Hükümsüzlük ve Türleri (Yokluk, Butlan)

71 soru

Soru 61Soru

Hukuki bir işlemin kurucu unsurları (taraflar, irade beyanı ve konu) tam olarak mevcut olmasına rağmen; işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda ortaya çıkan yaptırım türü ve bu yaptırımın özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem 'mutlak butlan' ile sakattır; bu geçersizlik durumu hakim tarafından re'sen (kendiliğinden) dikkate alınır ve tarafların sonradan icazet (onay) vermesiyle işlem geçerlilik kazanamaz.

Cevap

İşlemin mutlak butlan ile sakat olduğu, hakimin bu durumu kendiliğinden dikkate alması gerektiği ve işlemin sonradan onay ile geçerli hale gelemeyeceği ifadesi doğrudur.
Kurucu unsurları (taraflar, irade, konu) tamamlanmış bir işlemin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması durumu Türk Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu uyarınca mutlak butlan ile yaptırıma bağlanmıştır. Mutlak butlanla sakat bir işlem başlangıcından itibaren geçersizdir, hakim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır ve tarafların bu işlemi sonradan onaylaması (icazet) işlemi geçerli hale getirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurları kontrol et
İşlemin tarafları, irade beyanı ve konusu mevcut olduğu için 'yokluk' yaptırımı elenir.
Yokluk, işlemin hiç doğmaması için temel bir unsurun (örneğin nikah memuru veya irade uyuşmazlığı) eksik olmasını gerektirir.
2
İçeriğin hukuka uygunluğunu değerlendir
Emredici kurallara, ahlaka veya kamu düzenine aykırılık tespit edildiği için yaptırım 'mutlak butlan' olarak belirlenir.
Kanunun emredici hükümlerine aykırılık, işlemin kurucu unsurları olsa bile onu baştan itibaren geçersiz kılar.
3
Mutlak butlanın hukuki özelliklerini analiz et
İşlemin ölü doğduğu, hakimin re'sen dikkate alacağı ve zaman aşımına tabi olmadığı sonucuna varılır.
Mutlak butlan kamu düzenini ilgilendirdiği için mahkemece doğrudan gözetilir ve taraflar üzerinde anlaşarak işlemi geçerli yapamazlar.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlan ve Özellikleri

İpuçları

1
İşlemin 'kurucu unsurlarının' tam olması, onun hukuk aleminde bir 'varlık' kazandığını ancak 'geçerlilik' şartlarında bir sorun olduğunu gösterir.
2
Kamu düzeni ve emredici kurallara aykırılık, sadece kişileri değil devleti de ilgilendirdiği için hakimin bu durumu kendiliğinden görmesi gerekir.
3
İşlem kurucu unsurları tam olmasına rağmen kanunen 'ölü doğmuş' ise bu yaptırım mutlak butlandır.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile yokluk arasındaki temel farkı pekiştirmek için 'resmi nikah memuru olmadan kıyılan nikah' (yokluk) ile 'kardeşler arasında kıyılan nikah' (mutlak butlan) örneklerini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 62Soru

Ahmet ve Mehmet, mülkiyeti devlete ait olan ve satışı kanunen yasaklanmış bir kamu arazisinin devri konusunda anlaşmış, notere giderek resmi satış sözleşmesini imzalamışlardır. Sözleşmenin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade beyanı ve resmi şekil) tam olarak yerine getirilmiş ancak sözleşmenin içeriği emredici hukuk kurallarına aykırı olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, söz konusu sözleşmenin tabi olacağı hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

Sözleşmenin tabi olacağı yaptırım Mutlak Butlan'dır; çünkü işlemin kurucu unsurları mevcut olsa da içeriği emredici hukuk kurallarına aykırıdır.
Hukuk sistemimizde bir işlemin 'Mutlak Butlan' ile sakat olması için kurucu unsurların (noter huzurunda yapılan resmi şekil gibi) mevcut olması gerekir. Olayda kurucu unsurlar tamdır ancak sözleşme konusu olan kamu malının devri, emredici hukuk kurallarına aykırılık teşkil eder. Bu durum işlemi baştan itibaren geçersiz kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurları kontrol etme
Taraflar, konu, irade beyanı ve resmi şekil (noter) mevcuttur.
İşlemin 'yokluk' ile malul olup olmadığını anlamak için önce kurucu unsurların varlığına bakılır.
2
Geçerlilik şartlarını analiz etme
Sözleşmenin konusu olan kamu malının satışı, emredici hukuk kurallarına ve kamu düzenine aykırıdır.
Kurucu unsurları tam olan bir işlemin içeriği kanuna, ahlaka veya kamu düzenine aykırıysa 'mutlak butlan' yaptırımı uygulanır.
3
Diğer hükümsüzlük türlerini eleme
İradede bir sakatlık (hata, hile vb.) belirtilmediği için nispi butlan; ehliyetsizlik durumu olmadığı için tek taraflı bağlamazlık elenir.
En uygun yaptırımı belirlemek için benzer kavramlar arasındaki farklar ayırt edilir.

Anahtar Kavram

Hukuki işlemlerin kurucu unsurları tamam olsa dahi, emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka ve kişilik haklarına aykırı veya konusu imkansız olan işlemler mutlak butlan ile sakattır.

İpuçları

1
İşlemin yapılış şekline (noter huzurunda olması) ve konusuna (kamu malı olması) ayrı ayrı odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilik ile, amca-yeğen arasında kıyılan resmi bir nikahın yaptırım farklarını karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 63Soru

Hukuki bir işlemin hukuk aleminde varlık kazanabilmesi için gerekli olan temel yapı taşlarının (kurucu unsurların) hiç oluşmaması durumunda karşılaşılan yaptırım ile bu unsurlar mevcut olsa dahi işlemin konusunun yasaların emredici hükümlerine, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması halinde uygulanan yaptırım aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yokluk - Mutlak Butlan

Cevap

Kurucu unsur eksikliği durumunda işlemin hiç oluşmadığını ifade eden 'Yokluk', unsurlar tamam olsa da içeriğin yasaya aykırı olması durumunda 'Mutlak Butlan' yaptırımı uygulanır.
Doğru yanıt olan seçenek, hukuk mantığına uygun olarak kurucu unsurların eksikliğini 'Yokluk' ile, içeriğin hukuka aykırılığını ise 'Mutlak Butlan' ile eşleştirmiştir. Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu ilkelerine göre, bir işlemin hiç oluşmaması ile sakat oluşması arasındaki temel fark budur.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin oluşum aşamasını inceleyin.
İşlemin kurucu unsurları (örneğin evlenmede evlendirme memuru) eksikse işlem hiç doğmamıştır, yani 'yokluk' yaptırımına tabidir.
Hukuk düzeni, kurucu unsuru eksik olan bir işlemi hukuken var kabul edemez.
2
İşlemin içeriğini ve emredici kurallara uyumunu değerlendirin.
Kurucu unsurlar tam olsa bile, işlemin konusu emredici hükümlere, ahlaka veya kamu düzenine aykırıysa 'mutlak butlan' söz konusu olur.
Kanun, kamu düzenini korumak amacıyla içeriği sakat olan işlemleri baştan geçersiz sayar.
3
Belirlenen yaptırımları soru kökündeki sıraya göre dizin.
Sıralama: 1. Yokluk, 2. Mutlak Butlan.
Soruda önce kurucu unsur eksikliği, sonra emredici hükümlere aykırılık sorulmuştur.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Yokluk ve Mutlak Butlan Ayrımı

İpuçları

1
Bir binanın temeli yoksa bina hiç yoktur; temel varsa ama malzemesi çürükse bina sakattır.
2
Resmi memur önünde yapılmayan bir evlilik 'yok' sayılırken, amca ile yeğenin evlenmesi emredici kurala aykırı olduğu için 'mutlak butlan' ile sakattır.
3
Kurucu unsurları eksik olan işlemlere yokluk, unsurları tam olup konusu yasalara aykırı olanlara mutlak butlan denir.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan ve tek taraflı bağlamazlık durumlarını ayırt etmek için irade sakatlıkları ve ehliyet konularına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 64Soru

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin geçerli bir şekilde sonuç doğurabilmesi için hem kurucu unsurların mevcut olması hem de kanunun öngördüğü geçerlilik şartlarına uyulması gerekir.

Sürekli olarak ayırt etme gücünden (temyiz kudretinden) yoksun olan akıl hastası bir bireyin, kendisine ait bir taşınır malı satmak amacıyla yaptığı sözleşme; kurucu unsurları (taraflar, konu ve karşılıklı irade açıklaması) tam olmasına rağmen ehliyet eksikliği nedeniyle sakattır.

Buna göre, bu işleme uygulanacak olan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak Butlan

Cevap

Tam ehliyetsiz bir kimsenin yaptığı hukuki işlem mutlak butlan yaptırımına tabidir.
Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade açıklaması) mevcutsa o işlem hukuk aleminde doğmuş sayılır. Ancak bu işlemin geçerli olabilmesi için ehliyet, hukuka uygunluk ve imkansızlık gibi şartlara sahip olması gerekir. Tam ehliyetsiz bir kimsenin (ayırt etme gücü olmayan) yaptığı işlemler, kurucu unsurlar mevcut olsa bile kamu düzenini ilgilendiren bir sakatlık (ehliyet yokluğu) içerdiği için baştan itibaren geçersizdir. Bu durum 'Mutlak Butlan' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin kurucu unsurlarının kontrol edilmesi
İşlemde taraflar, konu ve karşılıklı irade beyanı mevcuttur. Bu nedenle 'yokluk' yaptırımı uygulanamaz.
Yokluk, kurucu unsurların hiç oluşmaması durumunda ortaya çıkar.
2
Geçerlilik şartlarının analiz edilmesi
İşlemi yapan kişinin ayırt etme gücü yoktur (tam ehliyetsizdir).
Tam ehliyetsizlerin hukuki işlemleri kamu düzenine aykırılık teşkil ettiği için baştan itibaren geçersiz sayılır.
3
Yaptırım türünün belirlenmesi
Mutlak Butlan
Kurucu unsurları tam olan ancak emredici hukuk kurallarına (bu örnekte ehliyet şartına) aykırı olan işlemler mutlak butlanla batıldır.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri (Yokluk vs. Butlan)

İpuçları

1
İşlemin kurucu unsurları (taraflar ve irade) mevcut olduğu için işlem 'yokluk' ile malul değildir.

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) durumunda hangi yaptırımın uygulanacağını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 65Soru

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının (irade beyanı, konu ve taraflar gibi) kanunun öngördüğü şekilde bir araya gelmemesi durumunda, söz konusu işlem hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır. Bu duruma hukuk dilinde 'yokluk' adı verilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 'yokluk' yaptırımı ile karşılaşan bir hukuki işlem örneğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi evlendirme memuru huzurunda gerçekleştirilmeyen bir evlilik akdi

Cevap

Resmi evlendirme memuru huzurunda gerçekleştirilmeyen evlilik akdi, hukuk sistemimizde yokluk yaptırımına tabi olan işlemlere en tipik örnektir.
Hukukumuzda evlilik işleminin kurucu unsurlarından biri, işlemin resmi evlendirme memuru önünde yapılmasıdır. Eğer taraflar bu memur huzurunda bir araya gelmezlerse (örneğin sadece dini nikah yapılırsa), işlem hukuk aleminde hiç doğmamış sayılır ve 'yokluk' yaptırımına tabi olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki işlemin kurucu unsurlarını kontrol et.
Evlilik için irade beyanı ve yetkili memur gibi kurucu unsurlar gereklidir.
Yokluk yaptırımı, işlemin en temel kurucu öğelerinin eksikliği durumunda ortaya çıkar.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin sakatlık türlerini analiz et.
Tam ehliyetsizlik ve imkansızlık durumları 'Butlan' sonucunu doğururken, memur eksikliği 'Yokluk' sonucunu doğurur.
Kurucu unsur eksikliği (Yokluk) ile geçerlilik şartı eksikliği (Butlan) arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerin Hükümsüzlük Halleri: Yokluk ve Butlan Ayrımı

İpuçları

1
Yokluk yaptırımında işlem hukuk dünyasında hiç doğmamıştır. Butlan yaptırımında ise bir işlem vardır ama sakattır.
2
Bir işlemin 'yok' sayılması için o işlemin 'olmazsa olmaz' kurucu unsurlarından birinin eksik olması gerekir.
3
Medeni Kanun'a göre evlilik için resmi memurun katılımı kurucu bir şarttır. Bu şartın yokluğu işlemi doğrudan yok kılar.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile nispi butlan (iptal edilebilirlik) arasındaki farkları inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 66Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan 16 yaşındaki bir gencin, yasal temsilcisinin (velisinin) izni veya onayı olmadan bir beyaz eşya mağazasından taksitle bilgisayar satın almasına ilişkin sözleşme, yasal temsilci tarafından uygun bulunana (icazet verilene) kadar Türk hukukundaki hangi yaptırım türüne tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek taraflı bağlamazlık

Cevap

Sınırlı ehliyetli bireylerin (ayırt etme gücü olan ancak yaş küçüklüğü nedeniyle kısıtlı olanların) yasal temsilci rızası olmadan yaptıkları borçlandırıcı işlemler, onay verilene kadar 'tek taraflı bağlamazlık' (askıda geçersizlik) yaptırımına tabidir.
Türk hukukunda ayırt etme gücüne sahip sınırlı ehliyetliler, yasal temsilcilerinin rızası olmadan kendilerini borç altına sokan hukuki işlemleri tek başlarına yapamazlar. Bu durumda yapılan işlem, yasal temsilci icazet verene kadar 'tek taraflı bağlamazlık' (askıda geçersizlik) yaptırımına tabi olur. Bu süreçte işlem karşı tarafı (mağazayı) bağlarken, sınırlı ehliyetliyi bağlamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet durumunu belirle
16 yaşında ve ayırt etme gücü olan kişi 'sınırlı ehliyetli' grubuna girer.
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücü olan ancak ergin olmayan bireyler sınırlı ehliyetlidir.
2
Yapılan işlemin niteliğini analiz et
Taksitle bilgisayar satın almak, kişiyi borç altına sokan bir işlemdir.
Sınırlı ehliyetliler kendilerini borç altına sokan işlemler için yasal temsilcilerinin (veli/vasi) rızasına ihtiyaç duyarlar.
3
Eksik şartın yaptırımını tanımla
Yasal temsilci onayı eksik olduğu için işlem 'askıda' kalır, yani 'tek taraflı bağlamazlık' oluşur.
Bu tür işlemler, yasal temsilci onay verirse baştan itibaren geçerli olur, reddederse geçersiz kalır; bu süre zarfında ise sadece karşı tarafı bağlar.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Tek Taraflı Bağlamazlık (Askıda Geçersizlik)

İpuçları

1
Kişinin ehliyet durumuna ve işlemin 'askıda' kalma durumuna odaklanın.
2
Bu yaptırım türünde işlem, yasal temsilci onay verene kadar sadece karşı tarafı bağlar.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile nisbi butlan arasındaki 'kamu düzeni' ve 'kişisel menfaat' ayrımını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 67Soru

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin 'yokluk' yaptırımı ile değil de 'mutlak butlan' yaptırımı ile karşılaşabilmesi için işlemin kurucu unsurlarının tamam olması ancak emredici hukuk kurallarına aykırılık teşkil etmesi gerekir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi işlemin kurucu unsurlarının mevcut olduğu ancak kanunun emredici bir hükmüne aykırılık nedeniyle 'mutlak butlan' yaptırımına tabi tutulacağı bir durumdur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aralarında evlenme yasağı bulunan amca ile yeğenin, resmi memur önünde evlenmesi

Cevap

Kurucu unsurları tam olmasına rağmen kanunun emredici hükümlerine aykırı olan yakın akraba evliliği mutlak butlanla sakattır.
Mutlak butlan, bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının tam olmasına karşın; işlemin konusunun kanunun emredici hükümlerine, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olması durumunda ortaya çıkar. Aralarında evlenme yasağı bulunan yakın akrabaların resmi memur önünde evlenmesi durumunda, evliliğin kurucu unsurları (kadın, erkek, memur) tamdır. Ancak Türk Medeni Kanunu'nun emredici nitelikteki evlenme yasaklarına aykırı hareket edildiği için bu evlilik başlangıçtan itibaren mutlak butlanla sakattır ve geçersizdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurların varlığını kontrol et
İşlemde kurucu unsurlar (taraflar, konu ve memur gibi) mevcutsa 'yokluk' ihtimali elenir.
Yokluk, işlemin yapı taşlarından birinin hiç olmamasıdır.
2
Emredici hükümlere aykırılığı değerlendir
İşlem kanuna, ahlaka, kamu düzenine aykırıysa veya taraflardan biri tam ehliyetsizse mutlak butlan oluşur.
Mutlak butlan, kurucu unsurları tam olan bir işlemin geçerlilik şartlarındaki temel bir eksiklikten kaynaklanır.
3
İnceleme sonucunu yaptırım türüyle eşleştir
Yakın akraba evliliğinde memur ve taraflar olsa da kanuni engel (emredici kural) ihlal edildiği için yaptırım mutlak butlandır.
Medeni Kanun'un evlenme yasaklarını düzenleyen hükümleri emredicidir.

Anahtar Kavram

Hükümsüzlük Türleri: Yokluk ve Mutlak Butlan Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı vb.) var olup olmadığını kontrol ederek başlayın.
2
Resmi memur önünde yapılan ama kanunun yasakladığı bir içeriğe sahip olan işlemi arayın.
3
Yoklukta işlem hiç doğmazken, mutlak butlanda işlem 'ölü doğmuş' kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

İrade sakatlıklarının (hata, hile, ikrah) mutlak butlandan farkını pekiştirmek için nispi butlan sürelerine çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hükümsüzlük türlerini bir süzgeç gibi düşünebilirsiniz: 1. Süzgeç (Kurucu Unsurlar) geçilmezse Yokluk; 2. Süzgeç (Emredici Kurallar) geçilmezse Mutlak Butlan olur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 68Soru

Hukuki bir işlemin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade beyanı) eksiksiz bir şekilde mevcut olmasına rağmen; işlemin oluşumu sırasında taraflardan birinin hata, hile veya korkutma (ikrah) gibi nedenlerle iradesinin sakatlanması durumunda karşılaşılan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nisbi Butlan (İptal Edilebilirlik)

Cevap

İrade sakatlığı (hata, hile, korkutma) durumunda karşılaşılan yaptırım türü 'Nisbi Butlan' (İptal Edilebilirlik) olarak adlandırılır.
Hukuki işlemlerde hata, hile ve korkutma (ikrah) iradeyi sakatlayan unsurlardır. Türk hukuk sisteminde bu tür bir sakatlıkla kurulan işlemler 'Nisbi Butlan' (İptal Edilebilirlik) yaptırımına tabidir. Bu durumda işlem, iradesi sakatlanan kişi tarafından kanuni süreler (genellikle 1 yıl) içinde iptal edilmediği takdirde geçerli bir işlemin tüm sonuçlarını doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin kurucu unsurlarının kontrol edilmesi
Taraflar, konu ve irade beyanı mevcut olduğu için 'Yokluk' yaptırımı elenir.
Yokluk, kurucu unsurlardan en az birinin hiç bulunmaması durumunda ortaya çıkar.
2
İşlemin içeriğinin ve irade beyanının niteliğinin analizi
Soru metninde iradenin hata, hile veya korkutma ile sakatlandığı belirtilmiştir.
Bu durum işlemin baştan ölü doğması (Mutlak Butlan) yerine, sakatlanan iradenin düzeltilmesi veya iptali imkanını doğurur.
3
Uygun yaptırım türünün belirlenmesi
İrade sakatlıklarının karşılığı olan 'Nisbi Butlan' yaptırımı seçilir.
Türk Borçlar Kanunu'na göre iradesi sakatlanan taraf, işlemi belirli bir süre içinde iptal etme hakkına sahiptir.

Anahtar Kavram

Nisbi Butlan (İptal Edilebilirlik), hukuki işlemin kurucu unsurları tam olsa dahi, iradenin oluşumu sırasındaki sakatlıklar nedeniyle işlemin geçersiz kılınabilmesi durumudur.

İpuçları

1
İrade beyanının sağlıklı olup olmadığını düşünün.
2
İradeyi sakatlayan hata, hile ve ikrah durumlarında işlemin tamamen mi yoksa sadece talep üzerine mi geçersiz olacağını hatırlayın.
3
Bu tür işlemlere 'iptal edilebilir işlemler' de denir ve genellikle 1 yıllık hak düşürücü süreye tabidirler.

Daha Fazla Pratik

Nisbi butlanın mutlak butlandan farkı olan 're'sen dikkate alınmama' ve 'süreye tabi olma' özelliklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hükümsüzlük türlerini şu anahtar kelimelerle gruplayabilirsiniz: Yokluk = Kurucu Unsur (Eksik), Mutlak Butlan = Kamu Düzeni (Aykırı), Nisbi Butlan = İrade (Sakat), Tek Taraflı Bağlamazlık = İzin/Onay (Eksik).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 69Soru

Akıl sağlığı yerinde olmadığı için kısıtlanmış ve ayırt etme gücü bulunmayan bir kimsenin, noter huzurunda kendisine ait bir taşınmazı satış sözleşmesi ile bir başkasına devretmesi durumunda, bu hukuki işlemin karşı karşıya kalacağı yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak butlan

Cevap

Söz konusu işlem, kurucu unsurları tamam olmasına rağmen emredici hukuk kurallarına (ayırt etme gücü şartı) aykırı olduğu için mutlak butlan yaptırımına tabidir.
Hukukumuzda bir işlemin mutlak butlan ile sakat olması için, o işlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu) tam olması ancak işlemin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, ahlaka, kişilik haklarına aykırı olması veya konusunun imkansız olması gerekir. Ayırt etme gücü bulunmayan bir kimsenin irade beyanı hukuk dünyasında geçerli bir sonuç doğurmaz ve bu durum kamu düzenini ilgilendirdiği için işlem mutlak butlan ile geçersizdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurların kontrol edilmesi
İşlem taraflar arasında ve noter huzurunda yapıldığı için taraflar, konu ve şekil unsurları mevcuttur.
Yokluk yaptırımının olup olmadığını belirlemek için önce işlemin 'var' olup olmadığına bakılır.
2
Geçerlilik şartlarının kontrol edilmesi
İşlemi yapan kişinin ayırt etme gücü bulunmamaktadır (tam ehliyetsiz).
İşlemin 'geçerli' olup olmadığını belirlemek için emredici kurallara ve ehliyet durumuna bakılır.
3
Yaptırımın belirlenmesi
Kurucu unsurları tam olan ancak ayırt etme gücü yoksunluğu nedeniyle sakat olan işlem mutlak butlan ile batıldır.
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücü olmayanların fiilleri hukuki sonuç doğurmaz.

Anahtar Kavram

Hukuki İşlemlerde Mutlak Butlan ve Yokluk Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, noter) var olup olmadığına odaklanın.
2
Resmi bir makam (noter) huzurunda irade beyan edilmişse işlem 'yok' sayılmaz, ancak 'sakat' olabilir.
3
Tam ehliyetsizlik (ayırt etme gücü yokluğu), kamu düzenine aykırı bir durum olarak kabul edilir ve mutlak butlan sonucunu doğurur.

Daha Fazla Pratik

Yokluk ve Mutlak Butlan arasındaki farkları bir tablo üzerinden tekrar etmek, bu iki kavramın karıştırılmasını önleyecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 70Soru

Bir şahsın, mülkiyeti devlete ait olan ve satışı kanunen mümkün olmayan bir kamu hizmet binasını (örneğin bir valilik binasını) üçüncü bir kişiye satmak üzere yaptığı yazılı sözleşme, hukukî yaptırımlar açısından aşağıdakilerden hangisi ile nitelendirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözleşmenin konusu başlangıçta imkânsız ve emredici kurallara aykırı olduğu için mutlak butlan ile sakattır.

Cevap

Sözleşmenin konusu başlangıçta imkânsız ve emredici kurallara aykırı olduğu için mutlak butlan ile sakattır.
Doğru seçenek, işlemin kurucu unsurlarının tam olmasına rağmen içeriğinin emredici hukuk kurallarına ve kamu düzenine aykırı olduğunu belirtmektedir. Kamu binalarının özel mülkiyete konu edilerek satılması hukuken imkânsız bir konudur ve bu tür durumlar Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde kesin hükümsüzlük (mutlak butlan) ile sonuçlanır. Bu yaptırım türünde işlem hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurucu unsurların varlığını inceleyin.
Alıcı, satıcı, satış konusu ve bedel üzerinde irade uyuşması mevcuttur; yani işlemin dış yapısı (kurucu unsurları) tamdır.
Yokluk yaptırımının uygulanıp uygulanmayacağını belirlemek için temel yapı taşlarının mevcudiyeti kontrol edilmelidir.
2
İşlemin içeriğini ve emredici kurallara uygunluğunu kontrol edin.
Bir kamu binasının satışı, emredici hukuk kurallarına aykırıdır ve başlangıçta objektif olarak imkânsızdır.
Hukuk düzeni, konusu imkânsız veya emredici kurallara, kamu düzenine, genel ahlaka aykırı işlemlere geçerlilik tanımaz.
3
Hükümsüzlük türünü teşhis edin.
Kurucu unsurları tamam olan ancak geçerlilik şartlarını taşımayan bu işleme 'Mutlak Butlan' yaptırımı uygulanır.
Bu tür işlemler baştan itibaren geçersizdir, zaman aşımı ile düzelmez ve hakim tarafından re'sen dikkate alınır.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlan (Kesin Hükümsüzlük)

İpuçları

1
İşlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu) var olup olmadığını kontrol edin.
2
Kamu mallarının satılamayacağı kuralı, emredici bir hukuk kuralıdır ve kamu düzenini ilgilendirir.
3
Kurucu unsurları var olan ancak içeriği kanuna aykırı olan işlemler 'mutlak' bir geçersizlik ile karşılaşır.

Daha Fazla Pratik

Mutlak butlan ile yokluk arasındaki temel farkı kavramak için 'evlendirme memuru olmadan yapılan evlilik' (yokluk) ile 'akraba evliliği' (mutlak butlan) örneklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 71Soru

Türk hukuk sisteminde, kurucu unsurları tamam olan ancak emredici hukuk kurallarına, ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı olduğu için baştan itibaren geçersiz sayılan bir işlem "mutlak butlan" (kesin hükümsüzlük) ile sakattır.

Buna göre, mutlak butlan yaptırımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belirli bir sürenin geçmesi veya tarafların sonradan icazet (onay) vermesiyle işlem başlangıçtan itibaren geçerli hale gelebilir.

Cevap

Hukuki işlemin belirli bir sürenin geçmesi veya tarafların onayıyla geçerli hale gelebileceğini savunan ifade yanlıştır.
Mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) ile sakat olan bir hukuki işlem, kamu düzenini ilgilendiren ağır bir sakatlık içerdiği için tarafların kendi iradeleriyle veya belirli bir sürenin geçmesiyle geçerli hale getirilemez. İşlem baştan itibaren geçersizdir ve bu durum kalıcıdır. Seçenekte belirtilen 'sonradan onay ile geçerli hale gelme' durumu sadece nispi butlan (iptal edilebilirlik) veya tek taraflı bağlamazlık hallerinde mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak butlanın tanımını ve kapsamını analiz et.
Mutlak butlan, bir işlemin kurucu unsurlarının tam olmasına rağmen kamu düzenine, emredici kurallara veya ahlaka aykırılık nedeniyle baştan itibaren geçersiz olmasıdır.
Yaptırımın türünü belirlemek, özelliklerini ayırt etmek için temel adımdır.
2
Mutlak butlan ile nispi butlan arasındaki 'düzelme' farkını karşılaştır.
Nispi butlanda (irade sakatlığı gibi) taraflar onay verirse işlem düzelir; ancak mutlak butlanda (kanuna aykırılık gibi) işlem hiçbir şekilde düzelemez.
Soruda sorulan 'yanlış' ifadeyi bulmak için bu kritik farkı belirlemek gerekir.
3
Seçeneklerdeki hukuki sonuçları (re'sen dikkate alma, zaman aşımı, ileri sürme hakkı) değerlendir.
Zaman aşımına uğramama, hâkimin kendiliğinden dikkate alması ve menfaati olan herkesin ileri sürebilmesi mutlak butlanın temel özellikleridir.
Diğer seçeneklerin neden doğru olduğunu kanıtlayarak doğru cevabı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Mutlak Butlanın Özellikleri ve Nispi Butlandan Ayrımı

İpuçları

1
Mutlak butlan, kamu düzenine aykırı işlemler için öngörülen çok ağır bir yaptırımdır.
2
Bir işlemin taraflarca onaylanarak düzeltilebilmesi için o işlemin sadece tarafların menfaatini zedeliyor olması (nispi butlan) gerekir.
3
Mutlak butlan baştan itibaren ve kesin olarak hükümsüzlüktür; ölü doğan bir çocuk nasıl sonradan canlandırılamazsa, mutlak butlanla sakat işlem de onayla canlandırılamaz.

Daha Fazla Pratik

Nispi butlan (iptal edilebilirlik) hallerini ve buradaki 1 yıllık hak düşürücü süreyi inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 4 / 4
Hükümsüzlük ve Türleri (Yokluk, Butlan) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 4 | Examkin