Examkin

İki Noktanın Kullanımı

123 soru

Soru 121Soru →

Türkçede noktalama işaretlerinin yerinde kullanımı, metnin anlamını netleştirmek için hayati önem taşır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) doğru kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzede şu eserler sergileniyor: heykeller, mozaikler ve sikkeler.

Cevap

Müzede şu eserler sergileniyor: heykeller, mozaikler ve sikkeler.
Doğru kabul edilen cümlede iki nokta, sergilenen eserler listesinden hemen önce kullanılarak 'örnekleme' görevini yerine getirmiştir. Ayrıca, sıralanan öğeler (heykeller, mozaikler...) özel isim olmadığı ve tam bir cümle kurmadığı için küçük harfle başlatılarak yazım kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işlevini analiz edin.
Cümlede örneklerin sıralanacağı bir durum olduğu belirlendi.
İki noktanın temel görevlerinden biri örnek vermeden önce kullanılmaktır.
2
Kullanılan noktalama işaretinin uygunluğunu denetleyin.
Örnekleme veya açıklama öncesinde iki nokta (:) kullanılması gerektiği saptandı.
Noktalı virgül veya virgül, örnekleme başlatma görevine sahip değildir.
3
İki noktadan sonraki yazım kuralını kontrol edin.
Örnekler özel isim değilse ve cümle kurmuyorsa küçük harfle başlaması gerektiği görüldü.
TDK kurallarına göre cümle niteliğinde olmayan örnek listeleri küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki noktanın örnekleme ve açıklama işlevi ile yazım kuralı ilişkisi.

İpuçları

1
İki nokta genellikle 'şu', 'şunlar', 'şöyledir' gibi ifadelerden sonra gelen açıklama veya örnek listelerinden önce kullanılır.
2
Noktalı virgül (;) ile iki noktayı (:) birbirine karıştırmayın; noktalı virgül asla örnekleme başlatmak için kullanılmaz.
3
İki noktadan sonra gelen kısım tam bir cümle değilse (sadece kelime listesiyse) ilk kelimenin küçük harfle başlaması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle olduğu durumlar için (büyük harf kuralı) alıştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 122Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda kullanılır. Eğer iki noktadan sonra gelen kısım tam bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı ve ardından gelen harfin yazımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutluluğun sırrını tek bir sözle özetledi: Hoşgörü.

Cevap

Mutluluğun sırrını tek bir sözle özetledi: Hoşgörü.
Doğru seçenekte, bir düşünce özetlenmiş ve ardından bu özeti açıklayan bir kavram getirilmiştir. Açıklama bildiren bu tür kullanımlarda iki nokta tercih edilir ve açıklama büyük harfle başlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki işlevi belirleyin.
Cümlede bir özetleme ve açıklama yapılacağı sezdirilmektedir.
İki nokta, kendinden sonra gelecek açıklamaya hazırlık yapar.
2
Noktalama işaretini kontrol edin.
Açıklama veya örnekleme öncesinde iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Noktalı virgül veya virgül bu işlevi görmez.
3
İki noktadan sonraki harfin büyüklüğünü kontrol edin.
'Hoşgörü' kelimesi bir açıklama niteliğinde olduğu için büyük harfle başlatılması kurala uygundur.
Açıklamalar, tek kelime de olsa tam bir yargı bildirdiğinde büyük harfle başlayabilir.

Anahtar Kavram

İki noktanın açıklama ve örnekleme işlevi

İpuçları

1
Cümlede bir liste veya açıklama başlayacaksa hangi işareti kullanırız?
2
İki noktadan sonra gelen kısım bir cümle mi yoksa sadece bir örnek listesi mi? Bu durum büyük/küçük harf kullanımını değiştirir.
3
Noktalı virgül (;) asla örnekleme veya açıklama başlatmak için kullanılmaz; bu görev sadece iki noktaya (:) aittir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen kısımların ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair alıştırmalar yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 123Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda kullanılır. Bu işarete dair en kritik kurallardan biri, iki noktadan sonra gelen kısmın yazım biçimidir: Eğer açıklama bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, yalnızca örnekler sıralanıyorsa ve özel isim içermiyorsa küçük harfle başlanır.

Bu kural ve genel noktalama ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya iki noktadan sonraki kısmın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yolculuk boyunca çantasından şu eşyaları hiç ayırmadı: Eski bir fotoğraf, gümüş bir saat ve küçük bir defter.

Cevap

Çantasından çıkan eşyaların sıralandığı seçenek yanlıştır; çünkü örnekleme yapılan ve özel isim içermeyen durumlarda iki noktadan sonra küçük harfle başlanmalıdır.
İki noktadan sonra gelen kısım eğer bir cümle kurmuyorsa ve sadece örneklerden (cins isimlerden) oluşuyorsa küçük harfle başlanır. Yanlış olan seçenekte 'Eski bir fotoğraf...' ifadesi bir cümle değildir ve 'eski' kelimesi özel isim olmadığı için küçük harfle başlamalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktadan sonra gelen kısmın yapısını inceleyin.
Sıralanan 'Eski bir fotoğraf, gümüş bir saat...' ifadesi bağımsız bir cümle değil, örnekler dizisidir.
İki noktadan sonraki büyük/küçük harf ayrımı, takip eden kısmın cümle olup olmamasına bağlıdır.
2
Örneklerin özel isim olup olmadığını kontrol edin.
'Eski', 'gümüş' gibi sözcükler cins isimdir, özel isim değildir.
Özel isimler her zaman büyük harfle başlar, ancak cins isimler örnekleme durumunda küçük harfle başlamalıdır.
3
Kuralı uygulayarak hatayı tespit edin.
'Eski' sözcüğü küçük harfle ('eski') başlamalıydı.
TDK kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle değilse ve örnek niteliğindeyse küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Nokta Sonrası Büyük/Küçük Harf Kuralı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen bölümün bir yüklemi olup olmadığını, yani bir 'cümle' olup olmadığını kontrol edin.
2
Eğer iki noktadan sonra sadece kelimeler sıralanıyorsa (pazardan aldıklarım: elma, armut gibi), ilk kelimenin özel isim olup olmadığına bakın.
3
Cins isimlerle başlayan örnek listeleri iki noktadan sonra küçük harfle başlar. 'Eski bir fotoğraf' ifadesinin bir cümle olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

İki nokta ile noktalı virgülün görevlerini ayırt etmek için 'sıralı cümlelerin ayrımı' konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 7 / 7
İki Noktanın Kullanımı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 7 | Examkin