Yargı

927 soru

Soru 441Soru

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı, üyelerinin seçimi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamına ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili ise Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiği, Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin ise Yargıtay'ın gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği seçenek doğrudur.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili için farklı bir usul izlenir; Yargıtay Genel Kurulu kendi üyeleri arasından her bir makam için beşer aday belirler ve bu adaylar arasından Cumhurbaşkanı seçimini yapar. Bu durum 1982 Anayasası'nın 154. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini belirle.
1982 Anayasası Madde 154 uyarınca üyelerin tamamı HSK tarafından seçilir.
Yargıtay, adli yargının temyiz merciidir ve üye seçimi Danıştay'dan farklı olarak tek bir organ (HSK) tarafından yapılır.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı seçim sürecini analiz et.
Yargıtay Genel Kurulu kendi içinden 5 aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini seçer.
Savcılık makamı, idari ve yürütme ile olan ilişkisi nedeniyle Cumhurbaşkanlığı onayı gerektiren özel bir usule tabidir.
3
Görev sürelerini ve yeniden seçilme kurallarını kontrol et.
Üyeler 12 yıl için seçilir (tekrar seçilemez), Başsavcı ise 4 yıl için seçilir (tekrar seçilebilir).
Yüksek mahkeme üyeliğinde bağımsızlığı korumak amacıyla tek dönemlik uzun bir görev süresi belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Üye ve Başsavcı Seçim Usulü

İpuçları

1
Yargıtay'da üye seçimi ile Cumhuriyet Başsavcısı seçiminin otoriteleri farklıdır.
2
Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanı'nın doğrudan bir yetkisi yoktur; tüm üyeleri HSK seçer.
3
Cumhuriyet Başsavcısı seçiminde Yargıtay 5 aday gösterir, seçimi Cumhurbaşkanı yapar. Bu detayı içeren seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Yargıtay üye seçim usullerini bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışmak, KPSS'de sıkça sorulan bu ayrımı pekiştirmenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 442Soru

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin diğer yargı kollarıyla olan yetki ilişkisi ve karar hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.
Anayasa'nın 158158. maddesinin son fıkrasına göre, 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.' Bu hüküm, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel yetkisinin en önemli istisnasıdır ve AYM'nin kararlarının mutlak üstünlüğünü vurgular.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini analiz et.
Mahkemenin asıl görevi, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmektir.
Yargı kolları arasındaki çatışmaları önlemek için kurulmuş uzman bir yüksek mahkemedir.
2
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) hiyerarşik üstünlüğünü ve istisna kuralını incele.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca, AYM'nin taraf olduğu görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi devreden çıkar.
Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve anayasal üstünlüğü gereği, bu tür bir uyuşmazlıkta AYM kararı doğrudan üstün sayılır.
3
Seçeneklerdeki diğer yanıltıcı bilgileri (Başkanın seçimi, Sayıştay istisnası) ele.
Başkan AYM'den gelir, Sayıştay-Danıştay çatışmasında Danıştay üstündür.
Doğru bilgiye ulaşmak için benzer ancak farklı kurallara tabi olan diğer hiyerarşik düzenlemeleri ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler Arasındaki Karar Önceliği ve Uyuşmazlık Çözümü

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkileri adli ve idari yargı arasındaki 'köprü' görevine dayanır; ancak en üstteki mahkemenin (AYM) bir istisnası vardır.
2
Anayasa'nın 158158. maddesini hatırlayın; Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler karşı karşıya geldiğinde kimin sözü geçer?
3
Uyuşmazlık Mahkemesi her uyuşmazlığı çözmez; eğer uyuşmazlık Anayasa Mahkemesi ile ilgiliyse, doğrudan Anayasa Mahkemesi kararı üstün tutulur.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne kimlerin (Başsavcılar vb.) hangi durumlarda (olumlu/olumsuz görev uyuşmazlığı) başvurabileceğini inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 443Soru

Yargı organının en üstünde yer alan Anayasa Mahkemesi'nde görev yapacak üyelerin bağımsızlığını korumak ve demokratik işleyişi sürdürmek amacıyla görev süreleri ve seçilme usulleri 19821982 Anayasası ile açıkça sınırlandırılmıştır.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler uyarınca bir Anayasa Mahkemesi üyesinin görev süresi kaç yıldır ve bu kişi aynı göreve tekrar seçilebilir mi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1212 yıl - Tekrar seçilemez

Cevap

Anayasa Mahkemesi üyeleri 1212 yıl için seçilirler ve bir kişi tekrar bu göreve seçilemez.
Anayasa Mahkemesi üyeleri, anayasal güvence kapsamında 1212 yıllık bir dönem için seçilirler. Bu sürenin sonunda görevleri kesin olarak sona erer ve bir kişinin ikinci kez üyeliğe seçilmesi mümkün değildir. Bu kural, mahkeme üyelerinin kararlarında daha bağımsız olmalarını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresini belirle
1212 yıl
19821982 Anayasası'nda yapılan 20102010 değişikliği ile üyelerin görev süresi sabitlenmiştir.
2
Yeniden seçilme durumunu kontrol et
Tekrar seçilmek mümkün değildir
Yargı bağımsızlığını ve rotasyonu sağlamak amacıyla üyelerin sadece bir dönem görev yapmasına izin verilir.
3
Emeklilik yaşını hatırla (ek bilgi)
6565 yaş
Üye 1212 yıllık süresini tamamlamasa bile 6565 yaşına geldiğinde emekli olur.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Görev Süresi ve Tekrar Seçilme Yasağı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi, milletvekili seçim dönemlerinden çok daha uzundur.
2
Üyeler için belirlenen süre iki basamaklı bir sayıdır ve bu görev hayat boyu sürmez, bir yaş sınırı da vardır.
3
Görev süresi 1212 yıldır ve yargısal bağımsızlık gereği bir üye koltuğunda sadece bir dönem oturabilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin kaçının Cumhurbaşkanı, kaçının TBMM tarafından seçildiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 444Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" (somut norm denetimi / itiraz yolu) mekanizmasının işletilebilmesi için gereken şartlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtiraz konusu kanun hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren en geç altmış gün geçmiş olması

Cevap

İtiraz konusu kanun hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren en geç altmış gün geçmiş olması şartı somut norm denetimi için geçerli değildir.
Doğru cevap olan ifade, soyut norm denetimi (iptal davası) için geçerli olan bir kuraldır. Somut norm denetiminde (itiraz yolu), bir kanun hükmü Resmi Gazete'de yayımlandıktan yıllar sonra bile, bir davada uygulanacak olması kaydıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilir. Bu yolda herhangi bir 'yayın sonrası gün' kısıtlaması bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Somut norm denetimi (itiraz yolu) şartlarının analiz edilmesi
Görülmekte olan bir dava olması, mahkemenin yetkili olması ve normun uygulanacak hüküm olması şartları belirlendi.
Anayasa'nın 152152. maddesindeki usulü anlamak için temel şartların tespiti gerekir.
2
Zaman aşımı ve süre kısıtlamalarının değerlendirilmesi
İtiraz yolunda kanunun yayımlanma tarihine bağlı bir süre sınırı olmadığı görüldü.
İtiraz yolu, bir davanın görülmesi sırasında her zaman (kanun yürürlükte olduğu sürece) işletilebilir.
3
Soyut norm denetimi ile karşılaştırma yapılması
Altmış günlük hak düşürücü sürenin sadece doğrudan açılan iptal davalarına (soyut norm) özgü olduğu saptandı.
İki denetim yolu arasındaki en belirgin farklardan biri süre kısıtlamasıdır.

Anahtar Kavram

Somut norm denetiminde süre sınırı yoktur; denetim, kanun hükmünün uyuşmazlığa uygulanacağı her an talep edilebilir.

İpuçları

1
İtiraz yolu, 'bekletici mesele' mantığıyla çalışan bir denetim yoludur.
2
Anayasa Mahkemesine doğrudan iptal davası açmak ile bir dava sırasında itiraz etmek arasındaki süre farklarını düşünün.
3
İptal davasında (soyut norm) 60 günlük hak düşürücü süre varken, itiraz yolunda (somut norm) böyle bir süre sınırı yoktur.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin itirazı reddetmesi durumunda aynı hüküm için kaç yıl geçmeden tekrar itiraz edilemeyeceğini (10 yıl kuralı) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 445Soru

19821982 Anayasası’nda "Yargı" bölümü içerisinde düzenlenen ve kamu idarelerinin mali denetimini gerçekleştiren Sayıştay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlar arasında yer almaktadır.

Cevap

Sayıştay, yargısal yetkileri olmasına rağmen anayasal olarak yüksek mahkemeler arasında sayılmamaktadır.
Sayıştay, anayasal bir yargı mercii olmasına ve hesapları kesin hükme bağlamasına rağmen 19821982 Anayasası'na göre bir 'Yüksek Mahkeme' değildir. Anayasa'da yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak dört tanedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü incele
Sayıştay, 19821982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde 160160. maddede düzenlenmiştir.
Kurumun görev ve yetkilerinin hangi başlık altında olduğunu belirlemek uyuşmazlıkları çözmek için ilk adımdır.
2
Yüksek mahkemelerin listesini kontrol et
Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da 'Yüksek Mahkeme' değildir.
3
Diğer teknik özellikleri doğrula
TBMM adına denetim yaptığı ve vergi konularında Danıştay'ın üstün olduğu bilgileri anayasal hükümlerdir.
Diğer seçeneklerin doğruluğu, yanlış seçeneği netleştirir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Görevleri

İpuçları

1
Anayasa'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altındaki isimleri hatırlamaya çalışın.
2
Sayıştay bir denetim organıdır ancak yargılama fonksiyonu mali alanla sınırlıdır.
3
Yüksek Seçim Kurulu ve Sayıştay, yargı bölümünde olmalarına rağmen 'Yüksek Mahkeme' sayılmazlar.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını ve Danıştay ile Sayıştay arasındaki farkları tekrar etmek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 446Soru

19821982 Anayasası’nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan ve adli yargı kolunda temyiz incelemesi yapmakla görevli Yargıtay’ın üye yapısı, başkanlık sistemi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamının belirlenme usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilirken; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamının Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiği, Cumhuriyet Başsavcısının ise Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından belirlendiği ifade doğrudur.
Doğru ifadeye göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Ayrıca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla belirlenen beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı kolu ve mahkeme türünü belirle.
Yargıtay, adli yargı kolunun en üst ve genel temyiz merciidir.
Yargıtay'ın görev alanını anlamak, seçim usullerindeki kurumları (HSK gibi) ayırt etmeyi sağlar.
2
Üye seçim otoritesini tespit et.
Tüm üyeler Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Yargıtay üyelerinin tamamı HSK tarafından seçilir; bu durum Danıştay'dan (dörtte biri Cumhurbaşkanı) ayrılan temel bir farktır.
3
Cumhuriyet Başsavcısı seçim usulünü incele.
Yargıtay Genel Kurulu 55 aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini 44 yıl için seçer.
Anayasa'nın 154154. maddesi gereği bu ikili bir süreçtir.
4
Başkanlık seçimini analiz et.
Yargıtay Birinci Başkanı, Genel Kurul tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.
Dış bir otorite (CB veya TBMM) Yargıtay Başkanı seçemez.

Anahtar Kavram

Adli yargı kolunda üyelerin HSK tarafından, Başsavcının ise adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi.

İpuçları

1
Yargıtay 'adli' yargının, Danıştay ise 'idari' yargının tepe mahkemesidir. Üye seçim usulleri bu iki mahkeme arasında farklılık gösterir.
2
Yargıtay üyelerinin seçiminde tek yetkili organ HSK'dır. Cumhurbaşkanı sadece Başsavcı ve vekilini, Genel Kurulun sunduğu listeden seçer.
3
Unutmayın: Danıştay'da 1/41/4 oranında Cumhurbaşkanı seçimi varken, Yargıtay'ın tüm üyeleri HSK tarafından seçilir. Başsavcı aday listesi ise tam 55 kişiden oluşur.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyeleri ile Danıştay üyelerinin görev sürelerini ve tekrar seçilip seçilemeyeceklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 447Soru

19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 değişikliği ile Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK) yapısı yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Kurulun üye sayısı, tabii üyeleri ve seçim mercileri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun iki tabii üyesinden biri olan Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır; seçilen üyelerin 77’si Türkiye Büyük Millet Meclisi, 44’ü ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Cevap

Kurulun başkanı Adalet Bakanıdır; toplam 1313 üyenin 22'si tabii üye (Bakan ve Bakan Yardımcısı), 77'si TBMM tarafından seçilen ve 44'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerdir.
Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSKHSK), 20172017 anayasa değişikliği sonrası 1313 üyeden oluşur. Bu yapıda Adalet Bakanı 'Başkan', Adalet Bakan Yardımcısı ise 'Tabii Üye' sıfatıyla bulunur. Seçimle gelen 1111 üyenin 77'si TBMM (nitelikli çoğunlukla), 44'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını ve tabii üyelerini belirle.
Toplam 1313 üye vardır. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı tabii üyelerdir.
Anayasa metni bu iki makamı seçim dışı, görevleri gereği Kurul üyesi olarak tanımlar.
2
Geriye kalan seçilmiş üyelerin (1111 üye) dağılımını analiz et.
77 üye TBMM tarafından, 44 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
20172017 anayasa değişikliği ile kuvvetler ayrılığı ilkesi çerçevesinde seçim yetkisi yasama ve yürütme arasında paylaştırılmıştır.
3
Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını hatırla.
Görev süresi 44 yıldır ve tekrar seçilmek mümkündür.
Kurulun sürekliliğini ve tecrübe aktarımını sağlamak amacıyla yeniden seçilme hakkı tanınmıştır.

Anahtar Kavram

HSK'nın Güncel Üye Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

1
HSK'nın üye sayısı artık 'tek haneli bir asal sayı ile bir çift sayının toplamı' olan 1313'tür.
2
Üyelerin çoğunluğunu (77 üye) halkın temsilcisi olan yasama organı seçer.
3
Adalet Bakanı her zaman Kurulun başkanıdır ve seçimle gelmez, makamı gereği oradadır.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin TBMM tarafından hangi oylama turları ve çoğunluklarla seçildiğini (üçte iki, beşte üç vb.) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 448Soru

1982 Anayasası'na göre, idari yargı düzeninin en yüksek mahkemesi olan Danıştay'ın üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyelerinin 34\frac{3}{4}'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, 14\frac{1}{4}'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Doğru ifadeye göre, Danıştay üyelerinin dörtte üçü (7575%) Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından, dörtte biri (2525%) ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Bu yapı, idari yargının en üst organında hem yargısal hem de idari deneyimin temsil edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay üye seçim kaynaklarını belirle.
Üyelerin 34\frac{3}{4}'ü HSK, 14\frac{1}{4}'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasal dağılımı hatırlamak temel bilgi seviyesidir.
2
Görev süresini ve tekrar seçilme durumunu kontrol et.
Görev süresi 1212 yıldır ve tekrar seçilmek mümkün değildir.
Süreçteki kısıtlamaları bilmek doğru şıkkı teyit eder.
3
Başkanlık makamının belirlenme yöntemini incele.
Başkan, kendi üyeleri arasından seçilir.
Atama ile seçim arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Danıştay Üye Yapısı ve Seçimi

İpuçları

1
Danıştay üyelerini seçen iki ana makam vardır: Cumhurbaşkanı ve HSK.
2
Seçim oranları 14\frac{1}{4} ve 34\frac{3}{4} şeklindedir; çoğunluğu yargı organı seçer.
3
Danıştay kendi başkanını dışarıdan atama ile değil, kendi içerisinden seçimle belirler.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın idari görevleri ile yargısal görevleri arasındaki farkları inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 449Soru

Vatandaşlık dersinde 'Yargı' ünitesini işleyen bir öğrenci, Türkiye Cumhuriyeti'nde yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanıldığını ve bu teşkilatın en üstünde sınırlı sayıda 'Yüksek Mahkeme' bulunduğunu öğrenmiştir. Buna göre, bu öğrencinin hazırladığı çalışma kartlarında aşağıdaki kurumlardan hangisinin 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında yer alması güncel anayasal düzenlemelere göre doğru bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, 19821982 Anayasası'na göre yüksek mahkeme statüsündedir.
Anayasamıza göre güncel olarak sadece dört yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Bu nedenle seçeneklerdeki tek yüksek mahkeme olan yargı organı doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nda yer alan güncel yüksek mahkemeleri listeleme.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak belirlenir.
Türk hukuk sisteminde yüksek mahkemeler tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır.
2
Seçeneklerdeki diğer kurumların hukuki niteliğini analiz etme.
Sayıştay (mali denetim), HSK (kurul), YSK (seçim organı) ve Askeri Yargıtay (kaldırılmış birim) elenir.
Yüksek mahkeme olmayan ancak isminde 'yüksek' veya 'say' geçen kurumlar sıklıkla kafa karıştırabilir.
3
Tanımlanan listeye uyan tek kurumu tespit etme.
Uyuşmazlık Mahkemesi doğru seçenek olarak belirlenir.
Uyuşmazlık Mahkemesi anayasal olarak yüksek mahkeme statüsüne sahiptir.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki Yüksek Mahkemelerin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Anayasa'da güncel olarak sadece dört adet yüksek mahkeme sayıldığını hatırla.

Daha Fazla Pratik

Diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay ve Danıştay) hangi yargı kollarının başı olduğunu tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 450Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (139139. madde) hükümleri dikkate alındığında, hâkim ve savcıların görev süreleri ve özlük hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Cevap

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar ifadesi doğrudur.
Anayasa'nın 139139. maddesi uyarınca, hâkimler ve savcılar kendileri istemedikçe emekli edilemeyecekleri gibi, görev yaptıkları mahkeme veya kadro kaldırılsa dahi aylık ve ödenek gibi mali haklarından yoksun bırakılamazlar. Bu durum, hâkimlik teminatının en güçlü mali koruma kalkanıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın (139139. madde) kapsamını belirleme.
Teminat; azlolunmama, rızasız emekli edilememe ve mali hakların korunması unsurlarını içerir.
Anayasa, yargı mensuplarını her türlü baskı ve gelecek kaygısından korumayı amaçlar.
2
Emeklilik yaşı ve mali haklarla ilgili istisnaları değerlendirme.
Emeklilik yaşı 6565'tir ve mahkeme kapatılsa bile maaş/ödenek güvencesi devam eder.
Bu hüküm, idari yapı değişikliklerinin hâkimler üzerinde bir tehdit unsuru olarak kullanılmasını engeller.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa Madde 139)

İpuçları

1
Anayasa'nın 139139. maddesinde yer alan 'kadronun kaldırılması' durumunda bile korunan hakları düşünün.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üye seçim yöntemlerini inceleyerek yargı bağımsızlığının idari boyutunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 451Soru

19821982 Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK) iç işleyişi, teşkilat yapısı ve dairelerin yönetimi dikkate alındığında, Kurulun daire başkanlarının belirlenme usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Daire başkanları, Kurul Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Cevap

Daire başkanlarının Kurul Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesi doğrudur.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 159159. maddesindeki açık hükme dayanmaktadır. Hakimler ve Savcılar Kurulu iki daire şeklinde çalışır ve bu dairelere başkanlık edecek kişiler, Kurulun tüm üyelerinden oluşan Genel Kurul tarafından yine kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
HSK'nın genel yapısını analiz et.
HSKHSK, 1313 üyeden oluşur ve iki daire halinde çalışır.
Kurulun iç işleyişini anlamak için organizasyon yapısını bilmek gerekir.
2
Daire başkanlarının nasıl belirlendiğine dair Anayasal hükmü hatırla.
19821982 Anayasası Madde 159159: 'Kurulun daire başkanları, Genel Kurul tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.'
Yetki paylaşımı ve özerklik ilkesi gereği seçim usulü esastır.
3
Adalet Bakanı ve yardımcısının konumunu değerlendir.
Bakan başkandır, yardımcısı üyedir; ancak daire başkanlığı için seçim gerekir.
Doğal üyelik ile seçimle gelinen görevler arasındaki farkı ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

HSK İç Organizasyonu ve Daire Başkanlarının Seçimi

İpuçları

1
HSK'nın kendi içindeki yönetim kademesini belirlerken özerkliğini koruduğunu düşünün.
2
Daire başkanlarını seçen merci, dışarıdan bir makam (Bakan veya Cumhurbaşkanı) değil, Kurulun bizzat kendisidir.
3
Anayasa'ya göre HSK Genel Kurulu, kendi içinden daire başkanlarını seçmekle yetkilendirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın 20172017 değişikliği sonrası üye tam sayısı ve hangi mercilerin kaç üye seçtiği konusunu tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 452Soru

1982 Anayasası’nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) usulünde; dava açmaya yetkili süjeler, denetime konu olan normlar ve hak düşürücü süreler arasındaki hukuki rejim dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasında, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Cevap

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasında, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun dava açma yetkisi bulunmamaktadır.
1982 Anayasası'nın 148. maddesinin 4. fıkrasına göre, 'Şekil bakımından denetleme, Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir.' Bu hüküm uyarınca, kanunların sadece şekil yönünden iptali için TBMM'deki en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun (iktidar ve ana muhalefet gruplarının) doğrudan dava açma yetkisi yoktur. Bu gruplar ancak esas (içerik) bakımından dava açabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Norm türlerini ve denetim alanlarını (şekil/esas) kategorize etme
Kanunlar hem şekil hem esas; Anayasa değişiklikleri sadece şekil; CB Kararnameleri ve İçtüzük hem şekil hem esas bakımından denetlenebilir.
Her norm türü için farklı denetim sınırları ve süreler öngörülmüştür.
2
Dava açma sürelerini karşılaştırma
Kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi için 1010 gün; diğer tüm durumlar (esas denetimi ve CBK/İçtüzük şekil denetimi) için 6060 gün belirlenmiştir.
Anayasa koyucu, kanunların şekil yönünden kesinleşmesini hızlandırmak istemiştir.
3
Dava açmaya yetkili süjeleri (kişileri/grupları) analiz etme
Genel yetki: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının 15\frac{1}{5}'i (120120 milletvekili). Özel kısıtlama: Kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil denetiminde siyasi parti grupları yetkili değildir.
1982 Anayasası madde 148/4148/4 gereği şekil denetimi başvurusu sadece Cumhurbaşkanı veya beşte bir milletvekili ile sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Şekil Denetimi Sınırlamaları

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebildiği ve bu denetimin kapsamının (teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşülememe şartı) neler olduğunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 453Soru

Adli yargı kolunun en yüksek mahkemesi olan Yargıtay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilir; süresi bitenlerin yeniden seçilmesi mümkün değildir.

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı'nın görev süresi bittiğinde yeniden bu göreve seçilmesi mümkündür.
Doğru yanıt olan seçenek, Yargıtay Birinci Başkanı'nın görev süresi dolunca tekrar seçilemeyeceğini iddia ettiği için yanlıştır. 1982 Anayasası'na göre Birinci Başkan, Birinci başkanvekilleri ve daire başkanları dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler. Buna karşılık Yargıtay üyeleri (sıradan üyelik sıfatıyla) 12 yıl için seçilir ve bir kimse iki defa üye seçilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyeliği ile Birinci Başkanlık arasındaki görev süresi ayrımını inceleyiniz.
Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilir ve bir daha seçilemez; ancak Birinci Başkan 4 yıl için seçilir ve süresi bitince yeniden seçilebilir.
Anayasa'nın 154. maddesi, kurumsal devamlılığı sağlamak için başkanlık görevine tekrar seçilme imkanı tanımıştır.
2
Üyelerin ve Başsavcının seçim yöntemlerini doğrulayınız.
Üyeleri HSK seçer; Başsavcıyı ise Yargıtay adayları arasından Cumhurbaşkanı seçer.
Yargıtay'ın bağımsızlığı ile yürütmenin (Cumhurbaşkanı) temsil yetkisi arasındaki dengeyi anlamak için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Seçim ve Görev Süresi Esasları

İpuçları

1
Yargıtay üyeleri ile Yargıtay Birinci Başkanı'nın görev süreleri ve tekrar seçilme şartlarının aynı olup olmadığını düşünün.
2
Bir kişi sadece bir kez Yargıtay 'üyesi' olabilir; ancak bir 'başkanın' yeniden başkanlık yapması yasaklanmış mıdır?
3
Anayasa'nın 154. maddesinde başkan ve daire başkanları için 'süresi bitenler yeniden seçilebilir' ibaresi yer almaktadır.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay ile Danıştay arasındaki üye seçimi farklarını (Cumhurbaşkanı'nın Danıştay'daki 1/4 yetkisi gibi) karşılaştırarak pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 454Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen somut norm denetimi (itiraz yolu) mekanizmasının işleyişi, başvuruya konu olabilecek normların kapsamı ve Anayasa Mahkemesi kararlarının yargılama sürecine etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, kendisine ulaşan itiraz başvurusunu 55 ay içinde sonuçlandırmazsa mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre karara bağlar; ancak mahkeme kararı kesinleşinceye kadar Anayasa Mahkemesi kararı gelirse mahkeme bu karara uymakla yükümlüdür.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin beş ay içinde karar vermemesi durumunda mahkemenin davayı mevcut kanunla çözmesi, ancak karar kesinleşene kadar gelecek AYM kararına uyması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, Anayasa'nın 152152. maddesindeki 'Beş ay içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.' hükmüne tam uyumludur. Bu kural, somut norm denetiminin en teknik ve ayırt edici usul kurallarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru Süresini Analiz Etme
Mahkeme AYM'ye başvurduğunda davayı 55 ay süreyle durdurur.
Anayasa'nın 152152. maddesi uyarınca AYM'ye tanınan karar süresi 55 aydır.
2
Süre Dolumunun Etkisini Belirleme
55 ay içinde karar gelmezse, mahkeme yürürlükteki mevzuata göre davayı karara bağlar.
Yargılamanın sürüncemede kalmaması için Anayasa bu istisnayı tanımıştır.
3
Kesinleşme Kriterini Değerlendirme
Yerel mahkeme kararını verse bile, karar kesinleşmeden (temyiz/istinaf aşamasında) AYM kararı açıklanırsa bu karar uygulanır.
Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve hukukun üstünlüğü ilkesi gereği, henüz kesinleşmemiş uyuşmazlıklarda güncel Anayasal durum esas alınır.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde 5 Aylık Süre ve Kararların Bağlayıcılığı

İpuçları

1
AYM'nin itiraz yolu üzerindeki karar süresini ve bu süre dolunca yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini düşünün.
2
Anayasa m. 152152'deki 55 ay ve 1010 yıl kurallarına odaklanın. Ancak 1010 yıl kuralının 'esastan ret' şartına bağlı olduğunu unutmayın.
3
Bir karar yerel mahkemede verilse bile henüz temyiz aşamasındaysa (yani kesinleşmemişse) AYM kararı hala o davayı etkileyebilir.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki farkları, özellikle süre ve başvuruya yetkili olanlar açısından karşılaştırın.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 455Soru

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı, üyelerinin seçimi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenecek beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Doğru ifadeye göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili seçimi iki aşamalıdır: Önce Yargıtay Genel Kurulu kendi içinden gizli oyla 5 aday belirler, ardından bu 5 aday arasından Cumhurbaşkanı 4 yıl görev yapmak üzere seçimi gerçekleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini belirle.
Anayasa'ya göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Adli yargı bağımsızlığını korumak adına üyelerin seçimi HSK'ya bırakılmıştır.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçim sürecini incele.
Yargıtay Genel Kurulu 5 aday belirler, bu adaylar arasından seçimi Cumhurbaşkanı yapar.
Savcılık makamı, yürütme ile yargı arasında köprü niteliğinde bir idari-yargısal görev olduğu için seçiminde Cumhurbaşkanı yetkilendirilmiştir.
3
Yargıtay Birinci Başkanı'nın (Mahkeme Başkanı) seçim usulünü kontrol et.
Başkan, Yargıtay'ın kendi üyeleri tarafından seçilir (Cumhurbaşkanı seçmez).
Yüksek mahkemenin iç işleyişi ve özerkliği gereği başkanı genel kurul seçer.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Seçim ve Atama Usulleri

İpuçları

1
Yargıtay üyelerinin tamamının aynı kurul tarafından seçildiğini ve bu kurulun HSK olduğunu unutmayın.
2
Yargıtay Başkanı'nın seçiminde dış bir otorite (CB gibi) değil, mahkemenin kendi iç iradesi esastır.
3
Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçiminde Cumhurbaşkanı, mahkemenin sunduğu 5 aday arasından birini seçme yetkisine sahiptir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Sayıştay üye seçim usullerini bu soruyla karşılaştırarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 456Soru

19821982 Anayasası’na göre soyut norm denetimi (iptal davası) süreciyle ilgili olarak; denetlenen normun türü, denetim gerekçesi (şekil veya esas) ve dava açma yetkisi arasındaki ilişki dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların sadece şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi için yetki sadece Cumhurbaşkanı ve üye tamsayısının beşte birine aittir.
Doğru ifade, kanunların şekil bakımından denetiminde yetkinin sadece Cumhurbaşkanı ve milletvekillerinin beşte birine ait olduğunu belirten ifadedir. 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi, kanunların şekil bakımından denetlenmesini sadece bu iki makama bırakarak siyasi parti gruplarını bu süreçten dışlamıştır. Ayrıca bu davalar için süre yayımdan itibaren sadece 1010 gündür.

Adım Adım Çözüm

1
Norm türünü ve denetim gerekçesini belirle.
Kanunların şekil (biçim) bakımından denetimi hedeflenmektedir.
Anayasa'da kanunların şekil denetimi özel bir rejime tabidir.
2
Anayasa Madde 148148'i uygula.
Bu maddeye göre şekil denetimi yetkisi kısıtlanmıştır.
Siyasi istikrarı korumak amacıyla her organa bu yetki verilmemiştir.
3
Yetkili organları doğrula.
Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/51/5’i (120120 milletvekili) yetkilidir.
Siyasi parti grupları bu listede yer almamaktadır.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Sınırlı Yetki (Şekil Bakımından Kanun Denetimi)

İpuçları

1
Anayasa'da kanunların 'şekil' denetimi ile 'esas' denetimi arasında hem yetkili organlar hem de süreler bakımından farklar vardır.
2
Siyasi parti grupları (en fazla üyeye sahip iki grup), her norma dava açabilir ancak kanunların şekil bozuklukları için dava açamazlar.
3
Kanunların şekil denetimi için süre 1010 gün, yetkililer ise sadece Cumhurbaşkanı ve milletvekillerinin beşte biridir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki yetki benzerliklerini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Hangi organların hangi durumlarda yetkili olduğunu bir tablo (matrix) üzerinden ezberlemek, karmaşık sorularda eleme yapmayı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 457Soru

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişikliklerle askeri yargı düzeni sonlandırılmış ve yüksek mahkemeler yeniden yapılandırılmıştır. Güncel anayasal sistemde bir kurumun "Yüksek Mahkeme" sıfatına sahip olması, hem işlevsel hem de hiyerarşik açıdan özel bir statü gerektirir. Bir kurumun kararlarının kesin olması, o kurumun mutlaka bir yüksek mahkeme olduğu anlamına gelmez.

Buna göre, Türk hukuk sistemindeki yüksek mahkemelerin genel statüsü ve diğer anayasal kurumlarla ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, mali denetim sonucunda verdiği kararların kesin nitelik taşıması ve yargısal bir işlev görmesi nedeniyle anayasal tasnifte bir "Yüksek Mahkeme" olarak kabul edilir.

Cevap

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olduğu ifadesi yanlıştır çünkü Sayıştay anayasal olarak bu statüde değildir.
Türk anayasal düzeninde bir kurumun "Yüksek Mahkeme" sayılabilmesi için 19821982 Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı (Madde 146160146-160) altında düzenlenmiş olması gerekir. Sayıştay, kararları kesin olan ve mali yargılama yapan bir kurum olmasına rağmen, Anayasa'nın 160160. maddesinde "Diğer Hükümler" başlığı altında düzenlenmiştir. Bu nedenle Sayıştay teknik ve anayasal olarak bir yüksek mahkeme değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' başlığını kontrol etme
19821982 Anayasası'nın 146160146-160. maddeleri arasında sadece 44 kurumun (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) sayıldığını tespit etme.
Bir kurumun yüksek mahkeme olup olmadığı anayasal tasnife (başlığa) bağlıdır.
2
Sayıştay'ın anayasal konumunu inceleme
Sayıştay'ın Madde 160160'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı bittikten sonra 'Diğer Hükümler' altında düzenlendiğini görme.
Sayıştay'ın yargısal yetkisi olsa da yüksek mahkeme sayılmadığını doğrulamak.
3
YSK ve HSK gibi kurumlarla karşılaştırma yapma
YSK ve HSK'nın da yargı bölümünde yer aldığı ancak 'Yüksek Mahkeme' başlığında olmadıkları bilgisini teyit etme.
Çeldiricilerin (YSK, HSK) doğruluğunu ve ana sorunun odağını belirlemek.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkeme Statüsü Belirleyicileri

İpuçları

1
Bir kurumun kararlarının 'kesin' olması, onun anayasal olarak 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında olduğunu kanıtlamaz.
2
20172017 değişikliği sonrası listede sadece 44 mahkeme kalmıştır; Sayıştay ve YSK bu listenin içinde değildir.
3
Sayıştay, Anayasa'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığından sonra gelen 'Diğer Hükümler' (Madde 160160) kısmında düzenlenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK vs. Cumhurbaşkanı) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 458Soru

19821982 Anayasası’nın düzenlediği soyut norm denetimi (iptal davası) rejimi çerçevesinde; kanunların Anayasa'ya şekil bakımından uygunluğunun denetlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şekil bakımından denetleme yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine ait olup; bu iddiayla dava açma süresi Resmi Gazete yayımından itibaren 1010 gündür.

Cevap

Şekil bakımından denetleme yetkisinin sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine ait olduğunu ve sürenin 10 gün olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, kanunların şekil bakımından denetiminde yetkinin sadece Cumhurbaşkanı ve 120120 milletvekiline ait olduğunu ve sürenin Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 1010 gün olduğunu belirtir. Bu durum 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesindeki özel hükme dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Normun türünü ve denetim gerekçesini belirle.
Norm: Kanun, Gerekçe: Şekil (Form).
Anayasa'da şekil ve esas denetimi için farklı kurallar öngörülmüştür.
2
Şekil denetimi için dava açmaya yetkili olanları hatırla.
Cumhurbaşkanı ve 1/51/5 milletvekili (120120 kişi).
Anayasa Madde 148/2148/2 uyarınca siyasi parti grupları şekil denetimi için dava açamaz.
3
Şekil denetimi için öngörülen hak düşürücü süreyi kontrol et.
1010 gün.
Esas denetimi için 6060 gün olan süre, şekil denetiminde istikrarı sağlamak amacıyla 1010 günle sınırlanmıştır.
4
Şekil denetiminin kapsamını ve usulünü doğrula.
Sadece son oylama çoğunluğu denetlenir ve itiraz yolu kapalıdır.
Anayasa koyucu, kanunların şekil denetimini kısıtlı tutarak yasama faaliyetinin aksamasını önlemek istemiştir.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Denetimindeki Özel Sınırlamalar

İpuçları

1
Şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki yetkili makam ve süre farklarına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki 'kapsam' farkını (teklif çoğunluğu detayı gibi) inceleyin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 459Soru

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSKHSK) **Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM)** tarafından seçilecek olan yedi üyenin kontenjan dağılımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3 üye Yargıtay üyeleri, 1 üye Danıştay üyeleri, 3 üye ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Cevap

3 üye Yargıtay, 1 üye Danıştay ve 3 üye hukukçu öğretim üyeleri/avukatlar arasından seçilir.
Doğru olan seçenek, Anayasa'nın 159. maddesinde belirtilen 3133-1-3 şeklindeki dağılımı eksiksiz ifade etmektedir. Bu düzenlemeye göre TBMM, Yargıtay'dan 3, Danıştay'dan 1 ve hukukçu öğretim üyeleri ile avukatlardan oluşan gruptan 3 üye seçerek toplam 7 üyeyi tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını ve seçim makamlarını belirle.
HSK 13 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Bakan Yardımcısı tabii üyedir. Kalan 11 üyenin 7'sini TBMM, 4'ünü Cumhurbaşkanı seçer.
Hangi kurumun kaç üye seçtiğini bilmek kontenjan ayrımının temelidir.
2
TBMM'ye ayrılan 7 üyeli kontenjanın alt dağılımını analiz et.
3 üye Yargıtay'dan, 1 üye Danıştay'dan, 3 üye ise dışarıdan (öğretim üyesi ve avukat) seçilir.
Anayasa 159. madde uyarınca TBMM'nin seçim kaynağı bu üç gruptur.

Anahtar Kavram

HSK Üye Kompozisyonu ve Seçim Kaynakları

İpuçları

1
HSK'nın 13 üyesinden 7'sini TBMM seçer; bu üyeler Yargıtay, Danıştay ve dışarıdan hukukçular arasından belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen 4 üyenin hangi yargı kollarından (adli/idari) seçildiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 460Soru

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey kamu görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılamaktadır.

2017 anayasa değişiklikleri de dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Yüce Divan'da yargılanabilecek kişiler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak makamlar arasında yer almaz.
Anayasa'nın 148. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri ve TBMM Başkanı Yüce Divan'da yargılanır. Ancak milletvekilleri bu kapsamda değildir. Milletvekillerinden sadece TBMM Başkanı bu listede yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'ın hangi kurum olduğunu belirleme
Anayasa Mahkemesi
Anayasa'nın 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, belirli kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılar.
2
Yargılanacak kişileri gözden geçirme
Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Yargı üyeleri ve TBMM Başkanı listede yer alır.
2017 anayasa değişiklikleri ile yürütme organı üyeleri de bu kapsama dahil edilmiştir.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Milletvekilleri bu listede bulunmamaktadır.
Anayasa, milletvekillerini genel bir sınıf olarak Yüce Divan yargılamasına dahil etmemiş, sadece TBMM Başkanı'nı bu listeye almıştır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılamasının Kapsamı

İpuçları

1
Yüce Divan görevini hangi mahkemenin yürüttüğünü hatırlayın.
2
Yüce Divan'da sadece devletin en üst düzey yürütme, yasama ve yargı temsilcileri yargılanır.
3
Milletvekillerinin büyük bir çoğunluğu, TBMM Başkanı hariç, bu özel yargılama usulüne tabi değildir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkeme üyelerinden (Yargıtay, Danıştay, Sayıştay) hangilerinin Yüce Divan'da yargılandığını listeleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 23 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 23 | Examkin