Yargı

927 soru

Soru 461Soru

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla verdiği kararların hukuki niteliği ve bu kararlara karşı başvurulabilecek denetim yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verilen kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde bir defaya mahsus 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bünyesinde bir defaya mahsus olmak üzere 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir.
Anayasa'nın 148. maddesine göre, Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Bu yol, kararın yargısal bir denetimden geçmesini sağlayarak olası hataların aynı kurum içinde düzeltilmesine imkan tanır. Yeniden inceleme sonucunda verilen kararlar ise kesinleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yargılamasının hukuki dayanağını belirle.
1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca AYM, belirli üst düzey görevlileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılar.
Yüce Divan'ın hangi usullere tabi olduğunu anlamak için temel anayasal dayanağı hatırlamak gerekir.
2
Kararlara karşı öngörülen kanun yollarını incele.
2010 yılında yapılan anayasa değişikliği ile bu kararlara karşı 'yeniden inceleme' yolu getirilmiştir.
Yüksek mahkeme kararlarının kural olarak kesin olması ilkesinin bu maddedeki istisnasını tespit etmek gerekir.
3
Yeniden inceleme merciini tespit et.
Başvuru yine Anayasa Mahkemesi bünyesinde (Genel Kurulca) karara bağlanır ve bu karar kesindir.
Yeniden incelemenin dış bir merci (Yargıtay/Danıştay) tarafından değil, mahkemenin kendi içinde yapıldığını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Kararlarının Denetimi (Yeniden İnceleme)

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin kararları kural olarak kesindir ancak Yüce Divan kararları için 2010 yılında bir istisna getirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin güncel listesini (örneğin; Genelkurmay Başkanı dahil, Jandarma Genel Komutanı hariç) gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 462Soru

Adli yargı kolunda görev yapan mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve görev esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiğini belirten ifade doğrudur.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir. Bu, Yargıtay'ı Danıştay'dan ayıran en net anayasal özelliklerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Mahkemenin hangi yargı koluna ait olduğunu tespit edin.
Yargıtay, adli yargı (hukuk ve ceza) kolunun en üst merciidir.
Yargı kollarını karıştırmamak, doğru yüksek mahkemeyi belirlemek için temel adımdır.
2
Üyelerin ve başkanın seçim yöntemini inceleyin.
Tüm üyeler HSK tarafından seçilirken; Başsavcı, Yargıtay'ın sunduğu adaylar arasından Cumhurbaşkanınca atanır.
Danıştay ile olan en büyük yapısal fark (üyelerin tamamının HSK tarafından seçilmesi) burada yatmaktadır.
3
Görev süresi ve tekrar seçilme kuralını kontrol edin.
Görev süresi 12 yıldır ve tekrar seçilmek mümkün değildir.
1982 Anayasası'nda yapılan değişikliklerle yüksek mahkeme üyelerinin tarafsızlığını korumak amacıyla tek dönem kuralı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Seçim Usulü ve Adli Yargıdaki Rolü

İpuçları

1
Yargıtay'ın hangi yargı kolunda (adli/idari) yer aldığını ve yüksek mahkemeler arasındaki farkları düşünün.
2
Üye seçiminde Cumhurbaşkanı'nın Danıştay'da yetkisi varken, Yargıtay'da tüm üyeler için tek bir kurul (HSK) yetkilidir.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın atanma yöntemi ile normal üyelerin seçim yöntemi arasındaki yetki farkına (Cumhurbaşkanı vs HSK) odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın üye seçim yapısı ile Yargıtay'ınkini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki temel farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 463Soru

19821982 Anayasası'na göre, idari yargı kolunun genel temyiz mercii olan Danıştay, aynı zamanda yürütme organına yardımcı bir danışma ve inceleme organı olarak da görev yapmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın "idari görevleri" kapsamında yer alan bir yetkidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek

Cevap

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek seçeneği doğrudur.
Doğru cevap olan kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek seçeneği, Danıştay'ın 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesinde belirtilen temel idari görevidir. Danıştay, bu yetkisini bir uyuşmazlığı karara bağlamak için değil, yürütme organına teknik ve hukuki bir görüş sunmak amacıyla kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın fonksiyonel yapısını analiz etme
Danıştay'ın hem bir 'Yüksek Mahkeme' (yargısal) hem de bir 'Danışma Organı' (idari) olduğu belirlenir.
Soru kökünde özellikle 'idari görev' vurgusu yapıldığı için yargısal yetkiler elenmelidir.
2
Seçeneklerdeki kurum-görev eşleşmelerini kontrol etme
Bütçe denetimi (Sayıştay), norm denetimi (AYM) ve yargı kollar arası uyuşmazlık (Uyuşmazlık Mahkemesi) görevleri elenir.
Bu görevler Anayasa'da farklı yüksek mahkeme ve kurumlara verilmiştir.
3
İmtiyaz sözleşmeleri ve Danıştay ilişkisini teyit etme
Danıştay'ın kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri hakkında 22 ay içinde görüş bildirme görevi olduğu teyit edilir.
Bu görev uyuşmazlık çözmekten ziyade idareye yol gösterme amacı taşıdığı için idari niteliktedir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İdari ve Yargısal Görev Ayrımı

İpuçları

1
Danıştay'ın sadece bir mahkeme olmadığını, aynı zamanda yürütme organına 'danışmanlık' yapan bir kurum olduğunu hatırlayın.
2
Bir görevin 'idari' olması için bir dava sonucunda karar verilmesi değil, idarenin bir işlemi hakkında önceden görüş bildirilmesi gerekir.
3
Kamu hizmetlerinin özel kişilere gördürülmesine dair 'imtiyaz' sözleşmeleri, Danıştay'ın görüş bildirmek zorunda olduğu en tipik idari alandır.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaları (Cumhurbaşkanı kararları vb.) inceleyerek yargısal görevlerinin detaylarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 464Soru

19821982 Anayasası ve idari yargı mevzuatı uyarınca, Danıştay bazı idari davalara doğrudan 'ilk ve son derece mahkemesi' sıfatıyla bakmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın bu sıfatla karara bağladığı uyuşmazlıklardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davaları

Cevap

Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davaları
Doğru seçenek olan bakanlık yönetmelikleri, Danıştay Kanunu'nun 2424. maddesi uyarınca Danıştay'da ilk ve son derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Çünkü bu işlemler ülke genelinde uygulama alanı bulur ve idari yargıda birliğin sağlanması adına doğrudan yüksek mahkeme denetimine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın yargısal rollerini tanımlayın.
Danıştay hem bir temyiz (üst) mahkemesidir hem de bazı davalarda ilk derece mahkemesidir.
Yüksek mahkemenin hangi uyuşmazlığa doğrudan baktığını belirlemek için bu ayrım temeldir.
2
İlk ve son derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davaların kapsamını inceleyin.
Bu kapsamda genellikle merkezî idarenin (Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar) ülke genelini ilgilendiren düzenleyici işlemleri yer alır.
Ülke çapında uygulama alanı bulan düzenlemelerin birliği için doğrudan yüksek mahkeme denetimi öngörülmüştür.
3
Seçeneklerdeki idari işlemlerin yaygınlık ve yetki alanını karşılaştırın.
Bakanlık yönetmelikleri ülke çapındadır; belediye, valilik ve rektörlük işlemleri ise yerel veya kurumsal niteliktedir.
İdari yargıdaki görev paylaşımı, işlemin hukuki etkisinin coğrafi ve idari kapsamına göre şekillenir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İlk ve Son Derece Mahkemesi Sıfatıyla Görevleri

İpuçları

1
Danıştay her davaya doğrudan bakmaz; genellikle alt mahkemelerin kararlarını inceler. Ancak bazı istisnai durumlarda dava doğrudan burada açılır.
2
Bu istisnai durumlar genellikle tüm Türkiye'yi ilgilendiren önemli düzenlemelerdir.
3
Bakanlıkların ülke çapında uygulanan yönetmelikleri ile Cumhurbaşkanı kararları gibi işlemlerin doğrudan yüksek mahkemede dava edildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın 'İçtihadı Birleştirme' ve 'Danışma' (Görüş Bildirme) görevleri arasındaki farkları çalışarak yargı dışı yetkilerini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 465Soru

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nın yargı sistematiğinde yer alan yüksek mahkemeler (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi) arasındaki ilişkiler ve bu mahkemelerin anayasal statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesince, bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıkları ise Anayasa Mahkemesince çözüme kavuşturulur.

Cevap

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi yetkiliyken, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararının esas alınması doğrudur.
Doğru ifade, Anayasa'nın 158158. maddesindeki hiyerarşiyi tam olarak yansıtmaktadır. Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek temel olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin göreviyken, Anayasa Mahkemesi'nin taraf olduğu görev uyuşmazlıklarında (örneğin bir norm denetimi veya bireysel başvuru sürecindeki yetki tartışmalarında) Anayasa Mahkemesi'nin kararı diğer tüm yargı mercilerince esas alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin güncel listesinin belirlenmesi
20172017 değişikliği sonrası yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Yargı sistemindeki en üst mercileri ve askeri yargının kaldırıldığını teyit etmek için.
2
Anayasa'nın 158158. maddesinin analiz edilmesi
Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasındaki farkları çözer; ancak Anayasa Mahkemesi ile diğerleri çatışırsa Anayasa Mahkemesi üstündür.
Mahkemeler arası görev ve hüküm uyuşmazlıklarındaki hiyerarşiyi belirlemek için.
3
Üye seçim ve görev süresi farklarının karşılaştırılması
Anayasa Mahkemesi üyeleri 1212 yıl için seçilirken, Yargıtay ve Danıştay üyeleri yaş haddine kadar görevde kalır.
Yüksek mahkemelerin tamamı için ortak olmayan yapısal özellikleri elemek için.
4
Başkanlık seçim usullerinin değerlendirilmesi
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanını kendi seçer; Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı ise Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.
Başkanlık seçimi konusundaki istisnai durumu (Uyuşmazlık Mahkemesi) tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Anayasa Madde 158 ve Yüksek Mahkemelerin Özerk Yapıları

İpuçları

1
Yüksek mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığında kimin sözünün üstün geleceğine dair Anayasa Madde 158158'i hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı seçimi ile diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay, AYM) başkan seçimi arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkeme başkanlarının görev süreleri ve seçilme yeterliliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle; Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmadığını, AYM üyeliğinin 1212 yılla sınırlı olduğunu ve askeri yargının 20172017'de tamamen kalktığını kullanarak seçeneklerin çoğunu eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 466Soru

19821982 Anayasası'nın Üçüncü Bölümü'nde 'Yargı' başlığı altında mahkemelerin kuruluşu ve yargı yetkisinin kullanımı düzenlenmiştir. Bu bölümde yer alan kurumlar arasında hiyerarşik veya fonksiyonel farklar bulunmakta olup, sadece belirli merciler anayasal olarak 'Yüksek Mahkeme' statüsünde kabul edilmiştir.

Buna göre;
I.I. Sayıştay
II.II. Danıştay
III.III. Uyuşmazlık Mahkemesi
IV.IV. Hâkimler ve Savcılar Kurulu
V.V. Yargıtay

yukarıda verilen kurumlardan hangileri, anayasal sistematiğimizde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IVIV

Cevap

Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu, yargı erki içinde yer alan önemli anayasal kurumlar olmalarına rağmen, 1982 Anayasası'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biri değildir.
Türk anayasal düzeninde yüksek mahkemeler tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Bu kurumlar Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), her ne kadar Yargı bölümü içinde yer alsalar da, teknik olarak 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında yer almazlar. Bu nedenle Sayıştay ve HSK'yı içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal yüksek mahkemelerin listesini hatırla.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.
19821982 Anayasası'nın 146160146-160. maddeleri bu kurumları 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında toplar.
2
Verilen listedeki kurumları bu sınıflama ile karşılaştır.
Sayıştay (II) ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (IVIV) bu listenin dışındadır.
Sayıştay 'Yargı' bölümünde ayrı bir maddede (160160. madde), HSK ise 'Yüksek Kurul' olarak (159159. madde) düzenlenmiştir.
3
Sonucu doğrula.
II ve IVIV numaralı kurumların yüksek mahkeme olmadığı netleşir.
Soru kökü 'düzenlenmeyenleri' sorduğu için doğru cevap bu iki kurumu içeren seçenek olur.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'ndaki Yüksek Mahkemeler (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi)

İpuçları

1
19821982 Anayasası'nda sadece 44 tane yüksek mahkeme olduğunu hatırla.
2
Sayıştay'ın yargısal yetkileri olsa da anayasal olarak yüksek mahkeme statüsünde olmadığını unutma.
3
HSK'nın bir 'Mahkeme' değil 'Kurul' olduğunu düşünmek seni doğru cevaba götürecektir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) neden yüksek mahkeme sayılmadığına dair anayasal gerekçeleri inceleyin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Listedeki Danıştay (IIII), Uyuşmazlık Mahkemesi (IIIIII) ve Yargıtay (VV) yüksek mahkeme olduğu için, bu numaraların geçtiği tüm seçenekleri elersen geriye sadece bir şık kalacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 467Soru

1982 Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSKHSK) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun tüm seçilmiş üyeleri Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca seçilir.

Cevap

Kurulun tüm seçilmiş üyelerinin Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca seçildiğini belirten ifade yanlıştır.
Seçeneklerde yer alan 'Üyeleri seçen makamların Yargıtay ve Danıştay olduğu' bilgisi yanlıştır. 1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişikliği ile HSK üyelerinin 7'si TBMM Genel Kurulu tarafından, 4'ü ise doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Yüksek mahkemelerin doğrudan üye seçme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun üye sayısını ve başkanlık yapısını kontrol et.
HSK 1313 üyeden oluşur, başkanı Adalet Bakanı, tabii üyesi ise Adalet Bakan Yardımcısıdır.
Kurulun temel yapısal özelliklerini doğrulamak için.
2
Üyelerin görev süresini ve seçim makamlarını hatırla.
Üyeler 44 yıllığına seçilir; 77 üyeyi TBMM, 44 üyeyi ise Cumhurbaşkanı belirler.
Güncel anayasal düzenlemelere (2017) göre seçim yetkisini teyit etmek için.
3
Seçeneklerdeki yanlış bilgiyi tespit et.
Üyelerin Yargıtay ve Danıştay tarafından seçildiği bilgisi eskiden geçerli olup günümüzde yanlıştır.
Hukuki değişikliği ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

HSK'nın Üye Yapısı ve Seçim Makamları

İpuçları

1
HSK'nın üye yapısı 2017 yılında köklü bir değişikliğe uğramıştır.
2
Üyeleri seçen makamlar arasında artık yüksek mahkemeler yer almamaktadır; seçim yetkisi yasama ve yürütme organları arasında paylaştırılmıştır.
3
Toplam 13 üyenin 7'sini Türkiye Büyük Millet Meclisi, 4'ünü ise Cumhurbaşkanı seçer.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin üye seçerken kullandığı 'Karma Komisyon' ve 'üçte iki çoğunluk' gibi prosedür detaylarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 468Soru

19821982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler uyarınca, toplam 1515 üyeden oluşan Anayasa Mahkemesinin üyelerinden kaç tanesi Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1212

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin toplam 1515 üyesinden 1212 tanesi Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Güncel anayasa hükümlerine göre Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur. Bu üyelerin 33 tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, geri kalan 1212 tanesi ise doğrudan veya belirli kurumların gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını belirle.
1515 üye.
Anayasa'nın yargı bölümündeki temel kuruluş hükmünü hatırlamak gerekir.
2
Üye seçimindeki yetki dağılımını analiz et.
Üyeler Cumhurbaşkanı ve TBMM arasında paylaştırılmıştır.
Seçim yetkisinin hangi organlarda olduğunu ayırt etmek çözüme ulaştırır.
3
Cumhurbaşkanı'na ayrılan kontenjanı tespit et.
1212 üye Cumhurbaşkanı tarafından, 33 üye ise TBMM tarafından seçilir.
Soruda istenen spesifik veriye ulaşmak için sayısal dağılımı netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Sayısı ve Seçim Yetkisi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi üyeleri iki farklı makam tarafından seçilir: Cumhurbaşkanı ve TBMM.
2
Mahkemenin toplam 1515 üyesinin büyük bir çoğunluğu Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
3
TBMM sadece 33 üyeyi seçer. Toplam sayı olan 1515'ten bu sayıyı çıkardığınızda sonuca ulaşırsınız.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın bu 1212 üyeyi hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, Sayıştay vb.) seçtiğini inceleyerek bilgilerinizi derinleştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam üye sayısını (1515) aklınızda tutup, TBMM'nin seçtiği azınlık grubu (33) bu sayıdan çıkararak Cumhurbaşkanı'nın kontenjanını (1212) bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 469Soru

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunda yer alan mahkemelerce verilen hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
1982 Anayasası'na göre Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Bu, adli yargı bağımsızlığını korumaya yönelik bir mekanizmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı kolunun belirlenmesi
Adli Yargı
Yargıtay, Türkiye'deki adli yargı sisteminin en üst basamağındaki temyiz mahkemesidir.
2
Üye seçim yetkisinin analizi
Tamamı HSK
Anayasa uyarınca Yargıtay üyelerinin seçimi münhasıran Hakimler ve Savcılar Kurulu'na bırakılmıştır.
3
Başsavcı seçim usulünün ayrıştırılması
Cumhurbaşkanı seçer
Üyelerin tamamını HSK seçerken, Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini Yargıtay'ın sunduğu adaylar arasından Cumhurbaşkanı belirler.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üye ve Başsavcı Seçim Usulü

İpuçları

1
Yargıtay'ın adli yargı kolunda yer aldığını ve yüksek mahkemeler arasında üye seçimi bakımından Danıştay'dan farklılaştığını unutmayın.
2
Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay bünyesinde sadece Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçme yetkisi olduğunu, normal üyelerin seçiminde ise bir kurulun tam yetkili olduğunu hatırlayın.
3
Danıştay üyelerinin 1/4'ünü Cumhurbaşkanı seçerken, Yargıtay üyelerinin seçiminde Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) %100 yetkili olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üye seçim usulü ile Yargıtay arasındaki farkları bir tablo üzerinden tekrar etmek, bu konudaki kafa karışıklığını giderecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 470Soru

19821982 Anayasası'nın "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" başlıklı 139139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Ancak bu kuralın Anayasa metninde doğrudan belirtilen bazı istisnaları mevcuttur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir hâkimin, rızası olmasa dahi bu anayasal teminattan yararlanamayarak görevinden veya haklarından mahrum bırakılabileceği anayasal bir istisnadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması

Cevap

Doğru cevap, hâkimin sağlık durumu nedeniyle görevini yapamayacağının kesinleşmesi durumudur.
Anayasa'nın 139139. maddesine göre hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak değildir. Maddenin sonunda belirtildiği üzere; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler bu teminatın istisnasıdır. Dolayısıyla sağlık durumunun kesin olarak bozulması, rıza aranmaksızın teminatın dışına çıkılabilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
139139. maddedeki temel güvenceleri belirle.
Hâkimler azlolunamaz, 6565 yaşından önce emekli edilemez, özlük hakları mahkeme kapatılsa da korunur.
Anayasal teminatın kapsamını anlamak için ana kuralın sınırlarını çizmek gerekir.
2
Madde metnindeki 'istisnalar saklıdır' ifadesine odaklan.
İstisnalar: Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygun görülmemesi.
Genel kuralın hangi şartlarda bozulabileceğini belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.
3
Seçenekleri bu istisnalarla karşılaştır.
Sağlık sorunu seçeneği doğrudan madde metnindeki istisnalardan biridir.
Seçenekler arasında Anayasa'nın 139139. maddesinde açıkça ifade edilen 'sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması' ifadesi doğru cevabı oluşturur.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın (Md. 139) kapsamı ve anayasal istisnaları.

İpuçları

1
Anayasa'nın 139139. maddesinin son cümlesindeki istisnai durumları hatırlayın.
2
Teminat, hâkimin görevini hakkıyla yapabilmesi içindir; ancak görevini yapmasına engel olan fiziksel/zihinsel bir durum varsa ne olur?
3
Hâkimlik teminatı; sağlık sorunları, ağır suçlar veya mesleki uygunsuzluk durumlarında devre dışı kalabilir.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlerin idari görevleri bakımından kime bağlı olduklarını ve 140140. maddeyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 471Soru

Bir davanın görülmesi sırasında mahkeme hakimi, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmış veya taraflardan birinin bu yöndeki iddiasının ciddi olduğu sonucuna ulaşmıştır.

19821982 Anayasası'na göre, bu durumda mahkemenin dosyayı Anayasa Mahkemesine göndererek izlemesi gereken anayasal denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Somut norm denetimi (İtiraz yolu)

Cevap

Somut norm denetimi (itiraz yolu)
Somut norm denetimi (itiraz yolu), bir mahkemenin bakmakta olduğu bir davada uygulanacak kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğunu görmesi durumunda başvurduğu denetim mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dava şartının tespiti
Görülmekte olan bir davanın varlığı onaylanır.
İtiraz yolu için mutlaka derdest (açılmış ve devam eden) bir dava olmalıdır.
2
Uygulanacak kuralın belirlenmesi
İtiraz edilecek hükmün o uyuşmazlığın çözümünde 'uygulanacak kural' olduğu saptanır.
Mahkeme, davanın sonucunu etkilemeyecek bir kural için itiraz yoluna gidemez.
3
Anayasa Mahkemesine başvuru
Dava durdurulur ve dosya Anayasa Mahkemesine gönderilir.
Anayasal denetimi yapmaya yetkili tek kurum Anayasa Mahkemesidir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

İpuçları

1
Bu yolun kullanılabilmesi için mahkemede devam eden bir dava olmalıdır.
2
Hakim, uygulanacak kanun kuralının Anayasa'ya aykırı olduğuna 'itiraz' etmektedir.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu sonucunda Anayasa Mahkemesi kararı çıkana kadar mahkemenin kaç ay beklemesi gerektiğini hatırlayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 472Soru

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve bu üyeleri seçen makamlar 19821982 Anayasası'nda açıkça düzenlenmiştir. Mahkemenin toplam üye sayısı ve bu üyelerin seçen makamlara göre dağılımı ile ilgili hazırlanan aşağıdaki tabloyu dikkate alınız:

Seçen MakamSeçilen Üye Sayısı
CumhurbaşkanıXX
Türkiye Büyük Millet MeclisiYY
Toplam**1515**

Bu tablonin doğru tamamlanabilmesi için XX ve YY yerine sırasıyla hangi sayılar getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1212 ve 33

Cevap

Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur ve bu üyelerin 1212'si Cumhurbaşkanı, 33'ü TBMM tarafından seçilir.
1212 ve 33 sayılarını içeren seçenek doğrudur çünkü 19821982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur. Bu üyelerin 1212 tanesini Cumhurbaşkanı, 33 tanesini ise TBMM seçmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üye sayısını hatırla.
Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı 1515'tir.
20172017 Anayasa değişikliği ile askeri mahkemelerin kapatılması sonucu üye sayısı 1717'den 1515'e düşürülmüştür.
2
TBMM'nin seçtiği üye sayısını belirle.
Y=3Y = 3
TBMM; Sayıştay Genel Kurulu'ndan 22 ve Baro Başkanları arasından 11 üye olmak üzere toplam 33 üye seçer.
3
Cumhurbaşkanı'nın seçtiği üye sayısını belirle.
X=12X = 12
Toplam 1515 üyeden TBMM'nin seçtiği 33 üye çıkarıldığında kalan 1212 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Sayısı ve Seçim Dağılımı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı tek bir sayıdır ve bu sayı 20172017 değişikliği ile güncellenmiştir.
2
TBMM sadece Sayıştay ve Barolar tarafından önerilen adaylar arasından üye seçer ve bu sayı oldukça azdır (33 üye).
3
Toplam üye sayısı 1515'tir. TBMM'nin seçtiği 33 üyeyi çıkardığınızda Cumhurbaşkanı'nın seçtiği sayıya ulaşırsınız.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresini (1212 yıl) ve bir kişinin kaç kez seçilebileceğini (bir kez) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Üye dağılımını '12-3' kuralı olarak kodlayabilirsiniz (Yürütmenin başı 12, Yasama 3).
Tahmini Süre:45s
Soru 473Soru

Bir asliye hukuk mahkemesi, bakmakta olduğu bir davada uygulanacak kanun hükmünü Anayasa’ya aykırı bularak iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi yaptığı ilk incelemede, söz konusu hükmün iptali için dört yıl önce yapılan bir başka itiraz başvurusunun 'itiraz yoluna başvuran mahkemenin yetkisizliği' nedeniyle reddedildiğini tespit etmiştir.

Buna göre, 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde Anayasa Mahkemesinin bu başvuru karşısındaki tutumu aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Önceki ret kararı işin esasına girilerek verilmediği için başvuruyu kabul edip esas incelemesine geçmelidir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi, önceki ret kararı işin esasına girilerek verilmediği (usulden reddedildiği) için başvuruyu kabul ederek esas incelemesine geçmelidir.
1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, itiraz yolunda on yıllık başvuru yasağının uygulanabilmesi için Anayasa Mahkemesinin daha önce aynı hükme ilişkin 'işin esasına girerek' bir ret kararı vermiş olması gerekir. Sorudaki senaryoda önceki başvuru 'yetkisizlik' nedeniyle, yani usulden reddedilmiştir. Bu durum bir esas incelemesi teşkil etmediği için on yıllık süre kısıtlaması doğmaz ve Anayasa Mahkemesi yeni başvuruyu esastan incelemek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki hukuki süreci tanımla.
Süreç, somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında bir başvurudur.
Mahkemede görülmekte olan bir davada uygulanacak normun Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülmüştür.
2
On yıllık başvuru yasağı kuralını analiz et.
1982 Anayasası Madde 152/4: 'Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.'
Başvurunun kabul edilebilirliği önceki kararın niteliğine bağlıdır.
3
Önceki ret kararının türünü belirle.
Önceki karar 'yetkisizlik' nedeniyle verilmiştir, yani 'usulden ret' kararıdır.
İşin esasına (içeriğine) girilmemiş, sadece başvuranın yetkisi incelenmiştir.
4
Kuralı olaya uygula.
On yıllık yasak uygulanmaz çünkü önceki karar esastan ret değildir.
Yasağın şartı olan 'esastan inceleme' gerçekleşmemiştir.

Anahtar Kavram

10 Yıllık Başvuru Yasağı ve Esastan Ret Şartı

İpuçları

1
Anayasa'daki 10 yıllık yasak kuralının hangi durumlarda başladığını hatırlayın.
2
'Esastan ret' ile 'usulden ret' arasındaki fark, somut norm denetimi kısıtlamaları için kritiktir.
3
Yetkisizlik nedeniyle verilen bir karar, mahkemenin kanun hükmünün içeriğini (anayasallığını) incelediği anlamına gelir mi?

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin 5 ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin izleyeceği yolu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 474Soru

19821982 Anayasası’nda yer alan düzenlemelere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) üye yapısı ve seçim usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul; iki doğal üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından seçilen yedi üye ve Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üye olmak üzere toplam 1313 üyeden oluşur.

Cevap

Kurulun toplam 1313 üyeden oluştuğunu, bu üyelerin 22'sinin doğal (Bakan ve Yardımcısı), 77'sinin TBMMTBMM ve 44'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, HSKHSK'nın 1313 üyeden oluştuğunu, bunlardan ikisinin doğal üye (Bakan ve Yardımcısı), yedisinin TBMMTBMM tarafından ve dördünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını ve genel yapısını belirlemek.
Kurulun toplam 1313 üyeden oluştuğu saptanır.
Anayasal çerçevede üye tam sayısının bilinmesi temel adımdır.
2
Doğal üyelerin kimler olduğunu ve Kuruldaki statülerini saptamak.
Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı'nın 22 doğal üye olduğu görülür.
Doğal üyeler seçim sürecine tabi değildir, makamları gereği Kurulda yer alırlar.
3
Geriye kalan 1111 üyenin seçim yetkisini paylaştıran kurumları analiz etmek.
Bu üyelerin 77'sinin TBMMTBMM, 44'ünün ise Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği belirlenir.
20172017 değişikliği ile getirilen kuvvetler ayrılığı dengesinin görülmesini sağlar.

Anahtar Kavram

HSK'nın 1313 üyeden oluşan, TBMMTBMM ve Cumhurbaşkanı seçimlerine dayalı yapısı

İpuçları

1
Kurulun toplam üye sayısının kaç olduğunu ve bu üyelerin kaçının seçim yapılmadan doğrudan (doğal üye) görev aldığını düşünün.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile Müsteşarlık makamının kaldırıldığını ve bu görevi Adalet Bakan Yardımcısı'nın üstlendiğini hatırlayın.
3
Toplam 1313 üyenin 1111'inin seçimle belirlendiğini, bu sayının ise TBMMTBMM (77) ve Cumhurbaşkanı (44) arasında dağıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurulun üyelerinin hangi meslek grupları arasından seçildiği ve TBMM'deki oylama turları konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 475Soru

Anayasa Mahkemesi, hem norm denetimi hem de kişi yargılaması yapabilen, bunun yanı sıra siyasi partiler üzerinde de özel denetim yetkileri bulunan çok işlevli bir yüksek mahkemedir. Mahkemenin bu yetkilerinin kapsamı ve uygulama usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında sayılmıştır.

Cevap

Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı'nın Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Jandarma Genel Komutanı, görevinden kaynaklanan suçlar sebebiyle Yüce Divan'da yargılanacak unvanlar arasından çıkarılmıştır. Sahil Güvenlik Komutanı ise hiçbir zaman bu listede yer almamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin listesini gözden geçir.
Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri, Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları bu listede yer alır.
Yüce Divan yetkisinin kapsamını belirlemek için anayasal listenin güncelliğini kontrol etmek gerekir.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin askeri bürokrasi üzerindeki etkisini analiz et.
Jandarma Genel Komutanlığı tamamen İçişleri Bakanlığına bağlandığı için Yüce Divan listesinden çıkarılmıştır.
Güncel anayasal mevzuatta Jandarma Genel Komutanı'nın yargılama makamı adli mahkemelerdir.
3
Diğer seçeneklerdeki teknik görevleri doğrula.
Siyasi parti mali denetimi (Sayıştay desteğiyle), Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı seçimi ve parlamenter kararların denetimi gibi görevler Mahkemenin güncel yetkileridir.
Anayasa Mahkemesinin çok yönlü denetim yetkilerinin doğru anlaşıldığından emin olmak gerekir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Yetkisi ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesi 2017 yılında sadeleştirilmiştir.
2
Özellikle askeri makamların hangilerinin bu listeden çıkarıldığını hatırlamaya çalışın.
3
Jandarma Genel Komutanlığı'nın artık tamamen sivil bir otoriteye (İçişleri Bakanlığı) bağlı olması, yargılama usulünü de etkilemiştir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan diğer sivil makamları ve Sayıştay ile AYM arasındaki görev paylaşımını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 476Soru

19821982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) Anayasa Mahkemesine üye seçme yetkisi ve bu üyelerin aday gösterilme kaynakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üçer aday arasından seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesine seçeceği iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üçer aday arasından gizli oylamayla seçer.
Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimiyle ilgili güncel düzenlemeye göre, TBMM'ye tanınan yetki sınırlıdır ve kaynakları bellidir. Meclis, Sayıştay Genel Kurulundan gelen adaylar arasından iki, baro başkanlarının gösterdiği serbest avukat adaylar arasından ise bir üyeyi gizli oyla seçerek mahkeme kadrosuna dahil eder.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin üye seçme yetkisini hatırlayın.
TBMM toplam 1515 üyeden 33 tanesini seçer.
Anayasal dağılımı belirlemek ilk adımdır.
2
TBMM'ye aday gönderen kurumları belirleyin.
Sayıştay (22 üye için) ve Baro Başkanları (11 üye için) aday gösterir.
Seçim kaynaklarını ayırt etmek gerekir.
3
Aday sayısını ve seçim usulünü kontrol edin.
Her boş üyelik için 33 aday gösterilir ve seçim gizli oylama ile yapılır.
Prosedürel detaylar doğruluğu kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM'nin Rolü

İpuçları

1
TBMM'nin Anayasa Mahkemesine seçtiği üye sayısı toplam üye sayısının beşte biridir.
2
Bu üyelerden ikisi mali denetim yapan bir yüksek mahkemeden (Sayıştay), biri ise hukuk dünyasındaki meslek örgütü temsilcilerinden (Barolar) gelir.
3
Yargıtay ve Danıştay kökenli üyelerin seçim yetkisi tamamen yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına aittir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesine seçtiği 12 üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) kaçar kişi olarak seçildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 477Soru

1982 Anayasası'nın "Yargıtay" başlıklı hükümleri ve ilgili yasal düzenlemeler uyarınca, Yargıtay üyelerinin görev süresi ve üyelik hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeler on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Cevap

Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.
1982 Anayasası ve 6723 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeler sonucunda, Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilmektedir. Ayrıca anayasal bir kural olarak, görev süresi dolan bir üyenin yeniden Yargıtay üyesi seçilmesi mümkün değildir. Bu düzenleme, yargı bağımsızlığını pekiştirmeyi amaçlayan bir 'tek dönem' kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın anayasal statüsünü belirlemek.
Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli (temyiz) mahkemesidir.
Yüksek mahkemelerin üyelerinin görev süreleri anayasal ve yasal güvence altındadır.
2
Üyelerin görev süresine ilişkin güncel mevzuatı kontrol etmek.
2016 yılında yapılan değişikliklerle Yargıtay üyelerinin görev süresi 12 yıl olarak sınırlandırılmıştır.
Yargı kurumlarında rotasyonu sağlamak ve dinamizmi korumak amacıyla bu sınırlama getirilmiştir.
3
Yeniden seçilme imkânını değerlendirmek.
Görev süresi dolan bir üyenin tekrar Yargıtay üyesi olarak seçilmesi yasaklanmıştır.
Üyelerin bağımsızlığını ve tarafsızlığını güçlendirmek için ikinci bir seçim beklentisi ortadan kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üyelerinin Görev Süresi ve Tekrar Seçilememe Kuralı

İpuçları

1
Yargıtay üyeleri için 2016 yılında getirilen en önemli değişiklik, görev süresinin bir rakamla sınırlandırılmış olmasıdır.
2
Bu görev süresi Anayasa Mahkemesi üyeleriyle aynıdır ancak Yargıtay üyelerinin tamamı HSK tarafından seçilir.
3
Doğru yanıt olan süre 12 yıldır ve bu süre dolduğunda üyeler bir daha aynı göreve seçilemezler.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulü ve görev süresi ile bu bilgileri karşılaştırarak pekiştiriniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 478Soru

19821982 Anayasası ve 22472247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun uyarınca, adli ve idari yargı mercileri arasında ortaya çıkan "olumlu görev uyuşmazlığı" süreci ve bu süreçte ilgili makamların yetkilerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevsizlik itirazı reddedilen tarafın istemi üzerine; adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda ise Danıştay Başsavcısı, uyuşmazlığın çözülmesini Uyuşmazlık Mahkemesi'nden isteyebilir; ancak bunun için davanın esası hakkında henüz bir karar verilmemiş olması gerekir.

Cevap

Olumlu görev uyuşmazlığı sürecinde, görevsizlik itirazı reddedilen tarafın başvurusu üzerine ilgili başsavcının (adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda Danıştay Başsavcısı) Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurma yetkisi bulunmaktadır ve bu işlem davanın esası hakkında karar verilmeden önce yapılmalıdır.
Olumlu görev uyuşmazlığı sürecinde, görevsizlik itirazı reddedilen tarafın istemi üzerine ilgili başsavcılıkların (adli yargıda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıda Danıştay Başsavcısı) dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesi'ne taşıma yetkisi vardır ve bu yetki davanın esası hakkında karar verilmeden önce kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık türünün ve tarafların belirlenmesi.
Dava bir yargı kolunda (örn. adli) açılmışken, karşı tarafın davanın diğer yargı koluna (örn. idari) ait olduğunu ileri sürmesi durumuna 'olumlu görev uyuşmazlığı' denir.
Sürecin hangi hukuk kuralına göre işleyeceğini belirlemek için uyuşmazlığın niteliği netleştirilmelidir.
2
Mahkemenin görevsizlik itirazına verdiği yanıtın kontrolü.
Eğer mahkeme görevsizlik itirazını reddederse (görevli olduğunu düşünürse), itiraz eden tarafın uyuşmazlık çıkarma süreci başlar.
Mahkemenin görevli olduğu yönündeki kararı, uyuşmazlığın somutlaşmasını sağlar.
3
İlgili Başsavcılığa başvuru ve zamanlama kontrolü.
İtirazı reddedilen taraf, 1515 gün içinde ilgili Başsavcıya (adli için Yargıtay, idari için Danıştay) başvurur. Bu aşamada davanın esası (merit) hakkında henüz bir hüküm kurulmamış olması zorunludur.
Kanun (22472247 sayılı), uyuşmazlık çıkarma yetkisini davanın sonuçlanmasından önceki bir aşamaya sabitlemiştir.
4
Uyuşmazlık Mahkemesi'ne intikal ve nihai karar.
Başsavcı uygun görürse uyuşmazlığı Uyuşmazlık Mahkemesi'ne taşır ve mahkeme görevli merciyi kesin olarak belirler.
Uyuşmazlık Mahkemesi kararları kesin olup yargı kolları arasındaki çekişmeyi bitirir.

Anahtar Kavram

Olumlu Görev Uyuşmazlığı ve Başsavcıların Rolü

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece 'Adli' ve 'İdari' yargı kolları arasındaki çatışmaları çözer.
2
Dava henüz karara bağlanmadan önce taraflardan biri görev itirazında bulunursa, bu sürece 'olumlu görev uyuşmazlığı' denir ve işin içine Başsavcılar girer.
3
Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarmak için Başsavcıya (Yargıtay veya Danıştay) gitmeden önce mahkemenin görevli olduğuna dair karar vermiş olması (itirazı reddetmesi) gerekir.

Daha Fazla Pratik

Hüküm uyuşmazlığı ve görev uyuşmazlığı arasındaki farkları, özellikle davanın hangi aşamasında (başında mı sonunda mı) ortaya çıktıklarını karşılaştırarak çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 479Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen hak arama yollarından biri olan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) kurumunun kapsamı, şartları ve başvuru usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlere karşı doğrudan bireysel başvuru yapılamaz.
Bireysel başvuru mekanizması, kamu gücü tarafından ihlal edilen hakları korumayı amaçlar ancak hukuk düzeninin istikrarı için yasama işlemleri (kanunlar) ve genel düzenleyici işlemler (yönetmelik, CBK vb.) doğrudan bu başvurunun konusu dışında tutulmuştur. Bir vatandaş, bir kanunun kendisine doğrudan uygulanması sonucu mağdur olsa bile, doğrudan kanunun iptali için bireysel başvuru yapamaz; ancak o kanuna dayanılarak yapılan bireysel işleme karşı dava açıp yolları tükettikten sonra başvuru yapabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuruya konu olabilecek işlem türlerini belirleyin.
Bireysel başvuru ancak kamu gücü tarafından tesis edilen bireysel ve somut işlemlere karşı yapılabilir.
Anayasa Mahkemesinin görev alanı bu konuda sınırlandırılmıştır.
2
Yasama ve düzenleyici işlemlerin durumunu analiz edin.
Kanunlar (yasama işlemi) ve yönetmelik/kararname gibi genel düzenleyici işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.
Bu işlemlerin denetimi soyut veya somut norm denetimi yollarıyla gerçekleştirilir.
3
Diğer şartları gözden geçirerek doğruluğu teyit edin.
Sadece Anayasa ve AİHS ortak alanındaki haklar için, tüm yollar tüketildikten sonra 3030 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
Tüm usul şartlarının bir arada bulunması başvurunun kabul edilebilirliği için şarttır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun bir 'ikincil yol' olduğunu ve her türlü işleme karşı doğrudan yapılamayacağını unutmayın.
2
Hangi kurumların başvuru yapabileceğini (gerçek kişi vs. kamu tüzel kişisi) ve başvuru süresini (3030 gün) hatırlamaya çalışın.
3
Kanunların ve yönetmeliklerin iptali için hangi yollara (iptal davası vb.) başvurulduğunu, bu yolların bireysel başvurudan farkını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik şartları ile Anayasa Mahkemesinin norm denetimi (iptal davası) yetkisi arasındaki farkları karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 480Soru

Bir vatandaşın açtığı davanın hem bir adli yargı mahkemesi hem de bir idari yargı mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilerek reddedilmesi durumunda ortaya çıkan bu görev uyuşmazlığını kesin olarak çözmeye yetkili yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi
Doğru cevap olan seçenek, hukuk sistemimizdeki 'yargı kolları arasındaki uyuşmazlık' problemini çözmek için kurulmuş özel yüksek mahkemeyi ifade etmektedir. Adli yargı (hukuk ve ceza mahkemeleri) ile idari yargı (idare ve vergi mahkemeleri) arasında çıkan görev (hangi mahkemenin bakacağı) ve hüküm (çelişkili kararlar) uyuşmazlıklarını çözmek Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asli görevidir. Ancak unutulmamalıdır ki, diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında bir görev uyuşmazlığı çıkarsa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı üstün tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın niteliğini tespit et.
Dava hem adli (hukuk mahkemesi) hem de idari (idare mahkemesi) yargı kollarınca reddedilmiş, yani bir 'olumsuz görev uyuşmazlığı' doğmuştur.
Çözüm yetkisini belirlemek için önce sorunun hangi yargı kolları arasında olduğunu anlamak gerekir.
2
Anayasal görev dağılımını hatırla.
19821982 Anayasası'na göre farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklar özel bir mahkeme tarafından çözülür.
Her yargı kolunun kendi yüksek mahkemesi (Yargıtay/Danıştay) sadece kendi alanı içinde yetkilidir.
3
Yetkili yüksek mahkemeyi belirle.
Bu görev uyuşmazlığını kesin olarak karara bağlayan merci Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözme görevi bu mahkemeye verilmiştir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Temel Görevi

İpuçları

1
Bu sorunu çözmekle görevli kurum, isminden de anlaşılacağı üzere mahkemeler arasındaki 'anlaşmazlıkları' (uyuşmazlıkları) gidermek için vardır.
2
Anayasa'da yargı bölümünde sayılan dört yüksek mahkemeden biridir ve adli-idari yargı ayrımının bir sonucudur.
3
Bu mahkemenin başkanı bizzat Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilir ve görevi farklı yargı yollarının çatışmasını engellemektir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 24 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 24 | Examkin