Hükümsüzlük ve Türleri (Yokluk, Butlan)

71 soru

Soru 41Soru →

Bay (A) ile Bay (B), notere giderek mülkiyeti devlete ait olan ve koruma altında bulunan bir orman arazisinin satışı konusunda resmi bir sözleşme imzalamışlardır. Hukuki işlemin kurucu unsurları olan taraflar, karşılıklı irade beyanları ve sözleşme konusu unsurları tam olarak bir araya gelmiştir. Ancak orman arazilerinin satışı, emredici hukuk kuralları ve kamu düzeni gereği hukuken imkansızdır.

Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu hukuki işlemin tabi olduğu yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

İşlemin konusu emredici hukuk kurallarına ve kamu düzenine aykırı olduğu için yaptırım 'Mutlak Butlan'dır.
Hukuki işlemin kurucu unsurları (taraflar, irade beyanı, konu) mevcut olduğu için işlem hukuk dünyasında doğmuştur; dolayısıyla 'yokluk' yaptırımı söz konusu olamaz. Ancak işlemin içeriği emredici hukuk kurallarına (kamu mallarının satılamayacağı ilkesine) aykırı olduğu için işlem başından itibaren geçersizdir. Bu durum 'Mutlak Butlan' yaptırımını doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurları analiz et.
Taraflar mevcut, irade beyanı noterde yapılmış, konu belirlenmiş. Kurucu unsurlar tamdır.
Yokluk yaptırımının uygulanıp uygulanmayacağını belirlemek için kurucu unsurlara bakılır.
2
İşlemin içeriğini ve hukuka uygunluğunu denetle.
Sözleşme konusu bir orman arazisidir; ormanların şahıslara satışı kanunen emredici bir yasaktır.
İşlemin geçerlilik şartlarını (hukuka ve ahlaka uygunluk) kontrol etmek gerekir.
3
Uygun yaptırım türünü eşleştir.
Kurucu unsurları tam olan ancak konusu emredici kurallara aykırı olan işlemler 'Mutlak Butlan' ile sakattır.
Hukuk düzeninin yasakladığı bir işlemin baştan itibaren geçersiz sayılması mutlak butlanın sonucudur.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlan ve Yokluk Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin noterde yapılmış olması ve tarafların iradelerini beyan etmesi, işlemin 'kurulduğunu' gösterir mi?
2
Kamu mallarının ve ormanların satışının yasak olması, işlemin 'içeriği' ile ilgili bir sakatlıktır.
3
Kurucu unsurları tam olan ancak konusu emredici hukuka aykırı olan işlemler 'ölü doğmuş' kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlığı (hata, hile, ikrah) durumlarında hangi butlan türünün uygulandığını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru →

Türk hukukunda bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik, emredici kurallara aykırılık veya irade sakatlığı gibi durumlarda karşılaşılan geçersizlik halleri (hükümsüzlük) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak butlan ile sakat bir işlemin geçersizliğini ileri sürme hakkı herhangi bir hak düşürücü süreye tabi değilken; nisbi butlanla sakat bir işlemde, iptal hakkının kanunda öngörülen süreler içinde kullanılması gerekir.

Cevap

Mutlak butlan ile sakat işlemlerde geçersizlik her zaman ileri sürülebilirken, nisbi butlanda iptal hakkı kanuni sürelere tabidir.
Türk hukukunda mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) sebepleri kamu düzenini yakından ilgilendirdiği için, bu geçersizlik iddiası hiçbir zaman süreden dolayı düşmez ve hâkim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınır. Buna karşın nisbi butlan (iptal edilebilirlik) hallerinde (hata, hile, korkutma gibi), işlem sakat olmasına rağmen iptal hakkı kullanılana kadar geçerli bir işlemin tüm sonuçlarını doğurur. İptal hakkı kanunda belirtilen süreler (öğrenme veya korkunun geçmesinden itibaren 1 yıl ve herhalde 10 yıl) içinde kullanılmazsa işlem tamamen geçerli hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümsüzlük türlerinin süre yönünden etkisini analiz et.
Mutlak butlan kamu düzenini ilgilendirdiği için süre sınırı yoktur; nisbi butlan kişisel menfaatleri ilgilendirdiği için hak düşürücü sürelere tabidir.
Geçersizlik hallerinin korunma amacına göre süreler farklılık gösterir.
2
Hâkimin ve tarafların yetkilerini değerlendir.
Hâkim mutlak butlanı ve yokluğu kendiliğinden gözetir, nisbi butlanı ise sadece ilgili taraf ileri sürebilir.
Hukuki işlemin sakatlığının ağırlığı, müdahale yetkisini belirler.
3
İşlemlerin 'iyileşme' veya 'düzelme' kapasitesini kontrol et.
Nisbi butlanla sakat işlemler süre geçmesiyle veya icazetle geçerli hale gelebilir; yokluk ve mutlak butlan baştan itibaren ölü doğmuştur.
İşlemin sakatlığı kurucu unsur veya emredici kural düzeyindeyse düzelme mümkün değildir.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türlerinin Hukuki Sonuçları ve Usul Farklılıkları

İpuçları

1
İşlemin sakatlığı kamu düzenini mi yoksa sadece tarafları mı ilgilendiriyor?
2
Hangi geçersizlik halinde işlemin 'ölü doğduğu' ve hangisinde sonradan 'iptal edilebildiği' ayrımına dikkat edin.
3
Mutlak butlan her zaman ileri sürülebilirken, nisbi butlanın (iptal edilebilirlik) süreli bir hak olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) ile butlan halleri arasındaki farkları gösteren bir tablo hazırlayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 43Soru →

Bir hukuki işlemin meydana gelebilmesi için gerekli olan kurucu unsurlar (irade beyanı, konu, taraflar) tam olarak mevcut olmasına rağmen; işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması durumunda uygulanan yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

Mutlak butlan, bir hukuki işlemin kurucu unsurları tam olmasına rağmen emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması ya da konusunun imkansız olması durumunda işlemin baştan itibaren geçersiz sayılmasıdır.
Mutlak butlan, hukuki işlemin kurucu unsurları mevcut olsa dahi, içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka aykırı olması veya konusunun imkansız olması durumunda uygulanan kesin hükümsüzlük halidir. Bu durumda işlem baştan itibaren geçersizdir ve sonradan düzeltilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurların varlığını kontrol et.
İrade beyanı, konu ve taraflar mevcut olduğundan işlem 'yokluk' ile sakat değildir.
Yokluk yaptırımı sadece temel unsurlardan birinin eksikliği (örneğin evlendirme memuru olmadan evlenme) durumunda uygulanır.
2
İşlemin içeriğinin hukuka uygunluğunu incele.
İşlem içeriği emredici kurallara veya genel ahlaka aykırıdır.
Kanun, toplum düzenini korumak için bazı konuların sözleşmeye konu edilmesini kesin olarak yasaklamıştır.
3
Uygun yaptırım türünü belirle.
İşlem mutlak butlan ile sakattır.
Kurucu unsurları tam olup içeriği hukuka aykırı olan işlemler hukuk düzeninde 'ölü doğmuş' kabul edilir ve mutlak butlan yaptırımına tabi olur.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Yokluk ve Mutlak Butlan Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin kurucu unsurlarının (iskeletinin) tam olması, işlemin 'yokluk' ile sakat olmadığını gösterir.
2
İşlemin içeriğinin emredici kurallara veya kamu düzenine aykırı olması, onun hukuk düzeni tarafından korunmayacağı anlamına gelir.
3
Bu yaptırım türünde işlem baştan itibaren ölü doğmuştur; hakim bunu kendiliğinden dikkate alır ve herkes ileri sürebilir.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile nispi butlan arasındaki farkları (kimlerin ileri sürebileceği, hakimin re'sen dikkate alıp almayacağı) çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 44Soru →

Türk hukuk sisteminde hukuki işlemlerin kurucu unsurlarındaki eksiklikler, emredici hukuk kurallarına aykırılıklar veya irade beyanındaki sakatlıklar farklı yaptırımlara tabidir.

Buna göre;
I. Resmi evlendirme memuru bulunmaksızın, sadece tanıklar huzurunda gerçekleştirilen bir evlilik akdi,
II. Ayırt etme gücü sürekli olarak bulunmayan bir kimsenin tek başına yaptığı bir taşınmaz satım sözleşmesi,
III. Bir kimsenin, ağır bir tehdit (ikrah) altında piyasa değerinin çok altında bir bedelle otomobilini satmaya razı olması

durumlarının hukuki yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk - Mutlak Butlan - Nispi Butlan

Cevap

Verilen senaryolarda sırasıyla yokluk, mutlak butlan ve nispi butlan yaptırımları söz konusudur.
Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilikte, işlemin kurucu unsuru eksik olduğu için yaptırım 'yokluk'tur. Ayırt etme gücü olmayan birinin işlemi, emredici kurallara aykırılık ve ehliyetsizlik nedeniyle 'mutlak butlan' ile sakattır. Tehdit (ikrah) altında yapılan işlem ise irade sakatlığı kategorisine girer ve 'nispi butlan' (iptal edilebilirlik) sonucunu doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
I. durumun analizi
Yokluk
Evlilik akdinin kurucu unsurlarından biri olan 'resmi evlendirme memuru'nun yokluğu, işlemin hukuk dünyasında hiç doğmamasına neden olur.
2
II. durumun analizi
Mutlak Butlan
İşlemin kurucu unsurları (taraflar, irade, konu) mevcut olsa da, emredici bir kural olan 'ayırt etme gücü'nün eksikliği işlemi baştan itibaren geçersiz kılar.
3
III. durumun analizi
Nispi Butlan
İrade beyanında sakatlık (ikrah/korkutma) olması durumunda işlem geçerli kurulur ancak mağdur tarafa belirli bir süre içinde işlemi iptal etme hakkı tanınır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük türlerinin (yokluk, mutlak butlan, nispi butlan) kurucu unsur ve geçerlilik şartı bakımından ayrımı.

İpuçları

1
İşlemin hiç doğmaması (kurucu unsur eksikliği) ile ölü doğması (emredici kural ihlali) arasındaki farkı düşünün.
2
Medeni Kanun'a göre resmi nikah memuru olmadan kıyılan dini nikahlar hukuk sistemimizde tanınmaz.
3
İrade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) her zaman işlemin belirli bir süre içinde iptal edilebilmesine (nispi butlan) imkan tanır.

Daha Fazla Pratik

Tek taraflı bağlamazlık (askıda geçersizlik) kavramını ve temsil yetkisi olmayan birinin yaptığı işlemleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 45Soru →

Hukuki işlemlerin hükümsüzlük halleri doktrinde ve uygulamada çeşitli ölçütlere göre tasnif edilmektedir. Bu tasniflerden birinde işlemin "kurucu unsurlarındaki eksiklik" ile "geçerlilik şartlarındaki emredici kurallara aykırılık" temel ayrım noktasını oluşturur. Birinci durumda işlem hukuk aleminde hiçbir zaman varlık kazanmazken, ikinci durumda işlem kurucu unsurları tam olsa dahi emredici kurallara aykırılık nedeniyle "ölü doğmuş" kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki hukuki uyuşmazlıkların hangisinde, mahkemenin işlemin kurucu unsurlarındaki bir eksiklik nedeniyle davanın her aşamasında ve herhangi bir süreye bağlı olmaksızın "yokluk" tespitinde bulunması gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Evlenme iradelerinin, kanunen yetkilendirilmiş bir evlendirme memuru bulunmaksızın, sadece şahitler huzurunda veya yetkisiz bir şahıs önünde açıklanması

Cevap

Resmi bir evlendirme memuru bulunmaksızın yapılan evlilik iradesi açıklamaları, kurucu unsur eksikliği nedeniyle yokluk ile maluldür.
Türk hukukunda evlenme akdinin kurucu unsurlarından biri, tarafların iradelerini 'yetkili bir evlendirme memuru' önünde beyan etmeleridir. Bu kurucu unsurun eksikliği (örneğin sadece dini bir törenle veya yetkisiz biri önünde yapılması), işlemin hukuk aleminde hiç oluşmadığı, yani 'yokluk' ile malul olduğu anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin kurucu unsurlarını analiz et.
Evlenme işleminin gerçekleşebilmesi için karşı cins iki tarafın, yetkili evlendirme memuru önünde iradelerini açıklamaları gerekir.
Kurucu unsurlardan birinin (yetkili memur) eksikliği işlemi 'yokluk' kapsamına sokar.
2
Yokluk ve Mutlak Butlan ayrımını yap.
Yoklukta işlem hiç doğmazken, mutlak butlanda işlem doğar ancak emredici kurallara aykırılık nedeniyle hukuki sonuç doğuramaz.
Yetkisiz makam önünde yapılan evlilikte, hukuk düzeni işlemi bizzat 'yok' sayar.
3
Diğer seçenekleri ele.
Akraba evliliği veya ehliyetsizlik durumlarında memur mevcuttur ancak 'içerik/şart' hukuka aykırıdır (Butlan).
Sadece yetkili memurun yokluğu senaryosu kesin olarak 'yokluk' yaptırımına örnektir.

Anahtar Kavram

Hukuki işlemlerin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu, resmi makamın katılımı gibi) eksik olması durumunda işlem 'yokluk' ile maluldür.

İpuçları

1
Bir işlemin 'yokluk' sayılması için, o işlemin binasını oluşturan temel taşlardan (kurucu unsurlardan) birinin hiç olmaması gerekir.
2
Evlenme işleminde 'resmi memur' bir geçerlilik şartı değil, bizzat işlemin varlık sebebidir.
3
Ehliyetsizlik ve ahlaka aykırılık gibi durumlar işlemi 'yok' etmez, 'geçersiz' (butlan) kılar; ancak memursuz nikah işlemi hukuk sistemine göre hiç 'doğmamıştır'.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ve Nispi butlan arasındaki 'hakimin resen dikkate alması' farkını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu formülü kullanabilirsiniz: 'İrade açıklaması var mı? Evet. Taraflar var mı? Evet. Kanuni temsilci/memur katılımı şart olan işlemlerde o makam var mı? Hayır ise -> YOKLUK.'
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 46Soru →

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından en önemlisi 'irade beyanı'dır. Bir kimsenin, ağır maddi cebir (fiziki güç kullanılarak elinin zorla tutulup imzaya zorlanması) veya hipnoz altındayken gerçekleştirdiği iddia edilen bir işleme, irade beyanının hiç oluşmamış kabul edilmesi nedeniyle uygulanacak hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk

Cevap

Maddi cebir veya hipnoz gibi durumlarda 'irade beyanı' unsuru hiç oluşmadığından, bu tür işlemler 'yokluk' yaptırımına tabidir.
Hukuki işlemin kurucu unsurlarından biri olan 'irade beyanı'nın, maddi cebir veya hipnoz gibi bilinçsizlik hallerinde hiç oluşmadığı kabul edilir. Kurucu unsuru eksik olan işlemler hukuk aleminde hiç varlık kazanmaz, yani yok hükmündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki hukuki unsurun niteliğini belirle.
Maddi cebir (fiziksel zorlama), kişinin kendi iradesiyle bir beyanda bulunmasını engeller; irade beyanı hiç oluşmaz.
Bir işlemin var olabilmesi için kurucu unsurların (taraflar, irade beyanı, konu) mevcut olması şarttır.
2
Kurucu unsur eksikliğinin yaptırımını tespit et.
Kurucu unsurlardan birinin (burada irade beyanı) eksik olması, işlemin 'yokluk' ile malul olmasına neden olur.
Hukuk sisteminde yokluk, işlemin kağıt üzerinde görünse bile hukuk aleminde hiç doğmaması demektir.
3
Butlan türleri ile karşılaştır.
Eğer kişi korkutulsaydı (manevi cebir) irade var ama sakat olurdu (Nispi Butlan). Eğer işlem kanuna aykırı olsaydı Mutlak Butlan olurdu.
Yaptırım türlerini ayırt etmek için kurucu unsurların tam olup olmadığına bakılmalıdır.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerde Yokluk ve İrade Beyanı İlişkisi

İpuçları

1
Bir işlemin hukuk aleminde 'doğabilmesi' için gereken temel parçalara kurucu unsurlar denir.
2
Eğer bir kişi kendi elini hareket ettiremiyorsa ve bir başkası zorla imza attırıyorsa, orada bir 'beyan' var mıdır?
3
Kurucu unsurun hiç olmaması durumunda işlem 'ölü doğmuş' kabul edilir ve bu yaptırıma yokluk denir.

Daha Fazla Pratik

Maddi cebir (yokluk) ile manevi cebir (nispi butlan) arasındaki farkı pekiştirmek için ikrah (korkutma) senaryolarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 47Soru →

Türk hukuk sisteminde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının mevcut olmasına karşın, işlemin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine veya ahlaka aykırı olması durumu ile işlemin kurucu unsurlarından birinin eksikliği nedeniyle hiç oluşmamış sayılması durumu arasındaki fark, yaptırım türlerinin belirlenmesinde esastır.

Buna göre, aşağıda verilen hukuki olay ve bu olaya bağlanan hükümsüzlük türü eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hali hazırda evli olan bir kişinin, resmi memur önünde ikinci bir evlilik yapması durumunda bu işlemin hukuki niteliği — Yokluk

Cevap

Evli bir kişinin yaptığı ikinci evliliğin yaptırımının 'yokluk' olarak belirtilmesi yanlıştır; bu işlemin yaptırımı 'mutlak butlan' olmalıdır.
Doğru cevap, ikinci evliliğin 'yokluk' ile malul olduğunu savunan seçenektir. Türk Medeni Kanunu m. 145/1 uyarınca, eşlerden birinin evlenme sırasında zaten evli olması durumu bir mutlak butlan sebebidir. Yokluk ise işlemin kurucu unsurlarındaki (evlilik için: farklı cinsler, irade beyanı, resmi memur) eksiklik halinde ortaya çıkar. İkinci evlilikte bu unsurlar tam olduğundan işlem 'yok' değil, 'ölü doğmuş' (mutlak butlan) sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurları kontrol et.
İkinci evlilikte resmi memur ve taraflar mevcuttur; bu nedenle işlem 'yok' hükmünde değildir.
Yokluk yaptırımı sadece işlemin kurucu unsurlarından biri (örneğin evlendirme memuru) eksik olduğunda devreye girer.
2
Emredici hukuk kurallarına uygunluğu denetle.
Türk Medeni Kanunu'na göre mevcut bir evlilik varken ikinci bir evlilik yapılamaz (emredici kural).
Kurucu unsurları tam olan ancak emredici kurallara, ahlaka veya kamu düzenine aykırı işlemler mutlak butlan ile maluldür.
3
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri yaptırım türleriyle karşılaştır.
İkinci evliliğe 'yokluk' denilmesi, işlemin hukuki niteliğini yanlış tanımlamaktadır.
KPSS vatandaşlık sorularında en sık düşülen tuzak, kurucu unsuru tam olan aykırı işlemlere 'yokluk' denilmesidir.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük hallerinden Yokluk ve Mutlak Butlan ayrımı.

İpuçları

1
İşlemin 'doğup doğmadığına' mı yoksa 'kanuna uygun olup olmadığına' mı bakıldığını ayırt edin.
2
Yokluk için işlemin mutfağında bir malzemenin (kurucu unsur) eksik olması gerekir; Mutlak Butlan'da ise malzemeler tamdır ama yemek zehirlidir (kanuna aykırı).
3
İkinci evlilikte evlendirme memuru masada oturuyorsa işlem 'kurulmuştur'. Ancak kanun 'sen zaten evlisin' dediği için bu işlem mutlak butlanla geçersiz olur.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ile mutlak butlan arasındaki süre sınırları (hak düşürücü süreler) farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 48Soru →

Resmi evlendirme memuru huzurunda gerçekleştirilmeyen bir evlilik akdi, hukukun aradığı temel kurucu unsurlardan birinin eksik olması nedeniyle hukuk dünyasında hiç doğmamış kabul edilir.

Bu durum Türk hukuk sisteminde aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk

Cevap

Hukuki işlemin kurucu unsurlarından birinin eksik olması durumunda ortaya çıkan yaptırım türü 'Yokluk'tur.
Hukuki bir işlemin (örneğin evlilik) kurucu unsurlarından birinin (örneğin resmi evlendirme memuru, taraflar veya irade beyanı) eksik olması durumunda işlem hukuk dünyasında hiç varlık kazanmamış sayılır ve bu duruma 'Yokluk' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin unsurlarını analiz etme
Evlilik işlemi için 'resmi evlendirme memuru' bir kurucu unsurdur.
Hukukun bir işlemin varlık kazanması için aradığı en temel şartlara kurucu unsurlar denir.
2
Eksikliğin niteliğini belirleme
Kurucu unsurun (memur) hiç bulunmaması durumu tespit edildi.
Kurucu unsur eksikse işlem hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır.
3
Yaptırım türünü teşhis etme
İşlem hiç doğmadığı için yaptırım 'Yokluk'tur.
Kurucu unsur eksikliği 'Yokluk', geçerlilik şartı eksikliği ise 'Butlan' sonucunu doğurur.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Hükümsüzlüğü (Yokluk)

İpuçları

1
İşlemin hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılmasına odaklanın.
2
Evlendirme memuru, evlilik akdi için olmazsa olmaz bir kurucu unsurdur.

Daha Fazla Pratik

Yokluk ile Mutlak Butlan arasındaki farkları bir tablo üzerinden tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 49Soru →

Akıl hastalığı nedeniyle ayırt etme gücü (temyiz kudreti) bulunmayan bir yetişkinin, tapu memuru huzurunda kendisine ait bir taşınmazı satmak amacıyla yaptığı sözleşme, Türk hukukuna göre aşağıdaki yaptırımlardan hangisine tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

Ayırt etme gücü bulunmayan birinin yaptığı işlem mutlak butlan ile sakattır.
Ayırt etme gücü bulunmayan (tam ehliyetsiz) bir kişinin yaptığı hukuki işlemler, Türk Medeni Kanunu uyarınca emredici hükümlere aykırılık teşkil ettiği için mutlak butlan yaptırımı ile karşılanır. Bu tür işlemler hukuk dünyasında doğar (kurucu unsurları vardır) ancak geçerlilik şartını sağlamadığı için baştan itibaren hükümsüzdür.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin kurucu unsurlarını kontrol et.
İşlem tapu memuru huzurunda yapıldığı için taraflar ve resmi şekil gibi kurucu unsurlar mevcuttur; bu nedenle 'yokluk' söz konusu değildir.
Yokluk için kurucu unsurların hiç olmaması gerekir.
2
Kişinin ehliyet durumunu analiz et.
Kişi akıl hastası ve ayırt etme gücünden yoksundur, yani 'tam ehliyetsiz' statüsündedir.
Hukuki işlemin geçerliliği için tarafların ayırt etme gücüne sahip olması emredici bir kuraldır.
3
Geçersizlik türünü belirle.
Emredici bir hukuk kuralı (ehliyet şartı) ihlal edildiği için işlem baştan itibaren ölü doğmuştur.
Tam ehliyetsizlerin yaptığı işlemler mutlak butlan yaptırımına tabidir.

Anahtar Kavram

Tam Ehliyetsizlerin İşlemleri ve Mutlak Butlan

İpuçları

1
İşlemin tapuda yapılması, kurucu unsurların (şekil şartı gibi) yerinde olduğunu gösterir.
2
Ayırt etme gücü bulunmayan kişilere hukukta 'tam ehliyetsiz' denir ve bunların işlemleri kural olarak geçersizdir.
3
Kurucu unsurları tam olan ancak emredici kurallara aykırı olan işlemler 'mutlak butlan' ile sakattır.

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlığı (hata, hile, korkutma) durumlarında hangi yaptırımın uygulandığını tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Yokluk ve Butlan farkını 'kurucu unsur' mu yoksa 'geçerlilik şartı' mı eksik diye sorarak ayırt edebilirsiniz. Ehliyet bir geçerlilik şartıdır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 50Soru →

Hukuk sistemimizde hukuki işlemlerin sakatlığı; işlemin kurucu unsurlarındaki, geçerlilik şartlarındaki veya irade beyanlarındaki eksikliklere göre farklı yaptırımlara tabi tutulmaktadır.

Buna göre;

I.I. Hukuki işlemin konusunun, işlemin yapıldığı sırada objektif olarak imkânsız olması,
II.II. Sözleşmenin kurucu unsurlarından biri olan karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının bulunmaması,
III.III. Hukuki işlemin içeriğinin kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması,
IV.IV. Ayırt etme gücüne sahip bir kişinin, karşı tarafın hilesi (aldatması) sonucunda bir sözleşmeyi imzalamış olması

durumlarından hangileri "mutlak butlan" yaptırımı kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IIIIII

Cevap

Hukuki işlemin konusunun başlangıçta objektif olarak imkânsız olması ve işlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırı olması durumları mutlak butlan yaptırımına tabidir.
Hukuki işlemin konusunun başlangıçta objektif olarak imkânsız olması (örneğin telef olmuş bir malın satışı) ve işlemin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması, Türk hukukunda işlemin 'mutlak butlan' ile sakatlanmasına neden olur. Bu durumlarda işlem kurucu unsurlar (taraflar, irade, konu) açısından tamamlanmış olsa bile hukuk düzeni tarafından korunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerin hukuki niteliğini analiz etme
II numaralı öncül başlangıçtaki objektif imkânsızlığı (Mutlak Butlan), IIII numaralı öncül irade uyuşmazlığını (Yokluk), IIIIII numaralı öncül kanuna ve kamu düzenine aykırılığı (Mutlak Butlan), IVIV numaralı öncül ise irade sakatlığını (Nispi Butlan) ifade eder.
Hükümsüzlük türlerini doğru ayırt etmek için işlemin hangi aşamada sakatlandığını belirlemek gerekir.
2
Mutlak butlan nedenlerini belirleme
II ve IIIIII numaralı durumlar, Türk Borçlar Kanunu'na göre işlemin ölü doğmasına (mutlak butlan) neden olan hallerdir.
Mutlak butlan, kamu yararını ilgilendiren ve işlemin kurucu unsurları tam olsa dahi geçerlilik kazanamayacağı durumları kapsar.
3
Yanlış olanları eleme
IIII numaralı öncül kurucu unsur eksikliği (Yokluk) olduğu için, IVIV numaralı öncül ise sadece ilgilisinin iptal edebileceği bir durum (Nispi Butlan) olduğu için elenir.
Soruda sadece mutlak butlan yaptırımı sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türlerinin (Yokluk, Mutlak Butlan, Nispi Butlan) Kapsam Farkı

İpuçları

1
Kurucu unsurların (irade beyanı gibi) eksikliği ile geçerlilik şartlarının (kamu düzeni gibi) eksikliğini karıştırmayın.
2
Başlangıçtaki objektif imkânsızlık ile sonradan ortaya çıkan imkânsızlık farklıdır; mutlak butlan için imkânsızlığın işlem anında mevcut olması gerekir.
3
Hile, iradenin sakatlanmasıdır; bu durum işlemin tamamen geçersiz olması değil, aldatılan tarafın işlemi iptal edebileceği (nispi butlan) anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile nispi butlanın zamanaşımı ve hakimin re'sen (kendiliğinden) dikkate alması bakımından farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 51Soru →

I. Ayırt etme gücü sürekli olarak bulunmayan bir bireyin gerçekleştirdiği mülkiyet devri sözleşmesi
II. Türk Medeni Kanunu'na göre evlendirme yetkisi bulunmayan bir kişinin katılımıyla düzenlenen evlilik merasimi

Yukarıdaki olaylar hukuk tekniği açısından incelendiğinde, bu işlemlerin karşı karşıya kalacağı hukuki yaptırımlar (hükümsüzlük türleri) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan - Yokluk

Cevap

İlk işlem ayırt etme gücü yokluğu nedeniyle 'Mutlak Butlan', ikinci işlem ise resmi evlendirme memuru eksikliği nedeniyle 'Yokluk' yaptırımına tabidir.
Doğru cevap olan seçenek, ayırt etme gücü yokluğunun emredici bir geçerlilik şartı ihlali (Mutlak Butlan) olduğunu ve evlendirme memuru eksikliğinin ise işlemin maddi varlığını engelleyen bir kurucu unsur eksikliği (Yokluk) olduğunu doğru bir şekilde eşleştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün analiz edilmesi
Ayırt etme gücü yokluğu (Tam Ehliyetsizlik)
Ayırt etme gücü, hukuki işlemin kurucu unsuru değil, geçerlilik şartıdır. Bu şartın eksikliği işlemi baştan itibaren geçersiz kılar (Mutlak Butlan).
2
İkinci öncülün analiz edilmesi
Resmi evlendirme memuru eksikliği
Evlenme işleminde resmi memur, işlemin 'kurucu unsurudur'. Kurucu unsur eksik olduğunda hukuk dünyasında böyle bir işlem hiç doğmamış sayılır (Yokluk).
3
Sıralamanın belirlenmesi
Mutlak Butlan - Yokluk
Her iki durumun hukuki niteliği birleştirildiğinde doğru sıralama elde edilir.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerde Geçerlilik Şartları ve Kurucu Unsurlar Ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin hukuk dünyasında 'hiç var olmaması' ile 'var olup da ölü doğması' arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ile mutlak butlan arasındaki 'hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınma' farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 52Soru →

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurları (irade beyanı, konu gibi) tam olarak mevcut olmasına rağmen; işlemin konusunun emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda öngörülen yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

Mutlak Butlan, hukuki işlemin kurucu unsurları mevcut olsa dahi, emredici kurallara veya kamu düzenine aykırılık nedeniyle işlemin baştan itibaren geçersiz sayılmasıdır.
Mutlak butlan, bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu) mevcut olmasına rağmen; kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine, genel ahlaka, kişilik haklarına aykırı olması veya konusunun imkansız olması durumunda uygulanan yaptırımdır. Bu durumda işlem baştan itibaren geçersizdir ve sonradan geçerli kılınamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurların durumunu kontrol edin.
Soru kökünde 'kurucu unsurların tam olduğu' belirtilmiştir. Bu bilgi, 'Yokluk' yaptırımını doğrudan eler.
Yokluk, işlemin hiç doğmamasıdır; unsurlar tamsa işlem doğmuş demektir.
2
Hukuka aykırılığın niteliğini belirleyin.
Aykerılık 'emredici kurallara, kamu düzenine ve genel ahlaka' yöneliktir.
Bu tür ağır aykırılıklar işlemin sakat doğmasına ve kesin olarak geçersiz kalmasına neden olur.
3
Doğru yaptırım türünü eşleştirin.
Bu şartlar altında uygulanan yaptırım Mutlak Butlan'dır.
Mutlak butlan ile sakatlanan bir işlem sonradan geçerli hale getirilemez ve herkes tarafından ileri sürülebilir.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlan ve Yokluk Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin 'kurucu unsurlarının' tam olup olmadığına bakarak 'yokluk' ihtimalini değerlendirin.
2
Kamu düzenine ve emredici kurallara aykırılık, işlemin 'baştan itibaren ölü doğmasına' neden olur.
3
Kurucu unsurlar tamsa işlem doğmuştur ama kurallara aykırı olduğu için 'butlan' ile maluldür. Ağır aykırılıklarda bu butlan türü 'mutlak' nitelik taşır.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ve tek taraflı bağlamazlık örneklerini içeren senaryoları inceleyerek aradaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 53Soru →

Ayşe, hâlihazırda evli olan Murat ile bir evlendirme memuru huzurunda, tarafların karşılıklı rızasıyla ve kanunun öngördüğü şekil şartlarına uyarak ikinci bir evlilik gerçekleştirmiştir. Murat'ın mevcut evliliğinin devam ediyor olması nedeniyle, bu yeni evlilik işleminin Türk hukukundaki yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

Hukuki işlemin kurucu unsurları mevcut olsa da emredici hukuk kurallarına aykırılık nedeniyle yaptırım mutlak butlandır.
Hukuki işlemin gerçekleşmesi için gerekli olan temel unsurlar (taraflar, irade beyanı ve yetkili resmi memur) olayda tam olarak mevcuttur; bu durum işlemin 'yokluk' yaptırımıyla karşılaşmasını engeller. Ancak, işlemin içeriği Türk hukukunun temel ve emredici kurallarından biri olan tekeşlilik (monogami) ilkesine aykırıdır. Emredici hukuk kurallarına, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olarak yapılan bu tür işlemler 'mutlak butlan' yaptırımına tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin kurucu unsurlarını kontrol et.
İşlemde taraflar, karşılıklı irade beyanları ve yetkili resmi memur mevcuttur. Bu nedenle 'Yokluk' seçeneği elenir.
Yokluk, işlemin hiç doğmamış sayılmasıdır ve sadece kurucu unsurların eksikliğinde görülür.
2
İşlemin geçerlilik şartlarını ve emredici kurallara uygunluğunu analiz et.
İşlem, Türk Medeni Kanunu'nun emredici bir hükmü olan 'tekeşlilik' ilkesine aykırıdır.
Emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka aykırı veya konusu imkânsız olan işlemler geçersizdir.
3
Ayıt edici yaptırımı belirle.
Kamu düzenini ilgilendiren bu tür ağır sakatlıkların yaptırımı mutlak butlandır.
Mutlak butlanla sakat olan işlemler baştan itibaren geçersizdir, ancak evlilikte bu durumun mahkeme kararıyla tespit edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlan ve Yokluk Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin hukuk dünyasında hiç var olup olmadığını (kurucu unsurlar) mı, yoksa var olup ama sakat mı doğduğunu düşünün.
2
Resmi memurun varlığı işlemin 'Yokluk' olmasını engeller. Şimdi bu işlemin bir yasayı mı yoksa kişisel bir iradeyi mi çiğnediğine odaklanın.
3
Tekeşlilik ilkesi kamu düzenini ilgilendiren emredici bir kuraldır. Bu tür kuralların ihlali en ağır butlan türünü gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, ayırt etme gücü olmayan birinin yaptığı işlemlerin de mutlak butlan olduğunu hatırlayarak, yokluk ile farklarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 54Soru →

Hukuki bir işlemin hukuk aleminde varlık kazanabilmesi için taraflar, irade beyanı ve konu gibi 'kurucu unsurların' bir arada bulunması zorunludur. Örneğin, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede taraflardan birinin irade beyanının hiç bulunmaması durumunda, o sözleşme hukuken hiç yapılmamış sayılır.

Buna göre, kurucu unsurların eksikliği nedeniyle bir hukuki işlemin hukuk aleminde hiç oluşmamış sayılmasını ifade eden yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk

Cevap

Kurucu unsurların eksikliği durumunda uygulanan yaptırım türü Yokluktur.
Hukuki işlemin oluşması için gerekli olan kurucu unsurlardan (taraflar, irade beyanı, konu, bazı durumlarda resmi şekil) birinin bile eksik olması, işlemin hukuk aleminde hiç varlık kazanamamasına yani 'Yokluk' yaptırımına tabi olmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin 'kurucu unsurlarının' durumunu analiz et.
Soruda kurucu unsurlardan birinin (irade beyanı) eksik olduğu belirtilmiştir.
Yaptırım türünü belirlemek için eksikliğin nerede (kurucu unsur mu yoksa geçerlilik şartı mı) olduğunu anlamak gerekir.
2
Eksikliğin niteliğine göre uygun hukuki terimi seç.
Kurucu unsur eksikliği, işlemin hukuk dünyasında 'doğmamasına' yol açan Yokluk yaptırımına karşılık gelir.
Eğer kurucu unsurlar tam olsaydı ancak kanuna aykırılık bulunsaydı Butlan yaptırımı söz konusu olurdu.

Anahtar Kavram

Hukuki işlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade, konu) eksikliği 'Yokluk' sonucunu doğurur.

İpuçları

1
İşlemin 'hiç yapılmamış' veya 'doğmamış' sayılması anahtar kelimelerine odaklanın.
2
Kurucu unsurlar (taraflar, konu, irade) işlemin 'iskeleti' gibidir. İskelet eksikse işlem 'yok' hükmündedir.
3
Eğer işlem kanunun emrettiği bir kurala aykırı olsaydı (örneğin amca ile yeğenin evlenmesi) butlan olurdu; ancak burada doğrudan 'iskelet' yani kurucu unsur eksiktir.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile nispi butlan arasındaki farkları, özellikle irade sakatlığı kavramı üzerinden inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zihninizde şu ayrımı yapın: İşlem hiç mi oluşmadı (Yokluk), yoksa oluştu ama 'ölü' mü doğdu (Butlan)?
Tahmini Süre:45s
Soru 55Soru →

Bay (A), kendisine ait olan bir taşınmazı satmak istememesine rağmen, Bay (B) tarafından 'eğer bu taşınmazı bana devretmezsen seni ve aileni öldürürüm' şeklinde tehdit edilmiş (ikrah) ve bu korkunun etkisiyle tapuda devir işlemini gerçekleştirmiştir.

Buna göre, Bay (A) tarafından gerçekleştirilen bu işlemin tabi olduğu hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nispi Butlan

Cevap

İşlem nispi butlan (iptal edilebilirlik) yaptırımına tabidir çünkü kişinin iradesi tehdit (ikrah) yoluyla sakatlanmıştır.
Korkutma (ikrah) bir irade sakatlığı halidir. Hukuk sistemimizde irade sakatlığı ile yapılan işlemler (hata, hile, korkutma) nispi butlan ile sakatlanır. Bu durumda işlemi yapan kişi (Bay A), kanuni süre içinde işlemi iptal etme hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin kurucu unsurlarını kontrol et.
Taraflar mevcuttur ve irade beyanı resmi şekilde (tapuda) yapılmıştır. İşlem hukuk aleminde doğmuştur.
Kurucu unsurlardan biri eksik olsaydı yaptırım 'yokluk' olurdu.
2
İşlemin içeriğini ve hukuka uygunluğunu değerlendir.
Taşınmaz satışı yasak bir işlem değildir; dolayısıyla kamu düzenine veya emredici hükümlere aykırılık (mutlak butlan) sebebi yoktur.
Geçersizlik nedeninin kaynağını saptamak için bu ayrım gereklidir.
3
İradenin oluşum sürecini incele.
Bay (A), ölüm tehdidi (manevi cebir/ikrah) altında işlem yapmıştır. Bu durum bir 'irade sakatlığı' halidir.
Türk hukukunda hata, hile ve ikrah (korkutma) durumları iradeyi sakatlar ve işlemi sakatlanan taraf için geçersiz kılma imkanı verir.
4
Hukuki yaptırımı belirle.
İrade sakatlığı durumlarında uygulanan yaptırım nispi butlandır.
Nispi butlan ile sakatlanan işlem, mağdur tarafça belirli bir süre içinde iptal edilmezse geçerli kalmaya devam eder.

Anahtar Kavram

İrade sakatlığı (Hata, Hile, İkrah) durumlarında uygulanan yaptırım nispi butlandır.

İpuçları

1
İşlemin kurucu unsurlarının tam olup olmadığına ve iradenin neden sakatlandığına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlığı hallerinden olan 'Hile' ve 'Hata' durumlarında da aynı yaptırımın uygulanıp uygulanmayacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 56Soru →

Bir hukuki işlemin kanunen belirlenen kurucu unsurlarından birinin eksik olması, o işlemin hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılmasına neden olur. Buna göre, aşağıdaki hukuki durumlardan hangisi 'yokluk' yaptırımı kapsamında değerlendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eşlerin, yetkili bir mahkeme kararı olmaksızın kendi aralarında yaptıkları bir protokol ile evliliklerini sonlandırdıklarını beyan etmeleri

Cevap

Eşlerin mahkeme kararı olmadan evliliklerini sona erdirmeleri, işlemin kurucu unsuru olan 'hâkim müdahalesi' eksik olduğu için yokluk yaptırımına tabidir.
Doğru cevap olan evliliğin mahkeme kararı olmadan sonlandırılması durumunda, kanunun boşanma için öngördüğü 'hâkim kararı' şeklindeki kurucu unsur eksiktir. Bu nedenle işlem hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılır ve yokluk yaptırımı uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin kurucu unsurlarını analiz etme
Boşanma işlemi için tarafların beyanı yeterli olmayıp, devletin yetkili bir yargı organının (hâkim) kararı temel kurucu unsurdur.
Yokluk yaptırımı, işlemin unsurlarından birinin (taraflar, konu, irade beyanı veya kanuni resmi görevli) hiç bulunmaması durumunda ortaya çıkar.
2
Seçeneklerdeki sakatlık türlerini karşılaştırma
Diğer seçeneklerde kurucu unsurlar mevcut olsa da emredici kurallara aykırılık (Mutlak Butlan) veya irade sakatlığı (Nispi Butlan) söz konusudur.
Yokluk ile Butlan arasındaki en temel fark, işlemin hukuki varlık kazanıp kazanmadığıdır.

Anahtar Kavram

Kurucu Unsur Eksikliği (Yokluk)

İpuçları

1
İşlemin hukuk dünyasında hiç var olmaması için neyin eksik olması gerektiğini düşünün.
2
Bir işlemin kurucu unsurları (örneğin resmi görevli) yoksa o işlem 'yokluk' olur; unsurlar varsa ama işlem sakatsa 'butlan' olur.
3
Boşanma işleminin gerçekleşmesi için hukukumuzda mutlaka bir mahkeme kararı gerektiğini, tarafların kendi aralarındaki sözleşmenin bu kurucu unsuru karşılamadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile nispi butlan (iptal edilebilirlik) arasındaki farkları inceleyen bir soru çözerek yaptırımlar konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 57Soru →

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik ile kurucu unsurları tam olmasına rağmen işlemin emredici hukuk kurallarına aykırılık teşkil etmesi durumları farklı yaptırımlara tabidir.

Buna göre;
I. Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan, yalnızca tanıklar huzurunda gerçekleştirilen bir evlilik akdi,
II. Ayırt etme gücüne sahip olmalarına rağmen, aralarında evlenme engeli bulunan yakın akrabaların resmi memur önünde yaptıkları evlilik,

durumlarının hukuki yaptırımları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk - Mutlak Butlan

Cevap

Resmi memur bulunmayan evlilik 'Yokluk', emredici kurala aykırı akraba evliliği 'Mutlak Butlan' yaptırımına tabidir.
Doğru yanıt olan seçenek, hukuk sistemimizdeki temel ayrımı doğru yansıtmaktadır. Resmi evlendirme memurunun yokluğu, işlemin kurucu unsurlarından birinin eksik olması demektir ve bu durum 'yokluk' yaptırımına tabidir. Diğer yandan, tüm kurucu unsurlar (taraflar, memur, irade beyanı) mevcut olsa dahi, kanunun emredici bir hükmünün (yakın akrabaların evlenemeyeceği kuralı) ihlal edilmesi işlemi baştan itibaren geçersiz kılar ki bu da 'mutlak butlan' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumun incelenmesi
Yokluk
Evlilik akdinde resmi evlendirme memuru 'kurucu unsur'dur. Kurucu unsurlardan birinin eksikliği işlemin hukuk dünyasında hiç doğmamasına, yani yokluğa yol açar.
2
İkinci durumun incelenmesi
Mutlak Butlan
Burada memur mevcuttur (kurucu unsurlar tamdır) ancak kanunun kesin olarak yasakladığı bir durum (akraba evliliği) söz konusudur. Emredici hukuk kurallarına aykırılık mutlak butlan yaptırımını gerektirir.
3
Sonuçların eşleştirilmesi
Yokluk ve Mutlak Butlan sıralaması
I. durum Yokluk, II. durum Mutlak Butlan olduğu için doğru sıralama belirlenir.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük türlerinin (Yokluk ve Butlan) kurucu unsur ve geçerlilik şartları temelinde ayrımı.

İpuçları

1
Bir işlemin hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılması için hangi temel unsurun eksik olması gerektiğini düşünün.
2
Resmi nikah memuru olmadan yapılan bir evlilik, hukuk karşısında 'yok' hükmündedir.
3
Kurucu unsurlar tam olsa da işlemin içeriği kanuna aykırıysa, bu işlem 'mutlak butlan' ile sakatlanır.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan (iptal edilebilirlik) durumlarını pekiştirmek için hata, hile ve ikrah (korkutma) örneklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 58Soru →

Ayşe ve amcası Murat, evlenmek amacıyla evlendirme dairesine başvurmuş ve resmi nikah memuru huzurunda imzaları atarak evlilik işlemini gerçekleştirmişlerdir. Bu evlilik işleminde 'taraflar', 'irade beyanı' ve 'yetkili memur' gibi unsurlar tam olmasına rağmen, kanunda yer alan hısımlık yasağı ihlal edilmiştir. Buna göre, söz konusu evlilik işleminin tabi olduğu hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak butlan

Cevap

İşlemin kurucu unsurları mevcut olmasına rağmen emredici hukuk kuralı ihlal edildiği için mutlak butlan yaptırımı uygulanır.
Mutlak butlan yaptırımı, bir hukuki işlemin kurucu unsurları (örnekte taraflar ve memur) mevcut olmasına rağmen, işlemin konusunun veya içeriğinin emredici hukuk kurallarına kesin olarak aykırı olması durumunda devreye girer. Türk Medeni Kanunu uyarınca amca ile yeğen arasındaki evlilik kesin bir evlenme engelidir ve emredici bir yasaktır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin kurucu unsurlarını analiz et.
Taraflar (Ayşe ve Murat), irade beyanı ve yetkili memur mevcuttur. İşlem 'Yokluk' değildir.
Yokluk için işlemin temel kurucu unsurlarından birinin eksik olması gerekir.
2
Geçerlilik şartlarını denetle.
Türk Medeni Kanunu'na göre amca ile yeğen arasındaki evlilik emredici hukuk kuralları (hısımlık yasağı) gereği kesin olarak yasaktır.
Emredici kurallara aykırılık işlemi sakatlar.
3
Uygun yaptırım türünü belirle.
Mutlak butlan.
Kurucu unsurları tam olan ancak emredici kurallara, kamu düzenine veya ahlaka aykırı olan işlemler mutlak butlan ile sakatlanır.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlan ve Yokluk Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin hukuk dünyasında hiç oluşmaması (yokluk) ile oluşup ama 'yasak' olması (butlan) arasındaki farkı düşünün.
2
Soruda nikah memurunun var olduğu belirtilmiş; bu durumda 'kurucu unsur' tamamlanmış demektir.
3
Amca-yeğen evliliği kanunen yasaktır. Kanunun emredici yasağına aykırı yapılan resmi işlemler mutlak butlan ile sakatlanır.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan (iptal edilebilirlik) ile mutlak butlan arasındaki 'hakimin re'sen dikkate alması' farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 59Soru →

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin "yokluk" yaptırımı ile malul olması ile "mutlak butlan" yaptırımı ile sakatlanması durumları karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi mutlak butlanı yokluktan ayıran temel ölçüttür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlemin kurucu unsurlarının tamam olmasına rağmen, konusunun emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırı olması

Cevap

Mutlak butlanı yokluktan ayıran temel fark, işlemin kurucu unsurlarının tamam olmasına rağmen emredici kurallara aykırı olmasıdır.
Mutlak butlan ile yokluk arasındaki en temel teorik ve pratik fark, işlemin 'kurucu unsurları' üzerindeki durumdur. Yoklukta işlem, kurucu bir unsurun (örneğin resmi evlendirme memuru) yokluğu nedeniyle hiç doğmamış sayılır. Mutlak butlanda ise kurucu unsurlar tamdır (işlem doğmuştur) ancak içeriği hukukun emredici kurallarına (örneğin yakın akrabalar arası evlilik yasağı) aykırı olduğu için ölü doğmuş sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yokluk kavramını analiz etme
İşlemin kurucu unsurlarının (örneğin evlilikte resmi memur, sözleşmede karşılıklı irade beyanı) eksik olması durumudur.
Yaptırımın türünü belirleyen temel faktör işlemin 'varlık' kazanıp kazanmadığıdır.
2
Mutlak butlan kavramını analiz etme
Kurucu unsurlar tamdır ancak işlem; emredici hükümlere, kamu düzenine, genel ahlaka, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkansızdır.
Hukuk düzeni, varlık kazanmış ancak özünde ağır sakatlık barındıran işlemleri bu yolla geçersiz kılar.
3
Ortak özellikleri eleme
Resen dikkate alınma, geçmişe etkili geçersizlik ve düzelmeme özellikleri her iki yaptırım için de ortaktır.
Soru, benzerlikleri değil, ayırıcı olan tek farkı (ölçütü) bulmamızı istemektedir.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerde Hükümsüzlük Ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin 'hiç doğmaması' ile 'ölü doğması' arasındaki farkı düşünün.
2
Yoklukta temel bir 'parça' (kurucu unsur) eksiktir; mutlak butlanda ise parçalar tamdır ama kurala aykırılık vardır.
3
Seçeneklerdeki 'kurucu unsurlar' ve 'emredici kurallar' ifadelerine odaklanın; bu iki kavram yaptırımları tanımlarken kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ile mutlak butlan arasındaki 'iptal edilebilirlik' ve 'süre' farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 60Soru →

Hukuki işlemlerin geçersizlik halleriyle (hükümsüzlük) ilgili olarak;

I.I. Kurucu unsurları eksik olan bir hukuki işlem 'yokluk' ile malul olup hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır.
II.II. Hukuki işlemin konusunun emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması 'mutlak butlan' yaptırımını gerektirir.
III.III. Ayırt etme gücüne sahip olmayan bir kişinin yaptığı hukuki işlemler 'nisbi butlan' yaptırımına tabidir.
IV.IV. Mutlak butlan ile sakatlanan bir işlem, tarafların sonradan vereceği bir icazetle (onay) geçerli bir hukuki işleme dönüşebilir.
V.V. Hukuki işlemdeki yokluk ve mutlak butlan halleri hakim tarafından davanın her aşamasında re'sen dikkate alınır.

bilgilerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II, IIII ve VV

Cevap

Doğru olan bilgiler I, II ve V numaralı öncüllerde yer alan; yoklukta işlemin hiç doğmaması, emredici kurallara aykırılığın mutlak butlan olması ve her iki durumun hakimce kendiliğinden (re'sen) dikkate alınması ifadeleridir.
Hukuki işlemlerin kurucu unsurları eksikse 'yokluk' (Öncül I), kurucu unsurlar tam ancak içerik emredici hukuka aykırıysa 'mutlak butlan' (Öncül II) yaptırımı uygulanır. Her iki durum da kamu düzenini ilgilendirdiği için hakim tarafından davanın her aşamasında re'sen göz önüne alınmalıdır (Öncül V).

Adım Adım Çözüm

1
Yokluk kavramını değerlendir
İşlemin kurucu unsurlarından (irade beyanı, resmi memur vb.) birinin eksikliği yokluktur ve işlem hiç doğmamış sayılır (Öncül I doğru).
Yokluk, hukuki işlemin varlık kazanması için gereken temel yapı taşlarının eksikliğini ifade eder.
2
Mutlak butlan sebeplerini kontrol et
Emredici hükümlere, kamu düzenine, ahlaka aykırılık ve başlangıçtaki imkansızlık mutlak butlan sebebidir (Öncül II doğru).
Kurucu unsurlar tam olsa da işlemin içeriği hukuken kabul edilemez olduğunda mutlak butlan yaptırımı uygulanır.
3
Ayırt etme gücü olmayanların durumunu analiz et
Tam ehliyetsizlerin (ayırt etme gücü olmayanlar) işlemleri nisbi butlan değil, mutlak butlan (veya doktrinde yokluk) yaptırımına tabidir (Öncül III yanlış).
Nisbi butlan sadece irade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) ve aşırı yararlanma durumlarında görülür.
4
Mutlak butlanın geçerli hale gelip gelmeyeceğini incele
Mutlak butlanla sakat bir işlem ölü doğmuştur; zaman geçmesiyle veya tarafların onayıyla geçerli hale gelemez (Öncül IV yanlış).
Kamu düzenini ilgilendiren ağır sakatlıklar tarafların rızasıyla iyileştirilemez.
5
Hakimin yetkisini belirle
Yokluk ve mutlak butlan kamu düzenindendir, hakim bunları kendiliğinden (re'sen) dikkate alır (Öncül V doğru).
Taraflar ileri sürmese bile hakim hukuku uygulamakla yükümlüdür.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri (Yokluk, Butlan) ve Usul Kuralları

İpuçları

1
Yokluk ve mutlak butlan arasındaki temel fark, kurucu unsurların (irade beyanı, konu, memur) mevcut olup olmadığıdır.
2
Ayırt etme gücü olmayan tam ehliyetsizlerin yaptığı işlemlerin hukuk sistemimizdeki ağırlığını düşünün; bu kişiler bir sözleşme yapacak bilince sahip değildir.

Daha Fazla Pratik

Nisbi butlanın (iptal edilebilirlik) mutlak butlandan farklarını ve hak düşürücü sürelerin bu yaptırım üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 3 / 4Sonraki
Hükümsüzlük ve Türleri (Yokluk, Butlan) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin