Examkin

Yargı

927 soru

Soru 341Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'a sevk edilmelerine karar verme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Yüce Divan'a sevk edilmesine karar veren yetkili organdır.
1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla önerge verilebilir ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınır. Dolayısıyla sevk yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yürütme organının cezai sorumluluğuna ilişkin maddesini hatırlamak.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçları için özel bir soruşturma usulü öngörüldüğü tespit edildi.
Yürütme organı üyelerinin yargılanabilmesi için yasama organının onayı gerekmektedir.
2
Meclis soruşturması sürecindeki karar aşamasını belirlemek.
Soruşturma raporunun görüşülmesinin ardından gizli oylama ile karar verildiği görüldü.
Yüce Divan'a sevk kararı, TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla alınan bir parlamento kararıdır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Sevk Yetkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 342Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen Sayıştay'ın görevleri, yetkileri ve yargısal işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi ve mali yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarda Danıştay kararlarının esas alınacağı ifadesi doğrudur; bu nedenle Sayıştay kararlarının esas alınacağını belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, anayasal kuralın tam tersini belirtmektedir. 19821982 Anayasası'nın 160160. maddesine göre; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Sayıştay kararlarının esas alınması hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü değerlendir.
Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve yargısal yetkileri olan bir kurumdur.
Kurumun görev alanını belirlemek için anayasal dayanağını anlamak gerekir.
2
Denetim kapsamındaki kurumları kontrol et.
Merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler denetim kapsamındadır.
Seçeneklerdeki denetim alanı bilgilerinin doğruluğunu teyit etmek gerekir.
3
Diğer yargı organları ile ilişkisini (çatışma kuralını) incele.
Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay ve Sayıştay çelişirse Danıştay üstündür.
Anayasa 160160. maddede yer alan özel uyuşmazlık çözüm kuralını hatırlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Sayıştay ve Danıştay Arasındaki Karar Çatışması

İpuçları

1
Sayıştay ve Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarında hangi kurumun kararının daha üstün olduğunu hatırlayın.
2
Sayıştay bir denetim organıyken, Danıştay en üst düzey idari mahkemedir. Vergi gibi idari davalarda genel mahkeme yetkisi Danıştay'dadır.
3
Anayasa Madde 160160: '...uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.' ifadesine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru kapsamında Sayıştay kararlarının 'hak arama hürriyeti' açısından durumunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 343Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerinin seçimi ve kurulun yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun yedi üyesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, dört üyesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Kurulun yedi üyesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi, dört üyesinin ise Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifade doğrudur.
2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun yapısı yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre kurul 13 üyeden oluşur. Bu üyelerin 7 tanesi TBMM tarafından (Yargıtay, Danıştay ve öğretim üyeleri/avukatlar arasından), 4 tanesi ise Cumhurbaşkanı tarafından (adli ve idari yargı hakim ve savcıları arasından) seçilir. Geriye kalan 2 üye ise Adalet Bakanı ve Adalet Bakanı Yardımcısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını belirle.
13 üye.
2017 Anayasa değişikliği sonrası HSK'nın güncel üye sayısı 13'tür.
2
Doğal (tabii) üyeleri tespit et.
Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakanı Yardımcısı.
Anayasa bu iki makamı kurulun değişmez üyeleri olarak tanımlar.
3
Seçimle gelen üyelerin dağılımını kontrol et.
7 üye TBMM, 4 üye Cumhurbaşkanı.
Kuvvetler ayrılığı ve denge-denetleme gereği seçim yetkisi yasama ve yürütme arasında paylaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

HSK Üye Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

1
HSK'nın toplam üye sayısının tek bir rakam (13) olduğunu hatırlayın.
2
Seçim yetkisinin sadece Cumhurbaşkanı'nda olmadığını, TBMM'nin de üye seçtiğini düşünün.
3
TBMM'nin seçtiği üye sayısı (7), Cumhurbaşkanı'nın seçtiği üye sayısından (4) fazladır.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın daire sayısını ve disiplin cezalarına karşı yargı yolunun açık olup olmadığını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 344Soru →

1982 Anayasası'na göre, kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası (soyut norm denetimi) açılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tarafından yayımdan itibaren on gün içinde açılabilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından iptal davası, Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından, kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açılmalıdır.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri (120 MV) tarafından istenebilir. Bu dava, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılmalıdır. Bu kural, yasama işlemlerinin istikrarını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Normun ve denetim türünün belirlenmesi
Soru bir 'kanun'un 'şekil' bakımından denetimini sormaktadır.
Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma şartları normun türüne (Kanun, CBK, İçtüzük) ve denetimin türüne (Esas, Şekil) göre değişir.
2
Şekil denetimi için yetkili organların hatırlanması
Kanunların şekil denetiminde yetkililer: Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'idir (120 milletvekili).
Esas denetiminden farklı olarak şekil denetiminde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi yoktur.
3
Hak düşürücü sürenin belirlenmesi
Kanunların şekil bakımından denetimi için süre 10 gündür.
Anayasa, yasama sürecinin hızlıca kesinleşmesi için şekil eksikliklerine dayalı itirazları kısa bir süreyle sınırlandırmıştır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Şekil ve Esas Ayrımı

İpuçları

1
Kanunların şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre farkına dikkat edin.
2
Şekil denetimi, kanunun içeriğiyle değil; oylama çoğunluğu gibi usul kurallarıyla ilgilidir ve süre çok daha kısıtlıdır.
3
Kanunlarda şekil denetimi için süre 10 gün, esas denetimi için 60 gündür. Şekil denetiminde siyasi parti grupları devre dışıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetimindeki yetkili organları ve denetim türünü (sadece şekil) inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 345Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) oluşumu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul 13 üyeden oluşur; üyelerin 7'si Türkiye Büyük Millet Meclisi, 4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Kurulun 13 üyeden oluştuğu, 7 üyenin TBMM ve 4 üyenin Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği seçenek doğrudur.
1982 Anayasası'nın 159. maddesine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu 13 üyeden oluşur ve iki daire halinde çalışır. Kurulun Başkanı Adalet Bakanı'dır. Adalet Bakan Yardımcısı Kurulun tabii üyesidir. Kurulun geri kalan üyelerinden 3'ü birinci sınıf adli yargı hâkim ve savcıları arasından, 1'i birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından olmak üzere 4 üyesi Cumhurbaşkanınca; 3'ü Yargıtay üyeleri, 1'i Danıştay üyeleri, 3'ü ise öğretim üyeleri veya avukatlar arasından olmak üzere 7 üyesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını hatırla.
HSK toplam 13 üyeden oluşur.
1982 Anayasası'nın 159. maddesindeki güncel düzenleme budur.
2
Kurulun doğal (tabii) üyelerini belirle.
Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı olmak üzere 2 tabii üye vardır.
Bu üyeler makamları gereği kurulda yer alırlar.
3
Geriye kalan 11 üyenin nasıl seçildiğini analiz et.
7 üye TBMM tarafından, 4 üye ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Kuvvetler ayrılığı ve denge-denetleme gereği seçim yetkisi yasama ve yürütme arasında paylaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Yapısı

İpuçları

1
HSK'nın toplam 13 üyesi olduğunu ve başkanının Adalet Bakanı olduğunu unutmayın.
2
Üyelerin seçimi iki ana erk arasında paylaştırılmıştır: TBMM ve Cumhurbaşkanı.
3
TBMM üye tamsayısının nitelikli çoğunluğuyla 7 üye seçerken, Cumhurbaşkanı 4 üye seçer.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın kararlarına karşı yargı yolunun açık olup olmadığını ve hangi ceza türünün istisna teşkil ettiğini inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 346Soru →

Toplam 1313 üyeden oluşan Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSKHSK) TBMM tarafından üye seçilmesi sürecinde; Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyonun her bir üyelik için belirleyeceği aday sayısı ve TBMM Genel Kurulundaki seçimin ikinci tur oylamasında sonuç alınabilmesi için aranan asgari oy oranı aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 33 aday — Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 oy)

Cevap

Anayasa uyarınca Karma Komisyon her üyelik için üç aday belirler ve TBMM Genel Kurulu ikinci turda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 oy) ile seçim yapar.
Doğru yanıt, Karma Komisyonun her üyelik için üç aday belirlediğini ve TBMM Genel Kurulundaki ikinci tur oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360360 oy) arandığını ifade eden seçenektir. Bu süreç, 2017 Anayasa değişikliği ile getirilmiş teknik bir prosedürdür.

Adım Adım Çözüm

1
Kurul yapısını analiz etme
Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSKHSK), 1313 üyeden oluşur. Bu üyelerin 77'si TBMM, 44'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı doğal üyedir.
Seçim prosedürünü anlamak için kurulun genel kompozisyonunu bilmek gerekir.
2
Aday belirleme sürecini inceleme
TBMM bünyesindeki Karma Komisyon (Anayasa ve Adalet Komisyonları), her bir boş üyelik için 33 aday belirleyerek Genel Kurula sunar.
Genel Kurul oylamasına geçilmeden önce aday sayısının netleşmesi anayasal bir zorunluluktur.
3
Oylama turlarını ve oranlarını belirleme
Genel Kurulda birinci turda üye tamsayısının 2/32/3 (400400 oy) çoğunluğu aranır. Eğer bu sağlanamazsa, ikinci turda üye tamsayısının 3/53/5 (360360 oy) çoğunluğu aranır.
Anayasa, yargı bağımsızlığını korumak amacıyla üye seçiminde yüksek uzlaşma (nitelikli çoğunluk) aramaktadır.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçim Prosedürü ve Nitelikli Çoğunluklar

İpuçları

1
HSKHSK üyelerinin seçiminde TBMM, uzlaşmayı teşvik etmek için kademeli bir nitelikli çoğunluk sistemi kullanır.
2
Karma Komisyon tarafından her bir koltuk için belirlenen aday sayısı, seçmen iradesine seçenek sunmak adına birden fazladır.
3
TBMM Genel Kurulu'ndaki turları düşünün: 400400 oy (1. Tur) -> 360360 oy (2. Tur) -> Kura (3. Tur). Aday sayısı ise her zaman 33'tür.

Daha Fazla Pratik

Seçilen üyelerin görev süresini ve tekrar seçilme imkanlarını gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Süreci '3-400-360-Kura' formülüyle ezberlemek, bu tarz teknik soruları çözmede en hızlı yöntemdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 347Soru →

Bir kamu kurumu ile girdiği ticari uyuşmazlık sonucu hak kaybına uğradığını iddia eden bir "Kamu İktisadi Teşebbüsü" (KİT), yerel mahkeme kararının kesinleşmesi üzerine mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvuru dilekçesinde ayrıca, uyuşmazlığa uygulanan kanun hükmünün de Anayasa'ya aykırı olduğu belirtilerek doğrudan iptali istenmiştir.

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, bu olayla ilgili Anayasa Mahkemesinin vereceği karar aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvurunun, hem kişi bakımından (başvurucunun kamu tüzel kişisi olması) hem de konu bakımından (yasama işleminin doğrudan dava edilmesi) yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi, başvurunun hem kişi yönünden (başvurucunun kamu tüzel kişisi olması) hem de konu yönünden (yasama işleminin doğrudan dava edilmesi) yetkisizlik sebebiyle kabul edilemez olduğuna karar vermelidir.
Bireysel başvuru mekanizmasında başvurucu ehliyeti sınırlıdır; sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (sadece kendilerine ait haklar için) başvuru yapabilir. Kamu tüzel kişilerinin (Belediyeler, KİT'ler, Üniversiteler vb.) başvuru hakkı yoktur. Ayrıca, Anayasa'nın 148148. maddesi uyarınca yasama işlemleri (kanunlar) ile düzenleyici idari işlemler (yönetmelikler vb.) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz. Sorudaki olayda hem başvurucu bir kamu tüzel kişisidir hem de talep bir kanunun iptaline yöneliktir; bu nedenle mahkeme yetkisizlikten kabul edilemezlik kararı vermelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvurucunun hukuki statüsünü belirleme
Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT), bir kamu tüzel kişisidir.
Bireysel başvuru ehliyetini kontrol etmek için başvurucunun 'gerçek kişi' veya 'özel hukuk tüzel kişisi' olup olmadığına bakılmalıdır.
2
Kişi yönünden yetki (ehliyet) denetimi yapma
Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar.
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi ve 62166216 sayılı Kanun'un 4646. maddesi uyarınca kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkı yoktur.
3
Başvuru konusunu değerlendirme
Başvuruda doğrudan bir kanun hükmünün (yasama işlemi) iptali istenmektedir.
Bireysel başvurunun konusunun 'kamu gücü' tarafından ihlal edilen bir hak olması gerekir; ancak yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.
4
Sentez ve Karar
Hem başvurucu ehliyetsizdir hem de başvuru konusu (yasama işlemi) kapsam dışıdır.
Kabul edilebilirlik kriterleri kümülatiftir; her iki yönden de engel bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kişi ve Konu Bakımından Yetki Sınırları

İpuçları

1
Bireysel başvuru ehliyetine sahip olan kişi gruplarını hatırlayın; kamu tüzel kişileri bu listede mi?

Daha Fazla Pratik

Özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler) hangi haklar için bireysel başvuru yapabileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 348Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu ve üyelerinin seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde, ikinci turda salt çoğunluk sağlanamazsa üçüncü turda en çok oy alan aday üye seçilmiş olur.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak seçim sürecinde, eğer ilk iki turda gerekli nitelikli çoğunluklar sağlanamazsa, üçüncü turda en yüksek oyu alan aday üye olarak seçilir.
Anayasa Mahkemesi üyeliği için TBMM tarafından yapılan seçimlerde kademeli bir oylama usulü benimsenmiştir. İlk turda üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu, ikinci turda salt çoğunluğu aranır. Eğer bu çoğunluklar sağlanamazsa, ikinci turda en çok oyu alan iki aday üçüncü tura kalır ve bu turda en yüksek oyu alan aday seçimi kazanmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Üye sayısını ve seçici makamları belirle.
Toplam 1515 üye vardır; 1212 üyeyi Cumhurbaşkanı, 33 üyeyi TBMM seçer.
20172017 değişikliği ile üye sayısı güncellenmiştir.
2
TBMM'nin seçim prosedürünü incele.
Üç turlu oylama: 11. turda 2/32/3 (400400 oy), 22. turda salt çoğunluk (301301 oy), 33. turda en çok oyu alan kazanır.
Meclis kararlarında nitelikli çoğunluk aranması demokratik meşruiyeti artırır.
3
Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını kontrol et.
Görev süresi 1212 yıldır ve tekrar seçilmek mümkün değildir.
Yargı bağımsızlığını korumak adına tek dönemlik görev süresi belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu, üye dağılımı ve TBMM'deki oylama usulü.

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısı 20172017 yılındaki değişiklikle 1717'den 1515'e düşürülmüştür.
2
TBMM'nin üye seçerken izlediği yol, Kamu Denetçisi seçimine benzer şekilde kademeli bir oylama sistemidir.
3
Üyeler 1212 yıl için seçilir ve emeklilik yaşı 6565'tir. Seçilen bir üye tekrar bu göreve gelemez.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyeliği için gereken yaş ve kıdem şartlarını (örneğin avukatlar için 2020 yıl çalışma ve 4545 yaş) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 349Soru →

Bir asliye hukuk mahkemesinde devam eden uyuşmazlıkta, uygulanacak kanun maddesinin Anayasa'ya aykırılığı taraflarca ileri sürülmüştür. Mahkemece yapılan inceleme neticesinde, ilgili hükmün daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından esastan incelendiği ve red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının üzerinden henüz 66 yıl geçtiği anlaşılmıştır.

Bu durumda 19821982 Anayasası uyarınca mahkemenin vermesi gereken karar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin esastan verdiği red kararının üzerinden on yıl geçmediği gerekçesiyle itiraz talebini reddetmelidir.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin esastan verdiği red kararının üzerinden on yıl geçmediği gerekçesiyle itiraz talebini reddetmelidir.
1982 Anayasası'nın 152. maddesinin son fıkrasına göre; Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla itiraz (somut norm denetimi) yoluna başvurulamaz. Senaryoda bu sürenin henüz 6 yıl olduğu belirtildiği için mahkeme talebi reddetmek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili hukuki uyuşmazlığın ve iddiaya konu olan normun statüsünün belirlenmesi.
Dava sırasında uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı (somut norm denetimi) söz konusudur.
Mahkemenin uyuşmazlıkta kullanacağı normun anayasallığının denetlenmesi talep edilmektedir.
2
Anayasa Mahkemesinin (AYM) ilgili hüküm hakkındaki geçmiş kararlarının ve sürenin kontrol edilmesi.
AYM'nin hükmü daha önce esastan reddettiği ve bu kararın üzerinden 66 yıl geçtiği saptanmıştır.
Anayasa'nın 152. maddesindeki özel kısıtlamanın (10 yıl kuralı) geçerli olup olmadığı kontrol edilmelidir.
3
19821982 Anayasası m. 152152/son hükmünün olaya uygulanması.
On yıllık süre dolmadığı için mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurması hukuken mümkün değildir.
Kesinleşen red kararından sonra 10 yıl geçmedikçe aynı madde için itiraz yoluna başvurulamaz.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde (İtiraz Yolu) 10 Yıl Yasaklılık Süresi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin bir kanun hükmünü esastan inceleyip reddetmesi durumunda, belirli bir süre aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz.
2
Bu başvuru yasağı süresi Resmi Gazete ilanından itibaren 1010 yıldır.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetiminde 'görülmekte olan dava' ve 'uygulanacak norm' kavramlarını pekiştirmek için bu kuralın istisnalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 350Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir 'kanun' hakkında Anayasa Mahkemesinde açılacak olan iptal davası (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı'na veya TBMM üye tamsayısının beşte birine ait olup bu davanın kanunun yayımlanmasından itibaren 1010 gün içinde açılması gerekir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından iptal davası sadece Cumhurbaşkanı veya üye tamsayısının beşte biri (120120 milletvekili) tarafından, yayımdan itibaren 1010 gün içinde açılabilir.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 148148. ve 150150. maddelerindeki hükümleri tam olarak yansıtmaktadır. Kanunlar söz konusu olduğunda şekil denetimi; süre bakımından 1010 gün ile, yetki bakımından ise sadece Cumhurbaşkanı ve üye tamsayısının beşte biri ile sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Norm türünü belirle
İncelenen norm bir 'Kanun'dur.
Kanunların denetim usulü, Anayasa değişiklikleri veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden farklı kurallara tabi olabilir.
2
Şekil ve Esas denetimi ayrımını yap
Esas denetimi 6060 gün, Şekil denetimi 1010 gündür.
Anayasa koyucu, kanunların şekil yönünden kesinleşmesini hızlandırmak için kısa bir süre öngörmüştür.
3
Dava açmaya yetkili olanları kontrol et
Şekil denetiminde siyasi parti gruplarının yetkisi yoktur.
Bu yetki sadece Cumhurbaşkanı ve üye tamsayısının beşte birine (1/51/5) tanınmıştır.
4
Seçenekleri karşılaştır
Doğru süreyi (1010 gün) ve yetkilileri içeren seçenek belirlenir.
Kanunların şekil denetimi hem süre hem de yetki bakımından en kısıtlı denetim yoludur.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

İpuçları

1
Kanunlarda 'şekil' denetimi ile 'esas' denetiminin süreleri ve yetkilileri birbirinden farklıdır.
2
Siyasi parti gruplarının (AKP, CHP vb. gibi grupların) kanunların şekil bozuklukları için dava açma yetkisi olmadığını hatırlayın.
3
Kanunların şekil denetimi için öngörülen süre çok kısadır; sadece 1010 gündür.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) için şekil ve esas ayrımı olup olmadığını ve sürelerin kanunlarla benzerlik gösterip göstermediğini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 351Soru →

Bir idare mahkemesinde görülmekte olan bir iptal davasında, taraflardan biri uyuşmazlığın çözümünde dayanak alınan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. 1982 Anayasası'na göre, mahkemenin bu iddiayı ciddi bularak dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderebilmesi (itiraz yolu) için aşağıdaki şartlardan hangisinin varlığı zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtiraz konusu kanun hükmünün o davada uygulanacak bir norm niteliği taşıması

Cevap

İtiraz konusu kanun hükmünün o davada uygulanacak bir norm niteliği taşıması zorunludur.
Somut norm denetimi (itiraz yolu), bir mahkemenin bakmakta olduğu davada uyuşmazlığı çözmek için uygulayacağı kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerinin Anayasa'ya aykırılığını denetleme sürecidir. Bu sürecin başlayabilmesi için kuralın o davada mutlaka 'uygulanacak hüküm' olması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Davanın niteliğini belirle
Görülmekte olan (derdest) bir dava mevcuttur.
Somut norm denetimi ancak 'bakılmakta olan bir dava' sırasında gerçekleşebilir.
2
İtiraz edilen normun konumunu incele
Norm, davanın sonucunu etkileyecek 'uygulanacak hüküm' olmalıdır.
Mahkeme, davanın karara bağlanmasında kullanılmayacak bir hükmün iptali için AYM'ye gidemez.
3
Anayasal kısıtlamaları kontrol et
Sadece esas bakımından denetim talep edilebilir.
Anayasa m. 148 uyarınca kanunların şekil aykırılığı itiraz yoluyla iddia edilemez.

Anahtar Kavram

Uygulanacak Norm Şartı

İpuçları

1
İtiraz yoluna (Somut Norm Denetimi) gidilebilmesi için öncelikle 'bakılmakta olan bir dava' ve 'yetkili bir mahkeme' gereklidir.
2
Mahkemenin, AYM'ye göndereceği madde davanın sonucunu değiştirecek nitelikte olmalıdır.
3
Anayasa'da bu durum 'mahkemenin uyuşmazlıkta uygulayacağı kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri' şeklinde ifade edilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin itirazı reddetmesi durumunda aynı madde için tekrar itiraz edilebilmesi için geçmesi gereken süreyi (10 yıl) çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 352Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Yargı" başlığı altındaki mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik ve savcılık teminatı ile yargı yetkisinin kullanımına ilişkin temel ilkeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; aşağıdakilerden hangisi anayasal hükümlere açıkça aykırılık teşkil eden bir durumu ifade eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriğine veya yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin görüşme yapılması veya beyanda bulunulması

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriğine veya yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin görüşme yapılması veya beyanda bulunulması anayasaya aykırıdır.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 138138. maddesinin 33. fıkrasında yer alan 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' hükmüne doğrudan aykırıdır. Bu yasak, mahkemelerin hiçbir baskı altında kalmadan karar vermesini sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138138. maddesini analiz et.
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi, sadece emir-talimat yasağını değil, aynı zamanda yasama organının müdahalesini de kısıtlar.
Yargılama sürecinin dış etkilerden korunması için yasama meclisinde dahi görüşme yasağı getirilmiştir.
2
139139. maddedeki hâkimlik teminatının kapsamını ve istisnalarını hatırla.
Teminat mutlaktır ancak sağlık, suç mahkumiyeti ve meslekte kalmanın uygun olmadığı durumlar anayasal istisnalardır.
Teminatın, kamu hizmetinin gereklilikleri ile dengelenmesi amaçlanmıştır.
3
140140 ve 144144. maddelerdeki idari denetim yetkisini incele.
Hâkimlerin yargısal yetkileri bağımsızdır ancak idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığı denetimine tabidirler.
Bu ayrım, yargı erkinin idari işleyişinin denetlenebilirliğini sağlar.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Organı ile İlişkisi (Anayasa Madde 138138)

İpuçları

1
Yargı bağımsızlığı sadece yürütmeye karşı değil, yasama organına karşı da korunmuştur.
2
Anayasa'nın 138138. maddesinde TBMM'nin devam eden davalarla ilgili ne yapamayacağına dair çok sert bir yasak vardır.
3
Derdest (görülmekte olan) davalar hakkında meclis kürsüsünden dahi olsa yargı yetkisiyle ilgili görüş bildirilemez.

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçimi konusunu inceleyerek yargı bağımsızlığının idari ayağını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 353Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre, devletin üst düzey temsilcilerinin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanmaları Anayasa Mahkemesi tarafından "Yüce Divan" sıfatıyla gerçekleştirilir.

20172017 Anayasa değişiklikleri ile güncellenen kapsam dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi görev suçlarından dolayı Yüce Divan'da yargılanabilecek kişilerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Cevap

Cumhurbaşkanı Yardımcıları, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında yer alır.
2017 Anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni hükümet sisteminde, yürütme organının en üst düzey temsilcilerinden olan Cumhurbaşkanı yardımcıları, görevleriyle ilgili suçlar söz konusu olduğunda Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yetkisini tanımlama
Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey devlet görevlilerini görev suçları nedeniyle yargılarken "Yüce Divan" sıfatını alır.
Yargılama makamının doğru teşhis edilmesi gerekir.
2
2017 Anayasa değişikliği ile değişen kapsamı hatırlama
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar listeye dahil edilirken; Jandarma Genel Komutanı listeden çıkarılmıştır.
Güncel anayasal mevzuata göre değerlendirme yapılması zorunludur.
3
Seçenekleri analiz etme
Milletvekilleri ve bakan yardımcıları hiçbir zaman bu listede yer almamıştır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ise yürütmenin yeni yapısı gereği listededir.
Kapsam dışı kalan görevlileri eleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılama Kapsamı (2017 Güncellemesi)

İpuçları

1
Yüce Divan yargılaması sadece görev suçları için geçerlidir ve Anayasa Mahkemesi tarafından yürütülür.
2
2017 değişikliklerini düşünün; yeni hükümet sisteminde yürütmeye dahil edilen üst düzey makamlar bu listeye eklenmiştir.
3
TBMM Başkanı bu listede olsa da, diğer meclis üyeleri listede yoktur. Ayrıca askeri kanattan bazı komutanlar çıkarılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan kararlarına karşı getirilen 'yeniden inceleme' başvuru yolunu ve bu yolun aşamalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 354Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir mahkemede görülmekte olan bir davada uygulanacak olan bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla başvurulan 'somut norm denetimi' (itiraz yolu) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, itirazın kendisine ulaşmasından itibaren beş ay içinde kararını vermezse yerel mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin beş ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi itirazın kendisine ulaşmasından itibaren beş ay içinde kararını vermezse mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, mahkeme kararı kesinleşinceye kadar Anayasa Mahkemesi kararı gelirse, mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dava Şartını Belirleme
İtiraz yolu için mutlaka mahkemede 'görülmekte olan bir dava' olmalıdır.
Somut norm denetimi, soyut denetimin aksine bir uyuşmazlığın çözümü sırasında ortaya çıkar.
2
Norm Kapsamını Kontrol Etme
Sadece Kanun ve CBK denetlenebilir.
Anayasa'nın 152. maddesi sadece bu iki norm tipini somut denetim kapsamına almıştır; İçtüzük bu kapsamda değildir.
3
Süre Sınırlarını İnceleme
Karar süresi 5 ay, esastan red sonrası başvuru yasağı 10 yıldır.
Yargısal sürecin tıkanmaması için 5 aylık karar verme sınırı, istikrar için ise 10 yıllık yasak getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu/Def'i)

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin itiraz yolunda karar vermesi için belirlenen süre ile başvuru yasağı süresini (10 yıl) birbirine karıştırmayın.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile iptal davası arasındaki norm farklarını (İçtüzük detayı) ve süre farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 355Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yargı yetkisi Türk Milleti adına aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bağımsız ve tarafsız mahkemeler

Cevap

Yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
19821982 Anayasası'nın 9.9. maddesine göre; 'Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.' Bu hüküm, yargı yetkisinin hem bağımsız hem de tarafsız olması gerektiğini vurgulayan temel anayasal kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 'Yargı' bölümündeki temel ilkeler incelenir.
9.9. Madde olan 'Yargı yetkisi' maddesine ulaşılır.
Yargı erkinin anayasal dayanağını belirlemek için gereklidir.
2
Madde metnindeki güncel ifade kontrol edilir.
Yetkinin 'bağımsız ve tarafsız mahkemeler' tarafından kullanıldığı görülür.
20172017 anayasa değişikliği ile 'tarafsız' ibaresinin eklendiği teyit edilir.

Anahtar Kavram

Yargı yetkisinin sahibi ve kullanım şekli (Madde 9)

İpuçları

1
Anayasa'nın ilk bölümlerinde yer alan 'Yargı Yetkisi' başlıklı maddeyi hatırlayın.
2
Yargı yetkisinin sadece bağımsız değil, aynı zamanda tarafsız bir yapı tarafından kullanılması gerektiğini düşünün.
3
20172017 yılında yapılan değişiklikle bu yetkiyi kullanan organın ismine 'tarafsız' ibaresi de eklenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatının bu yetkiyle nasıl bir ilişkisi olduğunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Güçler ayrılığı şeması üzerinden (Yasama-Yürütme-Yargı) hangi organın hangi erki temsil ettiğini eşleştirerek eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 356Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin yargı sistemi içerisinde en geniş denetim ve yargılama yetkilerine sahip olan Anayasa Mahkemesinin, diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisi ve teşkilat yapısı dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu mahkemenin görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek

Cevap

Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek yer almaktadır.
Anayasa Mahkemesi, 19821982 Anayasası'na göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına kendi üyelerinden birini seçmekle görevlendirilmiştir. Bu durum, Anayasa Mahkemesinin diğer yüksek mahkemeler üzerindeki idari ve koordinasyon yetkisinin bir göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin hem yargısal hem de idari görevlerini gözden geçirin.
Mahkemenin sadece kanunları denetlemekle kalmadığı, diğer kurumlarla olan idari bağları olduğu görülür.
Anayasa Mahkemesi, yüksek mahkemeler arasındaki eşgüdümü sağlamak adına belirli seçim görevlerine sahiptir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanlık makamının nasıl doldurulduğunu kontrol edin.
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca bu başkanın Anayasa Mahkemesi tarafından seçildiği tespit edilir.
Yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözecek mahkemenin başkanının, en üst yargı organı olan AYM üyeleri arasından gelmesi tarafsızlık ve otorite sağlar.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin İdari ve Seçim Görevleri

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin her birinin uzmanlaştığı farklı yargı kolları (adli, idari, anayasal) vardır.
2
Anayasa Mahkemesi, yargı uyuşmazlıklarını çözen bir diğer yüksek mahkemenin başkanını belirleme yetkisine sahiptir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, dışarıdan veya Cumhurbaşkanı tarafından değil, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla kimleri yargılayabileceğine dair güncel listeyi incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanarak; adli yargı denilince Yargıtay'ı, idari yargı denilince Danıştay'ı ve özlük işleri denilince HSK'yı eleyerek doğru seçeneğe ulaşılabilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 357Soru →

20172017 yılı Anayasa değişiklikleri ile Türkiye'nin yönetim sisteminde ve yargılama usullerinde köklü reformlar yapılmıştır. Bu değişiklikler doğrultusunda, devletin üst düzey sorumlularının görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılandığı Yüce Divan makamının güncel yetki sınırları dikkate alındığında; aşağıdaki görevlilerden hangisinin görev suçlarından ötürü Anayasa Mahkemesinde yargılanması mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri (milletvekilleri), Anayasa'nın 148148. maddesinde Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında sayılmamıştır. TBMM bünyesinde sadece TBMM Başkanı bu yetki kapsamına alınmıştır. Milletvekillerinin görev suçları durumunda öncelikle yasama dokunulmazlıklarının kaldırılması ve ardından genel mahkemelerde yargılanmaları söz konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili mahkemeyi belirle
Yüce Divan görevini Anayasa Mahkemesi (AYM) yerine getirir.
Anayasa'nın 148148. maddesi bu yetkiyi AYM'ye vermiştir.
2
Kapsama dahil olan kişileri listele
Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, TBMM Başkanı, yüksek yargı üyeleri ve kuvvet komutanları dahildir.
20172017 anayasa değişikliği ile yürütme ve askeri kanattaki bazı unvanlar güncellenmiştir.
3
Seçeneklerdeki unvanı karşılaştır
Milletvekilleri bu listede yer almamaktadır.
Milletvekilleri görev suçları için genel hükümlere tabidir (dokunulmazlık kaldırılırsa).

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılama Yetkisi ve Kişi Bakımından Kapsamı

İpuçları

1
Yüce Divan, devletin en üst kademesindeki kişileri görev suçları için yargılar; ancak milletvekillerinin yargılanma usulü 'yasama dokunulmazlığı' başlığı altında farklı düzenlenmiştir.
2
20172017 değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı listeden çıkarılmıştır, ancak TBMM üyeleri (milletvekilleri) hiçbir zaman bu listede yer almamıştır.
3
TBMM içinden sadece Meclis Başkanı'nın Yüce Divan'da yargılanabildiğini hatırlayın; bu durum diğer milletvekilleri için geçerli değildir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da savcılık görevini kimin yürüttüğünü ve kararlara karşı 'yeniden inceleme' başvurusunun nereye yapıldığını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Anayasa'daki listeyi gruplandırarak ezberlemek: Yürütme (CB, CB Yard., Bakanlar), Yasama (TBMM Başkanı), Yargı (AYM, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, HSK Üyeleri) ve Ordu (Genelkurmay ve Kuvvet Komutanları). Bu gruplar dışındakiler genel mahkemelere gider.
Tahmini Süre:45s
Soru 358Soru →

19821982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi, norm denetiminin yanı sıra çeşitli yargısal ve idari görevleri de bünyesinde barındıran en üst yargı organıdır. Mahkemenin güncel görev ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi mahkemenin yetki alanına giren hususlar bakımından yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanı, TBMM Başkanı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı'nı görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak.

Cevap

Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, TBMM Başkanını, Bakanları ve Genelkurmay Başkanını Yüce Divan'da yargılama yetkisine sahipken, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı bu listede yer almamaktadır.
Doğru seçenek Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ifadesidir. 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesinde Yüce Divan'da yargılanacak kişiler tek tek sayılmıştır. Bu listede TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları ve yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri yer alırken, MİT Başkanı yer almaz. MİT Başkanı'nın yargılanması özel kanun hükümlerine tabidir ve Yargıtay'da gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan listesinin kontrol edilmesi
Genelkurmay Başkanı ve TBMM Başkanı'nın listede olduğu görülür.
Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek.
2
Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı'nın statüsünün incelenmesi
MİT Başkanı'nın Anayasa'da sayılan yüksek görevliler listesinde bulunmadığı tespit edilir.
İstisnai yargılama yetkisinin sadece Anayasa'da belirtilen kişilerle sınırlı olması.
3
2017 değişiklikleri ile kaldırılan unvanların hatırlanması
Jandarma Genel Komutanı gibi isimlerin artık listede olmadığı ancak MİT Başkanı'nın hiçbir zaman dahil edilmediği kesinleştirilir.
Güncel mevzuat kontrolü.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Yetkisi

İpuçları

1
Yüce Divan'da yargılananlar listesi sınırlıdır; özellikle 2017'de Jandarma Genel Komutanı'nın bu listeden çıkarıldığını ve bürokratik atamaların çoğunun listede olmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan askerlerin sadece Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları olduğunu, alt kademe veya diğer idari başkanlıkların dahil olmadığını not edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 359Soru →

Bir yerel mahkeme, bakmakta olduğu bir uyuşmazlıkta uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi, kendisine gelen bu başvuruyu 55 aylık anayasal süre içinde sonuçlandırmamıştır. Bunun üzerine mahkeme, mevcut kanun hükümlerine göre davanın esası hakkında bir hüküm kurmuştur. Ancak bu hüküm henüz "kesinleşmeden" Anayasa Mahkemesinin ilgili kanun hükmünü iptal ettiğine dair karar Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

19821982 Anayasası'nın 152152. maddesi uyarınca, bu durumda yargılama süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerel mahkemenin kararı henüz kesinleşmediği için, mahkeme Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararına uymak ve uyuşmazlığı bu doğrultuda yeniden karara bağlamak zorundadır.

Cevap

Yerel mahkeme kararı henüz kesinleşmediği için mahkemenin Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararına uyması ve uyuşmazlığı bu doğrultuda sonuçlandırması zorunludur.
Anayasa'nın 152152. maddesinin 33. fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesi işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını vermezse yerel mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı, yerel mahkemenin kararı kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme (ilk derece veya üst derece mahkemesi fark etmeksizin) bu iptal kararına uymak zorundadır. Senaryoda kararın henüz kesinleşmediği belirtildiği için iptal kararı uygulanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dava sürecindeki itiraz mekanizmasını tanımlama
Görülmekte olan bir davada uygulanan normun AYM'ye taşınması 'Somut Norm Denetimi' (İtiraz Yolu) olarak adlandırılır.
Uyuşmazlığın hangi hukuki prosedüre tabi olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Beş aylık sürenin hukuki sonucunu analiz etme
AYM 55 ay içinde karar vermezse, mahkeme mevcut kanuna göre davayı sonuçlandırabilir.
Yargılamanın sürüncemede kalmasını engellemek amacıyla Anayasa tarafından tanınmış bir haktır.
3
Kararın kesinleşme durumunu ve AYM kararının vaktini değerlendirme
Eğer AYM kararı, yerel mahkemenin kararı 'kesinleşmeden' gelirse, mahkeme bu karara uymak zorundadır.
19821982 Anayasası'nın 152/3152/3. maddesindeki açık hüküm gereğidir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde Kararın Kesinleşmesine Kadar AYM Kararının Bağlayıcılığı

İpuçları

1
Anayasa'nın 152152. maddesinde 55 aylık sürenin dolmasının mahkemeye tanıdığı yetkiyi ve bu yetkinin sınırını düşünün.
2
AYM'nin iptal kararının yerel mahkemeyi bağlaması için davanın hangi aşamada olması gerektiğine (kesinleşme durumu) odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin esastan red kararından sonra aynı hüküm için kaç yıl süreyle itiraz yoluna başvurulamayacağını ve bu sürenin ne zaman başladığını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 360Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" (138138. madde), "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (139139. madde) ve "Hâkim ve Savcılık Mesleği" (140140. madde) hükümleri ile bu makamların denetim süreçleri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet Bakanlığına bağlı adalet müfettişlerinin denetim yetkisi, hâkim ve savcıların yargısal takdir yetkisine giren kararlarının hukuki yerindeliğini denetlemeyi de kapsar.

Cevap

Adalet Bakanlığı müfettişlerinin denetim yetkisinin yargısal takdir yetkisini ve kararların yerindeliğini kapsaması yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü Adalet Bakanlığı müfettişlerinin denetim yetkisi hâkimlerin "yargısal takdir yetkisini" veya "kararların hukuki yerindeliğini" kapsamaz. Anayasa'nın 140140. maddesine göre müfettişler, hâkim ve savcıların görevlerini kanun, yönetmelik ve idari genelgelere uygun yapıp yapmadıklarını denetler. Kararın hukuka uygunluğu sadece bir üst mahkeme denetimiyle (istinaf/temyiz) incelenebilir; aksi durum yargı bağımsızlığını (138138. madde) ihlal eder.

Adım Adım Çözüm

1
138138. maddeyi analiz et.
Yargı yetkisinin kullanılmasında hiçbir makamın emir, talimat veya telkinde bulunamayacağı saptanır.
Yargı bağımsızlığının sınırlarını belirlemek için.
2
140140. maddeyi denetim yönünden incele.
Müfettiş denetiminin kapsamının "idari görevler" ve "kanun/yönetmeliklere uygunluk" ile sınırlı olduğu görülür.
İdari denetim ile yargısal bağımsızlık arasındaki çizgiyi bulmak için.
3
Yargısal takdir yetkisini değerlendir.
Hâkimin bir davada verdiği hükmün içeriği (yerindelik), ancak üst mahkeme (kanun yolu) tarafından denetlenebilir.
Müfettiş denetiminin hukuki sınırını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Hâkimlerin İdari Denetimi ile Yargısal Bağımsızlık Ayrımı

İpuçları

1
Adalet Bakanlığı müfettişlerinin hangi tür görevleri denetleyebileceğine dikkat edin.
2
Hâkimin verdiği bir kararın içeriği bir müfettiş tarafından 'yanlış' bulunup değiştirilebilir mi?
3
Yargısal takdir yetkisi bağımsızlığın özüdür; müfettişler ise sadece idari (personel, mesai, yazışma usulü vb.) denetim yapar.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın disiplin cezası verme yetkisi ile Adalet Bakanlığının idari denetim yetkisi arasındaki farkları inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 18 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 18 | Examkin