Examkin

Yargı

927 soru

Soru 481Soru →

Adli yargı kolunda yer alan mahkemelerce verilen hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'da, Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilinin seçimiyle ilgili 19821982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla belirlenen beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilirler.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu'nun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasa'nın 154154. maddesine göre; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilirler. Bu süreçte aday belirleme yargı organında, nihai seçim ise yürütme organındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın yargı kolunu ve temel görevini belirle.
Yargıtay, adli yargı kolunun son inceleme (temyiz) merciidir.
Anayasal görev tanımını netleştirmek doğru kuruma odaklanmayı sağlar.
2
Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili için aday belirleme sürecini incele.
Yargıtay Genel Kurulu, kendi üyeleri arasından her bir makam için 55 aday belirler.
Başsavcılık makamı için seçim süreci, üyelerin seçiminden farklılaşır.
3
Nihai atama makamını ve görev süresini teyit et.
Cumhurbaşkanı bu adaylar arasından seçim yapar; görev süresi 44 yıldır.
Yürütme ve yargı arasındaki bu denge mekanizması anayasal bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın Seçim Usulü

İpuçları

1
Yargıtay üyelerini HSK seçer ancak Başsavcılık makamı için Cumhurbaşkanı'nın onay süreci devrededir.
2
Yargıtay Genel Kurulu tek bir ismi değil, bir aday listesini Cumhurbaşkanı'na sunar.
3
Genel Kurul tarafından sunulan listede her bir pozisyon için tam 55 aday bulunur.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin tamamının Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiği bilgisini, Başsavcı seçimiyle karıştırmamak için tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Yüksek mahkemelerin (AYM, Yargıtay, Danıştay) üye ve başkan seçim usullerini bir karşılaştırma tablosu yaparak çalışmak, KPSS vatandaşlık sorularında bu karmaşık farkları hızlıca ayırt etmenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 482Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan olağan kanun yollarının (idari ve yargısal) tamamının tüketilmiş olması zorunludur.

Cevap

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için olağan kanun yollarının (idari ve yargısal) tamamının tüketilmiş olması şarttır.
Bireysel başvuru, Anayasa'da belirtilen temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlal edilmesi durumunda başvurulan ikincil nitelikte bir yargı yoludur. Bu nedenle, başvurunun kabul edilebilir olması için ihlale neden olan işleme karşı tüm olağan kanun yollarının (itiraz, istinaf ve temyiz) tüketilmiş olması yasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru Yolunun Niteliğini Belirleme
Bireysel başvuru ikincil (subsidiarite) nitelikte bir yoldur.
Bu yol, asıl yargılama makamlarının hatasını düzeltmek için son çare olarak öngörülmüştür.
2
Ön Şartın Kontrolü
Olağan kanun yollarının (istinaf ve temyiz gibi) tüketilmesi gerekir.
Mahkemeler öncelikle kendi iç işleyişlerinde ihlali giderme şansına sahip olmalıdır.
3
Başvuru Makamını Belirleme
Başvuru doğrudan veya mahkemeler aracılığıyla sadece Anayasa Mahkemesine yapılır.
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruları karara bağlamaya yetkili tek yüksek mahkemedir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvuru, mahkemelerdeki dava süreci bittikten sonra başvurulan 'son çare' niteliğindedir.
2
Bu yolun açılabilmesi için yerel mahkeme, istinaf ve (varsa) temyiz aşamalarının tamamlanmış olması gerekir.
3
Anayasa'da bu duruma 'olağan kanun yollarının tüketilmesi' denir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün) ve başvuru yapılabilecek hakların kapsamını (Anayasa + AİHS ortak alanı) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 483Soru →

Türk yargı sisteminde adli yargı kolunda yer alan hukuk ve ceza mahkemelerinden verilen kararların son inceleme mercii olan Yargıtay'ın tüm üyelerini seçme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamını seçme yetkisi Hakimler ve Savcılar Kurulu'na (HSK) aittir.
1982 Anayasası'nın 154154. maddesine göre Yargıtay üyeleri, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve cumhuriyet savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından üye tam sayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın görev alanını belirleyin.
Yargıtay, adli yargı kolundaki (hukuk ve ceza mahkemeleri) kararların son inceleme (temyiz) merciidir.
Yargı kollarını ve üst mahkemeleri ayırt etmek çözüm için ilk adımdır.
2
Yargıtay üyelerinin seçim usulünü hatırlayın.
19821982 Anayasası uyarınca Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Anayasal organların üye seçim usulleri doğrudan bilgi düzeyinde sorgulanmaktadır.
3
Cumhuriyet Başsavcısı seçimi ile karıştırmadığınızdan emin olun.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili Cumhurbaşkanı tarafından seçilirken, üyeler HSK tarafından seçilir.
Yargıtay içindeki farklı makamların seçim usulleri arasındaki ayrımı netleştirmek hatayı önler.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın adli yargıdaki konumu ve üye seçim yöntemi

İpuçları

1
Yargıtay, adli yargının (hukuk ve ceza) en üst mahkemesidir.
2
Bu mahkemenin üyelerini, hakim ve savcıların atama ve özlük işlerinden sorumlu olan kurul seçer.
3
Üyelerin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilirken, sadece Cumhuriyet Başsavcısı Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin seçim usulü ile Yargıtay üyelerinin seçim usulü arasındaki farkları inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 484Soru →

Türk yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görevleri, yapısı ve diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi; adli, idari ve askeri yargı kollarının kendi aralarındaki tüm yetki uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin adli, idari ve askeri yargı kollarının tamamı arasındaki uyuşmazlıkları çözdüğünü belirten ifade yanlıştır; çünkü 2017 değişikliğiyle askeri yargı kaldırılmıştır.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü Türkiye'de 2017 Anayasa değişikliği ile askeri yargı düzeni (savaş hali dışında) kaldırılmıştır. Dolayısıyla Uyuşmazlık Mahkemesi'nin günümüzde 'askeri yargı' ile ilgili bir uyuşmazlığı çözme görevi kalmamıştır. Mahkeme şu an sadece adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin güncel görev alanını belirle.
Mahkeme, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
2017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargı kaldırıldığı için sistemde artık askeri yargı kolu bulunmamaktadır.
2
Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol et.
Anayasa Mahkemesi kararları, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına giren konularda bile önceliklidir.
Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca AYM ile diğer mahkemeler çatışırsa AYM kararı esas alınır.
3
Başkanlık ve üyelik yapısını incele.
Başkan AYM'den, üyeler ise Yargıtay ve Danıştay'dan gelir.
Yüksek mahkemeler arası denge ve uzmanlık sağlanması hedeflenir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev Alanı ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi yargı kolları arasındaki sorunları çözdüğüne odaklanın.
2
2017 yılında yapılan Anayasa değişikliklerinin yargı kollarındaki etkisini (özellikle askeri yargı) hatırlayın.
3
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kapatılmış olması, bu mahkemenin görev tanımını da güncellemiştir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararlarının kesinliği ve AYM ile çatışma durumundaki özel kuralı tekrar etmeniz faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 485Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri uyarınca, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi ilgili hâkim veya savcı hakkında aşağıdakilerden hangisinin yapılması anayasal olarak yasaklanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınması

Cevap

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınması anayasal olarak yasaklanmıştır.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 139139. maddesinde açıkça belirtilen bir güvencedir. Bu hükme göre, devletin yargı teşkilatında yaptığı yapısal değişiklikler (kadro iptali veya mahkeme birleştirilmesi gibi), o mahkemede görev yapan hâkim veya savcının maaş, ödenek ve diğer mali haklarında bir kısıtlamaya gidilmesine gerekçe gösterilemez. Bu, yargı bağımsızlığını ekonomik baskılardan koruyan temel bir settir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 139139. maddesinde yer alan "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" incelenmelidir.
Bu madde hâkimlerin azlolunamayacağını, kendileri istemedikçe yaş haddinden önce emekli edilemeyeceğini ve özlük haklarının korunacağını hükme bağlar.
Anayasal güvencenin sınırlarını belirlemek için temel maddeye başvurulur.
2
Mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumu analiz edilmelidir.
Anayasa, teşkilat yapısındaki değişikliklerin (mahkeme kapatılması gibi) hâkimlerin mali haklarını etkilemesini kesin olarak engellemiştir.
Yürütme organının mahkemeleri kapatarak yargı mensuplarını cezalandırmasının veya baskı altına almasının önüne geçilmek istenmiştir.
3
Teminatın istisnaları ile mutlak yasaklar ayırt edilmelidir.
Suç işleme veya sağlık sorunları istisna teşkil ederken, kadro kaldırılması sebebiyle maaş kesintisi yapılamaz.
Hukuki güvenliğin sağlanması ve yargı bağımsızlığının mali açıdan desteklenmesi için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (139139. Madde)

İpuçları

1
Hâkimlik teminatı, sadece kişiyi görevden almayı değil, aynı zamanda maaş gibi mali hakları da korumayı hedefler.
2
Anayasa'nın 139139. maddesinde 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa...' şeklinde başlayan cümleye odaklanın.
3
Mahkeme kapatılsa bile hâkimin özlük haklarına dokunulamaz; ancak suç işleme veya hastalık gibi durumlar bu teminatın istisnasıdır.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üyelerinin seçilme usullerini tekrar ederek yargı organı üzerindeki idari denetimi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 486Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Anayasa Mahkemesinin üye yapısı, seçim yöntemleri ve aday havuzları kapsamlı bir şekilde güncellenmiştir. Buna göre, mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin, Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday içinden iki üye seçmesi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin, Sayıştay Genel Kurulunun belirleyeceği adaylar arasından iki üye seçmesi doğru bir ifadedir.
Anayasa'nın güncel hükümlerine göre Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 3'ü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir. TBMM bu seçimde; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden seçer. Bu nedenle Sayıştay kaynaklı üyelerin TBMM tarafından seçilmesi doğru bir prosedürdür.

Adım Adım Çözüm

1
Üye sayısını ve seçen makamları belirle
Toplam 15 üye; 12 üye Cumhurbaşkanı, 3 üye TBMM tarafından seçilir.
2017 anayasa değişikliği ile üye sayısı 17'den 15'e düşürülmüştür.
2
TBMM'nin seçtiği üyelerin kaynağını kontrol et
2 üye Sayıştay'dan, 1 üye baro başkanlarının göstereceği serbest avukatlardan seçilir.
TBMM'nin üye seçim yetkisi bu iki kaynakla sınırlandırılmıştır.
3
Seçilme şartlarını ve sürelerini doğrula
Üyeler 12 yıl için seçilir, yeniden seçilemezler ve 45 yaşını doldurmuş olmaları gerekir.
Anayasa'nın 146. ve 147. maddeleri bu kriterleri kesin olarak belirler.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin 2017 değişikliği sonrası toplam üye sayısının 15 olduğunu ve askeri üyelerin sistemden çıkarıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Üye seçimindeki 3 turlu oylama usulünü ve nitelikli çoğunluk şartlarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 487Soru →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuruları inceleme yetkisi ve yargılama usulü ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru yoluyla bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verdiğinde, derece mahkemelerinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kurar ve davayı nihai olarak sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucunda derece mahkemesinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kurması hukuken mümkün değildir.
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde ihlali tespit edebilir ve bu ihlalin giderilmesi için dosyayı ilgili mahkemeye geri gönderebilir veya tazminata hükmedebilir. Ancak, Mahkeme uyuşmazlığın esası hakkında derece mahkemesinin yerine geçerek yeni bir hüküm kuramaz. Bu durum, bireysel başvurunun bir 'süper temyiz' yolu olmamasının ve yerindelik denetimi yasağının doğal bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun 'ikincillik' ilkesini analiz et.
Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin takdir yetkisini veya delil değerlendirmesini kural olarak denetleyemez.
Bireysel başvuru yolu bir temyiz yolu (süper temyiz) değildir.
2
İhlal tespitinin hukuki sonuçlarını belirle.
İhlal mahkeme kararından kaynaklanıyorsa, Mahkeme ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için 'yeniden yargılama' yapılmasına karar verir.
Derece mahkemesinin hatalı kararını bizzat düzeltmek yerine, ilgili mahkemeye ihlalin giderilmesi talimatını verir.
3
Yanlış yargıyı tespit et.
Mahkemenin uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kurması, derece mahkemelerinin görev alanına müdahale teşkil eder.
6216 sayılı Kanun uyarınca, Mahkeme yerindelik denetimi yapamaz ve derece mahkemesinin yerine geçemez.

Anahtar Kavram

Yerindelik Denetimi Yasağı ve İkincillik İlkesi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurularda bir 'temyiz mahkemesi' gibi mi yoksa 'hak ihlali denetçisi' gibi mi çalıştığını düşünün.
2
Mahkeme bir ihlal bulduğunda kararı bizzat mı düzeltir, yoksa dosyayı alt mahkemeye 'burada hata var, tekrar bak' diyerek mi gönderir?
3
6216 sayılı Kanun'a göre Anayasa Mahkemesi 'yerindelik denetimi' yapamaz ve derece mahkemesinin takdirine giren konularda karar veremez.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında hükmedebildiği 'yeniden yargılama' ve 'tazminat' arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 488Soru →

Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve yapısı üzerine bir seminer veren hukukçu, mahkemenin toplam üye sayısı ile bu üyelerin kaç tanesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçildiğini açıklamıştır. Bu hukukçunun belirttiği güncel sayılar aşağıdakilerin hangisinde bir arada doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam 1515 üye; 33 üye TBMM tarafından seçilir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur ve bu üyelerin 33 tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
Güncel anayasal düzenlemelere göre Anayasa Mahkemesi 1515 üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerin 1212 tanesi Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan veya belirli adaylar arasından seçilirken; 33 tanesi (ikisi Sayıştay, biri baro başkanları arasından) TBMM tarafından seçilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını belirle.
1515 üye.
20172017 anayasa değişikliği ile askeri yargıdan gelen 22 üyelik kaldırılmış ve toplam sayı 1515 olarak sabitlenmiştir.
2
Üyelerin seçilme mercilerine göre dağılımını analiz et.
1212 üye Cumhurbaşkanı, 33 üye TBMM tarafından seçilir.
Anayasa'nın 146146. maddesi uyarınca seçim yetkisi bu iki organ arasında paylaştırılmıştır.
3
TBMM'nin seçeceği üyelerin kaynağını doğrula.
22 üye Sayıştay, 11 üye Baro Başkanları arasından.
TBMM'nin seçim yapacağı kontenjanlar kanunla net bir şekilde belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Yapısı ve Seçim Dağılımı (1515 Üye: 1212 CB + 33 TBMM)

İpuçları

1
Askeri mahkemelerin kaldırılmasıyla Anayasa Mahkemesinin üye sayısı azalmıştır.
2
Mahkemenin büyük çoğunluğunu Cumhurbaşkanı seçerken, TBMM sadece 33 üye seçebilmektedir.

Daha Fazla Pratik

TBMM tarafından seçilen 3 üyenin hangi kurumlardan (Sayıştay ve Barolar) geldiğini detaylıca inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 489Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Anayasaya Aykırılığın Diğer Mahkemelerde İleri Sürülmesi" (Somut Norm Denetimi / İtiraz Yolu) mekanizması; görülmekte olan bir davada uygulanacak olan normların Anayasa'ya uygunluğunun denetlenmesini sağlayan, usul kuralları ve kapsamı anayasal düzeyde sıkı şartlara bağlanmış bir denetim yoludur. Bu mekanizmanın işleyişi ve sonuçları ile ilgili 1982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Somut norm denetimine konu olabilecek metinler sadece kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleridir; TBMM İçtüzüğü ve diğer parlamento kararları, bir davada uygulanacak kural niteliği taşısalar dahi bu yolla Anayasa Mahkemesinin önüne getirilemezler.

Cevap

Somut norm denetimi kapsamında sadece kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri AYM önüne taşınabilir; Parlamento Kararları ve TBMM İçtüzüğü bu denetim yolunun kapsamı dışındadır.
Doğru ifade; itiraz yoluyla sadece kanunların ve CBK'ların denetlenebileceğini, parlamento kararlarının (İçtüzük dahil) bu kapsama girmediğini belirten seçenektir. 1982 Anayasası'nın 152. maddesi başvuru konusunu sadece kanun ve CBK ile sınırlandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İtiraz yoluna konu olabilecek normların belirlenmesi
Anayasa m. 152 uyarınca sadece 'kanun' ve 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' itiraz konusu edilebilir.
İtiraz yolunun kapsamı Anayasa'da sınırlı sayıda sayılmıştır (numerus clausus).
2
TBMM İçtüzüğü'nün denetim yolunun kontrol edilmesi
İçtüzük, m. 150 (İptal Davası) kapsamında olsa da m. 152 kapsamında değildir.
Her norm her denetim yoluyla AYM'ye taşınamaz.
3
Karar verme süreleri ve 10 yıl yasağının şartlarının incelenmesi
5 ay içinde karar çıkmazsa dava sürer; 10 yıl yasağı ise sadece 'esastan ret' halinde geçerlidir.
Yargılamanın sürüncemede kalmaması ve kesin hüküm otoritesinin korunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Kapsamı ve Usulü

İpuçları

1
İtiraz yoluna (somut norm denetimi) hangi normların konu olabileceğini Anayasa m. 152'de inceleyin.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki farkları bir tablo halinde karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 490Soru →

1982 Anayasası'na göre, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimi (mali denetimi) konusunda yetkili merci ve bu yetkinin kullanılma usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır; Mahkeme, bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştay'dan yardım sağlar.

Cevap

Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır; Mahkeme bu görevi yerine getirirken Sayıştay'dan yardım alır.
Doğru ifadeye göre, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir. Anayasa Mahkemesi bu görevi ifa ederken teknik bilgi gerektiren mali konularda Sayıştay'ın inceleme ve raporlama desteğinden yararlanır. Bu, anayasal bir iş birliği modelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili mahkemenin belirlenmesi
Anayasa Mahkemesi
1982 Anayasası'nın 69. maddesi, siyasi partilerin mali denetim yetkisini münhasıran Anayasa Mahkemesine vermiştir.
2
Denetim usulünün incelenmesi
Sayıştay yardımı
Anayasa Mahkemesi bir yargı organı olduğu için mali/teknik konularda uzmanlığı olan Sayıştay'dan yardım alarak bu denetimi gerçekleştirir.
3
Karar merciinin tespiti
Kesin karar Anayasa Mahkemesi'nindir
Sayıştay rapor hazırlar ancak bu raporu değerlendirerek nihai kararı veren Anayasa Mahkemesi'dir.

Anahtar Kavram

Siyasi Partilerin Mali Denetimi

İpuçları

1
Siyasi partilerin kapatılması davalarına bakan mahkemeyi hatırlayın; mali denetim de aynı mahkemenin gözetimindedir.
2
Bu mahkeme bir yargı organı olduğu için mali hesapları incelemek amacıyla uzman bir kuruluştan destek alır.
3
Denetimi Anayasa Mahkemesi yapar ama mutfaktaki teknik incelemeyi Sayıştay gerçekleştirir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılama yetkisini ve bu yargılamada kimlerin dahil olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 491Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK) kurumsal yapısı ve çalışma düzeni ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul iki daire hâlinde çalışır ve Kurul Başkanı olan Adalet Bakanı bu dairelerin çalışmalarına katılmaz.

Cevap

Kurul iki daire hâlinde çalışır ve Kurul Başkanı olan Adalet Bakanı dairelerin çalışmalarına katılmaz.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 159159. maddesindeki güncel düzenlemeye tam olarak uygundur. Kurulun iki daire halinde çalışacağı ve Adalet Bakanı'nın bu dairelerin çalışmalarına katılmayacağı anayasal bir hükümdür.

Adım Adım Çözüm

1
HSK'nın güncel daire sayısını belirle.
Kurul 22 daireden oluşur.
2017 anayasa değişikliği ile daire sayısı 3'ten 2'ye indirilmiştir.
2
Adalet Bakanı'nın Kurul içindeki görev ve yetkilerini analiz et.
Bakan Kurulun başkanıdır ancak daire çalışmalarına katılmaz.
Yargı bağımsızlığı ve dairelerin operasyonel özerkliğini korumak amacıyla Bakan daire çalışmalarından dışlanmıştır.
3
Diğer üyelerin statüsünü kontrol et.
Bakan Yardımcısı tabii üyedir, diğer 1111 üye seçilir.
Kurul toplam 1313 üyeden oluşur.

Anahtar Kavram

HSK'nın Çalışma Düzeni ve Bakanın Rolü

İpuçları

1
2017 anayasa değişiklikleri ile HSK'nın hem üye sayısı hem de daire yapısı sadeleştirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin görev süresini ve tekrar seçilme imkanlarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 492Soru →

1982 Anayasası'nın 152152. maddesinde düzenlenen "Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" (somut norm denetimi / itiraz yolu) mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtiraz yoluna konu olabilecek normlar sadece kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleridir; yönetmeliklerin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla bu yolla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Cevap

İtiraz yoluna konu olabilecek normların kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sınırlı olduğu ve yönetmeliklerin bu kapsama girmediği ifadesi doğrudur.
Doğru seçenek somut norm denetiminin kapsamını tam olarak açıklar. 1982 Anayasası'na göre bir mahkeme, yalnızca bir davanın çözümünde kullanacağı 'kanun' veya 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' hükümlerini Anayasa Mahkemesine götürebilir. Yönetmelikler için bu yol kapalıdır ve idari yargıda iptal davası açılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Davanın konusunu ve uygulanacak normu belirle.
Somut norm denetimi için 'bakılmakta olan bir dava' ve bu davada 'uygulanacak bir norm' olmalıdır.
İtiraz yolu ancak derdest (süren) bir dava kapsamında kullanılabilir.
2
Normun türünü kontrol et.
Sadece Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) itiraz yoluyla AYM'ye taşınabilir.
Yönetmelikler Anayasa Mahkemesi'nin değil, idari yargının (Danıştay vb.) denetim alanındadır.
3
Usul kurallarını analiz et.
55 aylık bekleme süresi ve esastan ret durumunda 1010 yıllık başvuru yasağı kurallarını hatırla.
Anayasa'nın 152152. maddesi sürecin sınırlarını net olarak çizmiştir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Şartları

İpuçları

1
Bu denetim yolunda mahkemenin elinde mutlaka görülmekte olan (derdest) bir dava bulunmalıdır.
2
Anayasa Mahkemesi her türlü normu değil, sadece hiyerarşide üstte yer alan kanun ve CBK'ları denetler.
3
Süreci hatırlayın: 55 ay bekleme süresi ve esastan ret durumunda gelen 1010 yıllık başvuru yasağı anahtar kurallardır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesine doğrudan açılan 'İptal Davası' (Soyut Norm Denetimi) ile bu 'İtiraz Yolu' (Somut Norm Denetimi) arasındaki süre ve başvuru hakkı farklarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 493Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin kurumsal statüleri ve mahkemeler arası uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin genel hükümler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasında ortaya çıkan görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasında ortaya çıkan görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.
Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nın 158158. maddesi uyarınca; adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye Uyuşmazlık Mahkemesi yetkilidir. Ancak aynı madde, 'Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır' hükmünü amirdir. Bu durum, Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının diğer yüksek mahkemelerin kararlarına karşı uyuşmazlık bazında üstünlüğünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin listesinin belirlenmesi
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Yargı kolunun en üst basamağındaki mercileri tespit etmek için.
2
Anayasa Madde 158'in (Uyuşmazlık Mahkemesi) incelenmesi
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözdüğü, ancak AYM ile olan uyuşmazlıklarda AYM'nin üstün olduğu bilgisine ulaşılması.
Mahkemeler arası hiyerarşik veya öncelik ilişkisini anlamak için.
3
Sayıştay ve YSK gibi kurumların statüsünün kontrol edilmesi
Bu kurumların 'yüksek mahkeme' değil, yüksek dereceli anayasal kuruluşlar olduğunun teyit edilmesi.
Hatalı seçenekleri elemek için.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Görev Uyuşmazlıklarındaki Üstünlüğü (Madde 158)

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin isimlerini hatırla: AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki sınırlarını ve Anayasa Mahkemesi'nin uyuşmazlıklardaki özel konumunu düşün.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi yüksek mahkeme üyeleri arasından seçildiğini araştırarak kurumsal bağları pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 494Soru →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kişi, konu ve kapsam bakımından kabul edilebilirlik şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi *yanlış* bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediyeler ve köyler gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının veya adil yargılanma haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle mağdur sıfatıyla bireysel başvuruda bulunabilirler.

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin (belediyeler, köyler vb.) mağdur sıfatıyla bireysel başvuruda bulunabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Bireysel başvuru hakkı, yalnızca gerçek kişilere ve belirli şartlarla özel hukuk tüzel kişilerine (şirket, vakıf, dernek) tanınmıştır. Kamu tüzel kişileri (belediye, köy, üniversite, il özel idaresi vb.), kamu gücü kullanan birimler oldukları için hakları ihlal edilse dahi 'mağdur' sıfatıyla Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunamazlar. Bu durum kişi bakımından (ratione personae) yetkisizlik nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru yapabilecek kişileri (Ratione Personae) belirle.
Bireysel başvuruyu herkes (gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri) yapabilir ancak kamu tüzel kişileri yapamaz.
Kamu tüzel kişileri kamu gücünü kullanan tarafta oldukları için 'insan hakları mağduru' sıfatıyla devlete karşı başvuru yapamazlar.
2
Başvuru konusunun (Ratione Materiae) kapsamını kontrol et.
Hak hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer almalıdır.
6216 sayılı Kanun, başvuru kapsamını bu iki metnin ortak kesişim kümesiyle sınırlamıştır.
3
Kabul edilebilirlik için usul şartlarını (Olağan yolların tüketilmesi) incele.
Tüm idari ve yargısal yolların tüketilmesi şarttır.
Bireysel başvuru ikincil (subsidiarite) nitelikte bir hukuk yoludur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki (Kısıtlamalar)

İpuçları

1
Bireysel başvuru yapabilecek kişileri düşünün; her tüzel kişilik bu hakka sahip midir?
2
Kamu gücü kullanan birimlerin (belediye gibi), yine bir kamu gücü ihlaline karşı insan hakları mekanizmasını kullanıp kullanamayacağını sorgulayın.
3
Anayasa Mahkemesine göre kamu tüzel kişileri hiçbir şekilde bireysel başvuru yapamaz; bu hak sadece özel hukuk kişilerine ve gerçek kişilere aittir.

Daha Fazla Pratik

Özel hukuk tüzel kişilerinin hangi haklar (örneğin yaşam hakkı vs. mülkiyet hakkı) için başvurabileceğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 495Soru →

19821982 Anayasası'na göre idari yargı düzeninin en üst karar organı olan Danıştay, hem yüksek mahkeme sıfatıyla yargısal hem de yürütme organına yardımcı bir birim olarak idari görevleri yerine getirmektedir. Buna göre, Danıştay'ın kurumsal yapısı, üye seçimi ve görev alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında Danıştay tarafından bildirilen düşünceler, yürütme organı açısından hukuken bağlayıcı bir yargı kararı niteliği taşır.

Cevap

Danıştay'ın imtiyaz sözleşmeleri hakkındaki düşünceleri bağlayıcı bir yargı kararı değil, danışma niteliğinde bir görüştür.
Danıştay'ın imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkındaki görevi, idari bir görevdir. Bu kapsamda sunulan görüşler 'istişari' niteliktedir, yani idare bu görüşü almak zorunda olsa da içeriğini aynen uygulamak zorunda değildir. Bu nedenle bildirilen düşüncenin 'nihai ve bağlayıcı bir yargı kararı' olduğu ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın görev ayrımını analiz etme
Danıştay'ın hem yargısal (mahkeme) hem de idari (danışma) görevleri olduğu saptanır.
Soruda Danıştay'ın iki farklı niteliğine vurgu yapılmıştır.
2
İdari görevlerin hukuki niteliğini değerlendirme
Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri hakkındaki görüşlerin 'istişari' (danışma amaçlı) olduğu belirlenir.
Anayasa'nın 155155. maddesine göre bu bir 'karar' değil, 'düşünce bildirme' görevidir.
3
Üye seçimi ve başkanlık kurallarını doğrulama
Üye seçim oranlarının (3/43/4 HSK, 1/41/4 CB), görev süresinin (1212 yıl, tek seferlik) ve başkanlık seçiminin (44 yıl, yeniden seçilebilir) anayasal metne uygun olduğu teyit edilir.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu eleyerek hatalı bilgiye ulaşılır.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İdari ve Yargısal Görev Ayrımı

İpuçları

1
Danıştay'ın bazı görevlerinin mahkeme kararı, bazılarının ise sadece 'tavsiye' niteliğinde olduğunu hatırlayın.
2
İmtiyaz sözleşmeleri hakkında Danıştay'ın 'karar' mı yoksa 'düşünce' mi bildirdiğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın idari görevlerinden biri olan tüzük inceleme yetkisinin 20172017 anayasa değişikliği ile tüzüklerin kaldırılması sonucu sona erdiğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 496Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSKHSK) Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından yapılacak üye seçimi sürecinde, yapılan ikinci tur oylamada da üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 oy) sağlanamadığı takdirde uygulanacak prosedür aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci turda en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme (kura) usulüyle seçim tamamlanır.

Cevap

İkinci tur oylamada da beşte üç çoğunluğun sağlanamaması halinde, en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme (kura) usulü uygulanarak seçim tamamlanır.
Anayasa'nın 159159. maddesine göre, HSKHSK üyelerinin TBMMTBMM tarafından seçilmesi sürecinde iki oylama turu öngörülmüştür. İlk turda üye tamsayısının üçte iki (400400), ikinci turda ise beşte üç (360360) çoğunluğu aranır. İkinci turda da bu sayıya ulaşılamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek seçim tamamlanır. Bu mekanizma, meclisteki siyasi partilerin uzlaşamaması durumunda kurulun üyesiz kalmasını önlemek amacıyla 20172017 değişikliği ile getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
HSKHSK üye seçiminde TBMMTBMM oylama turlarını belirle.
11. turda 2/32/3 (400400 oy), 22. turda 3/53/5 (360360 oy) çoğunluk aranır.
Anayasal seçim prosedürünün aşamalarını saptamak için.
2
İkinci turda sonucun alınamadığı senaryoyu analiz et.
Eğer 22. turda 360360 oy alınamazsa oylama süreci biter.
HSK seçiminde TBMM Başkanlığı seçimindeki gibi bir 'salt çoğunluk' turu bulunmadığını teyit etmek için.
3
Son aşama olan 'Ad Çekme' kuralını uygula.
En yüksek oyu alan ilk iki aday kura torbasına girer ve kazanan belirlenir.
Anayasa'nın 159159. maddesi uyarınca süreci nihayete erdirmek için.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçiminde TBMM Oylama Usulü ve Ad Çekme Aşaması

İpuçları

1
HSKHSK ve Anayasa Mahkemesi üye seçimlerinde, TBMM Başkanlığı seçimindeki gibi çok sayıda oylama turu bulunmadığını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın daire sayısı ve Adalet Bakanı'nın bu dairelerdeki görevini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 497Soru →

19821982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi, belirli makamlarda bulunan kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanabilecek kişiler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri
Doğru cevap olan Milletvekilleri, Anayasa'nın 148148. maddesinde sayılan Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde bulunmamaktadır. Milletvekilleri, işledikleri suçlar nedeniyle yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığı takdirde genel mahkemelerde yargılanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'ın görevini tanımla.
Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey devlet görevlilerini görev suçlarından dolayı yargıladığında bu ismi alır.
Yüce Divan, ayrı bir mahkeme değil, Anayasa Mahkemesi'nin üstlendiği bir sıfattır.
2
Kapsamdaki kişileri kategorize et.
Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri ve bazı üst düzey askeri-idari amirler (Genelkurmay Bşk. ve Kuvvet Komutanları) listededir.
Bu liste Anayasa'da sınırlı sayıda (tahdidi) sayılmıştır.
3
Seçeneklerdeki kişilerin listede olup olmadığını kontrol et.
Milletvekilleri bu listede yer almaz.
Milletvekilleri yasama dokunulmazlığına tabidir ve suç işlediklerinde dokunulmazlıkları kaldırılırsa genel mahkemelerde yargılanırlar.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılaması Kapsamı

İpuçları

1
Yüce Divan, Anayasa Mahkemesi'nin üst düzey yetkilileri yargılarken kullandığı bir sıfattır.
2
20172017 yılındaki anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların bu listeye eklendiğini hatırlayın.
3
Meclis çatısı altındaki yüzlerce milletvekilinin tamamı için Yüce Divan yolu açık değildir; onlar yasama dokunulmazlığı kapsamındadır.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılananlar listesinden çıkarılan (örneğin Jandarma Genel Komutanı) veya hiç dahil edilmeyen (örneğin YSK üyeleri) diğer makamları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 498Soru →

19821982 Anayasası'nın yargı bölümü sistematiğinde, yargı kollarının en üst dereceli karar mercileri olan kurumlar "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı sayıda) olarak sayılmıştır. Bu sistematik yapı ve 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi günümüzde bu grupta yer alan anayasal bir yargı mercidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, 19821982 Anayasası'nda açıkça 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan biridir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 19821982 Anayasası uyarınca yargı yolları arasındaki çatışmaları çözen ve Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümündeki alt başlıkları kontrol et.
Anayasa'da yüksek mahkemelerin sınırlı sayıda (numerus clausus) sayıldığı görülür.
Yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu tespit etmek için anayasal tasnife bakılmalıdır.
2
20172017 Anayasa değişiklikleri sonrası güncel listeyi hatırla.
Güncel yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Askeri yargının kaldırılmasıyla Askeri Yargıtay ve AYİM'in listeden çıkarıldığını teyit etmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki kurumların statüsünü bu listeyle karşılaştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi listede yer alırken; Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumların bu başlık altında olmadığı görülür.
Doğru seçeneği eleme yöntemiyle bulmak hata payını azaltır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Tahdidi Sayımı

İpuçları

1
19821982 Anayasası'na göre günümüzde sadece 44 tane yüksek mahkeme bulunmaktadır.
2
Bir kurumun isminde 'Yüksek' kelimesinin geçmesi veya kararlarının kesin olması, onun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.
3
Adli ve idari yargı arasındaki 'görev' uyuşmazlıklarını çözen mahkemeyi düşünün; bu mahkeme Anayasa'da yüksek mahkemeler arasında sayılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun neden yüksek mahkeme sayılmadığını, Anayasa'nın hangi başlıkları altında düzenlendiklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 499Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemeler; işleyişleri, başkanlık seçimleri ve yapısal özellikleri bakımından belirli anayasal kurallara tabidir. Özellikle 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri sonrası netleşen bu yapı dikkate alındığında, yüksek mahkemelerin statüsü ve kurumsal işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 19821982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nden oluşur; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Cevap

Güncel anayasal düzende yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir; Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı ise Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.
Doğru ifade, Türk yargı sisteminde 44 adet yüksek mahkeme (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) olduğunu ve bunlardan sadece Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirildiğini belirten ifadedir. Bu, KPSS'de sıklıkla sorulan teknik bir detaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkeme listesini kontrol et.
19821982 Anayasası (Madde 146−158146-158) uyarınca yüksek mahkemeler şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Anayasada 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılan kurumları belirlemek gerekir.
2
2017 değişikliklerini ve kaldırılan kurumları analiz et.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır. Sayıştay, HSK ve YSK yargı bölümündedir ancak 'yüksek mahkeme' değildir.
Hangi kurumların yüksek mahkeme statüsünde olmadığını ayıklamak için güncel anayasa metnine bakılır.
3
Başkanlık seçim usullerindeki istisnayı belirle.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer. Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı ise AYM üyesidir.
Yüksek mahkemeler arasındaki en temel yapısal farklardan birini tespit etmek doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayısı ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin İstisnai Yapısı

İpuçları

1
Anayasada sayılan yüksek mahkemelerin sayısının 44 olduğunu ve Sayıştay'ın bu listede olmadığını hatırla.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı ile diğer yüksek mahkemelerin başkanlarının seçilme usulü arasındaki farkı düşün.
3
Anayasa Mahkemesi, kendi üyelerinden birini Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkan olarak gönderir; bu ayrımı fark eden seçenek doğrudur.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (Cumhurbaşkanı vs. TBMM vs. Yargı organları) karşılaştırmalı bir tablo ile çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 500Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında; siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini (mali denetimini) yaparak bu konuda nihai kararı veren yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap Anayasa Mahkemesi'dir. 19821982 Anayasası'na göre siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır. Mahkeme bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştay'dan yardım sağlar ancak nihai karar ve denetim yetkisi Mahkeme'nin kendisine aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi partilerin mali denetiminin hangi anayasal organın sorumluluğunda olduğunu tespit etmek.
Anayasa'nın 6969. maddesinin incelenmesi.
Anayasa, siyasi partilerin denetimini yargı organlarına bırakmıştır.
2
Karar verici organ ile yardımcı organ arasındaki farkı ayırt etmek.
Mali denetimi yapan ve karara bağlayan kurumun Anayasa Mahkemesi olduğu bilgisine ulaşılması.
Sayıştay'ın bu süreçteki rolü sadece teknik destek ve yardım sağlamaktır.
3
Diğer yüksek mahkemelerin veya kurumların görev alanlarını elemek.
Yargıtay, Danıştay veya TBMM'nin bu alanda bir yetkisinin olmadığının teyit edilmesi.
Siyasi partilerle ilgili yargısal denetim yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesi'ne aittir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin mali denetim yetkisi ve Sayıştay'ın yardımcı rolü.

İpuçları

1
Bu denetim anayasal bir yargı denetimidir.
2
Denetimi yapan kurum bir yüksek mahkemedir ve mali konularda Sayıştay'dan destek alır.
3
Anayasa'nın 6969. maddesine göre denetimi yapan kurum, aynı zamanda partilerin kapatılması davasına da bakan kurumdur.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla kimleri yargıladığını gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Siyasi partilerle ilgili tüm kritik kararların (kapatma, mali yardım kesme, mali denetim) tek bir yüksek mahkemede (AYM) toplandığını hatırlamak süreci kolaylaştırır.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 25 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 25 | Examkin