Hükümsüzlük ve Türleri (Yokluk, Butlan)

71 soru

Soru 21Soru →

Hukuki işlemlerin hükümsüzlük türleri (yokluk, mutlak butlan, nisbi butlan ve tek taraflı bağlamazlık) arasındaki kurumsal ve işleyişsel farklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ayırt etme gücünden yoksun bir kimsenin yaptığı sözleşme, hukuken geçerli bir irade beyanı oluşmadığı gerekçesiyle 'yokluk' yaptırımına tabidir.

Cevap

Ayırt etme gücünden yoksun bir kimsenin yaptığı sözleşmenin 'yokluk' yaptırımına tabi olduğu ifadesi yanlıştır; zira bu durum bir 'mutlak butlan' halidir.
Ayırt etme gücünden yoksun olan kişilerin yaptığı işlemler, Türk hukukunda kurucu unsurların eksikliği (yokluk) olarak değil, bir geçerlilik şartı olan ehliyetin eksikliği nedeniyle 'mutlak butlan' olarak kabul edilir. Bu nedenle, irade beyanının hiç oluşmadığı gerekçesiyle yokluk yaptırımına tabi olduğu yönündeki bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yokluk ve Butlan ayrımını yapınız.
Yokluk, işlemin 'kurucu' unsurlarının (örneğin evlenmede resmi memur) eksikliğidir; Butlan ise kurucu unsurlar tam olsa da 'geçerlilik' şartlarının (örneğin ehliyet, kanuna uygunluk) eksikliğidir.
İşlemin hiç doğmadığını mı yoksa doğup da sakat mı olduğunu anlamak için bu ayrım temeldir.
2
Ayırt etme gücü eksikliğinin hukuki niteliğini analiz ediniz.
Ayırt etme gücü (sezginlik), fiil ehliyetinin bir şartıdır. Kişi fiziksel olarak bir irade beyanında bulunsa da (imza atsa, söz söylese), bu beyan hukuken geçerli kabul edilmez.
Ehliyet şartları kurucu unsur değil, geçerlilik şartı olarak kabul edilir.
3
Yaptırımı belirleyiniz.
Türk Medeni Kanunu uyarınca, ayırt etme gücü bulunmayanların işlemleri hukuken 'mutlak butlan' (kesin hükümsüzlük) ile sakattır.
Kişi fiilen bir işlem başlattığı için 'yokluk' denemez, ancak işlem sakattır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türlerinde Ehliyet ve Kurucu Unsur Ayrımı

İpuçları

1
Yoklukta işlemin doğması için gereken en temel yapı taşları (örneğin resmi memur huzuru) eksiktir.
2
Ayırt etme gücü olmayan birinin işlemi, zihninde irade tam olmasa da dış dünyaya bir beyan yansıttığı için kurumsal olarak mevcuttur ancak sakattır.
3
Ehliyetsizlik durumlarını yoklukla değil, butlanla (kesin hükümsüzlük) ilişkilendirmeyi deneyin.

Daha Fazla Pratik

Medeni Kanun'da evlilik hukukuna özgü mutlak butlan ve yokluk durumlarını (Örn: TMK 145) ayrıca incelemeniz konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru →

Ayırt etme gücü bulunmayan (77 yaşındaki bir çocuk veya akıl hastası gibi) tam ehliyetsiz bir kişinin yapmış olduğu hukuki işlemin yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

Tam ehliyetsizlerin yapmış olduğu işlemler mutlak butlan yaptırımına tabidir.
Hukuk sistemimizde ayırt etme gücü bulunmayan tam ehliyetsizlerin yaptığı işlemler, kurucu unsurları (irade beyanı, konu) mevcut olsa dahi kanunun aradığı geçerlilik şartlarından biri olan 'ehliyet' unsuru eksik olduğu için mutlak butlan ile sakattır. Bu işlemler baştan itibaren geçersizdir ve sonradan geçerli hale getirilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin hukuki ehliyet statüsünü belirlemek.
Ayırt etme gücü olmayan kişiler 'tam ehliyetsiz' kategorisindedir.
Yaptırım türünü belirlemek için önce işlemin hangi hukuki eksikliğe sahip olduğu tespit edilmelidir.
2
Tam ehliyetsizliğin hukuki sonucunu analiz etmek.
Tam ehliyetsizlerin irade beyanları hukuki sonuç doğurmaz.
Hukuk düzeni, bu kişileri korumak amacıyla yaptıkları işlemleri kesin hükümsüz sayar.
3
Eksikliği ilgili hükümsüzlük türü ile eşleştirmek.
Ehliyet şartının eksikliği nedeniyle işlemin baştan itibaren geçersiz olması 'mutlak butlan' yaptırımıdır.
Kurucu unsurlar tam olsa da geçerlilik şartlarındaki (ehliyet gibi) temel eksiklikler butlan sonucunu doğurur.

Anahtar Kavram

Tam Ehliyetsizlerin İşlemlerinde Mutlak Butlan
Soru 23Soru →

Hukuki işlemlerin geçersizlik halleriyle (hükümsüzlük) ilgili olarak aşağıda verilen "olay-yaptırım" eşleştirmelerinden hangisi Türk hukuk doktrini ve yerleşik yargı kararları çerçevesinde yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir taşınmazın satışının tapu dairesinde değil, taraflar arasında adi yazılı senetle yapılması - Yokluk

Cevap

Taşınmaz satışının tapu memuru önünde yapılmaması durumunda karşılaşılan yaptırım 'yokluk' değil, 'mutlak butlan' yaptırımıdır.
Taşınmaz satışının tapu dairesinde yapılmaması durumuna ilişkin eşleştirme yanlıştır. Türk Borçlar Kanunu ve Medeni Kanun uyarınca, kanunun öngördüğü resmi şekil şartına uyulmadan yapılan işlemler 'yokluk' değil, 'mutlak butlan' yaptırımı ile karşılaşır. Yokluk yaptırımı sadece işlemin kurucu unsurlarının (irade beyanı, konu, taraflar ve bazı durumlarda kurucu resmi makam) bulunmadığı durumlarda (örneğin; resmi nikah memuru olmadan kıyılan imam nikahı) söz konusu olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yaptırım türlerini sınıflandır.
Hükümsüzlük türleri; yokluk, butlan (mutlak ve nispi) ve tek taraflı bağlamazlıktır.
Olaylardaki geçersizlik sebeplerini doğru kategoriye yerleştirmek gerekir.
2
Kurucu unsur ile Geçerlilik şartı ayrımını yap.
Kurucu unsur eksikliği 'yokluk' doğururken; ehliyet, emredici kural, ahlak, imkansızlık ve 'şekil' eksikliği 'mutlak butlan' doğurur.
Yokluk ve butlan arasındaki en temel fark, eksik olan unsurun işlemin varlığı için mi yoksa geçerliliği için mi gerekli olduğudur.
3
Taşınmaz satışındaki şekil şartını analiz et.
Taşınmaz mülkiyetinin devri için öngörülen resmi şekil (tapuda yapılma), işlemin kurucu unsuru değil, kanuni geçerlilik şartıdır.
Şekil şartına uyulmaması durumunda işlem hukuk dünyasında doğmuş sayılır ancak geçerli bir sonuç doğurmaz; bu durum mutlak butlandır.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Geçersizliği: Kurucu Unsur ve Geçerlilik Şartı Ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin hukuk aleminde hiç doğmamış sayılması (yokluk) ile doğmuş ama sakat doğması (butlan) arasındaki farka odaklanın.
2
Evlilikte belediye memurunun bulunması bir 'kurucu unsur' iken; taşınmaz satışındaki resmi şekil bir 'geçerlilik şartı'dır.
3
Şekil şartına (noter huzuru, tapu dairesi vb.) uyulmaması durumunda kural olarak mutlak butlan yaptırımı uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan (iptal edilebilirlik) ve tek taraflı bağlamazlık (askıda hükümsüzlük) arasındaki farkları inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu formülü kullanabilirsiniz: Kurucu unsur eksikse = Yokluk; Kurucu unsurlar var ama emredici kural/şekil/ehliyet/konu sorunluysa = Mutlak Butlan.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

Türk hukuk sisteminde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik ile kurucu unsurları tam olmasına rağmen kanunun emredici hükümlerine aykırılık taşıması, işlemin sıhhatini farklı şekillerde etkilemektedir.

Buna göre; ayırt etme gücüne sahip iki kişinin, aralarındaki evlenme engeline rağmen resmi evlendirme memuru önünde yaptıkları evlilik ile; bu kişilerin resmi bir makama başvurmaksızın sadece dini/örfi ritüellerle gerçekleştirdikleri birliktelik arasındaki hukuki nitelik farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birinci işlemin emredici hukuk kurallarına aykırılık nedeniyle mutlak butlan, ikinci işlemin ise kurucu unsur eksikliği nedeniyle yokluk yaptırımına tabi olması

Cevap

Birinci işlem (emredici hükme aykırı resmi nikah) mutlak butlan, ikinci işlem (resmi nikah olmaksızın yapılan birliktelik) ise yokluk hükmündedir.
Doğru cevap olan ifadeye göre; resmi evlendirme memuru önünde yapılan ancak kanuni engele takılan işlemde kurucu unsurlar mevcut olduğu için yaptırım 'mutlak butlan' iken; resmi memur hiç bulunmadığında işlemin temel kurucu unsuru eksik kaldığı için yaptırım 'yokluk'tur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci senaryoyu kurucu unsurlar açısından inceleyin.
Farklı cinsten iki kişi ve resmi evlendirme memuru mevcuttur; yani işlemin 'kurucu unsurları' tamdır.
Bir işlemin hukuk dünyasında varlık kazanması için kurucu unsurların tamamlanması gerekir.
2
Birinci senaryoyu geçerlilik şartları (emredici hükümler) açısından inceleyin.
Evlenme engeli bulunan hısımların evlenmesi, Türk Medeni Kanunu'nun emredici hükümlerine aykırıdır.
Kurucu unsurları tam olan ancak emredici kurallara, ahlaka veya kamu düzenine aykırı işlemler mutlak butlan ile sakatlanır.
3
İkinci senaryoyu kurucu unsurlar açısından inceleyin.
Resmi evlendirme memuru bulunmadığı için kurucu unsurlardan biri eksiktir.
Hukukun aradığı temel bir kurucu unsur (örneğin evlilikte resmi memur) eksikse, o işlem hiç doğmamış sayılır (yokluk).

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Yokluk ve Mutlak Butlan Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin 'kurucu unsurları' (kimler, nerede, nasıl yapıldı) ile 'geçerlilik şartlarını' (kanuna uygunluk) birbirinden ayırın.
2
Bir evlilik işleminin hukuk dünyasında var olabilmesi için mutlaka resmi bir evlendirme memurunun huzurunda yapılması gerekir.
3
Resmi nikah memuru varsa işlem 'doğmuştur' ama sakat (butlan) olabilir; memur yoksa işlem 'hiç doğmamıştır' (yokluk).

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ve tek taraflı bağlamazlık örneklerini içeren senaryo bazlı bir soru çözerek yaptırım türleri arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 25Soru →

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin varlık kazanabilmesi (teşekkül etmesi) için gerekli olan 'maddi kurucu unsurlar' ile işlemin hukuk düzenince korunabilmesi için gereken 'geçerlilik şartları' arasındaki fark, sakatlık durumunda uygulanacak yaptırımı belirler. Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde bir 'geçerlilik şartı' sakatlığı değil, doğrudan kurucu unsurlardan birinin eksikliği nedeniyle işlemin hukuk dünyasında hiç varlık kazanmadığı (yokluk) söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir sözleşmenin kurulması aşamasında, tarafların sözleşmenin objektif esaslı noktaları (konu, bedel vb.) üzerinde karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının oluşmaması

Cevap

Sözleşmenin esaslı noktaları üzerinde tarafların irade beyanlarının uyuşmaması durumu, kurucu unsur eksikliği nedeniyle yokluk yaptırımına tabidir.
Hukuki işlemlerin varlık kazanabilmesi için taraflar, konu ve irade beyanı gibi kurucu unsurların tam olması gerekir. Sözleşmelerde tarafların esaslı noktalar üzerinde irade beyanlarının uyuşmaması (uyuşmazlık durumu), işlemin maddi bir unsurunun eksik olduğu anlamına gelir. Bu durumda işlem hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılır ve 'yokluk' yaptırımı uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin yaptırım türlerini (Yokluk, Butlan, Askıda Geçersizlik) hatırla.
Yokluk yaptırımının kurucu unsur eksikliğine dayandığını belirle.
Sorunun kökünde istenen 'kurucu unsur eksikliği' kriterini analiz etmek için temel bilgidir.
2
Sözleşmelerin kurucu unsurlarını analiz et.
Taraflar, konu ve karşılıklı-uygun irade beyanı (consensus) kurucu unsurlardır.
Hangi seçenekte kurucu unsurun eksik olduğunu bulmak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki senaryoları 'geçerlilik şartı' ve 'kurucu unsur' ayrımına göre değerlendir.
Esaslı unsurlarda uyuşmazlığın (irade beyanı eksikliği) doğrudan kurucu unsuru etkilediği görülür.
Çeldiricileri elemek ve doğru cevaba ulaşmak için yapılan mantıksal analizdir.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Varlık Şartı Olarak Kurucu Unsurlar

İpuçları

1
Yokluk yaptırımı için işlemin en temel 'yapı taşlarından' birinin eksik olması gerekir.
2
Bir sözleşmenin kurulabilmesi için iki tarafın 'evet' dediği şeylerin birbiriyle örtüşmesi şarttır.
3
Eğer taraflar fiyat veya mal üzerinde hiç anlaşamamışlarsa, o sözleşme hukuken hiç varlık kazanmamıştır.

Daha Fazla Pratik

Resmi evlendirme memuru huzurunda yapılmayan evliliklerin neden yokluk yaptırımına tabi olduğunu kurucu unsurlar bağlamında tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

Hukuki işlemlerin hükümsüzlüğü ile ilgili olarak; işlemin kurucu unsurlarındaki (taraflar, irade beyanı gibi) bir eksiklik "X" yaptırımına; kurucu unsurlar tam olmasına rağmen işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına aykırı olması ise "Y" yaptırımına tabidir.

Buna göre, yukarıdaki açıklamada "X" ve "Y" harflerinin yerine sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk - Mutlak Butlan

Cevap

Kurucu unsur eksikliği durumunda 'Yokluk', unsurlar tam ancak içerik emredici hükümlere aykırı olduğunda 'Mutlak Butlan' yaptırımı uygulanır.
Hukuk sistemimizde, bir işlemin kurucu unsurları (kuruluş şartları) eksikse o işlem hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır ve buna 'Yokluk' denir. Eğer bu unsurlar tam ise ancak işlem kanunun emredici hükümlerine, ahlaka veya kamu düzenine aykırıysa, bu durumda işlem 'Mutlak Butlan' ile sakatlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsur kavramını analiz etme
Hukuki işlemin oluşması için gereken temel yapı taşlarının (örneğin evlilikte resmi memur) eksikliği 'Yokluk' sonucunu doğurur.
İşlem hukuk dünyasında hiç varlık kazanmamıştır.
2
Geçerlilik şartlarını analiz etme
İşlem var olsa da emredici kurallara (örneğin imkansız bir konu) aykırıysa 'Mutlak Butlan' söz konusudur.
Hukuk düzeni, bu sakatlığı işlemin başından itibaren geçersiz sayarak yaptırıma bağlar.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Yokluk ve Mutlak Butlan Ayrımı

İpuçları

1
Bir binanın temeli yoksa o bina hiç yapılmamış (doğmamış) sayılır.
2
Kurucu unsur eksikliği, işlemin hukuk dünyasına adım atmasını engeller.
3
Emredici kurallara (ahlak, kamu düzeni) aykırılık, işlemin 'ölü doğması' yani mutlak butlanıdır.

Daha Fazla Pratik

Nisbi butlan ile mutlak butlan arasındaki temel farkları (hakimin resen dikkate alması gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 27Soru →

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin sakatlığı, işlemin hangi aşamada veya hangi unsurunda bir eksiklik olduğuna göre farklı yaptırımlara tabidir.

DurumHukuki Yaptırım
I. Sözleşme taraflarının iradelerinin karşılıklı ve birbirine uygun şekilde açıklanmamasıX
II. Sözleşme konusunun emredici hukuk kurallarına, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olmasıY
III. Sözleşme yapılırken taraflardan birinin korkutulması (tehdit edilmesi)Z

Yukarıdaki tabloda numaralandırılmış durumların karşılığı olan X, Y ve Z yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: X: Yokluk, Y: Mutlak Butlan, Z: Nispi Butlan

Cevap

İrade uyuşmazlığının 'Yokluk', emredici hükümlere aykırılığın 'Mutlak Butlan' ve korkutma durumunun 'Nispi Butlan' olarak adlandırıldığı seçenek doğrudur.
Hukuki işlemin kurucu unsurlarının (taraflar, konu, irade açıklaması) eksikliği 'Yokluk' yaptırımına tabidir. Kurucu unsurlar tam olmasına rağmen işlemin konusunun kanuna, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olması 'Mutlak Butlan' (Kesin Hükümsüzlük) sonucunu doğurur. İradenin sakatlandığı (hata, hile, korkutma) durumlarda ise işlem 'Nispi Butlan' yaptırımıyla karşılaşır ve iptal hakkı doğar.

Adım Adım Çözüm

1
I. durumdaki irade uyuşmazlığı analiz edilir.
Hukuki işlemin kurucu unsurlarından biri (irade beyanlarının uyuşması) eksiktir, yaptırım 'Yokluk'tur.
Kurucu unsurlar yoksa işlem hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılır.
2
II. durumdaki emredici hükümlere aykırılık analiz edilir.
İşlemin kurucu unsurları tamdır ancak içeriği hukuka/ahlaka aykırıdır, yaptırım 'Mutlak Butlan'dır.
Geçerlilik şartlarından kamu düzenini ilgilendirenlerin ihlali işlemi baştan itibaren kesin olarak geçersiz kılar.
3
III. durumdaki korkutma (tehdit) vakası analiz edilir.
İrade sakatlığı mevcuttur, yaptırım 'Nispi Butlan' (İptal edilebilirlik) dır.
Kişinin iradesi özgürce oluşmadığı için mağdur tarafa işlemi iptal etme hakkı tanınır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük türlerinin (Yokluk, Mutlak Butlan, Nispi Butlan) ayırt edici kriterleri.

İpuçları

1
İşlemin 'doğup doğmadığına' mı yoksa 'geçerli olup olmadığına' mı bakıldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ile mutlak butlan arasındaki 'hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınma' farkını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 28Soru →

Türk hukukunda bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından birinin eksikliği ile kurucu unsurları tam olmasına rağmen işlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırılık teşkil etmesi durumları farklı yaptırımlara bağlanmıştır.

Buna göre;
I.I. Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilik,
II.II. Ayırt etme gücü tam olan amca ile yeğen arasında, resmi memur önünde yapılan bir evlilik

yukarıdaki işlemlerin hukuki yaptırımları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk - Mutlak Butlan

Cevap

Hukuki işlemlerin yaptırımları sırasıyla Yokluk ve Mutlak Butlan olarak belirlenmiştir.
Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilikte, işlemin kurucu unsurlarından biri eksik olduğu için 'yokluk' yaptırımı uygulanır. Ayırt etme gücü olan yakın akrabalar (amca-yeğen) arasındaki evlilikte ise kurucu unsurlar tamamdır ancak işlem Türk Medeni Kanunu'nun emredici hükümlerine aykırı olduğu için 'mutlak butlan' ile sakattır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumu analiz et.
Yokluk
Evlilik akdinin kurucu unsurlarından biri resmi evlendirme memurunun varlığıdır. Bu unsur eksik olduğunda işlem hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılır.
2
İkinci durumu analiz et.
Mutlak Butlan
Amca ve yeğen arasında evlilik yapılması emredici hukuk kurallarına (TMK m. 129) aykırıdır. Kurucu unsurlar (taraflar ve memur) tam olsa da içerik hukuken yasak olduğu için işlem baştan itibaren geçersizdir.
3
Sonuçları birleştir.
Yokluk - Mutlak Butlan
Birinci işlem kurucu unsur eksikliği, ikinci işlem emredici kural ihlalidir.

Anahtar Kavram

Hukuki işlemlerin kurucu unsurları eksikse 'yokluk', kurucu unsurlar tam ancak emredici kurallara aykırılık varsa 'mutlak butlan' yaptırımı uygulanır.

İpuçları

1
İşlemin hukuk dünyasında 'hiç oluşmaması' ile 'ölü doğması' arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlıklarının (hata, hile, ikrah) hangi hükümsüzlük türüne girdiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 29Soru →

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından biri olan 'resmi memur'un katılımı olmaksızın gerçekleştirilen bir evlilik işlemi, aşağıdaki hükümsüzlük türlerinden hangisi ile nitelendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk

Cevap

Yokluk yaptırımı, hukuki işlemin kurucu unsurlarından birinin eksikliği durumunda işlemin hukuk aleminde hiç varlık kazanmaması anlamına gelir.
Hukuki işlemlerin varlık kazanabilmesi için gerekli olan kurucu unsurlardan (taraflar, irade beyanı, konu ve bazı işlemlerde resmi memur) herhangi birinin eksik olması durumunda işlem 'yokluk' ile sakatlanır. Resmi evlendirme memuru huzurunda yapılmayan bir evlilik, hukuk düzeni tarafından hiç yapılmamış kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin kurucu unsurlarını analiz etme
Evlilik işlemi için 'resmi evlendirme memuru', 'ayrı cinslerden iki taraf' ve 'karşılıklı irade beyanı' kurucu unsurlardır.
İşlemin hukuk aleminde doğabilmesi için bu unsurların tam olması şarttır.
2
Eksik olan unsurun yaptırımını belirleme
Resmi memur eksikliği, kurucu bir unsurun eksikliği olduğu için yaptırım 'yokluk'tur.
Kurucu unsuru eksik olan işlem 'ölü doğmuş' sayılır ve hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Kurucu Unsurları ve Yokluk Yaptırımı

İpuçları

1
Hukuki işlemin oluşması için mutlaka bulunması gereken 'kurucu unsurları' ve bunların eksikliğinde işlemin hukuk alemindeki durumunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yokluk ile mutlak butlan arasındaki farkı daha iyi anlamak için 'ayırt etme gücü olmayan kişinin yaptığı işlem' ile 'resmi memur olmadan yapılan evlilik' örneklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru →

Türk hukuk düzeninde bir hukuki işlemin 'yok' sayılması ile 'mutlak butlan' ile sakat olması arasındaki temel fark, sakatlığın işlemin hangi aşamasında ortaya çıktığıdır. Kurucu unsurlardaki (taraflar, irade beyanı, konu) bir eksiklik işlemi hukuken hiç doğmamış kılarken; bu unsurlar mevcut olsa dahi işlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırı olması işlemi ölü doğmuş (hükümsüz) kılar.

Buna göre, aşağıda verilen senaryolardan hangisi bir 'yokluk' hali değil, 'mutlak butlan' yaptırımına tabi bir hukuki işlemdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasaların kesin olarak yasakladığı derecedeki yakın akrabaların, resmi nikah memuru önünde tüm yasal prosedürlere uyarak evlenmesi

Cevap

Yasaların kesin olarak yasakladığı derecedeki yakın akrabaların, resmi nikah memuru önünde tüm yasal prosedürlere uyarak gerçekleştirdikleri evlilik işlemi mutlak butlan ile sakattır.
Doğru cevap olan seçenekte, evlilik işleminin tüm kurucu unsurları (iki taraf, karşılıklı irade beyanı ve yetkili resmi memur) mevcuttur. Ancak işlemin konusu olan 'yakın akraba evliliği', Türk Medeni Kanunu'nun emredici hükümlerine ve kamu düzenine kesin olarak aykırıdır. Bu nedenle işlem 'yok' değildir, kurulmuştur; fakat 'mutlak butlan' nedeniyle baştan itibaren geçersizdir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin kurucu unsurlarını kontrol et
Taraflar mevcut, iradeler beyan edilmiş ve resmi memur huzurundadır. İşlem 'kurulmuş' sayılır.
Yokluk yaptırımı için işlemin hiç kurulmamış olması gerekir.
2
Geçerlilik şartlarını (emredici hükümler) analiz et
İşlem kurulmuş olsa da içeriği 'kesin evlenme engelleri' (yakın hısımlık) nedeniyle emredici hukuka aykırıdır.
Kurulan ancak içeriği hukuka aykırı olan işlemler mutlak butlan ile sakatlanır.
3
Hükümsüzlük türünü belirle
Sakatlık kurucu unsurlarda değil, yasaklanan bir içerikte olduğu için sonuç mutlak butlandır.
Yokluk kurucu unsurdaki, mutlak butlan ise emredici hükümlere aykırılıktaki sakatlıktır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türlerinin Ayırımı (Yokluk vs. Mutlak Butlan)

İpuçları

1
İşlemin 'doğum anı' için gereken temel parçalar (taraflar, irade, resmi memur) eksikse sonuç yokluktur.

Daha Fazla Pratik

Tek taraflı bağlamazlık (askıda geçersizlik) durumlarını, özellikle yetkisiz temsil ve sınırlı ehliyetsizlerin işlemlerini inceleyerek hükümsüzlük konusunu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu formülü kullanabilirsiniz: [Kurucu Unsur Eksik = Yokluk] | [Kurucu Unsur Tam + Yasak İçerik = Mutlak Butlan] | [Kurucu Unsur Tam + Korkutma/Yanılma = Nispi Butlan].
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru →

Hukuk teorisinde bir hukuki işlemin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade beyanı) mevcut olsa dahi, bu unsurların niteliğindeki sakatlıklar farklı hükümsüzlük türlerini doğurur. Özellikle 'irade beyanı' unsurunda, beyan fiilinin iradi olup olmaması, işlemin hukuk dünyasındaki varlığını doğrudan etkiler. Bazı durumlarda irade beyanı varmış gibi görünse de, beyan fiilini gerçekleştiren kişinin bu fiil üzerinde hiçbir kontrolünün bulunmaması işlemi en ağır yaptırıma tabi kılar.

Buna göre, aşağıdaki olayların hangisinde işlemin kurucu unsurlarından biri olan 'irade beyanı' hukuken hiç oluşmamış sayılacağı için 'yokluk' yaptırımı uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kimsenin elinin fiziksel bir güçle (maddi cebir) zorla hareket ettirilerek bir senede imza attırılması

Cevap

Bir kimsenin elinin fiziksel güçle zorla hareket ettirilmesi durumu, irade beyanı unsurunu hiç oluşturmadığı için 'yokluk' yaptırımına tabidir.
Hukuki işlemin kurucu unsurlarından biri olan 'irade beyanı' için kişinin bilinciyle yaptığı bir hareket gereklidir. 'Maddi cebir' (vis absoluta) olarak adlandırılan durumda, kişinin eli zorla tutularak imza attırıldığında, ortada fiziksel bir hareket olsa da bu hareket kişinin iradesinden sadır olmamıştır. Dolayısıyla işlemin kurucu unsuru olan irade beyanı eksiktir ve bu durum 'yokluk' yaptırımını doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin kurucu unsurlarını analiz et.
Hukuki işlemin oluşması için taraflar, konu ve karşılıklı irade beyanı şarttır.
Kurucu unsurlardan biri eksikse işlem 'yokluk' yaptırımı ile karşılaşır.
2
İrade beyanının niteliğini (Maddi Cebir vs. Manevi Cebir) ayırt et.
Maddi cebirde (vis absoluta) fiziksel zorlama vardır ve kişinin beyan fiili iradi değildir; manevi cebirde (ikrah) ise kişi korkuyla da olsa bir karar vermiştir.
İrade beyanının 'yok' sayılması için kişinin fiili üzerindeki kontrolünün tamamen kalkmış olması gerekir.
3
Olaydaki yaptırım türünü belirle.
Elin fiziksel olarak tutulup imza attırılması bir 'eylem'dir ancak hukuki anlamda bir 'beyan' değildir; çünkü iradi değildir.
Kurucu unsur olan irade oluşmadığı için işlem hukuk dünyasında hiç doğmamıştır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Yokluk ve Mutlak Butlan Ayrımı

İpuçları

1
Yokluk için işlemin 'maddi unsurlarından' birinin eksik olması gerektiğini hatırla.
2
İrade beyanının oluşabilmesi için kişinin bu fiili 'kendi isteğiyle' (bilinçli olarak) dış dünyaya yansıtması gerekir.
3
Fiziksel bir zorlama ile (elinin tutulması gibi) yapılan hareketlerde, kişinin zihni ile eylemi arasındaki bağ kopmuştur; bu durumda hukuken bir 'irade'den söz edilemez.

Daha Fazla Pratik

İptal edilebilir işlemler (Nispi Butlan) ile kesin hükümsüzlük (Mutlak Butlan) arasındaki 'hakimin re'sen dikkate alması' farkını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Sakatlık derecesini şu hiyerarşiye göre kontrol et: 1. İrade var mı? (Yoksa -> Yokluk) 2. İradeyi açıklayan kişi ehil mi veya konu kanuna uygun mu? (Değilse -> Mutlak Butlan) 3. İrade serbestçe mi oluştu? (Baskı/Hata varsa -> Nispi Butlan).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 32Soru →

Hukuk düzenimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki, geçerlilik şartlarındaki veya ehliyet durumundaki sakatlıklar; yokluk, mutlak butlan, nispi butlan ve tek taraflı bağlamazlık gibi farklı yaptırımlara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki işlem ve yaptırım eşleştirmelerinden hangisi 'yanlış' verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1515 yaşındaki bir gencin, yasal temsilcisinin onayı olmadan bir telefon taksit sözleşmesi imzalaması — Yokluk

Cevap

Sınırlı ehliyetsiz bir gencin veli izni olmadan yaptığı borçlandırıcı işlem 'yokluk' yaptırımına değil, 'tek taraflı bağlamazlık' (askıda hükümsüzlük) yaptırımına tabidir.
1515 yaşındaki bir gencin (sınırlı ehliyetsiz), yasal temsilcisinin izni olmadan yaptığı ve kendisini borç altına sokan işlemler 'tek taraflı bağlamazlık' (askıda hükümsüzlük) yaptırımına tabidir. Bu tür işlemlerde, yasal temsilci onay verene kadar işlem askıdadır; onay verilirse geçerli olur, verilmezse geçersiz kalır. İşlemin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade beyanı) mevcut olduğu için 'yokluk' olarak nitelendirilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki hukuki işlemlerin kurucu unsurlarının ve geçerlilik şartlarının incelenmesi.
Evlendirmede memur yokluğu kurucu unsur eksikliğidir; ehliyetsizlik ve imkansızlık ise geçerlilik şartı eksikliğidir.
Yaptırımı belirlemek için işlemin hangi aşamada sakatlandığını tespit etmek gerekir.
2
Hukuki işlemlerin tabi olduğu yaptırım türlerinin eşleştirilmesi.
1515 yaşındaki bir birey 'sınırlı ehliyetsiz'dir ve yaptığı borçlandırıcı işlemler yasal temsilci onayına kadar 'askıda'dır.
Sınırlı ehliyetsizlerin rıza dışı işlemleri tamamen yok sayılmaz, onay bekler; bu nedenle yaptırım 'tek taraflı bağlamazlık'tır.
3
Hatalı eşleştirmenin tespit edilmesi.
İşlemin 'yokluk' olarak nitelendirilmesi hukuk mantığına aykırıdır.
Yoklukta işlemin temel unsurları eksiktir; oysa çocuk sözleşmeyi bizzat imzalamış ve bir irade beyanı ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Bir işlemin 'yokluk' olabilmesi için o işlemin özünü oluşturan temel kurucu unsurlardan birinin (örneğin evlilikte memur gibi) eksik olması gerekir.
2
Sınırlı ehliyetsizlerin (örneğin veli izni almayan bir küçüğün) işlemlerini, tam ehliyetsizlerin (akıl hastalarının) işlemleriyle karıştırmayın.
3
Cevap seçeneğinde belirtilen 'askıda' kalma durumu, yasal temsilcinin onayıyla düzelebilecek bir eksikliği ifade eder ve bu durum 'yokluk' kategorisine girmez.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile yokluk arasındaki farkı pekiştirmek için 'şekil şartı ihlalleri' ile 'kurucu unsur eksiklikleri'ni karşılaştıran senaryolara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 33Soru →

Hukuk sistemimizde hukuki işlemlerin sakatlığı ve hükümsüzlük türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşınmaz mülkiyetinin devrini öngören bir sözleşmenin resmi şekil şartına uyulmadan yapılması, işlemin 'yokluk' ile malul olmasına sebebiyet verir.

Cevap

Taşınmaz mülkiyetinin devrini öngören bir sözleşmenin resmi şekil şartına uyulmadan yapılması durumunun 'yokluk' olarak nitelendirilmesi yanlıştır; bu durum mutlak butlan (veya geçersizlik) yaptırımına tabidir.
Taşınmaz satışında resmi şekil şartına (tapu dairesinde işlem yapılmasına) uyulmaması, işlemin kurucu unsurlarını değil geçerlilik şartlarını etkiler. Bu nedenle bu durum bir 'yokluk' hali değil, işlemin 'mutlak butlan' ile sakatlanması veya kendine özgü bir geçersizlik hali olarak kabul edilir. Yokluk sadece irade uyuşmazlığı veya evlenmede resmi memurun bulunmaması gibi en temel unsurların eksikliğinde söz konusu olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümsüzlük türlerinin tanımlarını analiz et.
Yokluk için kurucu unsurların eksikliği, Mutlak Butlan için ise kurucu unsurları tam olan bir işlemin emredici kurallara aykırılığı gerekir.
Hangi aykırılığın hangi yaptırımı doğurduğunu belirlemek temel adımdır.
2
Taşınmaz satışı örneğindeki 'resmi şekil' şartının hukuki niteliğini belirle.
Tapuda işlem yapılması bir 'geçerlilik şartı'dır, 'kurucu unsur' değildir.
Kurucu unsurlar; taraflar, irade beyanı ve işlemin konusudur. Şekil ise bu iradenin dışa vurum biçimidir.
3
Geçerlilik şartına aykırılığın sonucunu tespit et.
Geçerlilik şartı eksik olan bir işlem 'yok' değil, 'mutlak butlan' ile sakattır.
Kanun koyucu, şekil eksikliğini işlemin hiç var olmaması (yokluk) olarak değil, var olup da hüküm doğurmaması (geçersizlik) olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Kurucu Unsur ve Geçerlilik Şartı Ayrımı

İpuçları

1
Yokluk ve Mutlak Butlan arasındaki en temel fark, işlemin 'kurucu unsurlarının' mı yoksa 'geçerlilik şartlarının' mı eksik olduğudur.
2
Bir sözleşmenin yazılı veya resmi şekilde yapılması gerektiği kuralları 'şekil şartı'dır. Bu şartlar işlemin varlığı için mi yoksa geçerli olması için mi aranır?
3
Resmi evlendirme memuru olmadan yapılan evlilik 'yokluk' iken, tapu memuru olmadan yapılan gayrimenkul satışı neden farklı değerlendirilir? Çünkü şekil kuralları emredici hukuk kuralı olup butlan yaptırımına bağlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ve Mutlak butlan arasındaki 'iptal edilebilirlik' ve 'başlangıçtan itibaren geçersizlik' farklarını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 34Soru →

Hukuki işlemlerin geçerliliği için gerekli olan kurucu unsurların eksikliği ile kurucu unsurlar tam olsa bile işlemin içeriğindeki sakatlıklar farklı hukuki yaptırımlara tabidir. Buna göre; 'bir kimsenin ağır korkutma (ikrah) altında bir sözleşme imzalaması' ile 'resmi evlendirme memuru bulunmaksızın yapılan evlilik töreni' durumları sırasıyla hangi yaptırımlara tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nispi Butlan - Yokluk

Cevap

Verilen senaryolarda korkutma (ikrah) durumu irade sakatlığına yol açtığı için nispi butlan, resmi evlendirme memuru eksikliği ise işlemin temel bir unsuru eksik olduğu için yokluk yaptırımına tabidir.
Hukuk düzeninde bir işlemin varlık kazanması için gereken öğelerin (kurucu unsurlar) eksikliği 'yokluk' yaptırımını doğurur; resmi nikah memuru bu unsurlardan biridir. İrade beyanındaki sakatlıklar (korkutma gibi) ise işlemin geçerliliğini etkiler ve bu durum 'nispi butlan' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumu (ikrah/korkutma) analiz et.
İrade sakatlığı (ikrah) tespit edildi.
Bir kişinin tehdit altında işlem yapması, işlemin kurucu unsurlarının var olduğunu ancak iradenin özgür olmadığını gösterir.
2
İrade sakatlıklarının yaptırımını belirle.
Nispi Butlan (İptal edilebilirlik).
Türk Borçlar Kanunu'na göre irade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) nispi butlan sonucunu doğurur.
3
İkinci durumu (resmi memur yokluğu) analiz et.
Kurucu unsur eksikliği tespit edildi.
Evlilik akdinin gerçekleşmesi için resmi bir evlendirme memurunun varlığı hukuken işlemin varlık şartıdır (kurucu unsur).
4
Kurucu unsur eksikliğinin yaptırımını belirle.
Yokluk.
Kurucu unsurlardan birinin dahi eksik olması durumunda işlem hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır.
5
Elde edilen sonuçları birleştir.
Sırasıyla 'Nispi Butlan' ve 'Yokluk'.
Soru kökündeki sıralamaya uygun olan seçenek budur.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Yokluk (Kurucu unsur eksikliği), Mutlak Butlan (Emredici hükme aykırılık), Nispi Butlan (İrade sakatlığı).

İpuçları

1
İşlemin hiç kurulmaması (yokluk) ile kurulup sonradan iptal edilebilir olması (nispi butlan) arasındaki farkı düşünün.
2
Resmi bir memurun bulunmadığı bir tören, hukuki bir işlemin temel taşlarından (kurucu unsur) birinin eksik olduğu anlamına gelir.
3
Korkutma (ikrah) iradeyi sakatlar; bu durum işlemin taraflardan biri tarafından iptal edilmesine olanak tanır (nispi butlan).

Daha Fazla Pratik

Ayırt etme gücü olmayan birinin yaptığı işlem ile emredici hukuk kurallarına aykırı bir sözleşme arasındaki yaptırım farklarını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 35Soru →

Bir hukuk davasında taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu olan işlemin sakatlığı tartışılmaktadır. Avukat Arda, işlemin kurucu unsurlarının eksikliği nedeniyle 'yokluk' yaptırımına tabi olduğunu; Avukat Burcu ise işlemin kurucu unsurlarının tam olduğunu ancak içeriğinin emredici hükümlere aykırılığı sebebiyle 'mutlak butlan' ile geçersiz olduğunu savunmaktadır.

Buna göre, Avukat Arda’nın iddiasının hukuken yerinde olduğu kabul edilirse, bahsi geçen uyuşmazlığın temeli aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Evlenme işleminin yetkili evlendirme memuru önünde değil, sadece şahitler huzurunda yapılmış olması

Cevap

Avukat Arda'nın 'yokluk' iddiasının doğru olması için işlemin kanunen belirlenen kurucu unsurlarından birinin (örneğin evlilikte resmi memur) eksik olması gerekir; bu nedenle resmi memur olmaksızın yapılan evlilik töreni doğru cevaptır.
Hukuk sistemimizde 'yokluk', hukuki işlemin kurucu unsurlarından en az birinin bulunmaması durumudur. Evlenme işleminde 'resmi evlendirme memuru' işlemin kurucu unsurlarından biridir. Bu memur olmadan yapılan bir tören, hukuk dünyasında hiç oluşmamış (yok) kabul edilir. Bu durum Avukat Arda'nın iddiasını doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümsüzlük türlerini kategorize et
İşlemler; kurucu unsurlar eksikse 'Yokluk', geçerlilik şartları (ehliyet, emredici kurallar, ahlak, imkansızlık) eksikse 'Mutlak Butlan' ile sakatlanır.
Hangi yaptırımın hangi eksiklikten kaynaklandığını netleştirmek için.
2
Senaryodaki iddiaları analiz et
Avukat Arda 'yokluk' (kurucu unsur eksikliği) peşindedir. Avukat Burcu ise 'mutlak butlan' (geçerlilik şartı eksikliği) peşindedir.
Soru kökündeki hukuki ayrımı doğru tespit etmek için.
3
Seçenekleri bu ayrım üzerinden filtrele
Resmi memur yokluğu bir kurucu unsur eksikliğiyken; emredici kurala aykırılık, ehliyetsizlik ve imkansızlık geçerlilik şartı eksikliğidir.
Doğru örneği belirlemek için.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Kurucu Unsurları ve Geçerlilik Şartları Ayrımı

İpuçları

1
Yokluk için işlemin 'doğum belgesi' niteliğindeki temel taşlarından (kurucu unsurlarından) biri eksik olmalıdır.
2
Ehliyet, kamu düzeni ve ahlaka uygunluk gibi kavramlar işlemin 'sağlığı' (geçerliliği) ile ilgilidir, 'varlığı' ile değil.
3
Resmi bir nikah memurunun olmadığı bir törende, hukuk o işleme 'hiç var olmadı' gözüyle bakar.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ile mutlak butlan arasındaki 'askıda geçersizlik' ve 're'sen dikkate alınma' farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 36Soru →

Türk hukuk sisteminde hukuki işlemlerin sakatlığı ve hükümsüzlük türleri ile ilgili aşağıdaki örnek senaryolar verilmiştir:

I.I. Evlenme ehliyetine sahip olan iki kişinin, yetkili bir evlendirme memuru huzurunda olmadan, yalnızca tanıklar önünde evlilik iradelerini açıklamaları.
II.II. Bir taşınmazın satışına ilişkin düzenlenen sözleşmenin konusunun, emredici hukuk kurallarına aykırı olarak kamuya ait bir orman arazisi olması.
III.III. Bir kimsenin, kendisine veya yakınlarına yönelik ağır bir korkutma (ikrah) sonucunda, iradesi sakatlanarak bir sözleşmeyi imzalamış olması.

Buna göre, bu senaryolarda söz konusu olan hukuki yaptırımlar aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk - Mutlak Butlan - Nispi Butlan

Cevap

Verilen senaryolarda sırasıyla Yokluk, Mutlak Butlan ve Nispi Butlan yaptırımları uygulanmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek; kurucu unsurdaki eksikliği (memur yokluğu) yokluk, içerikteki ağır aykırılığı (kamu malı satışı) mutlak butlan ve rızadaki sakatlığı (ikrah) nispi butlan olarak doğru bir hiyerarşiyle tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci senaryoyu analiz etme
Yokluk
Evlilik işleminin kurucu unsurlarından biri olan 'yetkili resmi memur'un bulunmaması, işlemin hukuk aleminde hiç oluşmaması (yokluk) sonucunu doğurur.
2
İkinci senaryoyu analiz etme
Mutlak Butlan
Sözleşmenin konusunun emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırı olması (kamu malı satışı), işlemin baştan itibaren geçersiz olmasına (mutlak butlan) neden olur.
3
Üçüncü senaryoyu analiz etme
Nispi Butlan
İrade beyanı sırasında kişinin ağır korkutma (ikrah) altında kalması, iradesini sakatlar ve işlemin belirli bir süre içinde iptal edilebilmesine (nispi butlan) olanak tanır.
4
Sonuçları sıralama
Yokluk - Mutlak Butlan - Nispi Butlan
Yaptırımlar ağırlık ve öncelik derecesine göre bu şekilde dizilmektedir.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türlerinin Hiyerarşisi ve Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin hiç doğup doğmadığını belirleyen unsurlara 'kurucu unsurlar' denir.
2
Bir sözleşme kanunen yasak bir konuyu içeriyorsa, bu sözleşme 'ölü doğmuş' sayılır.
3
İkrah (korkutma) ve hata gibi durumlar, işlemi yapan kişiye belirli bir sürede iptal hakkı verir.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ile mutlak butlan arasındaki 'icazet (onay)' farkını çalışarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yaptırımları 'hiç doğmama' (yokluk), 'geçersiz doğma' (mutlak butlan) ve 'sakat doğma' (nispi butlan) olarak kodlayarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru →

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından (maddi unsurlarından) en az birinin eksik olması nedeniyle, işlemin hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılması yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk

Cevap

Hukuki işlemin kurucu unsurlarının eksikliği durumunda ortaya çıkan yaptırım türü 'Yokluk'tur.
Hukuki işlemin kurucu unsurlarının (örneğin evlenmede resmi memur, sözleşmede irade beyanlarının karşılıklı olması) eksik olması durumunda işlem hukuk düzeninde hiç varlık kazanmaz. Bu durum 'Yokluk' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki anahtar ifadeyi belirle.
İşlemin 'kurucu unsurlarının eksik olması' ve 'hiç doğmamış sayılması' ifadeleri tespit edildi.
Bu ifadeler Türk hukukunda doğrudan bir yaptırım türünün tanımını verir.
2
Tanımı kavramlarla eşleştir.
Kurucu unsur eksikliği = Yokluk; Emredici kurala aykırılık = Butlan.
Yokluk ve Butlan arasındaki temel fark, eksik olan unsurun niteliğidir (kurucu vs. geçerlilik şartı).

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerde Yokluk Yaptırımı

İpuçları

1
İşlemin hukuk dünyasında 'hiç var olmaması' durumuna odaklanın.
2
Resmi evlendirme memuru olmadan yapılan bir imam nikahını düşünün; bu işlem devlet nezdinde var mıdır?
3
Bir binanın temeli (kurucu unsur) yoksa bina hiç inşa edilmemiş demektir; bu durum 'Yokluk' ile ifade edilir.

Daha Fazla Pratik

Yokluk ve Mutlak Butlan örneklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının tam olması durumunda, işlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırılığı 'Butlan' yaptırımını doğururken; işlemin en temel kurucu öğelerinden birinin eksikliği 'Yokluk' yaptırımını doğurur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir 'Yokluk' örneğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir sözleşme kurulurken tarafların irade beyanlarının birbirine karşılıklı ve uygun olmaması (uyuşmazlık hali)

Cevap

Sözleşmenin tarafları arasındaki irade beyanlarının uyuşmaması (uyuşmazlık) durumu bir yokluk örneğidir.
Doğru cevap, sözleşmelerin kurulabilmesi için gereken 'irade beyanlarının karşılıklı ve birbirine uygunluğu' şartının eksikliğine (uyuşmazlık/dissensus) vurgu yapmaktadır. Kurucu unsurlardan birinin eksik olması, işlemi hukuk aleminde hiç var olmamış kılan 'Yokluk' yaptırımına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Yokluk ve Butlan ayrımını yapın.
Yokluk, kurucu unsurların (irade, konu, taraflar) eksikliğidir; Butlan ise bu unsurlar varken içeriğin hukuka aykırı olmasıdır.
Yaptırımın türünü belirlemek için eksikliğin niteliğini anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki 'kurucu unsur' eksikliğini arayın.
İrade beyanlarının karşılıklı ve birbirine uygun olması, bir sözleşmenin en temel kurucu unsurudur.
Eğer iradeler uyuşmazsa sözleşme henüz 'kurulmamış' demektir.
3
Diğer seçeneklerdeki geçersizlik nedenlerini sınıflayın.
Ehliyetsizlik, ahlaka aykırılık ve imkansızlık durumları 'Butlan' kategorisindedir; irade sakatlıkları ise 'Nispi Butlan'dır.
Ayırt edici tanı koyarak yanlış seçenekleri eleyin.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Hükümsüzlük Halleri

İpuçları

1
Yokluk için işlemin 'doğumu' sırasında bir parçanın eksik olması gerekir; Butlan'da ise bebek doğmuştur ama 'sakat' doğmuştur.
2
Sözleşmelerin kurulması için iki tarafın iradelerinin 'evet' noktasında buluşması gerekir. Eğer biri 'elma' diğeri 'armut' diyorsa sözleşme hiç kurulamaz.
3
İrade uyuşmazlığı (uyuşmazlık), kurucu unsurların birleşmemesi halidir ve Türk hukukunda yokluk yaptırımına tabidir.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile yokluk arasındaki farkları daha iyi anlamak için vasiyetname ve evlenme örneklerini karşılaştıran soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru →

Hukuki işlemlerin hükümsüzlüğü konusunda; işlemin hukuk dünyasında varlık kazanabilmesi için gereken temel unsurların eksikliği 'yokluk' yaptırımına, bu unsurlar tamam olmasına rağmen geçerlilik şartlarındaki bir sakatlık ise 'mutlak butlan' yaptırımına yol açar.

Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi tabi olduğu hükümsüzlük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi evlendirme memuru sıfatı bulunmayan bir kişinin huzurunda tarafların evlilik iradelerini açıklaması

Cevap

Resmi evlendirme memuru sıfatı bulunmayan bir kişinin huzurunda tarafların evlilik iradelerini açıklaması seçeneği 'yokluk' yaptırımına tabi olduğu için diğerlerinden ayrılır.
Doğru seçenek olan yetkili memur huzurunda yapılmayan evlilik işlemi, Türk hukukunda 'yokluk' yaptırımına tabi olan en tipik örnektir. Çünkü evlilik akdinin kurulabilmesi için bir kadın, bir erkek, yetkili bir evlendirme memuru ve karşılıklı irade beyanı gibi kurucu unsurlar şarttır. Bu unsurlardan biri eksik olduğunda işlem hukuk dünyasında hiç doğmamış kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki durumların kurucu unsurları içerip içermediğini analiz edin.
Evlendirme memuru olmayan bir durum, evliliğin kurucu unsurlarından (kadın, erkek, memur, irade beyanı) birinin eksik olduğunu gösterir.
Yokluk yaptırımı, işlemin en temel (kurucu) parçalarından birinin yokluğu durumunda ortaya çıkar.
2
Diğer seçeneklerdeki sakatlıkların niteliğini belirleyin.
Ehliyetsizlik, emredici kurala aykırılık, imkansızlık ve şekil eksikliği; kurucu unsurlar mevcut olsa dahi işlemin hukuk tarafından korunmasını engelleyen 'geçerlilik' sorunlarıdır.
Geçerlilik şartlarındaki bu tür ağır eksiklikler 'mutlak butlan' yaptırımına yol açar.
3
Yaptırım türlerini karşılaştırarak farklı olanı işaretleyin.
Bir seçenek 'yokluk' iken diğerleri 'mutlak butlan' kategorisindedir.
Hükümsüzlük türleri arasındaki sistematik farkın tespit edilmesi sorunun çözüm anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Hükümsüzlük Türleri (Yokluk vs Mutlak Butlan)

İpuçları

1
İşlemin 'kurucu unsurları' ile 'geçerlilik şartları' arasındaki farka odaklanın.
2
Bir işlemin hukuk dünyasında hiç varlık kazanamaması (yokluk) ile ölü doğması (butlan) arasındaki ayrımı hatırlayın.
3
Evlendirme memuru huzurunda yapılmayan bir nikah ile ayırt etme gücü olmayan birinin memur huzurundaki nikahını karşılaştırın; hangisinde temel bir öge eksiktir?

Daha Fazla Pratik

Nisbi butlan (iptal edilebilirlik) ve tek taraflı bağlamazlık durumlarının hangi irade sakatlıklarında ortaya çıktığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru →

Hukuki işlemlerin hükümsüzlüğü rejiminde; işlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu) tamamlanmış olmasına rağmen, işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda "Mutlak Butlan" yaptırımı gündeme gelir.

Buna göre, Mutlak Butlan ile sakatlanmış bir hukuki işlemi "Yokluk" yaptırımından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlemin kurucu unsurlarının tamamlanmış olması

Cevap

Mutlak Butlan ile sakatlanmış bir işlemi Yokluk'tan ayıran temel özellik, Mutlak Butlan'da işlemin kurucu unsurlarının mevcut olmasıdır.
Mutlak Butlan yaptırımında, bir hukuki işlemin meydana gelmesi için gereken 'kurucu unsurlar' (taraflar, irade beyanı, resmi memur vb.) mevcuttur. Ancak işlemin konusu emredici hukuk kurallarına, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olduğu için hukuk sistemi bu işleme geçerlilik tanımaz. Yokluk'ta ise işlemin en başından beri bir unsuru eksiktir ve işlem hukuk aleminde hiç doğmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yokluk kavramını analiz etme
Yokluk, hukuki işlemin kurucu unsurlarından birinin eksik olması durumudur (Örn: Resmi memur önünde yapılmayan evlilik).
Hükümsüzlük türlerinin ayrım noktalarını belirlemek için tanımlardan başlanmalıdır.
2
Mutlak Butlan kavramını analiz etme
Mutlak Butlan, kurucu unsurlar tam olsa da işlemin içeriğinin emredici kurallara aykırı olmasıdır (Örn: Kardeşlerin evlenmesi).
Geçersizliğin nedenini (kurucu unsur eksikliği mi yoksa kural ihlali mi) tespit etmek gerekir.
3
Ortak ve farklı özellikleri karşılaştırma
Her iki yaptırımda da hakim re'sen dikkate alır, icazetle düzelmez ve herkes ileri sürebilir. Tek temel fark kurucu unsurların varlığıdır.
Seçeneklerdeki benzerlikleri eleyerek ayırt edici unsura ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Hükümsüzlüğü (Yokluk vs. Mutlak Butlan)

İpuçları

1
Yokluk'ta işlemin 'is skeleti' eksiktir; Mutlak Butlan'da ise iskelet tamdır ama ruhu (içeriği) yasaktır.
2
Hakimin kendiliğinden dikkate alması veya herkesin ileri sürebilmesi gibi özellikler her iki durum için de geçerli olan 'kamu düzeni' sonuçlarıdır.
3
Evlendirme memuru olmadan yapılan bir evlilik ile, amca ile yeğen arasındaki resmi evliliği düşünün. Hangisinde kurucu unsurlar tamdır?

Daha Fazla Pratik

Mutlak Butlan ile Nispi Butlan (İptal Edilebilirlik) arasındaki farkları (irade sakatlığı durumları) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

İşlemin 'oluşum aşaması' (kurucu unsurlar) ile 'geçerlilik aşaması' (emredici kurallar) arasındaki farka odaklanarak sonuca gidilebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki