Examkin

Yargı

927 soru

Soru 421Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süreleri ve emeklilik yaş sınırı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeler 1212 yıl için seçilirler ve 6565 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.

Cevap

Anayasa Mahkemesi üyeleri 1212 yıl için seçilirler ve 6565 yaşını doldurduklarında emekliye ayrılırlar.
Doğru ifade, üyelerin 1212 yıl görev süresine sahip olduğunu ve 6565 yaşında zorunlu emekliliğe tabi olduklarını belirten seçenektir. Bu düzenleme 19821982 Anayasası'nın güncel metninde yer alan temel bir kuruluş kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Görev süresini belirle
1212 yıl
19821982 Anayasası'nın 147147. maddesi uyarınca üyeler 1212 yıl için seçilir.
2
Yeniden seçilme durumunu kontrol et
Yeniden seçilemez
Yargı bağımsızlığını pekiştirmek amacıyla üyelerin sadece bir dönem görev yapması esastır.
3
Emeklilik yaş sınırını belirle
6565 yaş
Tüm yüksek yargı üyeleri için geçerli olan genel emeklilik yaş sınırı uygulanır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üyeliğinin Sona Ermesi ve Süresi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi üyeliği süreli bir görevdir ve bir yaş sınırı vardır.
2
Üyelerin görev süresi çift haneli bir sayı olan 1212 yıldır.
3
Emeklilik yaşı genel devlet memurluğu emeklilik yaşı olan 6565'tir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin kaçının Cumhurbaşkanı, kaçının TBMM tarafından seçildiğini tekrar ederek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 422Soru →

19821982 Anayasası'na göre, görülmekte olan bir davada taraflardan birinin ileri sürdüğü "anayasaya aykırılık" iddiasının mahkemece ciddi bulunmaması durumunda izlenecek hukuki süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu iddia ancak mahkemenin verdiği esas hükümle birlikte üst mahkemeye (istinaf veya temyiz yoluna) götürülebilir.

Cevap

Anayasaya aykırılık iddiasının mahkemece ciddi görülmemesi durumunda, bu iddia ancak mahkemenin vereceği esas hükümle birlikte üst mahkemeye (istinaf veya temyiz) taşınabilir.
Doğru seçenek, iddianın ciddi bulunmaması halinde bunun ancak esas hükümle birlikte üst mahkemeye götürülebileceğini belirtmektedir. 19821982 Anayasası'nın 152152. maddesine göre, mahkeme aykırılık iddiasını ciddi bulmazsa bu iddia ancak esas hükümle birlikte istinaf veya temyiz yolunda ileri sürülebilir. Bu durum, yargılamanın aksamaması için öngörülmüş bir usul kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İtiraz yolu (somut norm denetimi) sürecinde mahkemenin (hakimin) takdir yetkisini analiz et.
Mahkeme, tarafların ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ya ciddi bulur ya da bulmaz.
Anayasa'nın 152152. maddesi uyarınca başvuruyu yapacak olan merci davanın görüldüğü mahkemedir.
2
İddianın ciddi bulunmaması (reddedilmesi) durumundaki usulü belirle.
Mahkeme iddiayı reddederse yargılama durmaz, mevcut kanun hükmü uygulanarak devam edilir.
Anayasa Mahkemesine sevk işlemi gerçekleşmediği için davanın geri bırakılmasına gerek yoktur.
3
Ret kararına karşı başvuru imkanını değerlendir.
Bu ret kararına karşı ayrı bir itiraz yolu yoktur; ancak davanın sonundaki nihai kararla birlikte üst mahkemeye gidilebilir.
Yargılama ekonomisi ve sürecin gereksiz uzamaması için ara kararların temyizi ancak asıl kararla mümkündür.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde Mahkemenin Takdir Yetkisi ve İtirazın Reddi

İpuçları

1
Somut norm denetimi sürecinde mahkeme (hakim) bir 'filtre' görevi görür.
2
Hakim iddiayı ciddi bulmazsa AYM'ye başvurmaz ve davaya devam eder.
3
Mahkemenin bu ara kararına karşı hemen itiraz edilemez; ancak davanın sonundaki nihai karar (esas hüküm) ile birlikte üst yargı yollarına taşınabilir.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetiminde 5 aylık bekleme süresi ve 10 yıllık başvuru yasağı kurallarını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 423Soru →

19821982 Anayasası'na göre, kamu idarelerinin mali denetimini gerçekleştirmek ve mali yargılama yapmakla görevli olan Sayıştay ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında ilgililer, yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler.

Cevap

Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında ilgililer, yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler.
Anayasa'nın 160. maddesine göre, Sayıştay'ın kesin hükümleri aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz. Ancak ilgililerin bu kararlara karşı tebliğ (yazılı bildirim) tarihinden itibaren on beş gün içinde bir kez karar düzeltme talep etme hakkı anayasal bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan, yargı bölümünde düzenlenen ancak bir 'Yüksek Mahkeme' olmayan kuruluştur.
Anayasa'nın 160. maddesinde 'Yargı' başlığı altında düzenlenmiş olmasına rağmen yüksek mahkemeler listesinde (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) yer almaz.
2
Üye seçim ve denetim yetkisini kontrol et.
Başkan ve üyelerini TBMM seçer. Siyasi partileri Anayasa Mahkemesi adına denetler.
Mali denetimin yasama organı (TBMM) adına yapılması, seçim yetkisinin de TBMM'de olmasını gerektirir.
3
Yargı yolu ve kesinlik durumunu incele.
Kararları kesindir, idari yargı yolu kapalıdır. Ancak 15 günlük karar düzeltme süresi vardır.
Mali yargılamada hız ve kesinlik esastır; fakat hataların düzeltilmesi için bir defalık iç denetim (karar düzeltme) imkanı tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Görev ve Yetkileri

İpuçları

1
Sayıştay'ın yargı bölümünde yer alıp almadığına ve kararlarına karşı itiraz yolunun nereye olduğuna odaklanın.
2
Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir ve üyelerini TBMM seçer. Bu bilgiler birçok seçeneği elemenizi sağlar.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın denetim kapsamına giren ve girmeyen kurumları (Köy idareleri, Siyasi Partiler vb.) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 424Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) rejimine göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBKCBK) ve TBMMTBMM İçtüzüğü’nün Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBKCBK) hem şekil hem de esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla, TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından 6060 gün içinde iptal davası açılabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından denetimi için TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından 60 gün içinde dava açılabilir.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK), 19821982 Anayasası'na göre hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir. Bu denetim için dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 6060 gündür ve TBMMTBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120120 milletvekili) bu davayı açma yetkisine sahiptir. Bu ifade anayasal kurallar ile tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Norm türlerini ve yargısal bağışıklıkları kontrol et.
Olağan dönem CBK'ları yargı denetimine tabidir, ancak OHAL CBK'ları Anayasa uyarınca denetlenemez.
Yargı yolunun kapalı olduğu alanları eleyerek seçenekleri daraltmak gerekir.
2
Dava açmaya yetkili olanları (süje) analiz et.
İptal davası açmaya Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki parti grubu ve 1/5 üye (120 vekil) yetkilidir.
Yetki ayrımını (özellikle şekil denetiminde parti gruplarının yetkisizliğini) anlamak kritik bir adımdır.
3
Hak düşürücü süreleri ve denetim gerekçelerini eşleştir.
Kanun ve Anayasa değişikliğinin şekil denetimi 10 gün; tüm normların esas denetimi ile CBK/İçtüzüğün şekil denetimi 60 gündür.
10 ve 60 günlük sürelerin hangi norm ve hangi gerekçe için geçerli olduğunu ayırt etmek hatayı önler.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi Yetki, Süre ve Kapsam Matrisi

İpuçları

1
Şekil denetimindeki '10 gün' ve 'parti grupları yetkisizliği' kurallarının sadece kanunlar ve Anayasa değişiklikleri için geçerli olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin şekil denetimindeki inceleme sınırlarını (son oylama çoğunluğu vb.) tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 425Soru →

Anayasa ile güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden bir kişinin, bu ihlale karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için yerine getirmesi gereken temel usul şartı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlal iddiasına konu olan işlem veya karar için idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Cevap

İhlal iddiasına konu olan işlem veya karar için idari ve yargısal olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması
Bireysel başvuru yolu 'ikincil' bir yoldur. Bu, bir kişinin hak ihlali iddiasını önce alt derece mahkemelerinde (İdare, Asliye mahkemeleri vb.) ve ardından üst derece mahkemelerinde (İstinaf, Yargıtay/Danıştay) çözmeye çalışması gerektiği anlamına gelir. Tüm bu 'olağan' yollar tüketilmeden Anayasa Mahkemesine gidilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Hak İhlali Tespiti
Anayasa ve AİHS ortak alanındaki bir hakkın ihlal edildiği belirlenir.
Başvurunun konusunu oluşturmak için gereklidir.
2
Olağan Yolların Tüketilmesi
İstinaf ve temyiz gibi tüm yargısal yollar tamamlanır.
Anayasa Mahkemesi'ne başvurunun 'ikincil' nitelikte olması nedeniyle bir ön şarttır.
3
Süre Kontrolü
Nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 3030 gün içinde başvuru yapılır.
Başvurunun süresinde yapılması kabul edilebilirlik için şarttır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun İkincilliği ve Tüketme Şartı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'ne gitmeden önce tüm yerel mahkeme kapılarının kapandığından emin olmalısınız.
2
Bu şart, sistemin 'ikincil' (yedek) nitelikte olmasından kaynaklanır; önce ana yargı yolları bitirilmelidir.
3
Mahkemenin dosyayı kabul etmesi için başvurucunun elindeki tüm itiraz, istinaf ve temyiz yollarını bitirmiş olmasına 'olağan yolların tüketilmesi' denir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun süresi (3030 gün) ve hangi hakların (mülkiyet, adil yargılanma vb.) başvuru kapsamında olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 426Soru →

Türk anayasa hukukunda yargı kolunun zirvesinde yer alan ve kararları kesin nitelik taşıyan "Yüksek Mahkemeler", 19821982 Anayasası'nda sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmıştır. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bu yüksek mahkemelerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerden biridir.
Uyuşmazlık Mahkemesi ifadesi doğrudur; çünkü 19821982 Anayasası'nın 146−160146-160. maddeleri arasında Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay ile birlikte dördüncü yüksek mahkeme olarak açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde sayılan güncel yüksek mahkemeleri listele.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Anayasal hiyerarşiyi belirlemek için.
2
Seçeneklerde verilen kurumların anayasal statülerini incele.
Sayıştay ve YSK yüksek kurul/denetim organı; HSK idari kurul; Askeri Yargıtay ise maziye karışmış bir mahkemedir.
Kavramsal karışıklıkları ayırt etmek için.
3
Anayasa metni ile eşleşen yargı organını tespit et.
Uyuşmazlık Mahkemesi listede yer alan tek yüksek mahkemedir.
Doğru sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nda Sayılan Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sadece 4 tane kurum sayılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın üye seçim yöntemlerini inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 427Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve işleyişi düzenlenirken bazı merciler "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. 20172017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargı organlarının kaldırılması neticesinde Türk yargı sistemindeki yüksek mahkemelerin yapısı güncel halini almıştır. Anayasa'nın sistematiği, kurumların anayasal statüleri ve görev alanları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, anayasal sistematiğimizde yargı bölümü içerisinde yer almasına rağmen teknik ve hukuki anlamda 'Yüksek Mahkemeler' arasında sayılmamaktadır.
Türk hukuk sisteminde yüksek mahkemeler Anayasa'da açıkça sayılmıştır. Bunlar; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Sayıştay ise bir hesap mahkemesi olarak görev yapsa da anayasal sistematiğimizde yüksek mahkemeler arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 'Yargı' bölümündeki 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altındaki kurumları listele.
Bu listede Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yer alır.
Anayasa, yüksek mahkemeleri sınırlı (tahdidi) bir şekilde saymıştır.
2
Seçeneklerdeki kurumları bu liste ile karşılaştır.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi listede mevcutken; Sayıştay bu başlık altında bulunmaz.
Kurumların hukuki statülerini ayırt etmek.
3
Sayıştay'ın anayasal konumunu incele.
Sayıştay, Anayasa'nın 160. maddesinde 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş olsa da yüksek mahkeme değildir.
Sayıştay bir hesap inceleme ve denetleme kurumudur; kararları kesin olsa da yüksek mahkeme statüsünde değildir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin sayımı ve diğer yargısal/denetleyici organlardan farkı.

İpuçları

1
1982 Anayasası'nda sadece 4 tane yüksek mahkeme kaldığını hatırlayın.
2
2017 değişikliği ile Askeri Yargıtay ve AYİM kaldırılmıştır, bu yüzden seçeneklerde bunları aramayın.
3
Sayıştay ve HSK gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da anayasal 'Yüksek Mahkemeler' listesinde bulunmazlar.

Daha Fazla Pratik

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK)'nın yargı bölümündeki yerini ve neden mahkeme sayılmadıklarını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 428Soru →

1982 Anayasası'nın 160. maddesinde düzenlenen Sayıştay’ın mali yargılama yetkisi, denetim kapsamı ve diğer yargı mercileriyle olan ilişkisi dikkate alındığında; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda izlenecek hukuki yol ve kurumun genel nitelikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararları esas alınır.
1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre, vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararları esas alınır. Bu, Türk hukuk sisteminde mali yargılama alanında Sayıştay'a tanınmış özel bir üstünlüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir kurumdur ancak yüksek mahkeme değildir.
Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıda (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) sayılmıştır.
2
Denetim ve seçim yetkisini analiz et.
Sayıştay, TBMM adına denetim yapar ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.
Mali denetimin yasama organı adına yapılması demokratik hesap verebilirlik ilkesinin gereğidir.
3
Danıştay ile olan görev çatışması kuralını hatırla.
Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Sayıştay ve Danıştay kararları uyuşmazsa Sayıştay kararı esas alınır.
Anayasa'nın 160. maddesinin son fıkrası bu konuda net bir hiyerarşi belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Kararlarının Kesinliği ve Danıştay ile Çatışma Durumu

İpuçları

1
Sayıştay'ın vergi konularındaki kararları ile Danıştay kararları çatıştığında hangisinin üstün tutulduğunu belirleyen anayasal hükmü (m. 160) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın denetim kapsamı dışındaki kurumları (örneğin OYAK gibi) ve siyasi partilerin denetimindeki rolünü inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 429Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen mali denetim ve yargılama mekanizması çerçevesinde, Sayıştay'ın anayasal statüsü ve görev alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir.

Cevap

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevli olan ve üyeleri TBMM tarafından seçilen anayasal bir kurumdur.
Doğru ifade, Sayıştay'ın merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareleri TBMM adına denetlediğini belirten seçenektir. Sayıştay, anayasal olarak yasama organının bütçe üzerindeki denetim hakkını somutlaştıran bir mali yargı organıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumun anayasal bağlılığını tespit et.
Sayıştay, denetimlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına yürütür.
Mali denetim yetkisinin kaynağı yasama organının bütçe hakkıdır.
2
Denetim kapsamını ve yargısal niteliğini analiz et.
Merkezi yönetim bütçeli idareler ve sosyal güvenlik kurumları denetim kapsamındadır ve mali konularda kesin hüküm verme yetkisi (yargılama) vardır.
Kamu kaynaklarının kullanımının hukuka uygunluğunu kesin olarak belirlemek gerekir.
3
Yüksek mahkeme statüsünü ve diğer yargı organlarıyla ilişkisini kontrol et.
Yüksek mahkeme değildir ve vergi konularında Danıştay kararlarıyla çelişirse Danıştay kararı uygulanır.
Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıda (numerus clausus) belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve TBMM Adına Denetim Görevi

İpuçları

1
Sayıştay'ın kimin adına mali denetim yaptığını hatırlayın; bu kurum bütçe hakkını koruyan bir mekanizmadır.
2
Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' listesini gözden geçirin. Sayıştay bu listede yer alıyor mu?
3
Vergi uyuşmazlıklarında bir hiyerarşi vardır; Danıştay mı yoksa Sayıştay mı daha üstün yetkilidir?

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ile Danıştay arasındaki görev alanı farklarını ve vergi uyuşmazlıklarındaki öncelik kuralını tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 430Soru →

Yargı bağımsızlığı ve hâkimlik güvencesi, hukuk devletinin temel taşlarından biridir. 19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerle bağdaşan veya Anayasa'da bu kapsamda düzenlenen bir hüküm değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdırlar.

Cevap

Hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu görevliler Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 140140. maddesi uyarınca hâkimler ve savcılar, yargısal görevlerinde tamamen bağımsız olsalar da idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı kılınmışlardır. Cumhurbaşkanlığına doğrudan bağlılık anayasal bir hüküm değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yargı bağımsızlığına ilişkin maddelerini (138138, 139139, 140140) gözden geçir.
Bağımsızlık (138138) ve Teminat (139139) maddeleri hâkimlerin görevleri ve özlük haklarını korur.
Soruda istenen yanlış hükmü saptamak için anayasal metnin doğru bilinmesi gerekir.
2
Hâkim ve savcıların idari hiyerarşideki yerini kontrol et.
Anayasa Madde 140140: 'Hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.'
Hâkimlerin tamamen bağımsız değil, idari yönden bir denetime tabi olduğunu doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki 'Cumhurbaşkanlığı' ifadesi ile anayasal hükmü karşılaştır.
Seçenekteki 'doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlılık' ifadesi anayasal metinle çelişmektedir.
20172017 Anayasa değişikliği sonrası oluşan 'tüm kurumların Cumhurbaşkanlığına bağlandığı' yanılgısını ayırt etmek için kritik bir adımdır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İdari Bağlılık Ayrımı

İpuçları

1
Anayasa'da hâkimlerin görevleri ve özlük hakları ile idari yapıdaki yerleri farklı maddelerde düzenlenmiştir.
2
Hâkimlerin idari yönden hangi bakanlığa veya kuruma bağlı olduğunu hatırlamaya çalışın.
3
Anayasa'nın 140140. maddesi, hâkimlerin idari görevleri için bir bakanlığı işaret eder, Cumhurbaşkanlığı makamını değil.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve Adalet Bakanı'nın bu kurulun başkanı olması durumunu inceleyerek yargı-yürütme ilişkisini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle ilerleyerek; yargı kararlarının bağlayıcılığı, azil yasağı ve emir-talimat yasağı gibi bilinen anayasal güvenceleri eleyip kalan idari yapıyla ilgili hatalı ifadeyi bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 431Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamaların kapsamı, süreci ve hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'a sevk edilebilmeleri için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu gerekir.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'a sevk edilebilmeleri için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400 milletvekili) gizli oyu gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Yüce Divan'a sevki için TBMM'de üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 oy) gizli oylama ile karar vermesi gerektiğini belirtir. Bu kural 1982 Anayasası'nın 106. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı yetkisinin kapsamını belirleme
Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılar.
Yüce Divan'ın kimleri yargılayabileceği Anayasa'nın 148. maddesinde sınırlı olarak sayılmıştır.
2
Sevk usulünü analiz etme
Yürütme organı üyelerinin (CB yardımcıları ve bakanlar) sevki için 3 aşamalı bir süreç (301 - 360 - 400) vardır.
Yürütmenin denetimi kapsamında cezai sorumluluk ağırlaştırılmış nitelikli çoğunluklara bağlanmıştır.
3
Güncel kapsamı kontrol etme (2017 Değişiklikleri)
Jandarma Genel Komutanı kapsam dışı bırakılmış, TBMM Başkanı listeye eklenmiş, Milletvekilleri ise listeye dahil edilmemiştir.
2017 anayasa değişiklikleri ile askeri ve sivil bürokrasi üzerindeki yargısal yetki alanı yeniden düzenlenmiştir.
4
Hukuki yolları değerlendirme
Yüce Divan kararları ilk derece mahkemesi sıfatıyla verildiği için "yeniden inceleme" yolu açıktır.
Adil yargılanma hakkı gereği, ilk derece kararlarına karşı bir üst denetim yolu (AYM Genel Kurulu) öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılama Usulü ve Kapsamı

İpuçları

1
Referral (sevk) aşamasının en zorlu aşama olduğunu ve en yüksek milletvekili sayısı gerektirdiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da savcılık görevini kimin yürüttüğünü ve kararların hangi kurul tarafından yeniden incelendiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 432Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunun sadece şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde açılabilir.

Cevap

Sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde açılabilir.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri (120 milletvekili) tarafından istenebilir. Bu davanın, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde açılması zorunludur. Bu kural, yasama işlemlerinin şekil yönünden hızla denetlenip kesinleşmesini amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Norm ve denetim türünü belirleme
İncelenen norm bir 'kanun'dur ve denetim gerekçesi 'şekil' (usul) hatalarıdır.
Anayasa'da kanunların şekil ve esas denetimi farklı kurallara tabi tutulmuştur.
2
Dava açmaya yetkili olanları (subje) tespit etme
Sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM'nin 1/5'i (120 milletvekili).
1982 Anayasası madde 148, şekil denetimi yetkisini siyasi parti gruplarına vermemiştir.
3
Dava açma süresini belirleme
Resmi Gazete'de yayımlanma tarihinden itibaren 10 gün.
Kanunların şekil bakımından denetimi, yasama sürecinin hızlıca kesinleşmesi amacıyla çok kısa bir süreyle (10 gün) sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Denetimi Kısıtlamaları

İpuçları

1
Kanunların şekil denetimi, esas denetimine göre hem süre hem de yetkili kişiler bakımından daha kısıtlıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki benzerlikleri (süre ve yetki) inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 433Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) aldığı kararlara karşı genel kural olarak yargı yolu kapalıdır. Ancak Kurulun bir kararı bu kuralın istisnası olarak kabul edilmiş ve yargı denetimine açılmıştır.

Buna göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun aşağıdaki kararlarından hangisine karşı yargı mercilerine başvurulması mümkündür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meslekten çıkarma cezası

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulunun sadece meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 159159. maddesinde yer alan 'Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.' hükmüne dayanmaktadır. Bu hüküm, meslekten çıkarma kararının HSKHSK kararları içindeki tek yargısal istisna olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın Hakimler ve Savcılar Kurulu ile ilgili 159159. maddesini inceleyin.
İlgili maddede Kurul kararlarının hukuki niteliği açıklanmaktadır.
Anayasal kurumların kararlarının denetlenebilirliği doğrudan Anayasa metni ile belirlenir.
2
Kurul kararlarına karşı yargı yolu engelini (yargı kısıntısını) ve bu engelin istisnasını belirleyin.
Genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır; ancak bir durum istisna tutulmuştur.
Hukuk devleti ilkesi gereği, en ağır yaptırım olan meslekten men durumu yargı denetimine açılmıştır.
3
Tespit edilen istisnai durumu seçeneklerle karşılaştırın.
Meslekten çıkarma kararı tek istisna olarak öne çıkar.
Anayasa metninde açıkça belirtilen tek yargı yolu açık karar budur.

Anahtar Kavram

HSK Kararlarına Karşı Yargı Yolu İstisnası

İpuçları

1
HSKHSK kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır.
2
Ancak mesleki hayatı tamamen sonlandıran en ağır yaptırım için bir hak arama yolu tanınmıştır.
3
Bu istisna, kişinin hakimlik veya savcılık statüsünü kaybetmesine neden olan karardır.

Daha Fazla Pratik

HSKHSK üyelerinin seçim usulü ve TBMM'nin üye seçimindeki nitelikli çoğunluk şartlarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 434Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamının Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilmesi doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'na göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Bu, adli yargının bağımsızlığını korumaya yönelik bir mekanizmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın yargı kolunu belirle.
Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesidir.
Yargı kollarını karıştırmamak için ilk adım mahkemenin görev alanını netleştirmektir.
2
Üye seçim usulünü kontrol et.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.
Anayasal kural gereği üyelerin seçim yetkisi münhasıran HSK'ya aittir.
3
Cumhuriyet Başsavcısı seçimindeki farkı ayırt et.
Başsavcı ve vekili Cumhurbaşkanı tarafından, Genel Kurulca gösterilen adaylar arasından seçilir.
Üye seçimi ile Başsavcı seçimi arasındaki makam farkını anlamak soruyu çözmek için kritiktir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Kuruluşu ve Seçim Usulleri

İpuçları

1
Yargıtay'ın adli yargı koluna ait olduğunu ve üyelerinin tek bir kurul tarafından seçildiğini hatırlayın.
2
Danıştay ile Yargıtay arasındaki en büyük farklardan biri, Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanının doğrudan yetkisinin olmamasıdır.
3
Yargıtay üyelerini HSK seçerken, sadece Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili için Cumhurbaşkanının seçim yetkisi (adaylar arasından) bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin seçim usulü ile Yargıtay üyelerinin seçim usulünü karşılaştıran bir tablo hazırlamak bu farkı kalıcı hale getirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 435Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasal düzeninde, devletin en üst kademesinde görev yapan kişilerin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı hesap verebilirliğini sağlamak amacıyla öngörülen Yüce Divan yargılamasının kapsamı ve usulü 1982 Anayasası'nda düzenlenmiştir. Bu yargılama makamı ve süreciyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi güncel anayasal hükümlere göre doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflarca 'yeniden inceleme' başvurusunda bulunulabilir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı 'yeniden inceleme' başvurusunda bulunulabilir.
Anayasa'nın güncel hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla verdiği hükümlere karşı 'yeniden inceleme' başvurusu yapılması mümkündür. Bu başvuru yine Anayasa Mahkemesi bünyesinde (Genel Kurul tarafından) karara bağlanır ve bu aşamadan sonra verilen kararlar kesinlik kazanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'ın kişi yönünden kapsamını analiz etme
Yasama organından sadece TBMM Başkanı, yürütmeden Cumhurbaşkanı, yardımcıları ve bakanların listede olduğu görülür.
Milletvekilleri veya bakan yardımcıları gibi unvanların kapsamda olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
2
2017 Anayasa değişikliklerini değerlendirme
Jandarma Genel Komutanı'nın listeden çıkarıldığı, Cumhurbaşkanı yardımcılarının listeye eklendiği belirlenir.
Güncel anayasal durumu eski bilgilerden ayırt etmek için kritik bir adımdır.
3
Yargısal denetim ve itiraz yollarını inceleme
Yüce Divan kararlarına karşı AYM Genel Kurulu nezdinde 'yeniden inceleme' yolunun açık olduğu sonucuna varılır.
Yargılamanın kesinliği veya denetlenebilirliği konusundaki hatayı gidermek içindir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılamasının Kapsamı ve Yeniden İnceleme Yolu

İpuçları

1
Yüce Divan listesinde kimlerin olduğunu ve 2017'de kimin bu listeden çıkarıldığını hatırlamaya çalışın.
2
Bakanlar ile bakan yardımcıları arasındaki anayasal statü farkını ve yargı kararlarına karşı itiraz mekanizmalarını düşünün.
3
Jandarma Genel Komutanı artık listede değildir ve verilen kararlara karşı yine AYM bünyesinde 'yeniden inceleme' istenebilir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Yüce Divan'a sevk sürecindeki Meclis Soruşturması evrelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 436Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) mekanizmasının işletilebilmesi için mahkemede bulunması gereken hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemede görülmekte olan bir davanın bulunması ve ilgili kuralın o davada uygulanacak olması

Cevap

İtiraz yoluna başvurulabilmesi için mahkemede görülmekte olan (derdest) bir davanın bulunması ve itiraz edilecek hükmün o davada uygulanacak nitelikte olması zorunludur.
Doğru cevap, denetimin başlaması için mahkemede derdest bir davanın bulunması ve itiraz edilecek kuralın o davada uygulanacak olması gerektiğini belirten ifadedir. Bu mekanizma, kanunların somut bir olay üzerinden denetlenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim yolunun türünü belirleme
Soru 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) hakkında bilgi istemektedir.
İtiraz yolu, bir davanın görülmesi sırasında ortaya çıkan anayasaya aykırılık sorunudur.
2
Anayasal şartları kontrol etme
1982 Anayasası Madde 152'ye göre 'bakılmakta olan bir dava' ve 'uygulanacak norm' şartları aranır.
Bu iki şart gerçekleşmeden mahkeme dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderemez.

Anahtar Kavram

Somut norm denetimi (itiraz yolu), bir mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesini Anayasa'ya aykırı görmesiyle başlar.

İpuçları

1
İtiraz yolunun diğer adı 'def'i yolu'dur ve ancak bir mahkeme aracılığıyla gerçekleşebilir.
2
Bu denetim türünde Anayasa Mahkemesi'ne gitmek için mahkemenin elinde çözülmesi gereken somut bir uyuşmazlık olmalıdır.
3
Şartlardan biri 'bakılmakta olan bir dava', diğeri ise itiraz edilen kuralın 'uygulanacak norm' olmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin itiraz yolunda 5 ay içinde karar vermemesi durumunda ne olacağını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 437Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki alanı ve diğer yargı organlarıyla olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay ile Sayıştay arasında vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında çıkan uyuşmazlıklarda nihai çözüm merciidir.

Cevap

Danıştay ile Sayıştay arasında vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda çıkan uyuşmazlıklarda Uyuşmazlık Mahkemesi değil, Danıştay'ın kararı esas alınır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesinin son fıkrasına göre; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Uyuşmazlık Mahkemesi bu uyuşmazlığı çözmekle görevli değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel görev tanımını hatırla.
Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Temel kuruluş amacı yargı yolları arasındaki çatışmayı gidermektir.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan özel durumu (Anayasa m. 158158) kontrol et.
Anayasa Mahkemesi'nin kararı her zaman üstündür.
Anayasa Mahkemesi'nin yargısal hiyerarşideki özel konumu uyuşmazlık çözümüne gerek bırakmaz.
3
Danıştay ve Sayıştay arasındaki özel istisnayı (Anayasa m. 155155) incele.
Vergi konularında Danıştay kararı Sayıştay'a karşı üstündür.
Yargısal denetim yapan Danıştay ile mali denetim yapan Sayıştay arasındaki hukuki uyuşmazlıklarda uzman yargı organı tercih edilmiştir.
4
Seçeneklerdeki ifadeleri bu anayasal kurallarla karşılaştır.
Danıştay-Sayıştay uyuşmazlığının Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözüleceği ifadesi yanlıştır.
Anayasa'nın doğrudan hükmü ile bu yetki Danıştay'a verilmiştir.

Anahtar Kavram

Yargı Kolları Arasındaki Çatışma ve İstisnalar

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki çatışmalara bakar.
2
Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu bir görev uyuşmazlığı varsa, Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gitmeye gerek yoktur çünkü AYM kararı zaten üstündür.
3
Danıştay ve Sayıştay arasındaki vergi uyuşmazlıkları Anayasa'nın 155155. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir ve çözüm mercii Uyuşmazlık Mahkemesi değildir.

Daha Fazla Pratik

Adli ve idari yargı arasındaki 'hüküm uyuşmazlığı'nın şartlarını detaylıca inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 438Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla öngörülen "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar aleyhine öngörülen idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması zorunludur.

Cevap

Bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması zorunludur.
Bireysel başvuru, 'ikincil' bir hak arama yolu olması sebebiyle, kişinin öncelikle derece mahkemelerinde hakkını araması ve tüm olağan kanun yollarını (istinaf, temyiz vb.) bitirmesi şartına bağlanmıştır. Doğru seçenek bu usuli zorunluluğu tam olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru Şartlarını İnceleme
Bireysel başvurunun ikincil nitelikte bir yargı yolu olduğu belirlenir.
Anayasa Mahkemesi, bir davanın doğrudan görüldüğü bir yer değil, diğer tüm yollar denendikten sonra gidilebilecek son duraktır.
2
Kapsam ve Süre Kontrolü
Başvuru süresinin 30 gün olduğu ve hak kapsamının hem Anayasa hem AİHS ortak alanı olduğu teyit edilir.
Mevzuat hükümleri uyarınca başvuru süresi ve konu bakımından yetki sınırları bu şekilde çizilmiştir.
3
İstisnaları Ayıklama
Yasama işlemleri ve kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkının olmadığı sonucuna varılır.
6216 sayılı Kanun, bireysel başvurunun sınırlarını belirlerken bu unsurları dışarıda bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun İkincilliği ve Kabul Edilebilirlik Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun 'ikincil' nitelikte bir yol olduğunu ve başvuru süresinin idari yargı sürelerinden farklı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik kriterleri ile Anayasa Mahkemesi'nin diğer görevlerini (örneğin siyasi parti kapatma) karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 439Soru →

19821982 Anayasası'na göre, aşağıda yer alan normatif işlemlerden hangisi aleyhine Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açılması mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar

Cevap

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkün değildir.
Doğru olan seçenek, milletlerarası antlaşmaların yargısal denetim dışı olduğunu belirtmektedir. 19821982 Anayasası'nın 9090. maddesinin son fıkrasına göre, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir ve bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz (iptal davası veya itiraz yolu mümkün değildir).

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi incelenir.
Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında kanunların, Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün denetimi yer alır.
Hangi normların yargısal denetime tabi olduğunu belirlemek için temel dayanaktır.
2
Anayasa'nın 9090. maddesi incelenir.
Milletlerarası antlaşmaların 'kanun hükmünde' olduğu ancak bunlar hakkında Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağı görülür.
Denetim dışı bırakılan özel norm grubunu tespit etmek için gereklidir.
3
Seçenekler ile anayasal hükümler karşılaştırılır.
Milletlerarası antlaşmaların yargı yolu kapalı olan tek seçenek olduğu sonucuna varılır.
Doğru yanıtı kesinleştirmek için diğer normların (Anayasa değişikliği, CBK, İçtüzük) denetim statüsü teyit edilir.

Anahtar Kavram

Anayasal Denetim Alanı Dışındaki Normlar

İpuçları

1
Anayasa'nın 9090. maddesindeki 'kanun hükmünde' olan ancak dava açılamayan belgeleri hatırlayın.
2
Bazı normlar 'kanun hükmünde' sayılsa da, dış politika ve devletlerarası ilişkilerin hassasiyeti nedeniyle denetim dışı bırakılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Milletlerarası antlaşmalar ile kanunlar arasındaki çatışma durumunda (temel hak ve özgürlüklere ilişkinse) hangisinin üstün tutulacağını incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:50s
Soru 440Soru →

Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir davada, davanın taraflarından biri uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

1982 Anayasası'na göre, mahkeme bu iddiayı ciddi bulsa dahi aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesine "itiraz yolu" (somut norm denetimi) ile başvurulmasına engel teşkil etmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu kanun hükmünün daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından bir iptal davası sonucunda sadece "şekil" (biçim) yönünden denetlenmiş ve reddedilmiş olması

Cevap

Kanun hükmünün daha önce sadece şekil (biçim) yönünden reddedilmiş olması itiraz yoluna engel teşkil etmez.
Anayasa’nın 152. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Ancak, daha önce yapılan denetim sadece 'şekil' (biçim) yönünden yapılmışsa veya başvuru 'usul' eksikliği nedeniyle reddedilmişse, bu durum esastan bir ret teşkil etmediği için 10 yıllık bekleme süresine tabi değildir ve mahkeme itiraz yoluna başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Somut norm denetiminin (itiraz yolu) anayasal kısıtlamalarını analiz et.
Anayasa'nın 90, 152 ve 174. maddelerinde belirli normlar ve süreler için kısıtlamalar öngörülmüştür.
Hangi durumların başvuruyu imkansız kıldığını belirlemek için yasal çerçeveyi çizmek gerekir.
2
Milletlerarası antlaşmalar ve İnkılap Kanunları'nın durumunu değerlendir.
Bu normların Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülemez (dokunulmazlık).
Özel hükümlerle yargısal denetim dışı bırakılmış alanları saptamak için gereklidir.
3
10 yıllık başvuru yasağının (itiraz yasağı) kapsamını incele.
Yasak, Anayasa Mahkemesi'nin ancak 'işin esasına girerek' verdiği ret kararlarından sonra başlar.
Süre yasağının hangi nitelikteki kararlar için geçerli olduğunu ayırt etmek gerekir.
4
Şekil (biçim) yönünden incelemenin etkisini saptan.
Şekil yönünden yapılan denetim 'esas' incelemesi sayılmadığı için 10 yıllık süreyi başlatmaz.
Doğru seçeneğin neden engel teşkil etmediğini hukuki gerekçeye dayandırmak için son adımdır.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolunda 10 Yıllık Süre Yasağı ve Kapsamı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin 10 yıllık süre yasağını başlatan karar türünün hangisi olduğunu hatırlayın.
2
İnkılap Kanunları ve Milletlerarası Antlaşmaların anayasal denetim karşısındaki dokunulmazlığını göz önünde bulundurun.
3
Şekil (biçim) yönünden denetim ile Esas yönünden denetim arasındaki fark, 10 yıllık sürenin başlayıp başlamayacağını belirleyen temel kriterdir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bir itiraz başvurusunu 5 ay içinde sonuçlandırmaması durumunda yerel mahkemenin izleyeceği prosedürü inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 22 / 47Sonraki