Examkin

Yargı

927 soru

Soru 361Soru →

Türk yargı sisteminde hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve disiplin işlemlerinden sorumlu en üst organ olan Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK), Genel Kurul toplantılarında tabi olduğu anayasal toplantı ve karar yeter sayıları ile ilgili hüküm aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, en az on üye ile toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar verir.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu, en az on üye ile toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğu olan yedi üyenin oyu ile karar verir.
Anayasa'nın 159159. maddesinin güncel metnine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu (1313) üyeden oluşur. Kurulun meşru bir şekilde toplanabilmesi için en az (1010) üyenin hazır bulunması gerekir. Kararların geçerli sayılabilmesi için ise toplantıya katılanların sayısı ne olursa olsun, toplam üye sayısı olan 1313'ün salt çoğunluğunun (yani en az 77 üyenin) aynı yönde oy kullanması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'ndaki HSK toplam üye sayısını hatırla.
Kurul toplam 1313 üyeden oluşur.
Toplantı ve karar yeter sayıları bu ana sayı üzerinden hesaplanır.
2
Anayasa'nın toplantı için öngördüğü asgari katılım sınırını (nisabı) belirle.
Toplantı yeter sayısı 1010 üyedir.
Yüksek bir katılım oranıyla Kurulun meşruiyetinin korunması amaçlanır.
3
Karar alabilmek için gereken asgari 'evet' oyu sayısını belirle.
Üye tam sayısının salt çoğunluğu olan 77 üye.
1313 üyenin salt çoğunluğu (yarıdan bir fazlası) 77 eder.

Anahtar Kavram

HSK Karar Alma Usulü

İpuçları

1
HSK'nın toplam üye sayısı 1313'tür. Toplantı ve karar sayıları bu rakama göre belirlenir.
2
Toplantı yapılabilmesi için gereken üye sayısı çift hanelidir (1010).
3
Karar için her zaman 1313'ün yarıdan bir fazlası olan 77 oy gerekir.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin görev süreleri ve kaç kez seçilebilecekleri konusunu tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Sayısal bir piramit hayal edin: En üstte toplam üye (1313), ortada toplantı barajı (1010), en altta ise karar eşiği (77). Bu 13−10−713-10-7 üçlüsünü bir grup olarak ezberlemek hata payını azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 362Soru →

İdari yargı düzeninin en üst dereceli mahkemesi olan Danıştay'ın üye yapısı ve üyelerinin seçilme usulüyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin dörtte üçü (3/43/4) Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri (1/41/4) ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Dörtte üç (3/43/4) HSK ve dörtte bir (1/41/4) Cumhurbaşkanı paylaşımı, Danıştay'ın hem yargısal hem de idari niteliğini yansıtan anayasal bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Danıştay, 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesinde düzenlenen bir yüksek mahkemedir.
Yüksek mahkemelerin üye seçim usulleri anayasal güvence altındadır.
2
Üye seçimindeki kurumları ve oranları hatırla.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu (3/43/4) ve Cumhurbaşkanı (1/41/4) yetkilidir.
İdari yargıdaki teknik uzmanlık ile idarenin temsilini dengelemek amacıyla karma bir seçim sistemi öngörülmüştür.
3
Seçeneklerle karşılaştırarak doğru veriyi teyit et.
Dörtte üç (3/43/4) ve dörtte bir (1/41/4) oranlarının doğru eşleştiği seçenek bulunur.
Sayısal oranların ve seçen mercilerin doğruluğu kesin sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

Danıştay Üyelerinin Seçim Usulü

İpuçları

1
Danıştay üyelerini tek bir kurum seçmez; iki farklı anayasal merci görevlidir.
2
Bu mercilerden biri Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), diğeri ise Cumhurbaşkanı'dır.
3
HSK üyelerin büyük çoğunluğunu (3/43/4), Cumhurbaşkanı ise kalan azınlığı (1/41/4) seçer.

Daha Fazla Pratik

Danıştay Başkanı'nın nasıl seçildiğini ve görev süresini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 363Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin mali denetim sisteminde kamu idarelerinin hesap ve işlemlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevli olan Sayıştay'ın yargısal yetkileri ile genel idari yargı düzeni arasındaki ilişki dikkate alındığında; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda, 19821982 Anayasası uyarınca izlenmesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay kararlarının esas alınması

Cevap

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ve Danıştay kararları çelişirse Danıştay kararları esas alınır.
19821982 Anayasası'nın 160160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini denetler ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlar. Ancak aynı madde, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasında bir çelişki olması durumunda Danıştay kararlarının esas alınacağını hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle
Sayıştay, yargı bölümünde düzenlenmiş, mali denetim yapan ve kararları kesin olan bir kurumdur.
Kurumun yetki sınırlarını anlamak için hukuki niteliğini saptamak gerekir.
2
Uyuşmazlık konusunu analiz et
Uyuşmazlık konusu 'vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler' olarak belirtilmiştir.
Anayasa, uyuşmazlığın konusuna göre farklı çözüm yolları öngörebilir.
3
Anayasa'nın 160160. maddesini uygula
İlgili madde uyarınca bu konudaki çelişkilerde Danıştay kararlarının üstünlüğü kabul edilmiştir.
Anayasa'nın açık hükmü, diğer tüm yorumların üzerindedir.

Anahtar Kavram

Sayıştay ve Danıştay Kararları Arasındaki Çelişki ve Hiyerarşi

İpuçları

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü ve hangi kurum adına denetim yaptığını hatırlayın.
2
Sayıştay kararlarının 'kesin hüküm' niteliğinde olmasına rağmen, vergi konularında bir istisna olup olmadığını düşünün.
3
Anayasa'nın 160160. maddesinde yer alan 'Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda...' ibaresinin devamını hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın denetim kapsamına giren ve girmeyen kurumları (Örn: Silahlı Kuvvetler'in malları) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 364Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri sonrasında Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) kurumsal yapısı ve üyelerinin seçim usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMMTBMM tarafından seçilecek üyeler için yapılan oylamanın birinci turunda üye tamsayısının üçte iki (2/32/3) çoğunluğu sağlanamazsa, ikinci turda üye tamsayısının beşte üç (3/53/5) çoğunluğu aranır.

Cevap

TBMMTBMM tarafından yapılacak seçimlerde birinci turda üye tamsayısının üçte iki, ikinci turda ise beşte üç çoğunluğunun aranması ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, TBMMTBMM'nin üye seçerken takip ettiği kademeli nitelikli çoğunluk sistemini (1.1. turda 400400 oy, 2.2. turda 360360 oy) tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını ve doğal üyelerini belirlemek.
Kurul 1313 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakanı Yardımcısı (Üye) doğal üyelerdir.
Kurulun temel yapısını anlamak için doğal üyelerin statüsü bilinmelidir.
2
Seçimle gelen üyelerin dağılımını analiz etmek.
Geriye kalan 1111 üyenin 44'ü Cumhurbaşkanı, 77'si ise TBMMTBMM tarafından seçilir.
Anayasal kurumun demokratik meşruiyet kaynaklarını belirlemek gerekir.
3
TBMMTBMM tarafından yapılan seçim usulünü incelemek.
TBMMTBMM, 2/32/3 çoğunlukla (birinci tur) veya 3/53/5 çoğunlukla (ikinci tur) seçim yapar. Eğer ikinci turda da sonuç alınamazsa en çok oy alan iki aday arasından kura çekilir.
Seçim sürecindeki nitelikli çoğunluk şartlarını teyit etmek için gereklidir.
4
Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını kontrol etmek.
Üyelerin görev süresi 44 yıldır ve tekrar seçilmeleri mümkündür.
Üyeliğin sürekliliği ve kısıtlamalarını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

HSKHSK Üye Seçim Süreci ve Nitelikli Çoğunluk

İpuçları

1
Kurulun toplam üye sayısının uğursuz sayılan 1313 olduğunu hatırlayın.
2
Adalet Bakanı'nın başkan, yardımcısının ise üye olduğu ayrımına dikkat edin.
3
TBMMTBMM'nin üye seçimi tıpkı Kamu Başdenetçisi seçimindeki gibi kademeli bir nitelikli çoğunluk (üçte iki ve beşte üç) gerektirir.

Daha Fazla Pratik

HSKHSK'nın daire sayısı ve çalışma usulü hakkında bir soru çözerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 365Soru →

19821982 Anayasası'na göre Danıştay'ın idari yargı kolundaki yargısal yetkilerinin yanı sıra sahip olduğu "danışma" (istişari) görevi kapsamında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek

Cevap

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek
Doğru cevap, Danıştay'ın 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesinde açıkça belirtilen istişari görevini ifade etmektedir. Danıştay, idari yargının en üst mercii olmasının yanı sıra, idari uyuşmazlıkları çözmek ve özellikle kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri hakkında yürütme organına görüş sunmakla yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın hukuki niteliği belirlenmelidir.
Danıştay, 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesine göre hem bir yüksek mahkeme hem de bir danışma organıdır.
Kurumun çift yönlü yapısını anlamak, yargısal olmayan görevlerini ayırt etmeyi sağlar.
2
Danıştay'ın danışma (istişari) görevleri incelenmelidir.
Anayasa'da belirtilen danışma görevlerinden biri, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşünce bildirmektir.
Yürütme organının yaptığı büyük ölçekli kamu sözleşmelerinin hukuki denetimi ve istişaresi bu yolla sağlanır.
3
20172017 Anayasa değişiklikleri sonrası durum kontrol edilmelidir.
Tüzükler kaldırıldığı için Danıştay'ın tüzük inceleme görevi sona ermiştir, ancak imtiyaz sözleşmeleri hakkındaki görevi devam etmektedir.
Güncel anayasal metne göre doğru bilgi teyit edilir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Danışma (İstişari) Görevi

İpuçları

1
Danıştay'ın sadece bir mahkeme değil, aynı zamanda hükümete (yürütmeye) görüş veren bir organ olduğunu hatırlayın.
2
Özellikle büyük yatırımlar ve kamu hizmetlerinin özel sektöre gördürülmesi (imtiyaz) ile ilgili hukuki süreçleri düşünün.
3
20172017 değişikliği ile tüzükler kaldırılsa da, imtiyaz sözleşmeleri hakkındaki görüş bildirme yetkisi Anayasa'nın 155155. maddesinde korunmuştur.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin seçilme oranlarını (1/41/4 Cumhurbaşkanı, 3/43/4 HSK) tekrar etmeniz bu konuyu tamamlayacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 366Soru →

19821982 Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen mahkemeler hiyerarşisi; organların anayasal metindeki yerleşimi, üye seçim yöntemleri ve kararlarının hukuk sistemi üzerindeki etkisiyle belirlenmektedir. Bir yargı merciinin kararlarının kesin olması (temyiz edilememesi), o merciye anayasal anlamda otomatik olarak "Yüksek Mahkeme" statüsü kazandırmamaktadır.

Buna göre, Türk yargı sistemindeki yüksek mahkemelerin hukuki niteliği ve 20172017 anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel yapısı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak çözümleyen bir yüksek mahkeme olup; başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından, üyelerinin ise Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesiyle yapısal bir farklılık arz eder.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerden (AYM, Yargıtay, Danıştay) gelen üyelerle oluştuğunu ve başkanının AYM tarafından görevlendirildiğini belirten ifade doğrudur.
Uyuşmazlık Mahkemesi, Türk hukuk sisteminde adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen tek yüksek mahkemedir. Yapısal olarak kendine hastır; çünkü başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilirken, diğer asıl ve yedek üyeler Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki Yüksek Mahkemeleri Belirleme
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.
19821982 Anayasası'nda (m. 146146-158158) sadece bu dört kurum yüksek mahkeme olarak sayılmıştır.
2
Kesin Hüküm Veren Diğer Organların Analizi
Sayıştay ve YSK yüksek mahkeme değildir.
Sayıştay bir hesap mahkemesidir, YSK ise seçimlerin yönetiminden sorumludur; her ikisi de anayasal olarak "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında değildir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Yapısını İnceleme
Başkan AYM'den, üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan gelir.
Diğer yüksek mahkemelerin aksine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendine özgü bağımsız bir üye kadrosu yoktur; mevcut yüksek mahkeme üyeleri arasından görevlendirme yapılır.
4
20172017 Değişikliklerinin Etkisini Kontrol Etme
Askeri Yargıtay ve AYİM kaldırılmıştır.
Bu değişiklik yargı birliğini sağlamış ve yüksek mahkeme sayısını dörde düşürmüştür.

Anahtar Kavram

Anayasal Yüksek Mahkeme Statüsü

İpuçları

1
Kararları kesin olan her kurum yüksek mahkeme değildir; Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında hangi isimlerin geçtiğini hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi mahkemelerden (adli ve idari yargının tepesindeki mahkemeler) geldiğine dikkat edin.
3
Sayıştay ve YSK'nın anayasal yerleşiminin yüksek mahkemeler başlığı altında olmadığını, HSK'nın ise bir mahkeme olmadığını göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçim sayılarını (1515 üye) ve seçim mercilerini (Cumhurbaşkanı ve TBMM) tekrar ederek bu konudaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Şıklardaki 'Sayıştay', 'YSK' ve 'HSK' ifadelerini gördüğünüzde bu kurumların anayasal olarak yüksek mahkeme statüsünde olmadığını hatırlayarak seçenekleri hızlıca ikiye indirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 367Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nda yer alan yargı teşkilatı içerisinde, bazı merciler nihai karar organı olmaları ve anayasal statüleri gereği "yüksek mahkeme" olarak isimlendirilmiştir. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bir yüksek mahkeme olarak kabul edilmemektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, Türk hukuk sisteminde bir yüksek mahkeme değil, mali denetimden sorumlu anayasal bir organdır.
Sayıştay, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre kamu idarelerinin mali denetimini yapan ve yargı bölümünde yer alan bir kurum olsa da anayasal olarak bir "yüksek mahkeme" değildir. Türk hukukunda sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi bu statüdedir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemelerin tespit edilmesi.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.
Anayasa'nın ilgili maddelerinde (146−160146-160) bu dört kurum açıkça yüksek mahkeme statüsünde tanımlanmıştır.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statülerinin karşılaştırılması.
Sayıştay'ın yüksek mahkeme listesinde yer almadığı görülür.
Sayıştay, yargı bölümünde yer almasına rağmen anayasal olarak yüksek mahkeme değil, 'yargı benzeri' denetim yapan bir organdır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na Göre Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
19821982 Anayasası'nda sadece 44 tane yüksek mahkeme sayılmıştır. Bu kurumların başında genellikle 'Yüksek' ibaresi bulunsa da bazılarında bulunmaz.

Daha Fazla Pratik

20172017 anayasa değişiklikleri ile kaldırılan askeri mahkemelerin (Askeri Yargıtay ve AYİM) hangileri olduğunu hatırlamak, yüksek mahkeme listesini güncel tutmanıza yardımcı olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 368Soru →

Adli ve idari yargı mercileri arasında, konusu ve tarafları aynı olan bir davanın esası hakkında verilen ve birbirleriyle çelişen iki kesinleşmiş kararın bulunması durumunda 'hüküm uyuşmazlığı' söz konusu olur.

22472247 sayılı Kanun çerçevesinde 'hüküm uyuşmazlığı' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararlar arasındaki çelişki sadece hükmün gerekçesinde yer alıyorsa, bu durum uyuşmazlığın esastan çözümü için yeterli bir sebep teşkil eder.

Cevap

Hüküm uyuşmazlığının varlığı için çelişkinin sadece gerekçe kısmında olması yeterli olmayıp, kararın sonuç (hüküm) kısmında olması ve hakkın yerine getirilmesini engellemesi gerekir.
Doğru yanıt olan seçenek, çelişkinin sadece gerekçede olmasının yeterli olduğunu iddia eder. Oysa 22472247 sayılı Kanun uyarınca, hüküm uyuşmazlığının kabul edilebilmesi için çelişkinin kararların uygulanmasını (infazını) imkansız kılması ve hüküm fıkraları (sonuç kısımları) arasında olması şarttır. Gerekçelerdeki hukuki yorum farkları, eğer sonuçlar birbiriyle çatışmıyorsa hüküm uyuşmazlığı doğurmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hüküm uyuşmazlığının tanımını ve temel şartlarını belirle.
Hüküm uyuşmazlığı; farklı yargı kollarından gelen, kesinleşmiş, aynı konulu ve taraflı kararların birbirini engellemesidir.
Uyuşmazlık türünü doğru teşhis etmek için temel yasal şartları bilmek gerekir.
2
Çelişkinin nerede olması gerektiğini analiz et.
Çelişki, kararın uygulanmasını engelleyecek şekilde hüküm fıkrasında bulunmalıdır.
Sadece gerekçedeki farklılıklar infazı (hakkın yerine getirilmesini) engellemez.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bu durumdaki yetkisini değerlendir.
Mahkeme, hüküm uyuşmazlığında davanın esası hakkında karar vererek uyuşmazlığı bitirir.
Bu yetki, sadece görevli merciyi belirleyen 'görev uyuşmazlığı' çözümünden farklıdır.

Anahtar Kavram

Hüküm uyuşmazlığı, kararların infaz kabiliyetini engelleyen bir çelişkiyi gerektirir ve mahkeme bu durumda davanın esasına girerek karar verir.

İpuçları

1
Hüküm uyuşmazlığının en temel amacı, bir hakkın yerine getirilmesini engelleyen çelişkiyi ortadan kaldırmaktır.
2
Bir kararın 'gerekçesi' o kararın neden verildiğini açıklar, 'hükmü' ise kararın sonucunu belirler. Uyuşmazlık için hangisinin çelişmesi daha kritiktir?
3
Kanuna göre çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesi 'imkansız' olmalıdır. Sadece gerekçe farkı infazı imkansız kılar mı?

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin olumlu ve olumsuz görev uyuşmazlıklarındaki başvuru sürelerini ve Başsavcıların rollerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 369Soru →

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi, devletin en üst düzey yetkililerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir. Bu yargılama merciinin yetki kapsamı (şahıs bakımından yetki), anayasal metinde sınırlı sayıda makam belirtilerek düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdaki devlet görevlisi gruplarından hangisinin tamamı, görev suçları nedeniyle Anayasa Mahkemesinde (Yüce Divan) yargılanan makamlar arasında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı - Genelkurmay Başkanı - Bakanlar

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Bakanlar makamlarının tamamı Yüce Divan'da yargılananlar arasındadır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Bakanlar grubu anayasanın güncel metnine göre eksiksiz olarak Yüce Divan yetki alanındadır. TBMM Başkanı 2010 yılında, Bakanlar ise 2017 yılında mevcut sistem uyarınca bu listeye dahil edilmiş veya teyit edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 148. maddesinde belirtilen Yüce Divan listesini hatırla.
Liste; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, yüksek yargı organı üyeleri ve kuvvet komutanlarını kapsar.
Yüce Divan'ın şahıs bakımından yetkisi anayasada tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin listeye etkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar eklenmiş; Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı listeden çıkarılmıştır.
Yürütme sistemindeki değişiklikler ve askeri yargının kaldırılması bu listeyi güncellemiştir.
3
Seçeneklerdeki 'yanıltıcı' makamları tespit et.
Bakan Yardımcıları, MİT Başkanı, DDK Başkanı ve Jandarma Genel Komutanı gibi isimlerin kapsam dışında olduğunu belirle.
Bu makamlar yüksek statülü olsalar da Anayasa'nın 148. maddesinde zikredilmezler.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'ın Şahıs Bakımından Yetki Alanı

İpuçları

1
Yüce Divan listesinde yer alanların Anayasa'nın 148. maddesinde tek tek sayıldığını ve bu listenin 'sınırlı' olduğunu hatırla.
2
Özellikle Bakanlar ile Bakan Yardımcıları arasındaki farka dikkat et; biri siyasi sorumluluğu olan anayasal bir makamdır, diğeri ise üst düzey kamu görevlisidir.
3
2017 yılında askeri yargının kaldırılmasıyla birlikte Jandarma Genel Komutanı'nın bu listeden çıkarıldığını unutma.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan askeri makamların (Kuvvet Komutanları) 2017 öncesi ve sonrası durumunu karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 370Soru →

Türk hukuk sisteminde, bir normun Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan doğruya Anayasa Mahkemesinde açılan "iptal davası" (soyut norm denetimi) süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, kanunların esasına karşı Resmi Gazete'de yayımlandıkları tarihten itibaren 6060 gün içinde iptal davası açabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının kanunların esasına karşı Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 6060 gün içinde dava açabileceği ifadesi doğrudur.
İptal davası (soyut norm denetimi), kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya uygunluğunun denetlenmesini sağlar. Bu davayı açmaya yetkili olan Cumhurbaşkanı, düzenlemenin Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 6060 gün içinde esas bakımından iptal isteminde bulunabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava açmaya yetkili olanları belirle.
Cumhurbaşkanı, en büyük iki siyasi parti grubu ve 120120 milletvekili (1/51/5).
Anayasa'nın 150150. maddesi dava açma hakkını bu sınırlı sayıdaki süjeye tanımıştır.
2
Dava açma süresini ve başlangıcını kontrol et.
Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 6060 gün.
Dava açma süresi, normun yürürlüğe girmesi/ilanı ile başlayan hak düşürücü bir süredir.
3
Denetimin kapsamını (normları) analiz et.
Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü.
Anayasa Mahkemesi sadece anayasada sayılan belirli normların soyut denetimini yapar; yönetmelikler bu kapsamda değildir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi Yetki ve Süreleri

İpuçları

1
İptal davası açma hakkı herkese değil, sadece Anayasa'da belirtilen sınırlı bir çevreye tanınmıştır.
2
Bu davayı açmak için yasal süre, düzenlemenin mecliste kabulüyle değil, Resmi Gazete'de ilanıyla başlar.
3
Esas bakımından açılacak davalar için genel süre 6060 gün, yetkili milletvekili sayısı ise üye tamsayısının 1/51/5'idir.

Daha Fazla Pratik

İptal davası ile itiraz yolu (somut norm denetimi) arasındaki farkları inceleyerek hangi normların sadece itiraz yoluyla denetlenebileceğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 371Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin işleyişi dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından seçmek

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçme yetkisi Anayasa Mahkemesi'ne değil, Cumhurbaşkanı'na aittir.
Doğru yanıt olan seçenek, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin seçimini Anayasa Mahkemesi'ne yüklemektedir. Oysa 19821982 Anayasası uyarınca, bu makamlara seçim yapma yetkisi Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı'na aittir. Anayasa Mahkemesi bu kişileri sadece görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılayabilir; seçme yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) temel denetim yetkilerini hatırla.
AYM; kanunların, CBK'ların ve TBMM İçtüzüğü'nün denetimini yapar. Ayrıca siyasi parti davalarına bakar.
Yüksek mahkemelerin görev alanlarını belirlemek için temel anayasal hükümleri analiz etmek gerekir.
2
AYM'nin seçimle ilgili idari görevlerini incele.
AYM kendi başkanını seçer ve ayrıca Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı kendi üyeleri arasından belirler.
Yüksek yargı organları arasındaki idari bağları tespit etmek görev dağılımını anlamayı sağlar.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamının atanma sürecini doğrula.
19821982 Anayasası'nın 154154. maddesine göre; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulunun belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
AYM bu kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılayabilir ancak atama yetkisi yürütme organının başındadır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yargısal ve İdari Yetki Sınırları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin kimi yargıladığı ile kimi seçtiği arasındaki farka odaklanın.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay tarafından aday gösterilse de nihai kararı veren makam bir yargı organı değildir.
3
Cumhurbaşkanı'nın yargı alanındaki nadir atama yetkilerinden biri de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçmektir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişilerin tam listesini (özellikle Jandarma Genel Komutanı'nın listeden çıkarıldığını unutmadan) tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Eleyerek gitme yöntemi kullanılabilir: AYM'nin siyasi partiler, bireysel başvurular ve parlamento kararları üzerindeki denetim yetkisi temel bilgilerdir. 'Seçme' görevleri içinde en spesifik olanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olduğu hatırlandığında, savcı seçiminin dışarıda kaldığı fark edilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 372Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına mali denetim yapmakla görevli olan Sayıştay'ın Başkanı ve üyeleri aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir. Bu denetim yetkisinin bir gereği olarak, Sayıştay'ın Başkanı ve üyeleri de doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.
Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenen, mali denetim yapan bir anayasal kuruluştur.
Kurumun yetki ve sorumluluklarının kaynağını anlamak için anayasal dayanağına bakılmalıdır.
2
Sayıştay'ın denetim faaliyetini kimin adına yürüttüğünü hatırla.
Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareleri 'Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)' adına denetler.
Kurumun hangi organa karşı sorumlu olduğu, üyelerinin kim tarafından seçildiğinin en önemli göstergesidir.
3
Üye seçimi yetkisini teyit et.
TBMM adına denetim yapan Sayıştay'ın Başkanı ve üyeleri, yine TBMM tarafından seçilir.
Anayasa'nın 160. maddesindeki doğrudan hüküm bu yetkiyi meclise vermiştir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Kuruluşu ve Seçimi

İpuçları

1
Sayıştay, denetim görevini hangi organ adına yerine getiriyorsa, üyeleri de o organ tarafından seçilir.
2
Türkiye'de bütçeyi onaylayan ve kamu harcamalarını halk adına denetleten en üst yetkili organ yasama organıdır.
3
Anayasa'nın 160. maddesine göre Sayıştay'ın mali denetim raporları doğrudan halkın temsilcilerinin bulunduğu meclise sunulur ve başkanı da oradan seçilir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın kararları ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlık durumunda hangisinin üstün tutulduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 373Soru →

Yargıtay'ın kurumsal yapısında yer alan makamların (üyeler, Birinci Başkan, Cumhuriyet Başsavcısı) göreve gelme usulleri ve görev süreleri arasındaki anayasal farklılıklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin belirlenmesinde aday gösterme yetkisi Yargıtay Genel Kuruluna, atama yetkisi ise Cumhurbaşkanına aitken; Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçiminde hem adaylık hem de nihai seçim süreci tamamen Yargıtay bünyesinde gerçekleşir.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın atanmasında Yargıtay Genel Kurulu aday gösterir, Cumhurbaşkanı seçer; ancak Yargıtay Birinci Başkanı'nı Yargıtay Genel Kurulu doğrudan kendisi seçer.
Doğru yanıt olan seçenek, Yargıtay bünyesindeki iki farklı seçim mekanizmasını başarıyla sentezlemiştir. Yargıtay Birinci Başkanı, mahkemenin içişleyişine dair bir makam olduğu için tamamen Yargıtay Genel Kurulu tarafından seçilirken; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, devletin iddia makamını temsil ettiği için anayasal bir denge gereği Yargıtay'ın gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulünü belirle.
Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanları; Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.
Yargıtay'ın iç idari liderliğinin belirlenme yöntemini saptamak.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulünü belirle.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilirler. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.
Yargıtay'ın iddia makamının dış bir otorite (Cumhurbaşkanı) ile olan etkileşimini saptamak.
3
Yargıtay Üyelerinin seçim usulünü ve görev sürelerini belirle.
Yargıtay üyeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından on iki yıl için seçilir. Bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.
Genel üyelik statüsü ile özel makam statüleri arasındaki farkı analiz etmek.
4
Verilen bilgileri seçeneklerle karşılaştır.
Birinci Başkanın seçiminin tamamen Yargıtay içinde olduğu, Başsavcının ise Cumhurbaşkanı atamasıyla belirlendiği bilgisi doğrudur.
Doğru senteze ulaşmak.

Anahtar Kavram

Yargıtay'da Seçim ve Atama Yetkilerinin Dağılımı

İpuçları

1
Yargıtay Birinci Başkanı ve Cumhuriyet Başsavcısı'nın görev sürelerinin aynı olduğunu ancak onları seçen makamların farklı olduğunu hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay üzerindeki tek doğrudan atama yetkisi Başsavcı ve Başsavcıvekili üzerindedir.
3
Yargıtay üyelerinin 12 yıllık görev süresi dolduğunda yeniden seçilemediklerini, ancak Başkanlık ve Başsavcılık görev sürelerinin 4 yıl olduğunu ve bu makamlara yeniden seçilmenin mümkün olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üyelerinin seçim usulleri ile Yargıtay'ı karşılaştırarak yüksek mahkemeler arasındaki seçim yetkisi dağılımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 374Soru →

Türk yargı sisteminde, hukuk ve ceza mahkemeleri (adli yargı) tarafından verilen son derece kararların temyiz incelemesini yürüten Yargıtay'ın teşkilat yapısı ve üyelerinin belirlenme usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilinin, Yargıtay Genel Kurulu tarafından her bir boşluk için belirlenen beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl süreyle seçilmesi doğrudur.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilinin seçimi, Yargıtay'ın kendi içinden belirlediği 5 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından gerçekleştirilen, anayasal güvence altındaki 4 yıllık bir görevlendirmedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini belirle.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Anayasa'nın 154. maddesi uyarınca adli yargı üyelerinin seçiminde tek yetkili HSK'dır.
2
Cumhuriyet Başsavcılığı makamının seçim usulünü incele.
Yargıtay Genel Kurulu 5 aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylar içinden birini seçer.
Başsavcılık makamı, adli yargının en üst temsil makamı olduğu için seçim süreci karma bir yapıya (Yargıtay + Cumhurbaşkanı) sahiptir.
3
Görev sürelerini ve yeniden seçilme şartlarını doğrula.
Cumhuriyet Başsavcısı 4 yıl için seçilir ve süresi bittiğinde yeniden seçilebilir.
Anayasal düzenleme sürekliliği sağlamak adına yeniden seçilmeye izin vermektedir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Seçim Usulleri ve Kurumsal Yapısı

İpuçları

1
Yargıtay üyelerinin tamamının kim tarafından seçildiğine ve Başsavcılık makamının seçimindeki aday sayısına dikkat edin.
2
Üye seçiminde sadece Hakimler ve Savcılar Kurulu yetkilidir; ancak Başsavcı seçiminde Yargıtay aday gösterir, Cumhurbaşkanı seçer.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı için her bir pozisyona 5 aday gösterilir ve görev süresi 4 yıldır. Danıştay ile üye seçim farkını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın üye seçim usulü ile Yargıtay'ınkini kıyaslayan bir soru çözerek kurumlar arası farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yargıtay (Adli Yargı) ve Danıştay (İdari Yargı) arasındaki üye seçim farkını bir tablo üzerinde 'Tamamı HSK (Yargıtay)' ve '1/4 Cumhurbaşkanı - 3/4 HSK (Danıştay)' şeklinde görselleştirerek ezberlemek hata payını azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 375Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 20172017 anayasa değişiklikleri neticesinde mahkemelerin yetki alanlarında yapılan güncellemeler dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı görevini yürütecek kişiyi, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı görevini yürütecek kişiyi, kendi üyeleri arasından seçmek Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasındadır.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Bu, mahkemenin hem yargısal hem de kurumsal düzenleme yetkilerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 148148 ve 158158. maddeleri üzerinden mahkemenin yetki sınırlarını analiz etmek.
Mahkemenin norm denetimi, Yüce Divan yargılaması ve kurumlar arası seçim görevleri belirlendi.
Sorunun çözümünde güncel anayasal listenin doğru bilinmesi gerekir.
2
20172017 değişikliği sonrası Yüce Divan yargılama listesinden çıkarılan askeri makamları (Jandarma/Sahil Güvenlik) ayırt etmek.
Jandarma Genel Komutanı'nın artık Yüce Divan'da yargılanmadığı saptandı.
Outdated (güncelliğini yitirmiş) bilgilerden kaçınmak için bu adım kritiktir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi arasındaki organik bağı incelemek.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiği teyit edildi.
Yüksek mahkemelerin yönetim kadrolarının nasıl oluştuğu bilgisini test etmek hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerle olan idari ilişkisi ve yargısal denetim dışı seçim yetkileri.

İpuçları

1
Yüce Divan yargılama listesinde yapılan son (2017) değişiklikleri hatırlayın; her silahlı kuvvet amiri artık listede değil.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan diğer sivil ve askeri makamları listeleyerek hiyerarşiyi pekiştiriniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 376Soru →

19821982 Anayasası’nın yargı bölümünde düzenlenen Yüce Divan yargılaması, devletin üst düzey yetkililerinin görev suçlarından dolayı hesap verebilirliğini sağlayan anayasal bir denetim mekanizmasıdır. 20172017 yılında yapılan kapsamlı anayasa değişiklikleri ile bu yargılama makamının hem teşkilat yapısı hem de yargılama kapsamına giren kişiler üzerinde önemli güncellemeler yapılmıştır.

Bu anayasal düzenlemeler çerçevesinde, aşağıdaki makam sahiplerinden hangisinin görev suçlarından dolayı Anayasa Mahkemesinde (Yüce Divan) yargılanması mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakan Yardımcıları

Cevap

Bakan Yardımcıları, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde sayılan Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde yer almaz.
Doğru cevap olan seçenek, Bakan Yardımcılarının Yüce Divan kapsamına dahil olmadığını ifade eder. 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesinde Yüce Divan'da yargılanacak kişiler; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, yüksek yargı organı üyeleri, HSK ve Sayıştay üyeleri ile Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları olarak tahdidi (sınırlı) bir şekilde sayılmıştır. Bakan yardımcıları bu listede yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan sıfatını hangi mahkemenin kullandığını tespit etme
Anayasa Mahkemesi
Anayasa'nın 148148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi belirli kişileri bu sıfatla yargılar.
2
Yürütme organındaki güncel hiyerarşiyi analiz etme
Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar Yüce Divan listesindedir.
20172017 anayasa değişikliği ile Bakan Yardımcılığı ihdas edilmiş olsa da bu makam Yüce Divan kapsamına dahil edilmemiştir.
3
Diğer seçeneklerdeki makamları anayasal liste ile karşılaştırma
TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili ve HSK üyelerinin tamamı listede yer almaktadır.
Bu makamlar anayasanın açık hükmüyle bu özel yargılama usulüne tabi kılınmıştır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılamasının Kişi Bakımından Kapsamı

İpuçları

1
Yüce Divan'da yargılananlar Anayasa'da isim isim (makam makam) sayılmıştır; 'üst düzey yöneticiler' gibi genel bir ifade kullanılmaz.
2
20172017 değişikliği ile listeden çıkarılan tek askeri makam Jandarma Genel Komutanı iken; listede olup olmadığı en çok karıştırılan sivil makam Bakan Yardımcılarıdır.
3
Bakanlar yürütmenin siyasi sorumluluğuna sahip üyeleri olarak listededir, ancak onların hiyerarşik olarak altında bulunan yardımcıları bu özel koruma/yargılama zırhına sahip değildir.

Daha Fazla Pratik

Jandarma Genel Komutanı'nın 20172017 değişikliği ile neden listeden çıkarıldığını (İçişleri Bakanlığına tam bağlanma) araştırarak askeri vesayetin yargısal etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 377Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin yetki alanı, kurumsal yapısı ve diğer yargı mercileriyle olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay ile Sayıştay arasında vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda çıkan uyuşmazlıklarda, uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlayan mercii Uyuşmazlık Mahkemesi’dir.

Cevap

Danıştay ile Sayıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarında uyuşmazlığı kesin olarak çözen mercinin Uyuşmazlık Mahkemesi olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır; çünkü bu durumda Danıştay kararı esas alınır.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre, Danıştay ile Sayıştay arasında 'vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler' hakkında çıkan uyuşmazlıklarda Danıştay'ın kararı esas alınır. Bu durum Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına giren genel uyuşmazlıklardan bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel görev tanımını analiz et.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek temel görevidir.
Yargı kollarının bağımsızlığı nedeniyle aralarındaki çatışmaları çözecek bir üst merciye ihtiyaç duyulur.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan özel ilişkiyi değerlendir.
Anayasa Mahkemesi'nin kararları her durumda (görev uyuşmazlığı dahil) diğer mahkemelere karşı üstündür.
Anayasa'nın 158. maddesi hükmü gereğince normlar hiyerarşisi ve yargısal üstünlük korunur.
3
Sayıştay ve Danıştay arasındaki özel anayasal hükmü kontrol et.
Anayasa m. 160 gereği 'vergi ve benzeri mali yükümlülükler' konusunda Danıştay kararı esas alınır.
Sayıştay bir yüksek mahkeme değil, anayasal bir denetim kurumudur; bu nedenle aradaki uyuşmazlık 'yargı kolları arası uyuşmazlık' statüsünde görülmez ve doğrudan Danıştay üstünlüğü tanınır.

Anahtar Kavram

Yargı Kolları Arası Uyuşmazlıkların Çözümü ve Danıştay-Sayıştay Ayrımı

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece 'yüksek mahkemeler' veya 'yargı kolları' arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
2
Sayıştay bir yüksek mahkeme midir? Anayasa'da Sayıştay ve Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıkları için özel bir madde (m. 160) olup olmadığını hatırlayın.
3
Sayıştay kararları ile Danıştay kararları çatıştığında, anayasal kural gereği uyuşmazlık başka bir yere gitmez; doğrudan idari yargının tepesi olan Danıştay'ın dediği olur.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın neden sadece Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiğini ve bu durumun yargı bağımsızlığı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya tersten yaklaşarak, yüksek mahkemeleri listeleyin (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık). Sayıştay'ın bu listede olmadığını fark ettiğinizde, uyuşmazlık çözüm prosedürünün farklı olabileceğini öngörebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 378Soru →

1982 Anayasası çerçevesinde düzenlenen 'Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi' (somut norm denetimi/itiraz yolu) usulüne göre, bir davada taraflardan birinin aykırılık iddiasını ileri sürmesi durumunda mahkemenin izleyeceği prosedürle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme, tarafların ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bulmasa dahi, temel hak ve hürriyetlerin korunması amacıyla dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermek zorundadır.

Cevap

Mahkemenin tarafların ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bulmasa dahi dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermek zorunda olduğu ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, mahkemenin iddiayı ciddi bulmasa bile dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermekle yükümlü olduğunu iddia ederek hatalı bir bilgi vermektedir. 1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, mahkeme bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü ya kendisi Anayasa'ya aykırı görmeli ya da taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmalıdır. İddia ciddi bulunmazsa, mahkeme bu talebi reddederek davaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Dava sürecinde aykırılık iddiasının niteliğini belirle.
İtiraz yolunda mahkemenin ön inceleme yetkisi vardır.
Her aykırılık iddiası doğrudan üst mahkemeye gitmez, mahkeme süzgecinden geçmelidir.
2
Anayasa'nın 152. maddesindeki 'ciddiyet' kriterini kontrol et.
Mahkeme, iddiayı 'ciddi bulursa' dosyayı gönderir; 'ciddi bulmazsa' reddeder.
Anayasa, mahkemeye bu konuda bir değerlendirme yetkisi (takdir hakkı) vermiştir.
3
Zorunluluk halini analiz et.
Dosyanın gönderilmesi ancak mahkemenin ciddiyet kanısına varmasına bağlıdır.
Tarafların her iddiasının otomatik olarak AYM'ye gitmesi yargı sürecini kilitleyebilir.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolu'nda Mahkemenin Ciddiyet Değerlendirmesi

İpuçları

1
İtiraz yolunda mahkemenin iddialar üzerinde bir 'süzgeç' görevi olduğunu hatırlayın.
2
Mahkeme, tarafların her dediğini yapmak zorunda mıdır yoksa bir hukuki değerlendirme yapar mı?
3
Anayasa'nın 152. maddesinde geçen 'mahkeme iddianın ciddi olduğu kanısına varırsa' ifadesine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolunda Anayasa Mahkemesi'nin 'işin esasına girerek' verdiği ret kararından sonraki 10 yıllık başvuru yasağı kuralını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 379Soru →

1982 Anayasası'na göre Danıştay üyelerinin seçimi, görev süreleri ve başkanlık divanının belirlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Danıştay üyeliğine seçeceği dörtte birlik bölümü, Danıştay Genel Kurulu tarafından her boş üyelik için önerilecek üç aday arasından seçer.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın Danıştay üyelerini bir aday listesi üzerinden seçtiğini iddia eden ifade yanlıştır; çünkü bu seçim doğrudan yapılır.
1982 Anayasası'nın 155. maddesi uyarınca, Danıştay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından, kanunda belirtilen görevliler arasından doğrudan seçilir. Bu seçim süreci için Danıştay Genel Kurulu'nun aday göstermesi gibi bir usul bulunmamaktadır. Aday listesi üzerinden seçim yapılması genellikle Anayasa Mahkemesi veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı seçimleri ile karıştırılan bir durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay üye seçim oranlarını ve seçen mercileri belirleyin.
Üyelerin 3/43/4'ü HSK, 1/41/4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
Anayasa'nın 155155. maddesi uyarınca yüksek mahkemenin temel oluşum şeması budur.
2
Cumhurbaşkanı'nın üye seçim yöntemini analiz edin.
Cumhurbaşkanı, kanunda belirtilen (Vali, müsteşar, genel müdür vb.) üst düzey bürokratlar arasından doğrudan seçim yapar.
Danıştay üyeliği için dışarıdan yapılacak seçimlerde bir aday gösterme veya liste usulü öngörülmemiştir.
3
Danıştay içindeki başkanlık ve başsavcılık seçimlerini değerlendirin.
Bu makamlar Genel Kurul tarafından üye tam sayısının salt çoğunluğu ile belirlenir.
Kurumun özerk yapısı gereği üst düzey yöneticiler içeriden ve doğrudan seçimle belirlenir.

Anahtar Kavram

Danıştay Üye Seçim Usulü ve Organları

İpuçları

1
Danıştay'daki 1/4 ve 3/4 oranlarına dikkat edin.
2
Cumhurbaşkanı'nın üye seçerken bir kuruma danışıp danışmadığını veya bir liste bekleyip beklemediğini hatırlayın.
3
Yüksek mahkemeler arasında üye seçimi konusunda en 'doğrudan' yetkiye sahip mercilerden biri Cumhurbaşkanı'nın Danıştay üzerindeki yetkisidir; aday listesi zorunluluğu yoktur.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay ve Danıştay arasındaki üye seçim farklarını ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulünü tekrar ederek karşılaştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 380Soru →

20172017 yılı Anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel sisteme göre, Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve bu üyelerin seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üçer aday içinden gizli oyla seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçer.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 146. maddesinde yer alan güncel düzenlemeyi tam olarak yansıtmaktadır. TBMM; iki üyeyi Sayıştay'ın kendi üyeleri arasından göstereceği üçer adaydan, bir üyeyi ise baro başkanlarının avukatlar arasından göstereceği üç adaydan gizli oyla seçer.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üye sayısını belirle.
Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur (20172017 değişikliği sonrası).
Askeri Yargıtay ve AYİM'in kaldırılmasıyla üye sayısı 1717'den 1515'e düşmüştür.
2
Seçim yetkisini organlara göre paylaştır.
Cumhurbaşkanı 1212 üyeyi, TBMM ise 33 üyeyi seçer.
Anayasa'nın 146. maddesi uyarınca yetki dağılımı bu şekildedir.
3
TBMM'nin seçtiği üyelerin kaynağını kontrol et.
22 üye Sayıştay Genel Kurulundan, 11 üye baro başkanlarının göstereceği avukatlar arasındandır.
TBMM'nin üye havuzu Sayıştay üyeleri ve serbest avukatlardır.
4
Seçilme şartlarını ve görev süresini doğrula.
Yaş sınırı 4545'tir, görev süresi 1212 yıldır ve tekrar seçilmek yasaktır.
Yüksek mahkeme üyeliğinin bağımsızlığını korumak için tek dönemlik görev süresi öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Usulü ve Kaynakları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin güncel üye sayısının 15 olduğunu ve askeri yargı kontenjanlarının kaldırıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın kendi kontenjanından (12 üye) hangi kurumları kaçar kişiyle temsil ettiğini tablo üzerinden çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 19 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 19 | Examkin