kullanılır.
2
Kullanılan işareti kontrol edin.
Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanıldığı görülmektedir.
Noktalı virgül açıklama yapmak veya örnek vermek için kullanılmaz; bu görev iki noktaya aittir.
3
Yazım kuralını (büyük/küçük harf) teyit edin.
Örnekleme cümle niteliğinde olmadığı için küçük harfle başlaması doğrudur ancak işaretin kendisi yanlıştır.
Yanlış noktalama işareti seçimi doğrudan bir kural ihlalidir.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede kendisinden sonra bir liste mi yoksa bir açıklama mı geldiğine dikkat edin.
2
Noktalı virgülün (;) açıklama yapma veya liste başlatma gibi bir görevi olup olmadığını hatırlayın.
3
'Şunlardır', 'şu şekilde' gibi ifadelerden sonra genellikle hangi işaretin gelmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonraki kısmın ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair TDK örneklerini tekrar inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki işareti kaldırıp yerine 'çünkü' veya 'yani' getirebiliyorsanız veya arkasından bir liste geliyorsa oraya iki nokta gelmelidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 111Soru →

Türkçede iki nokta (:); kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilim insanları şu gerçeği her fırsatta vurguluyor: Doğal kaynaklar bilinçsiz tüketim nedeniyle hızla azalmaktadır.

Cevap

İki noktanın açıklama yapma işleviyle kullanıldığı 'Bilim insanları şu gerçeği her fırsatta vurguluyor: Doğal kaynaklar bilinçsiz tüketim nedeniyle hızla azalmaktadır.' cümlesi doğru cevaptır.
Doğru seçenekte iki nokta, 'vurgulanan gerçek' ifadesinin ne olduğunu tam bir cümleyle açıklamak için kullanılmıştır. Bu, TDK kurallarındaki 'kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur' kuralının doğrudan uygulamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen kuralı analiz etme
İki noktanın 'açıklama' fonksiyonu hedeflenmektedir.
Açıklama fonksiyonu, bir yargıdan sonra o yargının içeriğini veya nedenini belirten cümleler için kullanılır.
2
Seçenekleri işlev bakımından karşılaştırma
Örnekleme yapılan ve açıklama yapılan cümleler ayrıştırıldı.
Örnekleme (fındık, çay...) ile açıklama (Doğal kaynaklar azalmaktadır...) arasındaki farkı anlamak doğru cevaba ulaştırır.
3
Noktalama işareti doğruluğunu kontrol etme
Virgül ve noktalı virgül hataları tespit edildi.
Açıklama öncesinde kullanılan virgül, bu görev için yetersizdir; iki nokta temel işarettir.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevleri Arasındaki Fark

İpuçları

1
Cümledeki iki noktadan sonra gelen kısmın bir 'liste' mi yoksa bir 'açıklayıcı yargı' mı olduğuna bakın.
2
Eğer iki noktadan sonra 'fındık, çay' gibi kelimeler geliyorsa bu örneklemedir; '...azalmaktadır' gibi bir yargı geliyorsa bu açıklamadır.
3
İki noktadan sonra gelen kısım büyük harfle başlıyorsa ve tam bir cümleyse, bu genellikle açıklama görevinde olduğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen örneklerin küçük harfle, açıklamaların ise büyük harfle başladığı kuralını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 112Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı, metnin anlamsal kurgusunu ve mantıksal hiyerarşisini belirleyen temel unsurlardan biridir. Özellikle iki noktanın (:) kullanım yerleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin büyük veya küçük harfle başlaması kuralı, üst düzey dil yetkinliği gerektiren alanlardandır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya kendisinden sonraki ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplumsal sözleşme teorisinin özü şu şekilde ifade edilebilir; bireylerin kendi güvenlikleri için bazı haklarını egemen bir güce devretmeleridir.

Cevap

Toplumsal sözleşme teorisinin özünün açıklandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Toplumsal sözleşme teorisinin açıklandığı cümlede 'ifade edilebilir' yükleminden sonra bir açıklama gelmektedir. Türk Dil Kurumu kuralları gereği, kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (:) getirilmelidir. Ancak bu cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılarak noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anlam ilişkisini analiz etme
Cümlede 'şu şekilde ifade edilebilir' denilerek bir açıklama yapılacağı belirtilmiştir.
Açıklama veya örnekleme yapılacak yerlerde uygun noktalama işaretini belirlemek gerekir.
2
Noktalama işareti kuralını uygulama
TDK kurallarına göre kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konur.
Noktalı virgül (;) sıralı cümleleri veya grupları ayırmak için kullanılır, açıklama başlatmak için kullanılmaz.
3
Yazım kurallarını kontrol etme
İki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle ise büyük, sadece örnek listesi ise küçük harfle başlamalıdır.
Hatalı seçenekte sadece işaret yanlışı değil, aynı zamanda bu işaretin işlevi de sorgulanmaktadır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme İşlevi

İpuçları

1
Cümlelerde 'şudur, şunlardır, şu şekilde' gibi ifadelerden sonra hangi işaretin gelmesi gerektiğini hatırlayın.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığına bakarak büyük/küçük harf kullanımını kontrol edin.
3
Noktalı virgülün asla açıklama yapmak amacıyla kullanılmadığını, bu görevin iki noktaya ait olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen 'örnekleme' ve 'açıklama' farkını daha fazla örnekle pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki maddeleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı işareti yerine 'yani' bağlacını koymayı deneyin; eğer anlamlı bir açıklama geliyorsa oraya iki nokta konulmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 113Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı bu kurala uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Millî Edebiyat akımının en önemli temsilcilerini şöyle sıralayabiliriz: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem.

Cevap

Millî Edebiyat akımının en önemli temsilcilerini şöyle sıralayabiliriz: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem.
Doğru seçenekte, Millî Edebiyat temsilcileri örnek olarak sıralanmadan önce 'şöyle sıralayabiliriz' ifadesinden sonra iki nokta kullanılmıştır. Bu, işaretin temel 'örnekleme' görevine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'ipucu' ifadeleri belirle.
'Şöyle sıralayabiliriz', 'şunlar hazırlandı' gibi ifadeler bir listenin geleceğini gösterir.
İki nokta, örnekleme veya açıklama yapılacağını bildiren ifadelerden sonra kullanılır.
2
Noktalama işaretlerini kontrol et.
Doğru cümlede listenin başında ':' işareti bulunmaktadır.
Listenin başına ';' veya ',' getirilmesi noktalama hatasıdır.

Anahtar Kavram

İki noktanın örnekleme ve açıklama görevi

İpuçları

1
Cümlelerde 'şöyle', 'şunlar' gibi açıklama veya örnekleme yapılacağını haber veren kelimelere odaklan.
2
Örneklerin başladığı noktada hangi işaretin olması gerektiğini hatırla.
3
Noktalı virgül (;) ile iki nokta (:) görevlerini karıştırma; örneklerden önce sadece iki nokta gelir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin ne zaman büyük harfle, ne zaman küçük harfle başlayacağını gözden geçirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 114Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik raporlarda noktalama işaretlerinin yerinde kullanımı, iletilmek istenen mesajın doğruluğu ve metnin profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Özellikle iki nokta (:) ve noktalı virgül (;), benzer işlevlere sahipmiş gibi algılanabildiği için yazım süreçlerinde sıklıkla karıştırılmaktadır.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllık faaliyet raporu büyük bir titizlikle hazırlandı: ancak verilerin sisteme girişinde teknik aksaklıklar yaşandı.

Cevap

Yıllık faaliyet raporunun hazırlanması ile yaşanan teknik aksaklıkları bağlayan cümlede 'ancak' bağlacından önce iki nokta kullanılması yanlıştır; burada noktalı virgül kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, iki bağımsız yargı 'ancak' bağlacıyla birbirine bağlanmıştır. İki nokta (:), bir temel cümlenin ardından o cümleyle ilgili açıklama yapılacağı veya örnek verileceği zaman kullanılır. Oysa bu örnekte ikinci yargı, ilk yargının bir açıklaması değil, onunla çelişen veya onu tamamlayan bir sıralı cümle ögesidir. Bu tür durumlarda noktalı virgül (;) kullanımı zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin işlevlerini analiz etme
Seçeneklerdeki cümlelerin açıklama mı, örnekleme mi yoksa sıralı cümle mi olduğu belirlenir.
İki noktanın temel görevi açıklama ve örneklemedir; sıralı cümleleri bağlamak genellikle virgül veya noktalı virgülün görevidir.
2
Hatalı seçeneği tespit etme
'Ancak' bağlacı ile bağlanan cümledeki iki noktanın işlevi sorgulanır.
İki noktadan sonra gelen kısım bir açıklama veya örnek listesi değil, bir karşıtlık bildiren bağımsız bir cümledir.
3
Yazım ve noktalama kuralını uygulama
Bağlaçlardan önce veya karşıtlık bildiren sıralı cümleler arasında noktalı virgül (;) kullanılması gerektiği sonucuna varılır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek yerlerde kullanılır; sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmaz.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

İpuçları

1
İki noktanın temel görevleri olan 'açıklama yapma' ve 'örnek verme' işlevlerini düşünün.
2
'Ancak, ama, fakat' gibi bağlaçlarla bağlanan cümlelerde iki nokta mı yoksa noktalı virgül mü tercih edilir?
3
İki noktadan sonra gelen kısım eğer bir açıklama değil de bağımsız bir olay akışı bildiriyorsa, orada bir kullanım hatası olabilir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen kısımların ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başladığını pekiştirmek için farklı örnekler inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki iki noktayı kaldırıp yerine 'çünkü' veya 'yani' getirmeyi deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa iki nokta kullanımı muhtemelen doğrudur. 'Ancak' gelen cümlede bu yapı bozulacağı için hata olduğu daha kolay anlaşılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 115Soru →

Noktalama işaretleri, metnin anlamını netleştirmek ve okumayı kolaylaştırmak için kullanılır. İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda yer alan temel bir işarettir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir kurala doğru şekilde uyulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu personeli seçme sınavında şu alanlardan soru sorulmaktadır: genel yetenek, genel kültür ve eğitim bilimleri.

Cevap

Kamu personeli sınavındaki derslerin sıralandığı cümlede, örneklerden önce iki nokta konularak doğru bir kullanım sergilenmiştir.
Doğru olan ifadede, sınav alanları sıralanmadan önce iki nokta kullanılmıştır. Örnekler cümle niteliğinde olmadığı için küçük harfle başlatılarak imla kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kullanım amacını belirle.
Cümlede 'şu alanlardan soru sorulmaktadır' denilerek bir örnekleme yapılacağı belirtilmiştir.
İki noktanın en temel görevlerinden biri örnekleme yapılacak bölümleri tanıtmaktır.
2
İşaretin doğru olup olmadığını kontrol et.
Örnekleme öncesinde kullanılan (:) işareti kurala uygundur.
Sıralama ve örnekleme durumlarında noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılır.
3
İki noktadan sonra gelen ilk harfi kontrol et.
Örnekler (genel yetenek...) cümle niteliği taşımadığı ve özel isim olmadığı için küçük harfle başlamıştır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki noktanın örnekleme ve açıklama öncesindeki kullanımı

İpuçları

1
Cümlede bir şeyler sıralanıyor mu yoksa bir açıklama mı yapılıyor? Buna dikkat edin.
2
Örnekleme yapılacaksa (yani 'şunlardır', 'şu şekilde' gibi ifadeler varsa) hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
3
İki nokta ile noktalı virgülü karıştırmayın; sıralama yaparken her zaman iki noktayı tercih etmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadenin ne zaman büyük harfle, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair kuralları tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 116Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevlerini doğru belirlemek, metnin anlam katmanlarını belirginleştirir. İki nokta (:), kendisinden sonra açıklama yapılacağını, örnek verileceğini veya alıntı yapılacağını gösterir. Ancak bu işaretten sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmaması, büyük harf kullanımı açısından kritik bir fark yaratır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya sonrasındaki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atatürk, eğitimin önemini şu veciz sözüyle vurgular: 'Bütün ümidim gençliktedir.'

Cevap

Atatürk'ün sözünün aktarıldığı seçenek doğrudur çünkü alıntılardan önce iki nokta kullanılır ve alıntı cümle olduğu için büyük harfle başlar.
Doğru seçenekte, bir başkasından aktarılan bir söz (alıntı) tırnak içinde verilmiş ve bu aktarmadan önce iki nokta (:) doğru şekilde kullanılmıştır. Alıntı tam bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılması da kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın kullanım amacını (örnekleme, açıklama veya alıntı) belirleyin.
Cümlelerde sırasıyla örnekleme, listeleme, vurgu ve alıntı amaçları güdülmüştür.
Kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığını anlamak için önce işlev tespit edilmelidir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle niteliği taşıyıp taşımadığını veya özel isim olup olmadığını kontrol edin.
Örnek listesi olan 'kırtasiye...' küçük harfle başlamalıyken, 'Bütün ümidim...' bir cümle olduğu için büyük başlamalıdır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra bağımsız cümle gelirse büyük, kelime grubu gelirse küçük harf kullanılır.
3
Noktalı virgül ile iki noktanın görev ayrımını yapın.
Evrak listesinden önce kullanılan noktalı virgül hatalıdır, iki nokta gelmelidir.
Noktalı virgül grupları ayırırken, iki nokta açıklama/örnekleme başlatır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanımı İlişkisi

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen ifadenin kendi başına bir cümle olup olmadığını inceleyin.
2
Özel isim olmayan listeler küçük harfle başlar; tam cümleler ise her zaman büyük harfle başlar.
3
Noktalı virgül (;) açıklama yapmaz, bu yüzden liste başlarında iki noktayı (:) arayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ve iki nokta arasındaki farkları pekiştirmek için sıralı cümlelerin olduğu metinleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İki noktadan sonraki kısmın yüklemi olup olmadığını kontrol edin. Eğer bir yargı bildiriyorsa (yüklemi varsa) büyük harfle, sadece kavramları sıralıyorsa küçük harfle başlayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 117Soru →

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya bu işaretten sonra gelen bölümün yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî başvurularda adaylardan şu belgeler talep edilecektir: Diploma aslı, ikametgâh belgesi ve sabıka kaydı.

Cevap

Resmî başvurularla ilgili olan ve belgelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen bölüm bir cümle niteliği taşımadığı halde 'Diploma' sözcüğünün büyük harfle başlatılması yazım yanlışıdır.
Doğru cevap olan seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'Diploma aslı, ikametgâh belgesi...' ifadesi bir cümle niteliği taşımamaktadır. Bu tür örnek sıralamalarında, eğer örnekler özel isim değilse, ilk kelimenin küçük harfle başlaması gerekir. Ancak bu seçenekte 'Diploma' sözcüğü büyük harfle yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın cümledeki işlevini belirleyin.
Tüm seçeneklerde iki nokta; kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadeleri tanıtmak amacıyla kullanılmıştır.
İki noktanın temel işlevi, bir yargıdan sonra açıklama yapılmasına veya örnekler sıralanmasına olanak tanımaktır.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısını (cümle mi, kelime grubu mu) kontrol edin.
Belgelerin sıralandığı ifadede tam bir yüklemi olan bağımsız bir cümle bulunmamaktadır; sadece bir liste sunulmaktadır.
Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen bölüm bağımsız bir cümle ise büyük harfle, bir dizi örnekten oluşuyorsa küçük harfle başlar.
3
Özel isim kontrolü yapın.
'Diploma' sözcüğü bir cins isimdir ve özel ad niteliği taşımaz.
Örnekler özel isimle başlıyorsa kural gereği her zaman büyük harf kullanılır, ancak cins isimlerde cümle niteliği aranır.
4
Hatalı kullanımı tespit edin.
Örnekleme niteliğindeki 'Diploma aslı...' dizisi bir cümle olmadığı için 'diploma' şeklinde küçük harfle başlamalıdır.
TDK kuralının ihlali tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra gelen bölümlerin büyük/küçük harf ile başlatılma kuralı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen bölümün bir yüklemi olup olmadığına, yani tam bir cümle kurup kurmadığına bakın.
2
TDK'ye göre; iki noktadan sonraki açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, bir takım örnekler sıralanıyorsa (özel isim değilse) küçük harfle başlar.
3
C şıkkındaki 'Diploma aslı...' ile başlayan bölüm bir cümle değil, sadece bir belge listesidir. Bu durumda ilk harfin durumu ne olmalıdır?

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu pratik kuralı uygulayın: İki noktadan sonraki kısmı kapatıp okuyun. Eğer o kısım kendi başına anlamlı ve yüklemi olan bir cümle ise baş harfini büyük yazın; eğer sadece bir listeleme veya eksiltili bir yapı ise küçük yazın (özel isimler hariç).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 118Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek ya da açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En sevdiği meyveleri sırasıyla tabağa dizdi: elma, armut ve kiraz.

Cevap

En sevdiği meyveleri sıralayan cümle, iki noktayı örnekleme amacıyla ve küçük harf kuralına uygun şekilde doğru kullanmıştır.
Doğru seçenekte, iki nokta kendisinden sonra meyve örneklerinin geleceğini belirtmek için kullanılmıştır. Ayrıca 'elma' sözcüğüyle küçük harfle başlanarak yazım kuralına da uyulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.
İki nokta, kendisinden sonra gelecek örnekleri veya açıklamayı işaret eder.
Soruda iki noktanın doğru kullanımı sorulduğu için temel işlevleri kontrol edilmelidir.
2
Noktalama işaretlerinin doğruluğunu kontrol edin.
Örnekleme öncesinde noktalı virgül (;) veya virgül (,) kullanımı yanlıştır.
Örnek verme işlevi sadece iki noktaya aittir.
3
Yazım kuralını (büyük/küçük harf) doğrulayın.
Cümle niteliğinde olmayan örneklerin küçük harfle başlaması gerekir.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen liste cümle değilse küçük harf kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Yazım Kuralları

İpuçları

1
İki noktanın en yaygın görevi bir konuyu açıklamak veya örnekler vermektir.
2
Örneklerden önce noktalı virgül kullanmak yaygın bir hatadır; bu işlev için sadece iki nokta kullanılır.
3
İki noktadan sonra gelen kısım bir cümle değil de sadece kelimelerden oluşan bir listeyse küçük harfle başlanır.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen kısmın ne zaman büyük harfle başlayacağına dair (tam cümle durumları) örnekleri inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şunlar', 'şu şekilde', 'şöyle' gibi ifadeler varsa, bu ifadelerden sonra genellikle iki nokta gelir.
Tahmini Süre:45s
Soru 119Soru →

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kuralları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eserde ele alınan temel kavramlar şunlardır: Adalet, eşitlik ve hürriyet.

Cevap

Temel kavramların sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'Adalet' sözcüğü küçük harfle başlamalıdır çünkü bu bir cümle değil, örnekler dizisidir.
Temel kavramların sıralandığı ifadede 'Adalet, eşitlik ve hürriyet' birer örnektir ve yargı bildiren bir cümle kurmamaktadır. Bu tür durumlarda, listedeki ilk kelime olan 'adalet' özel isim de olmadığı için küçük harfle başlamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde iki noktanın hangi amaçla kullanıldığını belirle.
Seçeneklerde iki nokta; örnek sıralama (A, C, E), açıklama yapma (B) ve aktarma yapma (D) görevlerinde kullanılmıştır.
İki noktanın görevi, kendisinden sonra gelecek ifadenin büyük mü yoksa küçük mü başlayacağını belirler.
2
İki noktadan sonraki kısmın cümle niteliğinde olup olmadığını kontrol et.
A seçeneğinde 'Adalet, eşitlik ve hürriyet' ifadesi bir cümle değil, isimlerden oluşan bir listedir.
TDK kuralına göre, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliği taşımıyorsa küçük harfle başlar.
3
Özel isim kontrolü yap.
A seçeneğindeki 'adalet' sözcüğü özel isim değildir, dolayısıyla küçük yazılması zorunludur.
Özel isimler her durumda büyük harfle başlar; ancak cins isimler listeleniyorsa küçük harf kuralı geçerlidir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra büyük ve küçük harf kullanımı ayrımı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın tam bir cümle olup olmadığını kontrol edin.
2
Eğer iki noktadan sonra sadece örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlanmalıdır.
3
'Şu kavramlar şunlardır: X, Y, Z' yapısında X bir özel isim değilse küçük harfle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın karıştırıldığı cümle yapılarını inceleyerek bu iki işaret arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 120Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) örneklendirme yapmak amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınıfta bugün şu sözcük türlerini işledik: isimler, sıfatlar ve zarflar.

Cevap

Sınıfta bugün şu sözcük türlerini işledik: isimler, sıfatlar ve zarflar.
Doğru seçenekte, cümlede bahsedilen 'sözcük türleri' kavramına dair somut örnekler (isimler, sıfatlar, zarflar) sıralandığı için iki nokta işlevine uygun olarak örneklendirme amacıyla kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın yerini tespit et.
İki nokta, 'sözcük türlerini işledik' ifadesinden sonra gelmiştir.
İki noktanın hangi amaçla kullanıldığını belirlemek için konumunu görmek gerekir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadeleri incele.
'İsimler, sıfatlar ve zarflar' ifadeleri birer örnektir.
Kendisinden sonra örneklerin mi yoksa bir açıklamanın mı geldiğini ayırt etmek gerekir.
3
Yazım ve noktalama kurallarına uygunluğu denetle.
Örnekler küçük harfle başlamış ve iki nokta doğru yere konmuştur.
TDK kurallarına göre örnekleme yapılan durumlarda küçük harf kullanımı ve iki noktanın işlevi doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

İki noktanın örneklendirme işlevi

İpuçları

1
Cümle içinde bir şeyleri listelemeye başlamadan önce hangi işareti kullanırız?
2
İki noktadan sonra gelen ifadeler eğer cümle değil de kelime listesi ise nasıl bir yazım kuralı uygulanır?
3
Noktalı virgül ile iki noktayı karıştırmayın; listeleme ve açıklama her zaman iki nokta ile yapılır.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın 'açıklama' işlevi ile 'örnekleme' işlevi arasındaki farkı pekiştirmek için cümle niteliğinde açıklamalar içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 6 / 7Sonraki
İki Noktanın Kullanımı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin